三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Pañcama pariccheda

Pañcama pariccheda · Pañcama pariccheda

881 段 · CSCD 巴利原典
Pañcama pariccheda第五章
Tatiyadhammasaṃgīti第三次法结集
§1
1.
Yā mahākassapādīhi , mahātherehi ādito;
以大咖萨巴长老等诸大长老为先;
Katā saddhamma saṃgīti, theriyā’ti pavuccati.
正法的宣说已成扎实法团,故称为长老们。
§2
2.
Eko’va theravādo so, ādivassasate ahu;
他独为长老众教派者,最初存在长达百年;
Aññācariyavādātu, tato oraṃ ajāyisuṃ.
他来自另一宗师教派,自此分歧而生。
§3
3.
Tehi saṃgītikārehi, therehi dutiyehi te;
由这等法团集会、第二代长老们所组成;
Niggahitā pāpabhikkhū, sabbe dasasahassakā.
驱除恶行比库,众皆达一万之多。
§4
4.
Akaṃsā’cariyavādaṃ te, mahāsaṃgītināmakā;
「阿堪萨」者,为「不杀生」之义,「阿罗耶瓦达」者,为「无犯戒」之教,称为「大合唱」之名。
Tato gokulikā jātā, ekabbohārikāpi ca.
之后,「小牛群」之说生起,又有「一车穗」之义。
§5
5.
Gokulikehi paṇṇatti-vādā bāhulikāpi ca;
小牛群者,言及其名目诸多且多样;
Cetiyavādā tesveva, samatāsaṅghikā cha te.
寺庙崇奉之教义,也是均等众戒共奉之法。
§6
6.
Punāpi theravādehi, mahiṃsāsakabhikkhavo;
再者,长老派之中,有「巨象寺」之比库;
Vajjīputtakabhikkhū ca, duve jātā ime khalu.
还有「瓦吉普特卡」之比库,也是二者俱生者也。
§7
7.
Jātā’tha dhammuttariyā, bhadrayānikabhikkhavo;
由此诞生的法子上行者,即具善根本的比库;
Channāgārā sammitiyā, vajjīputtiyabhikkhūti.
具覆蔽之所、圆满调护之比库,是属于迦耶子比库。
§8
8.
Mahiṃsāsakabhikkhūhi, bhikkhū sabbattha vādino;
与魔障缠扰的比库们比,所有比库皆多争论;
Dhammaguttiyabhikkhū ca, jātā khalu ime duve.
法理坚固的比库也是,这二者确实由此而生。
§9
9.
Jātā sabbatthivādīhi, kassapiyā tato pana;
由一切处的争论者们生起,此外亦有咖萨巴比库;
Jātā saṅkantikā bhikkhū, suttavādā tato pana.
由众多受束缚的比库生起,为竖起经典之辩者亦然。
§10
10.
Theravādena saha te, honti dvādasi’mepi ca;
与长老部一起,数量为十二。
Pubbe vuttachavādā ca, iti aṭṭhārasā khilā.
以前所传说的教规,共计十八条,全部归于此。
§11
11.
Sattarasāpi dutiye, jātā vasassate iti;
第二组共有十七条,称为朔望期间规定;
Aññācariyavādā tu, tato oramajāyisuṃ.
而其他老师们的教规,则后来产生增补。
§12
12.
Hematā rājagiriyā, tathā siddhatthikāpi ca;
在王舍城的夏季安居期,以及悉达多城的夏季安居期;
Pubbaseliyabhikkhū ca, tathā aparaseliyā.
以前属于舍利部的比库,以及后来不属于舍利部的比库。
§13
13.
Vājiriyā cha etehi, jambudīpamhi bhinnakā;
这些是以战胜力量著称的,分布于南瞻部洲各异之地;
Dhammaruci ca sāgaliyā, laṃkādīpamhi bhinnakā.
法悦广为流传者萨迦利人,分布于兰卡岛等异域。
Ācariyakulavādakathā niṭṭhitā. · 老师传承宗义的论说已结束。
Dhammāsokābhiseka法阿育王灌顶
§14
14.
Kāḷāsokassa puttā tu, ahesuṃ dasabhātikā;
迦罗娑国王的子孙共有十人;
Bāvīsatiṃ te vassāni, rajjaṃ samanusāsisuṃ.
他们统治王国四十二年。
§15
15.
Nava nandā tato āsuṃ, kameneva narādhipā;
继而生出九个儿子,犹如人间王者的欲望;
Te’pi bāvīsavassāni, rajjaṃ samanusāsisuṃ.
他们也治理王国共计四十二年。
§16
16.
Moriyānaṃ khattiyānaṃ, vaṃse jātaṃ siridharaṃ;
摩利亚那族的刹帝利家族中,出生了手持宝藏的王子;
Candaguttoti paññātaṃ, cāṇakko brāhmaṇo tato.
被称为幡陀拘特尊者,他是一位婆罗门,从那里起步。
§17
17.
Navamaṃ dhananandaṃ taṃ, ghātetvā caṇḍakodhasā;
第九代是达难那陀,他以凶猛的勇气除灭敌人;
Sakale jambudīpasmiṃ, rajje samabhisiñcī so.
他在整个阇婆迪婆洲上,平等地统治王国。
§18
18.
So catuvīsavassāniṃ, rājā rajjamakārayi;
他作为国王,统治了二十四年;
Tassa putto bindusāro, aṭṭhavīsati kārayi.
他的儿子名字叫宾都萨罗,统治了二十八年。
§19
19.
Bindusārasutā āsuṃ, sataṃ eko ca vissutā;
比印都萨罗之子共有一百零一人,其中一百人皆已去世。
Asoko āsi tesaṃ tu, puññatejobaliddhiko.
在他们中间,阿育王以功德威力最为隆盛。
§20
20.
Vemātike bhātaro so, hantvā ekūnakaṃ sataṃ;
维摩提迦为其兄弟,杀死了一百零一人中的一人。
Sakale jambudīpasmiṃ, ekarajjamapāpuṇi.
在整个阇婆底洲,只获得了一个王国。
§21
21.
Jinanibbānato pacchā, pure tassābhisekato;
如来涅槃之后,他受过灌顶礼仪。
Sāṭṭhārasaṃ vassasata-dvayamevaṃ vijāniya.
被认为活了整整两百年。
§22
22.
Patvā catūhi vassehi, ekarajjaṃ mahāyaso;
经过四个雨季,尊贵的王统治一国;
Pure pāṭaliputtasmiṃ, attānamabhisecayi.
先前他在巴塔利城,为自己涂膏施洗。
§23
23.
Tassā’bhisekena samaṃ, ākāse bhūmiyaṃ tathā;
借此涂膏施洗,同样在天地之间;
Yojane yojane āṇā, niccaṃ pavattitā ahu.
从一由旬到另一由旬,恒常流转不停。
§24
24.
Anotatto dakākāje, aṭṭhanesuṃ dine dine;
除西北及东南,八方每日轮换;
Devā devo akā tehi, saṃvibhāgaṃ janassaca.
诸天之主以此,分给众生共同享用。
§25
25.
Nāgalatādantakaṭṭhaṃ, ānesuṃ himavantato;
从纳迦崖底部,取来喜马兰他山上的树木;
Anekesaṃ sahassānaṃ, devā eva pahonakaṃ.
那些是千万众中的,唯有天人常护持的。
§26
26.
Agadā’malakañceva, tathāgada haritakaṃ;
又如阿迦达树与阿摩罗伽树,及如来之黄檗树;
Tato’va amapakkañca, vaṇṇagandharasuttamaṃ.
接着还有阿摩罗伽树的嫩枝,被称为色香俱佳者。
§27
27.
Pañcavaṇṇāni vatthāni, tatthapuñjanapaṭṭakaṃ;
五种彩色的质料,皆是用于集合经织的底本;
Pītañca dibbapānañca, chaddantadahato maru.
包括金黄色和天饮料色彩,覆载以如牙覆盖般的坚硬树皮。
§28
28.
Marantā nagare tasmiṃ, migasūkarapakkhino;
那些在城中死去的,都是被野猪群袭杀的;
Āgantvāna mahānasaṃ, sayameva maranti ca.
那些野猪来到了这城的境内,自己也随之死亡。
§29
29.
Gāvo tattha carāpetvā, vajamānenti dīpino;
那时放养的牛群在那里游走,夜间则发出低吼声;
Khetta vatthutaḷākādiṃ, pālenti migasūkarā.
那些野猪守护着田地和禾场等。
§30
30.
Sumanaṃ pupphapaṭakaṃ, abhuttaṃ dibbamuppalaṃ;
送上了美好的花环、插花和洁净的蓝莲;
Vilepanaṃ añjanañca, nāgānāgāvimānato.
还涂抹了眼药膏,以及从财富女神和护卫仙眷处获得的滋润剂。
§31
31.
Sālivāhasahassāni, navutiṃ tu suvā pana;
他们有千许多的谷物,约九十万丰盛而良好;
Chaddantadahatoyeva, āhariṃsu dine dine.
每日像齿轮上的火一样采集这些谷物。
§32
32.
Te sālinitthusakaṇe, akhaṇḍetvāna taṇḍule;
他们割取谷物堆积的稻谷,未曾弄断稻秆;
Akaṃsu mūsikā tehi, bhattaṃ rājakule ahu.
老鼠吃掉了这些粮食,成为粮食之家内的害兽。
§33
33.
Akaṃsu sassataṃ tassa, madhūni madhumakkhikā;
蜜蜂终年采蜜,酿造甘美的蜂蜜;
Tathā kammārasālāsu, acchākūṭāni pātayuṃ.
就如铁匠铺中,他们拆卸铁块,打落碎屑。
§34
34.
Karavikā sakuṇikā, manuññamadhurassarā;
鹳鸟与小鸟,乃最为人所喜爱者;
Akaṃsu tassā’gantvāna, rañño madhuravassitaṃ.
见其羽毛美丽,正如国王雨季所喜爱者。
§35
35.
Rājā’bhisitto so’soko,
被加冕为王者,因忧愁而苦恼;
Kumāraṃ tissasavhayaṃ;
为王子提萨之父亲;
Kaṇiṭṭhaṃ saṃsodariyaṃ, uparajje’bhisecayi.
为幼子整齐洗净,举办副王加冕仪式。
Dhammāsokābhiseko niṭṭhito · 法阿育王灌顶已结束。
Nigrodhasāmaṇera dassana见尼格罗达沙玛内拉
§36
36.
Pitā saṭṭhisahassāni, brāhmaṇe brahmapakkhike;
父亲为婆罗门,出身婆罗门阶级,家族中有六万之众;
Bhojesi sopi teyeva, tīṇi vassāni bhojayi.
你供养他,他也供养你,皆为三年之久而供养。
§37
37.
Disvā’nupasamaṃ tesaṃ, asoko parivesane;
见彼等安宁无忧,内心无愁无悲;
Viceyya dānaṃ dassanti, amacce sanniyojiya.
察看其布施,显现与少年同学委托之情。
§38
38.
Āṇāpayitvā matimā, nānāpāsaṇḍike visuṃ;
智慧之人在众多障碍之中明察其意,
Vīmaṃsitvā nisajjāya, bhojāpetvā visajjayi.
审视其坐处,供养之后又让其释放自在。
§39
39.
Kāle vātāyanagato, santaṃ racchāgataṃ yatiṃ;
适时风从门外吹来,宁静之士已得护卫安稳。
Nigrodhasāmaṇeraṃ so, disvā cittaṃ pasādayi.
观察到树下的沙玛内拉后,心便安宁喜悦。
§40
40.
Bindusārassa puttānaṃ, sabbesaṃ jeṭṭhabhātuno;
祗都舍的众子中,年长的弟兄;
Sumanassa kumārassa, putto so hi kumārako.
纯满的少年中,他本是少年子。
§41
41.
Asoko pitarā dinnaṃ, rajjamujjeniyañhi so;
将国土交付给父亲后,如是者应当守护;
Hitvā’gato pupphapuraṃ, bindusāre gilānake.
离开花园,来到祗都舍的病者处。
§42
42.
Katvā puraṃ sakāyattaṃ, mate pitari bhātaraṃ;
建立起城池,以父亲为母亲,为兄弟。
Ghātetvā jeṭṭhakaṃ rajjaṃ, aggahesi pure vare.
杀死了年长者,夺取了前城的统治权。
§43
43.
Sumanassa kumārassa, devī tannāmikā tato;
名为素摩那孩童的王子,他的妻子由此而得名;
Gabbhinī nikkhamitvāna, pācinadvārato bahi.
孕妇已出门,离开了胎门而出。
§44
44.
Caṇḍālagāma magamā, tattha nigrodhadevatā;
前往残暴村落,那里供养有榕树神;
Tamālapiyanāmena, mā patvā gharakaṃ adā.
以名为他马利毗延那的女子,未与邻舍同居。
§45
45.
Tadahe’va varaṃ puttaṃ, vijāyitvā sutassa sā;
当时这位贤良之子,尚未出生即已听闻。
Nigrodhoti akā nāmaṃ, devatā nuggahānugā.
『尼古陀』者,此名也,谓天人之从属伴随者。
§46
46.
Disvā taṃ jeṭṭhacaṇḍālo, attano sāminiṃ viya;
见此者为年长而贪婪者,如同其主。
Maññanto taṃ upaṭṭhāsi, sattavassāni sādhukaṃ.
以为彼者是其弟子,善护自主人过七十年。
§47
47.
Taṃ mahāvaruṇo thero, tadā disvā kumārakaṃ;
此大长老马哈伐卢那,当时见一少年。
Upanissaya sampannaṃ, arahā pucchi mātaraṃ.
彼少年具依赖,阿拉汉向其母问讯。
§48
48.
Pabbājesi khuragge so, arahattamapāpuṇi;
彼于犍陀处受具足出家,得阿拉汉果。
Dassanāyo’pa gacchanto, so tato mātudeviyā.
观礼者前行时,立刻到母神面前。
§49
49.
Dakkhiṇena ca dvārena, pavisitvā puruttamaṃ;
入南侧门,进入正殿;
Taṃ gāmagāmimaggena, yāti rājaṅgaṇe tadā.
当时沿村庄街道行走,到了王宫集会处。
§50
50.
Santāya iriyā yasmiṃ, pasīdi samahīpati;
心旷神怡地行走,目光注视其处;
Pubbe’va sannivāsena, pemaṃ tasmiṃ ajāyatha.
因之前曾共处于此,生起爱意于其中。
§51
51.
Pubbe kira tayo āsuṃ, bhātaro madhu vāṇijā;
以前确有三人,乃是兄弟蜜商人;
Eko madhuṃ vikkiṇāti, āharanti madhuṃ duve.
一只采蜜者出售蜂蜜,两只将蜂蜜带回。
§52
52.
Eko paccekasambuddho, vaṇarogāturo ahu;
一位独觉圣者,患有疟疾之病;
Añño paccekasambuddho, tadatthaṃ madhuvatthiko.
另一位独觉圣者,为此而采集蜂蜜树。
§53
53.
Piṇḍacārikavattena, nagaraṃ pāvisī tadā;
如乞食比库般行走,当时进入城中;
Titthaṃ jalatthaṃ gacchanti, ekā ceṭī tamaddasa.
水陆并行,有一只蜂巢映入眼帘。
§54
54.
Pucchitvā madhukāmattaṃ, ñatvā hatthena ādisi;
问询了嗜蜜者的情况,知晓后便用象牙开始采蜜;
Eso madhvāpaṇo bhante, tattha gacchā’ti abravi.
尊敬的上师,正是在此处,那人才说了“前往那里”。
§55
55.
Tattha pattassa buddhassa, vāṇijo so pasādavā;
在那里,所到之地的觉者,以其正直诚信如商贾一般;
Vissandayanto mukhato, pattapuraṃ madhuṃ adā.
他从口中吐出蜜糖,奉献至蜂巢之中。
§56
56.
Puṇṇañca uppatantañca, patitañca mahītale;
盛满时,蜂巢也坠落于大地上;
Disvā madhuṃ pasanno so, evaṃ paṇidahī tadā.
看见蜜糖,他心欢喜,于是当时就这样取用。
§57
57.
Jambudīpe ekarajjaṃ, dānenā’nena hotu me;
愿斑竹洲(即印度)成为一统王国,愿我的布施顺利如愿。
Ākāse yojane āṇā, bhūmiyaṃ yojaneti ca.
虚空中命令延伸一由旬,大地上亦延伸一由旬。
§58
58.
Bhātare āgate āha, edisassa madhuṃ adaṃ;
兄长归来时,他说:我将此等蜂蜜给予了如此之人;
Anumodatha tumhe taṃ, tumhākañca yato madhu.
你们也应随喜此事,此蜂蜜本亦属于你们。
§59
59.
Jeṭṭho āha atuṭṭho so,
长兄听后不悦,说道:
Caṇḍālo nūna sosiyaṃ;
此人定是旃陀罗!
Nivāsentīti caṇḍālā,
『旃陀罗』者,乃持守(某行为)之人也;
Kāsāyāni sadā iti.
衣服总是统一的赭色。
§60
60.
Majjho paccekabuddhaṃ taṃ, khipapāraṇṇave iti;
所谓中间不共法的圣人,是指迅速断除烦恼者。
Pattidānavaco tassa, sutvā te cānumodisuṃ.
闻知这给予的语辞后,他们便欢喜赞同。
§61
61.
Āpaṇā desikaṃ yātu, devittaṃ tassa patthayi;
愿那导师能示现威德,显现其神通。
Ādissamānasandhi ca, rūpaṃ atimanoramaṃ.
由最初的相会乃至诸种美妙殊胜色相。
§62
62.
Asoko madhudo’sandhi-mittādevī tu ceṭikā;
无忧甜美的相会,是与诸友天女安住的舍利。
Caṇḍālavādī nigrodho, tisso so pāravādiko.
凶恶言论者为无花果树,其性三种难容忍。
§63
63.
Caṇḍālavādī caṇḍāla-gāme āsi yato tu so;
凶恶言论者居于凶恶人聚集村落,因此如此;
Patthesi mokkhaṃ mokkhañca, satta vassova pāpuṇi.
您观见解脱与解脱果,像经过七年岁月般成熟。
§64
64.
Niviṭṭhapemo tasmiṃ so, rājā’ti turito tato;
他在其中静坐如归隐者,继而迅速称为国王;
Pakkosāpesi taṃ so tu, santavuttī upāgami.
然后他奋力鼓舞其众,安抚民心使之安定。
§65
65.
Nisida tātā’nurūpe, āsane tā’ha bhūpati;
对于如父般慈悲之人,他适宜于恰当座位上安坐,彼时尊者正坐其中。
Adisvā bhikkhumaññaṃ so, sīhāsanamupāgami.
他看见其他比库时,走近那狮子座位。
§66
66.
Tasmiṃ pallaṅkamāyāte, rājāiti vicintayi;
在那床榻边,他思惟曰:
Ajjā’yaṃ sāmaṇero me, ghare hessati sāmiko.
今日这个沙玛内拉,将在我家为主人。
§67
67.
Ālambitvā karaṃ rañño, so pallaṅke samāruhi;
握住王手,他就登上床榻;
Nisīdi rājapallaṅke, setacchattassa heṭṭhato.
坐于王榻之上,座下系以白帐。
§68
68.
Disvā tathā nisinnaṃ taṃ, asoko so mahīpati;
见此他坐着,国王心中无忧。
Sambhāvetvāna guṇato, tuṭṭho’tīva tadā ahu.
经过修习其德,彼时乃至感到十分满足。
§69
69.
Attano paṭiyattena, khajjabhojjena tappiya;
靠着自身持守,饮食简薄而适宜;
Sambuddhadesitaṃ dhammaṃ, sāmaṇeramapucchitaṃ.
沙玛内拉询问了正觉所说的法。
§70
70.
Tassa’ppamādavaggaṃ so, sāmaṇero abhāsatha;
那时沙玛内拉诵说其中关于正念的章节;
Taṃ sutvā bhūmipālo so, pasanno jinasāsane.
护地者闻此,便对如来教法心生欢喜悦纳。
§71
71.
Aṭṭha te niccabhattāni, dammi tātā’ti āha taṃ;
汝有八种常食,我当奉献,父亲说此语。
Upajjhāyassa me rāja, tāni dammīti āha so.
师父啊,他们说那些就是戒律。
§72
72.
Puna aṭṭhasu dinnesu, tāna’dā cariyassa so;
又说在所给予的八法中,他就是持守此行为者;
Puna aṭṭhasu dinnesu, bhikkhusaṅghassa tāna’dā.
又说在所给予比库僧团的八法中,他也是持守者。
§73
73.
Puna aṭṭhasu dinnesu, adhivāsesi buddhimā;
又说在所给予八法中,智慧者会安住其中;
Dvattiṃsabhikkhū ādāya, dutiyadivase gato.
他于第二天,携带三十二位比库离去。
§74
74.
Sahatthā tappito raññā, dhammaṃ desiya bhūpatiṃ;
国王对说法者反复报以热诚,广宣法义。
Saraṇesu ca sīlesu, ṭhapesi samahājanaṃ.
在皈依戒律方面,他为大众坚立坚固的准则。
Nigrodhasāmaṇeradassanaṃ · 见尼拘陀沙玛内拉
Sāsanappavesa进入教法
§75
75.
Tato rājā pasanno so, diguṇena dine dine;
于是国王欢喜,日日加倍增多,
Bhikkhū saṭṭhisahassāni, anupubbenu’paṭhahi.
六万名比库依次逐渐得以教诲。
§76
76.
Tatthiyānaṃ sahassāni, nikaḍḍhitvāna saṭṭhiso;
在那之中,一千名比库退去,只余六万;
Saṭṭhibhikkhusahassāni, ghare niccamabhojayi.
六万名比库日日安住于堂舍受食。
§77
77.
Saṭṭhibhikkhusahassāni , bhojetuṃ turito hi so;
他急速为六万名比库供养食施,立刻而行。
Paṭiyādāpayitvāna, khajjabhojjaṃ mahārahaṃ.
劝导完毕后,将膳食残渣净弃,恭敬地施予尊长。
§78
78.
Bhūsāpetvāna nagaraṃ, gantvā saṅghaṃ nimantiya;
净化城邑之后,前往僧团接受邀请;
Gharaṃ netvāna bhojetvā, datvā sāmaṇakaṃ bahuṃ.
带领僧舍供养,为沙玛纳广施大量布施。
§79
79.
Satthārā desito dhammo, kittakoti apucchatha;
师尊所宣说的法义,数以万计众生咸来询问;
Byākāsi moggaliputto, tissatthero tadassataṃ.
由摩伽梨子及三长老宣说、广为阐明。
§80
80.
Sutvāna caturāsīti, dhammakkhandhā’ti so’bravi;
听闻四十八法蕴后,称为『法蕴』者,彼言如此。
Pūjemi te’haṃ paccekaṃ, vihārenā’ti bhūpati.
我敬礼于您这独一无二的宝座,世尊所立的住处。
§81
81.
Datvā tadā channavuti-dhanakoṭiṃ mahīpati;
当时,这位诸侯赠与了数以十亿计的财富;
Puresu caturāsīti-sahassesu mahītale.
在这片大地上,居住着四万八千人。
§82
82.
Tattha tatthe’va rājūhi, vihāre ārabhāpayi;
随即,他在国王们当中亲自开始建设住处;
Sayaṃ asokārāmaṃ tu, kārāpetuṃ samārabhi.
他自己亲自着手建造无忧园。
§83
83.
Ratanattayanigrodha-gilānānanti sāsane;
在此教法中,称为宝石般成双列起的高耸深密巨树荫蔽之地;
Paccekaṃ satasahassaṃ, so dāpesi dine dine.
一百千人每天都布施此物。
§84
84.
Dhanena buddhadinnena, thūpapūjā anekadhā;
用财富来供养佛陀之日,各种各样恭敬塔寺之礼;
Anekesu vihāresu, aneke akaruṃ sadā.
于众多的僧院中,许多人常常未曾作此供养。
§85
85.
Dhanena dhammadinnena, paccaye caturo vare;
用财富来供养法之日,具备四德的条件;
Dhammadharānaṃ bhikkhūnaṃ, upanetuṃ sadā narā.
众多承持法的比库中,人们常以此为因而领受。
§86
86.
Anotattodakājesu, saṅghassa caturo adā;
不净水池中,有四物品献与僧团。
Te piṭakānaṃ therānaṃ, saṭṭhiye’kaṃ dine dine.
这三藏的长老们,每日在第六天诵持。
§87
87.
Ekaṃ asandhimittāya, deviyā tu adāpayi;
为了联结和交往,他将法教给予女神;
Sayaṃ pana duveyeva, paribhuñji mahīpati.
然而,国王自己却与另一天子共同享用。
§88
88.
Saṭṭhibhikkhusahassānaṃ, dantakaṭṭhaṃ dine dine;
六万名比库每日供应牙木,
Soḷasitthisahassānaṃ, adā nāgalatāvhayaṃ.
十六万名比库每日供养有如龙藤般坚韧的法物。
§89
89.
Athekadivasaṃ rājā, catusambuddhadassinaṃ;
一日国王,一位亲睹四方正觉者的人,
Kappāyukaṃ mahākāḷaṃ, nāgarājaṃ mahiddhikaṃ.
当护持者是大黑暗,乃为众城之王,神力广大无比。
§90
90.
Suṇitvā tamānetuṃ, soṇḍasaṅkhalibandhanaṃ;
听闻之后,为断除黑暗,束缚恶习。
Pesayitvā tamānetvā, setacchattassa heṭṭhato.
命其令夜幕降临,置于白伞之下。
§91
91.
Pallaṅkamhi nisīdetvā, nānāpupphehi pūjiya;
坐于床榻之上,以各色花朵供养,恭敬礼拜;
Soḷasitthisahassehi, parivāriya abravi.
以一万六千人环绕,庄严环侍而说法。
§92
92.
Saddhammacakkavattissa , sambuddhassa mahesino;
于正法转轮者,世尊悉达多佛,伟大神王;
Rūpaṃ anantañāṇassa, dassehi mama bho iti.
『色』者,属于无量智慧之所观,敢请观我色形。
§93
93.
Dvattiṃsalakkhaṇūpetaṃ, asītibyañjanujjalaṃ;
具三十二相之特征,色相庄严明净光洁;
Byāmappabhāparikkhittaṃ, ketumālāhi sobhitaṃ.
周围环绕赤黄色光晃,饰以旗帜花环华丽。
§94
94.
Nimmāsi nāgarājā so, buddharūpaṃ manoharaṃ;
此形乃龙王所制造,为如来形象,极为见爱;
Taṃ disvā’ti pasādassa, vimhayassa ca pūrito.
见此形者,心生欢喜及愕然敬仰充满。
§95
95.
Etena nimmitaṃ rūpaṃ, īdisaṃ kīdisaṃ nukho;
此所作相,究竟为何种相,领会实情为何?
Tathāgatassa rūpanti, āsi pitunnatunnato.
如来之色,时有时无,时现时灭。
§96
96.
Akkhipūjanti saññātaṃ, taṃ sattāhaṃ nirantaraṃ;
众生恒常观念所知者,长久不息地注视于此。
Mahāmahaṃ mahārāja, kārāpesi mahiddhiko.
大王珂罗国王,行此业力广大有力。
§97
97.
Evaṃ mahānubhāvo ca, saddho cāpi mahīpati;
如是大仁者,亦为大王所信奉;
Thero ca moggaliputto, diṭṭhā pubbe vasīhi te.
长老摩嘎剌那,曾于前世诸国中睡眠。
Sāsanappaveso niṭṭhito. · 进入教法已结束。
Moggaliputtatissatherādayo摩嘎利子帝沙长老等人
§98
98.
Dutiye saṅgahe therā, pekkhantā’nāgatehi te;
第二集会中,长老们观视未来之法。
Sāsanopaddavaṃ tassa, rañño kālamhi addasuṃ.
他们在国王时代,见到那个教法的兴起。
§99
99.
Pekkhāntā sakale loke, tadupaddavaghātakaṃ;
普观察于一切世间,知此兴起法可断除烦恼。
Tissabrahmānamaddakkhuṃ, aciraṭṭhāyi jīvitaṃ.
并且见到三位梵天,长寿安住。
§100
100.
Tesaṃ samupasaṅkamma, āyāciṃsu mahāpatiṃ;
诸梵天等围绕前来,向大君恳求,
Manussesu’papajjitvā, tadupaddavaghātanaṃ.
为众人之所不安,祈请断除该兴起之烦恼。
§101
101.
Adā paṭiññaṃ tesaṃ so, sāsanujjotanatthiko;
他对那些没有报答者,出于示教光明的目的而说;
Siggavaṃ caṇḍavajjiñca avocuṃ dahare yati.
对羞愧者与狂暴者亦语,幼年者也坚持行道。
§102
102.
Aṭṭhārasādikā vassa-satā upari hessati;
《经教》将超过一百八十八年;
Upaddavo sāsanassa, na sambhossāma taṃ mayaṃ.
我等不会欢喜《教法》的衰坏。
§103
103.
一百零三。
Imaṃ tumhā’dhikaraṇaṃ, nopagañchittha bhikkhavo;
此事由诸比库勿忽视,
Daṇḍakammārahā tasmā, daṇḍakammapadañhi vo.
因戒律惩戒之故,戒律戒尺与你们息息相关。
§104
104.
一百零四。
Sāsanujjotanatthāya, tissabrahmā mahāpati;
为清晰正法,三尊梵主大臣,
Moggalibrāhmaṇaghare, paṭisandhiṃ gahessati.
将于摩揭梨婆罗门之家缔约结盟。
§105
105.
Kāle tumhesu eko taṃ, pabbājetu kumārakaṃ;
当时间成熟,你们中应有人独自出家,成为沙弥童子;
Eko taṃ buddhavacanaṃ, uggaṇhāpetu sādhukaṃ.
当有人恭敬地接受佛陀的教法。
§106
106.
Ahu upālitherassa,
那时有位具信行的长老名为优婆离提舍,
Thero saddhivihāriko;
他是坚定信解的长老。
Dāsako soṇako tassa,
那人名为多萨哥·索那哥,
Dve therā soṇakassime.
有两位长老为索那哥门徒。
§107
107.
Ahu vesāliyaṃ pubbe-dāsako nāma sotthiyo;
曾有一位名为苏提耶的前多萨哥出于韦萨离,
Tisissasatajeṭṭho so, vasaṃ ācariyantike.
他是三百多岁的长者,居住于师所附近。
§108
108.
Dvādasavassikoyeva, vedapāragato caraṃ;
仅十二年间,谓发露于六根的究竟;
Sasisso vālikārāme, vasantaṃ katasaṅgahaṃ.
或乃在藤蔓园内,集持过冬之静修。
§109
109.
Upālitheraṃ passitvā, nisīditvā tadantike;
瞻仰长老伍巴离,坐于其旁;
Vedesu gaṇṭhiṭhānāni, pucchi so tāni byākari.
询问感官上结之处,详白解释其义。
§110
110.
Sabbadhammānupatito, ekadhammo hi māṇava;
诸法皆随缘而生,一种法则为学童所摄。
Sabbe dhammā osaranti, ekadhammo hi ko nu so.
诸法无常皆流转,然谁能论此一种法?
§111
111.
Iccāha nāmaṃ sandhāya, thero māṇavako tu so;
名曰伊查哈者,即为老长老之学童;
Nā’ññāsi pucchito manto, buddhamantoti bhāsito.
未闻他人所问之意,谓之佛意而说。
§112
112.
Dehīti āha so āha, dema no vesadhārino;
他说:『请允许我说,他是我们的同伴;』
Guruṃ āpucchi mantatthaṃ, mātaraṃ pitaraṃ tathā.
他问导师的意思,亦如问母亲和父亲。
§113
113.
Māṇavānaṃ satehe’sa, tīhi therassa santike;
在三位长老面前,有这位学童;
Pabbajitvāna kālena, upasampajji māṇavo.
出家经过时间,学童已得授具足戒。
§114
114.
Khīṇāsavasahassaṃ so, dāsakattherajeṭṭhakaṃ;
这位乃无余漏者,为十大长老之首;
Upālithero vācesi, sakalaṃ piṭakattayaṃ.
长老伍巴离称许,三藏悉皆具备。
§115
115.
一百一十五。
Gaṇanā vītivattā te, sesā’riya puthujjanā;
众弟子已被计算完毕,余者皆凡夫俗人;
Piṭakānuggahitāni, yehi therassa santike.
所遵从三藏典籍,皆出于此长老面前所授。
§116
116.
一百一十六。
Kāsīsu kosalo nāma, satthavāhasuto ahu;
迦尸国者,萨拉国也,此地有圣诲者。
Giribbajaṃ vaṇijjāya, gato mātāpitūhi so.
尝于乡野从事商贾,随母父而往。
§117
117.
一百一十七。
Agā veḷuvanaṃ pañca-dasavaso kumārako;
有一童子,名曰阿伽,住于竹林,年十五。
Māṇavaṃ pañcapaññāsa, parivāriya taṃ gatā.
此童年五十五岁,众人围护而去。
§118
118.
一百一十八。
Sagaṇaṃ dāsakaṃ theraṃ, tattha disvā pasīdiya;
见到一位长老,随从奴仆在旁,使人心欢喜;
Pabbajjaṃ yāci so āha, tavā’puccha guruṃ iti.
他于是请求出家,言说『请问尊师』。
§119
119.
一百一十九。
Bhattattayamabhuñjitvā , soṇako so kumārako;
经食物所摄取后,索那比库犹如幼童一般;
Mātāpitūhi kāretvā, pabbajjānuññamāgato.
由父母之命而行,前来获准出家。
§120
120.
一百二十。
Saddhiṃ tehi kumārehi, dāsakattherasantike;
与那三位太子一同,侍立在十位长老面前;
Pabbajjaṃ upasampajja, uggaṇhi piṭakattayaṃ.
出家并受具足戒,誓愿精通三藏。
§121
121.
Khīṇāsavasahassassa, therasissa gaṇassa so;
这位长老属灭尽之流众,属于诸长老中的一员;
Ahosi piṭakaññussa, jeṭṭhako soṇako yati.
他是解藏藏主,是年长的索那尊者。
§122
122.
Ahosi siggavo nāma, pure pāṭalināmako;
有一个名为悉伽颇的人,先前属于波罗提尼族;
Paññavā’maccatanayo, aṭṭhārasasamo tu so.
他是智慧的父亲的儿子,且当时年十八岁。
§123
123.
Pāsādesu vasaṃ tīsu, chaḷaḍḍhautusādhusu;
他在三座宫殿中居住,穿着精致绸缎所制的衣服;
Amaccaputtaṃ ādāya, caṇḍavajjiṃ sahāyakaṃ.
带着儿子前往强暴部族,共同行动。
§124
124.
Purisānaṃ dasaddhehi, satehi parivārito;
以十种优秀品德周具围绕人群;
Gantvāna kukkuṭārāmaṃ, soṇakattheramaddasa.
前往鸡园,见到了长老索那。
§125
125.
Samāpattisamāpannaṃ, nisinnaṃ saṃvutindriyaṃ;
已得成就所成,端坐而身心收摄;
Vandi tenālapantaṃ taṃ, ñatvā saṅghamapucchitaṃ.
恭敬尊敬,了解其至极,已询问僧团所问之事。
§126
126.
Samāpattisamāpannā, nālapantī’ti āhu te;
得已成就者,谓之『无垢行列』,这是他们所说。
Kathannu vuṭṭhahantīti, vuttā āhaṃsu bhikkhavo.
又称论事者,谓比库们曾言此语。
§127
127.
第一百二十七节。
Pakkosanāya satthussa, saṅghapakkosanāya ca;
导师的训斥,及僧团的训斥;
Yathā kālaparicchedā, āyukkhayavasena ca.
如同时节的更替,亦如寿命的消逝。
§128
128.
第一百二十八节。
Vuṭṭhahantīti vatvāna, tesaṃ disvo’panissayaṃ;
「灭除者」谓已言,彼等断除二难:
Pāhesuṃ saṅghavacanaṃ, vuṭṭhāya sa tahiṃ agā.
彼于僧团戒法舍弃,起立自去彼处。
§129
129.
Kumāro pucchi kiṃ bhante, nālapitthāti āha so;
一少儿问曰:『尊者,何谓「不饮椰枣汁」?』
Bhuñjimha bhuñjitabbanti, āha bhojetha no api.
答曰:『食者当食,是令汝等亦食。』
§130
130.
Āha amhādise jāhe, sakkā bhojayituṃ iti;
他对我们起初说:『能够供养吧?』
Mātāpitu anuññāya, so kumārotha siggavo.
因为未得到父母许可,那少年害羞不敢。
§131
131.
Caṇḍavajjī ca tepañca-satāni purisāpi ca;
残暴的宰毗族,以及那一百名男子,
Pabbajjitvo’pasampajjuṃ, soṇattherassa santike.
出家后便失去了畏惧,来到长老索那面前。
§132
132.
Upajjhāyantikeyeva, te duve piṭakattayaṃ;
正是在导师那里,他们二人同等通晓三藏;
Uggahesuñca kālena, chaḷabhiññaṃ labhiṃsu ca.
而且在合适时节,还获得了六通的神通。
§133
133.
Ñatvā tissa paṭisandhiṃ, tato pabhuti siggavo;
知道了这三者的接续以后,他随即大欢喜,
Thero so sattavassāni, taṃ gharaṃ upasaṅkami.
这位长老历经七十年,前往那所住宅。
§134
134.
Gacchāti vācāmattampi, sattavassāni nālabhi;
他即使只有口头念诵,也已持续七年不间断;
Alattha aṭṭhame vasse, gacchāti vacanaṃ tahiṃ.
到了第八年,他曾去过一次那地方。
§135
135.
Taṃ nikkhamantaṃ pavisanto, disvā moggalibrāhmaṇo;
那出门进入之时,咖葛利婆罗门见之;
Kiñci laddhaṃ ghare noti, pucchi āmāti so’bravi.
在家中没有所得,便问母亲,他说道。
§136
136.
Gharaṃ gantvāna pucchitvā, dutiye divase tato;
去到住所后,询问其事,乃至次日;
Musāvādena niggaṇhi, theraṃ gharamupāgataṃ.
以妄语禁制,阻止前来住所的长老。
§137
137.
Therassa vacanaṃ sutvā, so pasannamano dvijo;
听闻长老的话,尊者欢喜;
Attano pakatena’ssa, niccaṃ bhikkhaṃ pavattayi.
以他自身表演的方式,经常作布施。
§138
138.
Kamena’ssa pasīdiṃsu, sabbe’pi gharamānusā;
由于欲望而心安住,众皆随其本宅所归依;
Bhojāpesi dijo niccaṃ, nisīdāpiya taṃ ghare.
常常在家中饮食起居,安坐其中。
§139
139.
Evaṃ kamena gacchanto, kāle soḷasavassiko;
如是随着欲望行进,年届十六岁;
Ahu tissakumāro so, tivedodadhipārago.
彼即是提萨童子,隆盛积极超越烈子。
§140
140.
Thero kathāsamuṭṭhānaṃ, hessate’va ghare iti;
长老的故事开端,将在家中完成,意在说明此事将于家内发生;
Āsanāni na dassesi, ṭhapetvā māṇavāsanaṃ.
并未示现坐具,仅仅安置了学童服饰以为凭依。
§141
141.
Brahmalokagatattāva, sucikāmo ahosi so;
他希望如同梵天界般清净无染;
Tasmā so tassa pallaṅko, vāsayitvā lagīyati.
因此,他安置了自己的床铺,由此就依著它而住。
§142
142.
Aññāsanaṃ apassanto, ṭhite there sasambhamo;
不见他人,无所知见,长老们安住在一起;
Tassa taṃ āsanaṃ tassa, paññapesi ghare jano.
人们在家中对他产生敬重和赞叹。
§143
143.
Disvā tattha nisinnaṃ taṃ, āgammā’cariyantikā;
见其就座于此,师子们前来;
Kujjhitvā māṇavo vācaṃ, amanāpaṃ udīrayi.
学童们斥责他的言语,不恭敬地发散开来。
§144
144.
Thero māṇava kiṃ mantaṃ, jānāsīti tamabravi;
长老问学童:『你以为何意,知道否?』他说:『知道。』
Tameva pucchaṃ therassa, pacchā rocesi māṇavo.
长老即问他:『你既然如此称知,后当如何修习?』学童反问。
§145
145.
Jānāmīti paṭiññāya, there theraṃ apucchiso;
既然答云:『知道』,长老随即询问这长老;
Gaṇṭhiṭhānāni vedesu, tassa thero’tha byākari.
关于其所依憍户处,长老便详细说明。
§146
146.
Gahaṭṭhoyeva thero so,
长老正是居士,
Vedapāragato ahu;
已超越痛苦境界;
Na byākareyya kiṃ tassa,
其未曾表达任何,
Pabhinnapaṭisambhido.
内心无分别辨析。
Yassa cittaṃ uppajjati na nirujjhati,
若心生起而不灭,
Tassa cittaṃ nirujjhissati; Na uppajjissati,
其心必灭,不再生起。
Yassa vā pana cittaṃ nirujjhisati na uppajjissati;
心若断绝,则无再生;
Tassa cittaṃ uppajjati, na nirujjhatīti.
心若再生,则断绝不成。
§147
147.
Taṃ cittayamake pañhaṃ, pucchi thero visārado;
有一位长老对心为一体之问题发问,聪明者解答;
Andhakāro viya ahu, tassa so tamavoca so.
如同黑暗一般,他说道。
§148
148.
Bhikkhuko nāma mantoti, buddha mantoti so bravi;
比库名为持戒者,此为佛所称之名,佛如此言说;
Dehīti vutte novesa-dhārino dammi taṃ iti.
『身』此言既出,当不染污此身,谨守之故,故言如此。
§149
149.
第百四十九。
Mātāpitūhi’nuññāto, mantatthāya sa pabbajji;
得父母许可后,为了持戒之意而出家;
Kammaṭṭhānamadā thero, pabbājetvā yathārahaṃ.
此长老承受修行之法,出家后实事求是地修持。
§150
150.
第一百五十。
Bhāvanaṃ anuyuñjanto, acirena mahāmatī;
修习修观之法者,不久即得大智慧;
Sotāphattiphalaṃ patto, thero ñatvāna taṃ tathā.
长老知悉于得声闻果实之理亦如是。
§151
151.
Pesesi caṇḍavajjissa, therassantikamuggahaṃ;
投与坚固投福之法,贮藏于长老相近者;
Kātuṃ suttābhidhammānaṃ, sotatthā’kātaduggahaṃ.
为宣说经律之法,捍护声闻之义理。
§152
152.
Tato so tissadaharo, ārabhitvā vipassanaṃ;
于是,他起于三昧定,开始了内观禅修;
Chaḷabhiñño ahu kāle, therabhāvañca pāpuṇi.
在适当的时间获得了六种超通力,并得到了长老的身份。
§153
153.
Atīva pākaṭo āsi, cando’va sūriyo’vaso;
非常明显犹如月亮和太阳;
Loko tassa vaco’maññī, sambuddhassa vacopiya.
世人未能理解他所说的话,仅有佛陀的言语真正显现真理。
Moggaliputtatissatherodayo niṭṭhīto. · 摩嘎利子帝沙长老等人已结束。
§154
154.
Ekāhaṃ uparājā so, adakkhi migavaṃ gato;
一日,有位太子未及即位,瞭望着森林中那群鹿;
Kīḷamāne mige’raññe, disvā etaṃ vicintayi.
正玩耍于森林中的鹿群,目睹此情景而深思。
§155
155.
Migāpi evaṃ kiḷanti, araññe tiṇagocarā;
鹿亦如是游戏,在林中以草为食;
Na kiḷissanti kiṃ bhikkhū, sukhāhāravihārino.
比库们不会如此玩耍,他们以安乐净食为居。
§156
156.
Attano cintitaṃ rañño, ārocesi gharaṃ gato;
向国王自思所虑,向王言己已归家;
Saññāpetuṃ tu sattāhaṃ, rajjaṃ tassa adāsi so.
为使国七日安定,彼王付之治国事。
§157
157.
Anubhohi ime rajjaṃ, sattāhaṃ tvaṃ kumāraka;
‘汝以此国安稳守,七日尔为王子任;
Tato taṃ ghātayissāmi, icca’voca mahīpati.
稍后我将斩尔命,吾愿如此言王者。’
§158
158.
Āhā’ti tamhi sattāhe,
此中断有一周已有,
Tvaṃ kenā’si kiso iti;
你因何而久留?
Maraṇassa bhayenāti,
谓因畏惧死亡,
Vutte rājā’ha taṃ puna.
王曰:尔因闻此故复来。
§159
159.
Sattāhā’haṃ marissaṃti, tvaṃ na kīḷi ime kathaṃ;
我已至死之期,尔何以犹豫戏耍此事?
Kīḷissanti yati tāta, sadā maraṇasaññino.
“将要戏弄啊孩子们,彼等恒常识于死亡。”
§160
160.
Iccevaṃ bhākarā vutto, sāsanasmiṃ pasīdi so;
如此说者,作此比喻者,于此教法中使人欢喜;
Kālena migavaṃ gantvā, theramadakkhi saññataṃ.
适时入林中,视比库已入定的象状。
§161
161.
Nisinnaṃ rukkhamūlasmiṃ, so mahādhammarakkhitaṃ;
乃坐于树根下者,此为大法所护持者也;
Sālasākhāya nāgena, bījayanta manāsavaṃ.
于沙罗树枝间,譬如蛇欲胁胁执心垢。
§162
162.
Ayaṃ thero viyā’hampi, pabbajja jina sāsane;
此长老亦如是,出家于征服者的教法中,
Viharissaṃ kadā raññe, iti cintayi paññavā.
思惟曰:何时于王城中安住?贤慧者如是思量。
§163
163.
Thero tassa pasādatthaṃ,
为此长老之安住处,
Upatitvā vihāyasā;
起身离开了舍宅;
Gantvā asokārāmassa,
前往无忧林,
Pokkharañño jale ṭhito.
立于池水之中。
§164
164.
Ākāse ṭhapayitvāna, cīvarāni varāni so;
在空中悬挂着衣服,为最优美的;
Ogāhitvā pokkharaṇī, gattāni parisiñcatha.
浸泡了池水,请涤净身体。
§165
165.
一百六十五。
Taṃ iddhiṃ uparājā so, disvā’tīva pasīdiya;
那位太子见此神通,极为欢喜,
Ajjeva pabbajissaṃti, buddhiṃcā’kāsi buddhimā.
当日即决定出家,显露智慧真相。
§166
166.
一百六十六。
Upasaṅkamma rājānaṃ, pabbajjaṃ yāci sādaro;
近前恭敬国王,恳请允准出家;
Nivāretumasakkonto, tamādāya mahīpati.
国王虽欲阻止,却仍准许了这位君主。
§167
167.
Mahatā parivārena, vihāramagamā sayaṃ;
在广大僧众的围绕中,他自己来到僧团所在之处;
Pabbaji so mahādhamma-rakkhitattherasantike.
于伟大的持法长老面前出家托钵。
§168
168.
Saddhiṃ tena catusata-sahassāni narāpi ca;
与他一同出家的,还有四十万众人及其他;
Anupabbajitānantu, gaṇanā ca na vajjati.
未出家的众人数量则无法计算。
§169
169.
Bhāgineyyo narindassa, aggi brahmāti vissuto;
国王的义兄,以火焚烧诸梵天之名;
Ahosi rañño dhītāya, saṅghamittāya sāmiko.
成为国王女儿的丈夫,成为比库僧团的同伴。
§170
170.
Tassā tassa suto cāpi,
他的儿子以及他的孙子,
Sumano nāma nāmaso;
名叫苏摩诺。
Yācitvā so’pi rājānaṃ,
他乞求国王,
Uparājena pabbaji.
向太子出家。
§171
171.
Uparājassa pabbajjā, tassā’sokassa rājino;
太子出家,是那位哀伤的国王的太子;
Catutthe āsivassesā, mahājanahitodayā.
在第四年的雨安居后,为广大众生的利益,
§172
172.
Tattheva upasampanno, sampannaupanissayo;
正是在那里得到了达上戒,达上戒的根本所在;
Ghaṭento uparājā so, chaḷa’bhiñño’rahā ahu.
那守护者也成为了阎王,成为了通达三果的阿拉汉。
§173
173.
Vihāre tesamāraddhe, sabbe sabbapuresupi;
于众人集聚之伽蓝中,
Sādhukaṃ tīhi vassehi, niṭṭhāpesuṃ manorame.
皆得圆满实现美善法,三年内善终圆满。
§174
174.
Therassa indaguttassa, kammādiṭṭhāyakassa tu;
为长老印陀俱达者、持业见者,
Iddhiyā cā’su niṭṭhāsi, asokārāmasavhayo.
以神通力已经圆满,除去忧伤及郁闷。
§175
175.
Janena paribhuttesu, ṭhānesu ca tahiṃ tahiṃ;
在人众所敬重之地、各处随处,
Cetiyāni akāresi, ramaṇīyāni bhūpati.
建立佛塔庙宇,庄严美丽,庄主所作。
§176
176.
Purehi caturāsīti-sahassehi samantato;
先有八万四千人全体在场;
Lekhe ekāhamānesuṃ, vihārā niṭṭhitā iti.
记录写入这些人之中,僧伽已安住。
§177
177.
一百七十七。
Lekhe sutvā mahārājā, mahātejiddhi vikkamo;
大王闻此记录后,具大威力精神显现;
Kātukāmo sakiṃyeva, sabbārāma mahāmahaṃ.
嫉妒心勃发,心生悭吝,扰乱广大清净的住所。
§178
178.
一百七十八。
Pure bheriṃ carāpesi, sattame divase ito;
纯净的铜铃被敲响,在第七日此处;
Sabbārāmamaho hotu, sabbadesesu ekadā.
愿众林园庄严,愿一切境界恒常安稳。
§179
179.
Yojane yojane dentu, mahādānaṃ mahītale;
一由旬又一由旬地给予广大布施于世间;
Karontu gāmārāmānaṃ, maggānañca vibhūsanaṃ.
愿他们成为乡村和林园的主宰及道路的装饰。
§180
180.
Vihāresu ca sabbesu, bhikkhusaṅghassa sabbathā;
在所有住处中,恒常对比库僧团皆是如此;
Mahādānāni vattentu, yathākālaṃ yathābalaṃ.
应当依时机与能力,施行广大布施。
§181
181.
Dīpamālā pumphamālā-laṅkārehi tahiṃ tahiṃ;
以灯花、鲜花及花环等各样装饰在各处;
Tūriyehi ca sabbehi, upahāraṃ anekadhā.
以及以诸多各种塔、宝塔等献礼;
§182
182.
Uposathaṅgānā’dāya, sabbe dhammaṃ suṇantu ca;
在守伍波萨他日诸根本戒净之时,众人应当悉听一切法义;
Pūjāvisesena’neke ca, karontu tadahepi ca.
并当以恭敬礼拜之心,向众多法中供养,即便此刻亦应如是行。
§183
183.
Sabbe sabbattha sabbathā, yathāṇattādhikāpi ca;
一切时处,随顺本分及其优势,
Pūjā sampaṭiyādesuṃ, devalokamanoramā.
应以恭敬礼拜,礼敬诸神界,使之欢悦悦心。
§184
184.
Tasmiṃ dine mahārājā, sabbālaṅkāra bhūsito;
在那一天,大王满身佩戴各种贵重装饰品;
Sahorodho sahāmacco, balogha parivārito.
与众多亲属及同伴一道,环绕着强猛的军队。
§185
185.
Agamāsi sakārāmaṃ, bhindanto viya mediniṃ;
他来到此园,如同开路者破土而进;
Saṅghamajjhamhi aṭṭhāsi, vanditvā saṅghamuttamaṃ.
立于僧团中央,礼敬那尊贵的僧团。
§186
186.
Tasmiṃ samāgame āsuṃ, asīti bhikkhukoṭi yo;
于彼集会中,凡有比库千万之数;
Ahesuṃ satasahassaṃ, tesu khīṇāsavā yati.
众比库中,涅槃已证得阿拉汉者,共计十万人。
§187
187.
一百八十七。
Navuti bhikkhusahassāni, ahū bhikkhuniyo tahiṃ;
比库尼九万余人聚集一处;
Khiṇāsavā bhikkhuniyo, sahassaṃ āsu tāsu tu.
其中有证得阿拉汉的比库尼一千人。
§188
188.
一百八十八。
Lokavivaraṇaṃ nāma, pāṭihīraṃ akaṃsu te;
所谓世界游行者,是指那些已断绝烦恼的人;
Khīṇāsavā pasādatthaṃ, dhammāsokassa rājino.
为令法王消除内心忧愁的,是那些断除染污的清净者。
§189
189.
Caṇḍāsokoti ñāyittha, pubbe pāpena kammunā;
所谓凶恶的忧苦,是以前因恶业所感受的;
Dhammāsokoti ñāyittha, pacchā puññena kammunā.
所谓法的忧苦,是后来因善业所感受的。
§190
190.
Samuddapariyantaṃ so, jambudīpaṃ samantato;
此处海洋环绕,周围尽是蔽覆半岛。
Passi sabbe vihāre ca, nānāpūjā vibhūsite.
你见众多住处遍布,相应诸种供养已成。
§191
191.
Atīva tuṭṭho te disvā, saṅghaṃ pucchi nisīdiya;
极为欢喜观看,问道僧团默然坐坐;
Kassa bhante pariccāgo, mahāsugata sāsane.
『大师,谁为舍弃,依于大善逝教法?』
§192
192.
Thero so moggaliputto, rañño pañhaṃ viyākari;
长老即为摩嘎剌那子,向国王解说其疑问;
Dharamāne’pi sugate, natthi cāgī tayāsamo.
即便在世尊在世时,也无人能比其慷慨舍施。
§193
193.
Taṃ sutvā vacanaṃ bhiyyo, tuṭṭho rājā apucchi taṃ;
国王听闻此语更加欢喜,便向他问道:
Buddhasāsana dāyādo, hoti kho mādiso iti.
“如来教法的护持者,果真是您吗?”
§194
194.
Thero tu rājaputtassa, mahindassū’panissayaṃ;
长老是以王子摩诃林陀为依止;
Tatheva rājadhītāya, saṅghamittāya pekkhiya.
同样也以王后为僧团之友而端视。
§195
195.
Sāsanassā’bhi vuddhiñca, taṃ hetukama vekkhiya;
当观察此教法日益增长的因缘;
Paccābhāsatha rājānaṃ, so sāsanadhurandharo.
并宣扬于国王之后,彼则为教法之宏扬者。
§196
196.
Tādiso’pi mahācāgī, dāyādo sāsanassa na;
这样的人虽然慷慨施舍,却不是教法的继承人;
Paccayadāyako’cceva, vuccate manujādhīpa.
只有条件继承者才被称为人间的主宰。
§197
197.
Yo tu puttaṃ dhītaraṃ vā,
但是,那些在教法中使儿子或女儿出家的人,
Pabbajjāpeti sāsane;
他们是教法的继承者,
So sāsanassa dāyādo,
是教法真正的继承人。
Hoti no dāyako api.
是否也是给予者。
§198
198.
Atha sāsana dāyāda-bhāvamicchaṃ mahīpati;
次第,君主欲求成为施舍法的施与者;
Mahindaṃ saṅghamittañca, ṭhite tatra apucchatha.
问那时立于彼处的摩诃婆罗多和僧侣之友。
§199
199.
Pabbajissatha kiṃ tātā, pabbajjā mahatī matā;
父亲啊,你将出家吗?出家被视为伟大的事;
Pituno vacanaṃ sutvā, pitaraṃ te abhāsisuṃ.
听闻父亲的话语,诸位便向父亲陈说。
§200
200.
Ajjeva pabbajissāma, sace tvaṃ deva icchasi;
今天就要出家,如果你愿意,天子啊;
Amhañca lābho tumhañca, pabbajjāya bhavissati.
这对我和你而言,出家都是利益所在。
§201
201.
二百零一。
Uparājassa pabbajja-kālabho pabhutīhi so;
太子出家的时机,随着众多诸因缘成熟而生。
Sā cāpi aggibrahmassa, pabbajjā katanicchayā.
那也是由火神造作的,出家之意已决断。
§202
202.
Uparajjaṃ mahīndassa, dātukāmo’pi bhūpati;
大圣王渴望施予,作为大地的统治者;
Tato’pi adhikāsā’ti, pabbajjaṃyeva rocayi.
然而,他更为欣悦的,乃是出家之事。
§203
203.
Piyaṃ puttaṃ mahindañca, buddhirūpabaloditaṃ;
深爱的儿子大圣王,具足智慧、容貌和威德;
Pabbajjā pesi samahaṃ, saṅgha mittañca dhītaraṃ.
出家剃度是一时之事,僧团侣伴乃终身之事。
§204
204.
Tadā vīsativasso so, mahindo rājanandano;
当时年二十载者,为萨咖天子之子;
Saṅghamittā rājadhītā, aṭṭhārasasamā tadā.
僧团伴侣为国王之女,年约十八岁。
§205
205.
Tadaheva ahu tassa, pabbajjā upasampadā;
当下即得出家、具足受具戒。
Pabbajjā sikkhādānañca, tassā ca tadahu ahu.
出家即为授具戒法,且由此得成就。
§206
206.
Upajjhāyo kumārassa, ahu moggalisavhayo;
导师为少年,是莫迦梨舍族人;
Pabbājesi mahādeva-tthero majjhantiko pana.
被大德长老在中间地方出家。
§207
207.
Kammavācaṃ akā tasmiṃ, so’pasampadamaṇḍale;
在彼具戒团体中,他未曾作恶口业。
Arahattaṃ mahindo so, patto sapaṭisambhidaṃ.
大阿拉汉,果德玛,证得胜义正断。
§208
208.
Saṅghamittā’hu’pajjhāyā , dhammapālāti vissutā;
僧侣称为同修者,导师称为护法者。
Ācariyā āyupāli, kāle sā’si anāsavā.
寿命长久的老师,终时无染污。
§209
209.
Ubho sāsanapajjotā, laṃkādīpopakārino;
二者皆为教法明灯,护持斯里兰卡诸国。
Chaṭṭhe vasse pabbajiṃsu, dhammāsokassa rājino.
在第六个雨安居中,宣林王出家。
§210
210.
第二百一十。
Mahāmahindo vassehi, tīhi dīpappasādako;
伟大的宣林引领着三座岛屿,
Piṭakattayaṃ muggaṇhi, upajjhāyassa santike.
在导师面前宣诵三藏。
§211
211.
第二百一十一。
Sā bhikkhunī candalekhā, mahindo bhikkhū sūriyo;
此比库尼如月之光辉,诸比库如太阳般辉映宣林。
Sambuddha sāsanākāsaṃ, te sadā sobhayuṃ tadā.
正自觉者的教法广大无边,自当时以来恒常显现光明。
§212
212.
二百一十二。
Vane pāṭaliputtamhā, vane vanacaro caraṃ;
于森林巴达厘波多处,逐渐周游森林而行;
Kuntakinnariyā saddhiṃ, saṃvāsaṃ kappayī kira.
犹如猕猴与仙女合群一处,相互教化生活起来。
§213
213.
二百一十三。
Tena saṃvāsamanvāya,
凭此比喻教化联系起,
Sā putte janayī duve;
有一男孩出生;
Tisso jeṭṭho kaṇiṭṭho tu,
三者中最大者与最小者,
Sumitto nāma nāmato.
名为苏密陀。
§214
214.
二百一十四。
Mahāvaruṇattherassa, kāle pabbajja santike;
于大瓦鲁纳长老时代出家之后;
Arahattaṃ pāpuṇiṃsu, chaḷabhiññaṃ guṇaṃ ubho.
二者都证得了阿拉汉果,具足了六通功德。
§215
215.
二百一十五。
Pāde kīṭavisenā’si, phuṭṭho jeṭṭho savedano;
足上如同虫毒般剧烈疼痛,发作之痛甚为剧烈;
Āha puṭṭho kaṇiṭṭhena, bhesajjaṃ pasataṃ ghaṭaṃ.
长老用下颌轻触,涂抹以药,敲击器皿以示治疗。
§216
216.
二百一十六。
Rañño nivedanaṃ thero, gilānavattato’pi so;
尽管生病,这位长老仍向王呈文;
Sappisatthañca caraṇaṃ, pacchābhattaṃ paṭikkhipi.
全身行走谨慎,饭后必诵持戒。
§217
217.
二百一十七。
Piṇḍāya ce caraṃ sappiṃ, labhase tvaṃ tamāhara;
你若以饭食为行,便能获得暗食;
Icchāha tissathero so, sumittaṃ theramuttamaṃ.
这位名为一切贤长老提婆者,即是善喜尊者中的上首。
§218
218.
二百一十八。
Piṇḍāya caratā tena, na laddhaṃ pasataṃ ghataṃ;
以饭食为行者,未得瓷器;
Sappikumbhasatenāpi, byādhijāto asādhiyo.
即便持瓷壶,仍因病患而不健康,无法成就。
§219
219.
二百一十九。
Teneva byādhinā thero, patto āyukkhayantikaṃ;
正是由于这种病苦,长老获得了生命的终止;
Ovaditvāppamādena, nibbātuṃ mānasaṃ akā.
他以不松懈的教诲,心志坚持不让灭尽远离。
§220
220.
二百二十。
Ākāsamhi nisīditvā, tejodhātuvasena so;
他安坐于虚空之中,充满光明之元素力量;
Yathāruci adhiṭṭhāya, sarīraṃ parinibbuto.
身心如油灯火焰般光亮,依正如理的法而灭尽。
§221
221.
二百二十一。
Jālāsarīrā nikkhamma, nimmaṃsachārikaṃ ḍahi;
离开了网身,行走于路,放火焚烧;
Therassa sakalaṃ kāyaṃ, aṭṭhikānituno ḍahi.
焚烧了长老的整个身体,用火焰如同木炭一样焚烧。
§222
222.
二百二十二。
Sutvā nibbūtimetassa, tissatherassa bhūpati;
听闻这位长老涅槃之事,三长老中的领袖;
Agamāsi sakārāmaṃ, janogha parivārito.
前来到了有庄严的园林,被众多人民围绕着。
§223
223.
Hattikkhandhagato rājā, tānaṭṭhina’varopiya;
国王进入象群禁地,关闭出入之门;
Kāretvā dhātusakkāraṃ, saṅghaṃ byādhimapucchitaṃ.
实施关守根本法,调查僧团疾病之因。
§224
224.
Taṃ sutvā jātasaṃvego, puradvāresu kāriya;
闻此后生之病急,必于门前作防护;
Sudhācitā pokkharaṇī, bhesajjānañca pūriya.
明净池塘洁净无尘,药草种植圆满充足。
§225
225.
Pāpesi bhikkhusaṅghassa, bhesajjāni dine dine;
世尊日复一日为比库僧团施予药物;
Mā hotu bhikkhusaṅghassa, bhesajjaṃ dullabhaṃ iti.
愿比库僧团不致失去难得的药物。
§226
226.
Sumittathero nibbāyi, caṅkamanto’va caṅkame;
长老苏密塔涅槃,犹如行者行走般逝去;
Pasīdi sāsane’tīva, tenāpi ca mahājano.
在教法中特别令人欢喜,于是大德亦如是赞叹。
§227
227.
二百二十七。
Kuntiputtā duve therā,
昆提子二位长老,
Te lokahitakārino;
他们为世人利益而行事;
Nibbāyiṃsu asokassa,
在国王第八个年头,无忧无苦而涅槃了,
Rañño vassamhi aṭṭhame.
在王[统治]的第八年。
§228
228.
二百二十八。
Tato pabhuti saṅghassa, lābho’tīva mahā ahu;
由此,僧团的增益极为广大丰盛;
Pacchā pasannā ca janā, yasmā lābhaṃ pavattayuṃ.
后来众人心生欢喜,因为获得了利益得以实现。
§229
229.
第二百二十九。
Pahīnalābhasakkārā, titthiyā lābhakāraṇā;
弃绝利益的敬重,正是外道获得利益的缘由;
Sayaṃ kāsāyamādāya, vasiṃsu saha bhikkhūhi.
他们自取袈裟,和比库们共同安住。
§230
230.
第二百三十。
Yathāsakañca te vādaṃ, buddhavādo’ti dīpayuṃ;
正如萨咖天帝也曾阐明佛法的教说;
Yathāsakañca kiriyā, akariṃsu yathāruci.
正如萨咖天帝依照其心意行持,没有违背适宜之法。
§231
231.
二百三十一。
Tato moggaliputto so,
于是,摩嘎剌那那位长老,
Thero thira guṇodayo;
坚固不动,品德高升;
Sāsanabbudamuppannaṃ,
在此教法初现之时,
Disvā tamatikakkhalaṃ.
见彼极其粗陋。
§232
232.
二百三十二。
Tasso’pasamane kālaṃ, dīghadassī avekkhiya;
于彼平息之时,长远目者观察;
Datvā mahindatherassa, mahābhikkhugaṇaṃ sakaṃ.
赐予大长老,偕同众多比库。
§233
233.
二百三十三。
Uddhaṃ gaṅgāya eko’va, ahogaṅgamhi pabbate;
唯一者登上恒河河畔的无路高山;
Vihāsi sattavassāni, viveka manubrūhayaṃ.
修行者独处多年,苦心勤思修习清净离群之道。
§234
234.
二百三十四。
Titthiyānaṃ bahucattā ca, dubbaccattā ca bhikkhavo;
众多邪见比库甚多,心念不正者亦然如是;
Tesaṃ kātuṃ na sakkhiṃsu, dhammena paṭisedhanaṃ.
彼等不堪为法护持,不能反对法之正行。
§235
235.
二百三十五。
Teneva jambudīpamhi, sabbārāmesu bhikkhavo;
正是于此珍宝之岛——南瞻部洲上,于各大僧院中,比库们修行生活。
Sattavassāni nākaṃsu, uposatha pavāraṇaṃ.
经过七年,结束了守八关斋戒的时节。
§236
236.
Taṃ sutvā mahārājā, dhammāsoko mahāyaso;
大王闻之,心中忧法,名声大显;
Ekaṃ amaccaṃ pesesi, asokārāma muttamaṃ.
差遣一名少年,前往忧法林最深处。
§237
237.
Gantvā’dhikaraṇaṃ etaṃ, vupasamma uposathaṃ;
前往此处场地,安静地过守八关斋戒。
Kārehi bhikkhusaṅghena, pamā’rāme tuvaṃ iti.
汝应与比库僧团共行,不可废弃安住之处。
§238
238.
二百三十八。
Gantvāna sannipātetvā, bhikkhusaṅghaṃ sadummati;
应前往集会,聚集比库僧团,心怀欢喜;
Uposathaṃ karothāti, sāvesi rājasāsanaṃ.
恭敬守持伍波萨他戒,护持国王法令。
§239
239.
二百三十九。
Uposathaṃ tittiyehi, na karoma mayaṃ iti;
我们不应放弃守持伍波萨他戒,为此心志坚定。
Avo ca bhikkhusaṅgho taṃ, amaccaṃ mūḷhamānasaṃ.
比库僧团即是那个无知且愚昧的群体。
§240
240.
二百四十。
So’macco katipayānaṃ, therānaṃ paṭipāṭiyā;
那个无知者因与数位长老的修行方式相合,
Acchindi asinā sīsaṃ, kāremīti uposathaṃ.
便以头顶触地,施行斋戒仪轨。
§241
241.
二百四十一。
Rājabhātā tissatthero, taṃ disvā kiriyaṃ lahuṃ;
王子出家者三尊长老,见此行为轻易,
Gantvāna tassa āsanne, sāsanamhi nisidi so.
前往其座位,坐在此教法中。
§242
242.
二百四十二。
Theraṃ disvā amacco so, gantvā rañño nivedayi;
看见长老后,他去见国王报告;
Sabbaṃ pavattiṃ taṃ sutvā, jātadāho mahīpati.
听闻一切经过,国王如受熊熊烈火焚烧。
§243
243.
二百四十三。
Sīghaṃ gantvā bhikkhusaṅghaṃ, pucchi ubbiggamānaso;
迅速前往比库僧团,询问其心意起伏;
Evaṃ katena kammena, kassa pāpaṃ siyā iti.
由此所造之业,谁者当受恶果?
§244
244.
二百四十四。
Tesaṃ apaṇḍitā keci, pāpaṃ tuyhanti keci tu;
其中有些愚痴之辈,或受恶果,或不受;
Ubhinnaṃcā’ti āhaṃsu, natthi tuyhanti paṇḍitā.
彼等相互言称:"你不受果,智者无此。"
§245
245.
二百四十五。
Taṃ sutvā’ha mahārājā, samattho atthi bhikkhuna;
大王闻此,问曰:"比库中是否有能者?"
Vimatiṃ me vinodetvā, kātuṃ sāsanapaggahaṃ.
消除我的误解,得以奉行教法。
§246
246.
Atthi moggaliputto so,
有一位名为莫伽梨跋多的人,
Tissatthero rathesabha;
他是三长老中的一位车王,
Icchāha saṅgho rājānaṃ,
僧团愿意拥护国王,
Rāja tatthā’si sādaro.
国王因此恭敬他。
§247
247.
二百四十七。
Visuṃ bhikkhusahassena, caturo parivārite;
有十五千比库,将一比库围绕四方;
Thero narasahassena, amacce caturo tathā.
有四千长老男子,也同样围绕准比库四方。
§248
248.
二百四十八。
Tadaheyeva pesesi, attano vacanena so;
那时,他以自己的言辞立刻派遣;
Theraṃ ānetu me tehi, tathā vutte sanāgami.
使那些人带来那长老,正如所说之所到来。
§249
249.
二百四十九。
Taṃ sutvā puna aṭṭha’ttha, there’macce ca pesayi;
闻此之后,又派遣八名长老和男沙玛内拉;
Visuṃ sahassapurise, pubbe viya sanāgami.
他们一千余人,好像往昔归聚一般。
§250
250.
二百五十。
Rājā pucchi kathaṃ thero, āgaccheyya nu kho iti;
王问道:长老将如何到来呢?
Bhikkhū āhaṃsu therassa, tassa’gamanakāraṇaṃ.
比库们说明了导致长老到来的缘由。
§251
251.
二百五十一。
Hoti bhante upatthambho, kātuṃ sāsanapaggahaṃ;
世尊,这便是支撑,担当护持佛教法的根本;
Iti vutte mahārāja, thero essati so iti.
佛陀如此说后,大长老确定如此说法得以成立。
§252
252.
二百五十二。
Punāpi thero’macce ca, rājā soḷasa soḷasa;
又有一长老与年轻比库,大王共十六人;
Visuṃ sahassa purise, tathā vatvāna pesayi.
又一千男子,照此说法分别派遣。
§253
253.
Thero mahallatte’pi, nārohissati yānakaṃ;
即便是长老大憍陀也不会骑乘车辆,
Theraṃ gaṅgāya nāvāya, ānethā’ti ca abravi.
对长老说:请用船渡河,他如此叮嘱。
§254
254.
Gantvā te taṃ tathā’vocuṃ,
你们赶到那里后,如是对他说,
So taṃ sutvā’va uṭṭhahi;
他听闻后立即起身。
Nāvāya theraṃ ānesuṃ,
不将长老迎入舟中,
Rājā paccuggamī tahiṃ.
国王便先行下船。
§255
255.
二百五十五。
Jāṇumattaṃ jalaṃ rājo’gahetvā dakkhiṇaṃ karaṃ;
国王以手掌舀水向南方,
Nāvāya otarantassa, therassā’dāsi gāravo.
将此敬意供予下船的长老。
§256
256.
二百五十六。
Dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyyo so, karaṃ rañño’nukampako;
南方之地是最宜居处,手持王者的慈悲与护念;
Ālambitvā’nukampāya, thero nāvāya otari.
藉此依靠慈悲,长老便顺势而下船舷。
§257
257.
二百五十七。
Rājā theraṃ nayitvāna, uyyānaṃ rativaḍḍhanaṃ;
国王引领长老,赴往充满欢悦的园林;
Therassa pāde dhovitvā, makkhetvā ca nisīdiya.
为长老洗足擦净,恭敬而坐于地上。
§258
258.
二百五十八。
Samatthabhāvaṃ therassa, vīmaṃsanto mahīpati;
长老的能力,王侯正在审察;
Daṭṭhukāmo ahaṃ bhante, pāṭihīranti abravi.
我渴愿见之,尊者,这位卫士说。
§259
259.
二百五十九。
Kanti vutte mahīkampaṃ, āha taṃ puna rāhaso;
光辉宣说动地震,暗中再说此事;
Sakalāye’ka desāya, kataraṃ daṭṭhumicchasi.
普遍于一国土,你欲见何事?
§260
260.
二百六十。
Ko dukkaroti pucchitvā, eka desāya kampanaṃ;
询问是谁所造之事,某地震动摇晃;
Dukkaranti suṇitvāna, taṃ duṭṭhukāmataṃ bravī.
听闻此难事,乃因内心恶欲而言。
§261
261.
二百六十一。
Rathaṃ assaṃ manussañca, pātiñcodaka pūritaṃ;
人和马车充满奔逃的激励,
Thero yojana sīmāya, antaramhi catuddise.
在长老所居之地的四方间隔内,
§262
262.
二百六十二。
Ṭhapāpetvā tadaḍḍhehi, saha taṃ yojanaṃ mahiṃ;
安置好之后,用杖加以支撑,连同丈量的土地一同固定;
Cālesi iddhiyā tatra, nisinnassa ca dassayi.
意欲凭神通力在那里移动,并为坐着的人作现示。
§263
263.
Tenā’maccena bhikkhūnaṃ, maraṇena’ttanopi ca;
借助那位老年比库,及其自身的死亡;
Pāpassa’tthitta natthittaṃ, theraṃ pucchi mahīpati.
恶业既存与不存之事,长老向王开问。
§264
264.
Paṭicca kammaṃ natthīti, kiliṭṭhaṃ cetanaṃ vinā;
「无依止业」者,谓无玷污之意志;盖若无依止之业,则无玷污之意志。
Thero bodhesi rājānaṃ, vatvā tittirajātakaṃ.
此为长老告诫国王之语,宣说《嗔怒出生经》。
§265
265.
二百六十五。
Vasanto tattha sattāhaṃ, rājuyyāne manorame;
当时春季,人在宫苑美妙之地居住,
Sikkhāpesi mahīpālaṃ, sambuddhasamayaṃ subhaṃ.
长老教导王者,此为佛陀现出时之吉祥时刻。
§266
266.
二百六十六。
Tasmiṃyeva ca sattā he, duve yakkhe mahīpati;
于此时刻,众生之中,有两位天神为诸大地之主,
Pesetvā mahiyaṃ bhikkhū, asese sannipātayi.
遣使比库,大众齐集,无一缺散。
§267
267.
二百六十七。
Sattame divase gantvā, sakārāmaṃ manoramaṃ;
第七日赴美丽庄园,
Kāresi bhikkhusaṅghassa, sannipātamasesato.
为比库僧团成就无缺聚集。
§268
268.
二百六十八。
Therena saha ekante, nisinno sāṇiantare;
与长老一处,安静地坐于洞窟之中;
Ekekaladdhike bhikkhu, pakkositvāna santikaṃ.
一名修行比库,持戒清净,来到其近旁。
§269
269.
Kiṃvādī sugato bhante, iti pucchi mahīpati;
世尊尊者,诸王问曰:
Te sassatādikaṃ diṭṭhiṃ, byākariṃsu yathāsakaṃ.
彼等如实阐述了恒常等诸见解,详尽说明。
§270
270.
Te micchādiṭṭhike sabbe, rājā uppabbājāpayī;
那些全是执持邪见的人,都由国王促使出家;
Sabbe saṭṭhisahassāni, āsuṃ uppabbajāpitā.
一共六万余人,因国王的促使而出家。
§271
271.
Apucchi dhammike bhikkhū, kiṃvādī sugato iti;
世尊曾被问及:那些持有正见的比库,称为谁?
Vibhajjavādī tāhaṃsu, taṃ theraṃ pucchi bhūpati.
世尊答曰:他们以分别解说法,应被称为长老,国王因此而问。
§272
272.
Vibhajjavādī sambuddho,
分说论者觉者,
Hoti bhante’ti āha so;
尊者啊,如此说道;
Thero’ āmā’ti taṃ sutvā,
长老听闻此言,
Rājā tuṭṭhamano tadā.
王当时欢喜满意。
§273
273.
二百七十三。
Saṅgho pisodhito yasmā,
因为僧团已被清净,
Tasmā saṅgho uposathaṃ;
因此,僧团应当在五戒日举行戒律仪式;
Karotu bhante iccevaṃ,
尊者啊,应当这样做,
Vatvā therassa bhūpati.
这就是尊者的主张。
§274
274.
Saṅghassa rakkhaṃ datvāna, nagaraṃ pāvisī subhaṃ;
给予僧团保护后,进入吉祥的城镇;
Saṅgho samaggo hutvāna, tadā’kāsi uposathaṃ.
僧团团结一致,彼时即开始举行五戒仪式。
§275
275.
二百七十五。
Thero aneka saṅkhamhā, bhikkhusaṅghā visārade;
长老众多汇聚,具足精通比库僧团;
Chaḷabhiññe tepiṭake, pabhinnapaṭisambhide.
通达六通,深解三藏,明了不同通达义理。
§276
276.
二百七十六。
Bhikkhusahassaṃ uccini, kātuṃ saddhammaṃ saṅgahaṃ;
一千比库高声诵持,集合正确教法;
Tehi asokārāmamhi, akā saddhamma saṅgahaṃ.
于是于避忧之所,不集不合正确教法。
§277
277.
Mahākassapatthero ca, yasatthero ca kārayuṃ;
大咖萨巴长老以及耶萨长老等,于此进行整理;
Yathā te dhamma saṃgītiṃ, tissattheropi taṃ tathā.
正如他们共诵佛法,耶萨长老亦如是行事。
§278
278.
Tathāvatthuppakaraṇaṃ, paravādappamaddanaṃ;
此乃诸法事迹的说明,及对异说的缓和;
Abhāsi tissatthero ca, tasmiṃ saṃgīti maṇḍale.
耶萨长老在该共诵团体中阐述了此义。
§279
279.
二百七十九。
Evaṃ bhikkhusahassena, rakkhāya’soka rājino;
如此,尊敬的比库众,守护者阿索卡王;
Ayaṃ navahi māsehi, dhamma saṃgīti niṭṭhitā.
这一次用九个月时间,法汇集结已完成。
§280
280.
二百八十。
Rañño sattarase vasse, dvāsattatisamo isi;
国王执政第七十七年,第三百二十三位君主;
Mahāpavāraṇāya’so, saṃgīti taṃ samāpayi.
为盛大召集会,此法汇集而告终。
§281
281.
二百八十一。
Sādhukāraṃ dadantīva, sāsanaṭṭhiti kāraṇaṃ;
如同给予善行般,为法教制度的维持而作;
Saṃgīti pariyosāne, akammittha mahāmahī.
在集会终结之时,是无过失的广阔大地。
§282
282.
二百八十二。
Hitvā seṭṭhaṃ brahmavimānampi manuññaṃ;
舍弃最尊贵的梵天宫殿,
Jegucchaṃ so sāsanahetunaralokaṃ;
这位教化因缘的明亮者觉悟世间;
Āgammā’kā sāsanakiccaṃ katakicco;
归依之后,教法事业即开始施行;
Konāma’ñño sāsanakiccamhi pamajjeti.
若他人在教法事业中懈怠怠惰。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 在为令善人生起净信与悚惧而作的《大史》中
Tatiyadhammasaṃgīti nāma · 名为第三次法结集
Pañcamo paricchedo. · 第五品。