三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Chattiṃsatima pariccheda

Chattiṃsatima pariccheda · Chattiṃsatima pariccheda

405 段 · CSCD 巴利原典
Chattiṃsatima pariccheda第三十六章
Tayodasa rājako十三王
§1
1.
Mahallanāgaccayena , putto bhātikatissako;
大拉那阇族,有一子名为白提迦耶萨;
Catuvīsativassāni, laṃkārajjamakārayi.
他在狮子国治政共计二十四年。
§2
2.
Mahāvihāre pākāraṃ, kārāpesi samantato;
他在大僧院周围建造了围墙,四面环绕;
Gavaratissavihāraṃ, so kārayitvā mahīpati.
这即是白提迦耶萨兴建的加瓦拉提萨僧院,由国王施建。
§3
3.
Mahāgāmaṇikaṃ vāpiṃ, vihārassa’ssa’dāsi ca;
他又为僧院施建了大池塘;
Vihārañca akāresi, bhātiyatissa nāmakaṃ.
并修建了名为白提迦耶萨的僧院。
§4
4.
Kāresuposathāgāraṃ, thūpārāme manorame;
建造了供斋戒用的楼阁,修建了庄严美丽的佛塔园林;
Randhakaṇḍakavāpiñca, kārāpesi mahīpati.
并且在土地上开凿了盐池,完成了盐池工程,国王亲自操劳。
§5
5.
Sattesu muducittoso, saṅghamhi tibbagāravo;
七位心怀笃信的比库,秉持三重尊敬于僧团;
Ubhatosaṅghe mahīpālo, mahādānaṃ pavattayi.
在两届僧团间,国王施主大布施,功德流转无量。
§6
6.
Bhātikatissaccayena, tassa kaniṭṭhatissako;
由比库巴提吉提斯(Bhātikati)确证,巴提吉提斯的最年轻弟子;
Aṭṭhavīsasamārajjaṃ, laṃkādīpe akārayi.
在第28年间,于兰卡岛上完成了奉行国王旨意的工程。
§7
7.
Bhūtārāma mahānāga, therasmiṃ so pasīdiya;
大龙尊者住于诸龙庄严之所,他在此安住欢喜;
Kāresi ratanapāsādaṃ, abhayagirimhi sādhukaṃ.
他在无畏山上建造了宝殿,宏伟殊胜而端庄。
§8
8.
Abhayagirimhi pākāraṃ, mahāpariveṇameva ca;
在无畏山上又修筑围墙,乃至广大严密的回廊;
Kāresi maṇisomavhe, mahāpariveṇameva ca.
他用珍珠和明月石装饰,构筑了宏伟环绕的回廊。
§9
9.
Tattheva cetiyagharaṃ, ambatthale tatheva ca;
在那里建了供养佛舍利的塔舍,及其屋顶正是那样;
Kāresi paṭisaṅkhāraṃ, nāgadīpe ghare pana.
他在龙岛家园内进行了修筑和制备,周密周全。
§10
10.
Mahāvihārasīmaṃso, madditvā tattha kārayi;
增建宏伟寺院的边界后,在那里完成了修建工作;
Kukkuṭagiri pariveṇa, pantiṃ sakkacca bhūpati.
围绕著名的鸡峰山,国王谨慎安排道路通行。
§11
11.
Mahāvihāre kāresi, dvādasa manujādhipo;
国王在宏伟寺院内兴建了建筑;这位十二人之众的世间君主;
Mahācaturassapāsāde, dassaneyyemanorame.
在宏大壮丽的四方楼阁中营造了宜人观赏之所。
§12
12.
Dakkhiṇavihāra thūpamhi, kañcukañca akārayi;
在南方寺庙的塔院内,又修建了衣物房舍;
Bhattasālaṃ mahāmegha, vanāsimañca maddiya.
还加造了宏伟的饮食厅和环绕寺庙的树荫庇护。
§13
13.
Mahāvihārapākāraṃ, passato apanīyaso;
建造大寺院的围墙,这是昔日常有的习惯;
Maggaṃ dakkhiṇavihāra, gāmiñcāpi akārayi.
南面建造圣道行走之处,乃至村落也未曾忽略。
§14
14.
Bhūtārāma vihārañca, rāmagoṇakameva ca;
建有宝树园林的禅林,以及种植花木的庵舍;
Tatheva nandatissassa, ārāmañca akārayi.
同样为南瞻部洲建造了出家所,即修行住处。
§15
15.
Pācinato anuḷātissa, pabbataṃ gaṅgarājiyaṃ;
由北方通达之人修建的圣山,名为江河之王;
Niyelatissārāmañca, piḷa piṭṭhi vihārakaṃ.
还有界限明确的修行者之庵舍,及覆盖苫帷的禅修处。
§16
16.
Rājamahāvihārañca, kāresi manujādhipo;
人间国王曾于大寺建造;
Soyeva tīsu ṭhānesu, kāresu’posathālayaṃ.
正是在这三处地方,他建造了斋戒堂。
§17
17.
Kalyāṇīka vihāre ca, maṇḍalagirike tathā;
又于吉祥寺及环山寺亦然;
Dubbalavāpitissavhe, vihāresu imesu hi.
都是在这些寺中,建造给衰弱寡少者居住。
§18
18.
Kaniṭṭhatissaccayena, tassa putto akārayi;
以年幼之多为凭,他的儿子完成了此事;
Rajjaṃ dveyeva vassāni, cūḷanāgoti vissuto.
小龙,名为小鳞者,绰号‘小龙’,历时两年完成。
§19
19.
Cūḷanāgakaniṭṭhotu, rājāghātiya bhātikaṃ;
小那伽镇压杀害国王的弟弟,
Ekavassaṃ kuḍḍanāgo, rajjaṃ laṃkāya kārayi.
一岁之内,小那伽便统治了兰卡王国。
§20
20.
Mahāpeḷañca vaḍḍhesi, ekanāḷikachātake;
伟大的佩兰加也在增长壮大,就像一只独穴的鹭鸟;
Bhikkhusatānaṃ pañcannaṃ, abbhocchinnaṃ mahīpati.
他成为五百比库的领主,扩展无边的大地。
§21
21.
Kuḍḍanāgassa rañño tu, devīyā bhātuko tadā;
当时,小那伽之王有一位姬妾,
Senāpati sirināgo, coro hutvāna rājino.
她是将军华丽那伽,曾化身盗贼侍奉国王。
§22
22.
Balavāhana sampanno, āgamma nagarantikaṃ;
拥有强大战象,前来抵达城市边缘;
Rājabalena yujjhanto, kuḍḍanāgaṃ mahīpatiṃ.
凭借王军作战,攻打敌国首领大巨蟒。
§23
23.
Palāpetvā laddhajayo, anurādha pure vare;
在安闰多哈古城取胜后,
Laṃkārajjamakāresi, vassānekūnavīsati.
夺取兰加国王位,统治二十九年。
§24
24.
Mahāthūpavare chattaṃ, kārāpetvāna bhūpati;
建造宏伟宝塔之顶装饰伞盖,作为国王的象征;
Suvaṇṇakammaṃ kāresi, dassaneyyaṃ manoramaṃ.
施行黄金工艺,铸造华美无比的佛像。
§25
25.
Kāresi lohapāsādaṃ, saṃkhittaṃ pañcabhūmakaṃ;
建造了金属宝塔,该宝塔紧凑地由五层基座组成;
Mahābodhi catudvāre, sopānaṃ punakārayi.
于伟大的菩提树四门处,再次修筑了台阶。
§26
26.
Kāretvā chattapāsādaṃ, mahe pūjamakārayi;
建造了伞盖宝塔,制作了宏大的供养;
Kulambaṇañca dīpasmiṃ, vissajjesi dayāparo.
在池塘的灯光中,展现了悲悯宽容之心。
§27
27.
Sirināgaccaye tassa, putto tisso akārayi;
在那里注入了一条龙的精魂,他育有三名子嗣;
Rajjaṃ dvāvīsavassāni, dhammavohāra kovido.
经过二十一年,成为了精通宣讲佛法的智者。
§28
28.
Ṭhapesi so hi vohāraṃ, hiṃsā muttaṃ yatoidha;
他确立了正行,这正是无害之道;
Vohāraka tissarājā, iti nāmaṃ tato ahu.
这位正行者名为提舍王。
§29
29.
Kambugāmakavāsissa, devattherassa santike;
居住在坎布村的天神老长者面前,
Dhammaṃ sutvā paṭikammaṃ, pañcāvāse akārayi.
听法后即以五年为期作回向。
§30
30.
Mahātissassa therassa, anurā rāmavāsino;
大提舍长老是拉摩村中安努拉的亲友;
Pasanno mucelapaṭṭane, dāna vaṭṭamakārayi.
他欢喜于穆瑟拉港口,开办了施舍聚集地。
§31
31.
Tissarāja maṇḍapañca, mahāvihāradvayepi so;
他同样建造了三王亭和五亭,以及两座大寺。
Mahābodhighare pāci, loharūpaddhayampi ca.
还有大菩提树下的胜宝亭,以及铁制房舍。
§32
32.
Sattapaṇṇikapāsādaṃ, kāretvā sukhavāsakaṃ;
造了一座七重屋阁,称为舒适寓所;
Māse māse sahassaṃ so, mahāvihārassa dāpayi.
每隔一个月,便赠与一千马纳(单位)的大寺舍利。
§33
33.
Abhayagirivihāre, dakkhiṇamūlasavhaye;
在无畏山寺,南基树丛处;
Maricavaṭṭi vihāramhi, kulālitissasavhaye.
玛利迦围绕的僧舍,在俱梨三尊宅舍处。
§34
34.
Mahiyaṅgaṇa vihāramhi, mahāgāmakasavhaye;
在大众聚集的僧院中,于大学城中安居;
Mahānāgatissavhamhi, tathā kalyāṇīkavhaye.
又在大城市的安居处,及至贤妙的佛弟子所集之地。
§35
35.
Iti aṭṭhasu thūpesu, chattakammamakārayi;
于是,在八座佛塔中,施建遮盖之物(伞盖);
Mūkanāgasenāpati, vihāre dakkhiṇe tathā.
由哑龙大将军,于僧院南侧亦如此。
§36
36.
Marica vaṭṭi vihāramhi, puttabhāgavhaye tathā;
在摩里车轮(佛塔)僧院中,于长子之处亦建;
Issarasamaṇavhamhi, tissavhe nāgadīpake.
在尊贵沙门所在之地,及三处龙的岛屿之中。
§37
37.
Iti chasu vihāresu, pākārañca akārayi;
于是他在六处静居中,设置了栅栏围护之;
Kāresu’ posathāgāraṃ, anurārāmasavhaye.
在僧舍及布施处所兴建供养房屋,消除障碍不宁。
§38
38.
Ariyavaṃsakathāṭhāne, laṃkādīpekhilepi ca;
在圣系传承的根基处,于斯里兰卡岛及毗邻之地;
Dāna vaṭṭaṃ ṭhapāpesi, saddhamme gāravena so.
建立了布施之环,以恭敬正法的心供养。
§39
39.
Tiṇī satasahassāni, datvāna manujādhipo;
布施了三百万束稻草后,世王;
Iṇato sayike bhikkhū, mocesi sāsanappiyo.
解放了依赖的比库们,释除法中爱护之苦。
§40
40.
Mahā vesākha pūjaṃ so, kāretvā dīpavāsinaṃ;
在大卫萨节供养仪式中,他为持灯者举行供养;
Sabbe saṃyeva bhikkhūnaṃ, ticīvaramadāpayi.
将三衣布施予所有比库;
§41
41.
Vetullavādaṃ madditvā, kāretvā pāpaniggahaṃ;
戒除了乞讨之说,实行守护恶行之法;
Kapilena amaccena, sāsanaṃ jotayīca so.
由迦毗罗之父点燃教法之灯。
§42
42.
Vissuto’bhayanāgo’ti, kaniṭṭho tassarājino;
作为他王之最幼者,自称为无所畏惧之巨龙;
Deviyā tassa saṃsaṭṭho, ñāto bhīto sabhātarā.
众天女围绕着他,侍奉者亲属皆惧惴不安。
§43
43.
Palāyitvā hallatitthaṃ, gantvāna sahasevako;
逃离后,越过渡口,前往护主者所在之处;
Kuddho viya mātulassa, hatthapādañca chedayi.
如同受怒般,伤害了舅舅的手足。
§44
44.
Rājino raṭṭhatedatthaṃ, ṭhapetvāna idheva taṃ;
为君主和国家利益,设置于此;
Sunakhopamaṃ dassayitvā, gahetvā’ti siniddhake.
显示如猎犬状,拿取并置于祭坛之上。
§45
45.
Tattheva nāvaṃ āruyha, paratīramagāsayaṃ;
就在彼处登上船只,到达彼岸;
Subhavo mātulo tu, upagamma mahīpati.
属下舅舅,前来拜访国主。
§46
46.
Suhado viya hutvāna, tasmiṃ raṭṭhamabhindiso;
如同同乡之人,彼时该国之君主;
Abhayo taṃ jānanatthaṃ, dūtaṃ idha visajjayi.
为使其知无畏,乃于此处遣送使者。
§47
47.
Taṃ disvā pūgarukkhaṃ so, samantā kuntanāḷiyā;
彼见大树,四周环绕荆棘茂密;
Paribbhamanto madditvā, katvā dubbalamūlakaṃ.
环绕嬉戏而放纵,乃行摧折衰弱之根。
§48
48.
Bāhunāyeva pātetvā, tajjetvā taṃ palāpayi;
以臂一击使其倒地,遂将其驱逐;
Dūto gantvā abhayassa, taṃ pavattiṃ pavedayi.
使者往诣无畏者,启示其所发生之事。
§49
49.
Ñatvā’bhayo taṃ damiḷe, ādāya basuke tato;
认识了那无畏者,携带着宝藏,随后离去;
Nagarantikamāgañchi, bhātarā saha yujjhituṃ.
来到了城郊,与兄弟们一同准备战斗。
§50
50.
Taṃ ñatvāna palāyitvā, assamāruyhadeviyā;
认识了那无畏者之后,避走远离,随即被女神追赶;
Malayaṃ āgamā rājā, taṃkaniṭṭho’nu bandhiya.
国王从马来而来,紧随其后将他束缚。
§51
51.
Rājānaṃ malaye hantvā, devīmādāya āgato;
国王在马来杀害了国王,抢夺了女神,随后到达城中;
Kāresi nagare rajjaṃ, aṭṭhavassāni bhūpati.
在城中完成统治,成为八十年之久的国君。
§52
52.
Pāsāṇavediṃ kāresi, mahābodhisamantato;
在广阔的大觉者圣地周围,兴建了岩石围墙;
Lohapāsādaṅgaṇamhi, rājā maṇḍapameva ca.
在金属宝殿广场中,国王所建宛如亭阁一般。
§53
53.
Dvihi satasahassehi, nekavatthāni bhāgiya;
他以两百千之众,分配众多众生;
Dīpamhi bhikkhusaṅghassa, vatthadānamadāsi so.
为比库僧团发放布施物资于岛上。
§54
54.
Abhayassa’ccaye bhātu, tassassa tassa atrajo;
不灭的无畏,成为彼此的兄弟;
Dvevassāni sirināgo, laṃkārajja makārayi.
历经两年,辉煌国王建立了兰伽王国。
§55
55.
Paṭisaṅkhariya pākāraṃ, mahābodhisamantato;
数护诸行之庄严,其围绕大菩提树,
Mahābodhigharasseva, soyeva vālikātale.
如同大菩提树上的树皮,或如同藤蔓缠绕其根基。
§56
56.
Mūcelarukkhaparato, haṃsavaṭṭaṃ manoramaṃ;
彼处生长自由树木,环绕着美丽的鸳鸯环带;
Mahantaṃ maṇḍapañceva, kārāpesi mahīpati.
如同伟大的亭阁一般,地主亲自营建。
§57
57.
Vijayakumārako nāma, sirināgassa atrajo;
有一名为胜利王子的王子,乃姬龙之子;
Pituno accaye rajjaṃ, ekavassamakārayi.
因父亲去世,独自主政国政,执掌不满一年。
§58
58.
Lambakaṇṇā tayo āsuṃ, sahātā mahiyaṅgaṇe;
三者是大耳的,即大土地群中的同伴;
Saṅghatisso saṅghabodhi, tatiyo goṭṭhakābhayo.
桑迦提萨是众僧的觉悟者,第三者是无怖的护法者。
§59
59.
Te tissavāpimariyāda-gato andho vicakkhaṇo;
他们三者尽皆端庄无上,虽盲却极慧敏;
Rājupaṭṭhānamāyante, padasaddena abravi.
来到国王面前,以足音言语报告。
§60
60.
‘‘Pathavīsāmino ete, tayo vahatibhū’iti;
『这三者是大地的主宰,能够承担重责』;
Taṃ sutvā abhayo pacchā, yanto pucchi punāhaso.
无怖听闻此言,随后来往询问再三。
§61
61.
Tassa vaṃso ṭhassatīti,
其传承即将延续,
Puna pucchitameva so;
他再次被询问;
‘‘Pacchimassā’’ti so āha,
他说:『是西部来的人。』
Taṃ sutvā dvīhisoagā.
听闻此语,两头狮子怒吼。
§62
62.
Te puraṃ pavisitvāna, tayo rañño’ti vallabho;
他们进入宫中,三人是王之心腹;
Rājakiccāni sādhentā, vasantā rājasantike.
在王官事上办理公务,居于王近旁。
§63
63.
Hantvā vijayarājānaṃ, rājagehamhi ekato;
杀死胜利王,独自进入王宫;
Senāpatiṃsaṅghatissaṃ, duverajje’bhisecayuṃ.
在军团将领中,他们涂抹了双王的油膏。
§64
64.
Evaṃ so abhisittova, anurādhapuruttame;
如此,他好似在极盛的阿努拉德般那城中安顿下来;
Rajjaṃ cattāri vassāni, saṅghatisso akārayi.
他治理国政四年,让军团长官自治。
§65
65.
Mahāthūpamhi chattañca, hemakammañca kārayi;
在大塔上建造了伞盖和金饰工事;
Visuṃ satasahassagghe, caturo ca mahāmaṇi.
在百千象群中,又置放了四颗大宝石。
§66
66.
Majjhe catunnaṃ sūriyānaṃ, ṭhapāpesi mahīpati;
在四方太阳的中心,国王树立了标志;
Thūpassa muddhani tathā-nagghavajiracumbaṭaṃ.
在塔顶安置了宝石、铁杵、金属压顶饰物。
§67
67.
So chattamahapūjāya, saṅghassa manujādhipo;
他以雨伞大礼敬奉,是人王的僧团尊敬;
Cattālīsasahassassa, cha cīvaramadāpayi.
向四万一千比库布施了六件衣钵。
§68
68.
Taṃ mahādevatherena, dāmagallaka vāsino;
由这位大神明天王——住在天界之地的护持者——
Desitaṃ khandhake suttaṃ, yāgānisaṃsa dīpanaṃ.
所宣讲的律节经,是加持祭礼、焚灯法的教诲。
§69
69.
Sutvā pasanno saṅghassa, yāgudānamadāpayi;
听闻后,他心欢喜,适时地供养了僧团。
Nagarassa catudvāre, sakkaccañceva sādhu ca.
在城门口,萨咖天帝和萨咖德也同样称赞他说好。
§70
70.
So antarantare rājā, jambupakkāni khādituṃ;
后来,国王准备食用番石榴果实;
Sahorodho sahāmacco, agāpācina dīpakaṃ.
他有兄弟和同母弟弟,并托付一盏灯盏维持点亮。
§71
71.
Upaddutaṃ’ssa gamane, manussā pāci vāsino;
在他离开时,人们诽谤那居住在人间的居民;
Visaṃ phalesu yo jesuṃ, rājabhojjāya jambuyā.
那些食用了有毒果品的被称为以番石榴为王宴的贡品者。
§72
72.
Khāditvā jambupakkāni, tāni tattheva so mato;
食用了番石榴果实,此即为其所摄持的正法。
Senāpati saṅghadhabādhīṃ-bhayo rajje’bhisecayi.
军队统帅因惧怕僧团束缚而倾覆国家。
§73
73.
Rājāsiri saṅgha bodhi, vissuto pañcasīlavā;
贤王以五戒严守佛法,信仰坚定,建立佛教山谷,
Anurādhapure rajjaṃ, duve vassāni kārayi.
在阿努拉德普勒治理国政达二年。
§74
74.
Mahāvihāre kāresi, salākaggaṃ manoramaṃ;
他在大寺庙中修建了美丽华丽的讲堂,
Tadādīpe manusseso, ñatvā dubbuṭṭhupaddute.
位于那一地区的人们,了解其不善恶行为的困扰。
§75
75.
Karuṇāya kampitamano, mahāthūpaṅgaṇe sayaṃ;
内心动慈悲之念,亲自端坐在宏伟坛场之中;
Nipajji bhūmiyaṃ rājā, katvāna iti nicchayaṃ.
国王俯身贴地,断然作此决定。
§76
76.
‘‘Pavassitvāna devena, jalenupalāvite mayi;
“天神已远离我,我被水淹盖;
Naheva vuṭṭhahissāmi, maramānopahaṃ idha’’.
我此间将不再起身,当死降临于身。”
§77
77.
Evaṃ nipanne bhūminde, devo pāvassi tāvade;
如此俯伏于地,天神即示现至此;
Laṃkādīpamhi sakale, piṇayanto mahāmahiṃ.
于整个兰卡岛上,降下伟大的威力。
§78
78.
Tathāpi nuṭṭhahatiso, apilāpanato jale;
然而,他们不畏惧,也不发出声响,于水中潜伏;
Āvariṃsu tato’maccā, jalaniggamanāḷiyo.
随后孩童将河水的通道堵塞起来,
§79
79.
Tato jalamhi pilavaṃ, rājā vuṭṭhāsi dhammiko;
国王在水中激起波浪,庄严地站立着;
Karuṇāyanudi evaṃ, dīpe dubbuṭṭhikābhayaṃ.
以慈悲的火焰,驱除岛上恶鬼的恐惧。
§80
80.
Corātahiṃ tahiṃ jātā, iti sutvāna bhūpati;
君王听闻盗贼为患,
Core āṇāpayitvāna, rahassena palāpīya.
命令捕盗,并秘密隐匿此事。
§81
81.
Āṇāpetvā rahassena, matānaṃ so kalevaraṃ;
秘密地引诱,夺取其身体;
Aggīhi uttāsetvāna, hanitaṃ corupaddavaṃ.
用火点燃,毁坏盗贼的巢穴。
§82
82.
Eko yakkho idhāgamma, rattakkho iti vissuto;
有一只夜叉来到此地,被称为夜晚守护者;
Karoti rattāna’kkhīti, manussānaṃ tahiṃ tahiṃ.
在夜间让人们闭眼,令众生多处不能睁开双眼。
§83
83.
Aññamaññamapekkhitvā, bhāyitvā rattanettataṃ;
彼此相互窥视,相互恐惧,对夜的本质心生忧惧;
Narāmaranti te yakkho, sobhakkhesi asaṅkito.
人们惧怕这只夜叉,未加察觉其真相而惊惧逃散。
§84
84.
Rājā upaddavaṃ tesaṃ, sutvā santattamānaso;
国王听闻那些事件,心绪纷乱;
Eko’pavāsa gabbhamhi, hutvā aṭṭhaṅguposathi.
有一位遵守八戒的游方者孕育胎儿早已断食一日。
§85
85.
‘‘Apassitvāna taṃ yakkhaṃ, na cuṭṭhāmī’’ti so sayi;
这时他说:『看那夜叉未出家,绝不抓我。』
Tassa so dhammatejena, agā yakkho tadantikaṃ.
他凭借法威力,使夜叉远离于旁。
§86
86.
Tena ‘‘kosī’’ti puṭṭho ca, so ‘‘aha’’nti pavedayi;
有人问他是『寇示』,他回答说『是我』;
‘‘Kasmā pajaṃ me bhakkhesi, mā khāda’’iti sobravi.
他说:『为何群生捕食我?请勿伤害我。』
§87
87.
‘‘Ekasmiṃ me janapade, nare dehī’’ti sobravi;
『在我所居之邦中,为人身者』如此宣说,
‘‘Na sakkā iti vutte so, kamenekaṃti abravi.
『不能』者说完前言之后,又言『哪能降服烦恼』。
§88
88.
‘‘Aññaṃ na sakkā dātuṃ me, maṃ khāda’’ iti sobravi;
『无他人能施予我者,必使我堕于饥饿』如此宣说,
‘‘Na sakkā’’iti taṃ yāci, gāme gāme baliñca so.
『不能』言辞恳求,行走诸村逐一献祭。
§89
89.
Sādhūti vatvā bhūmindo, dipampi sakalepi ca;
土地之主称赞道『善哉』,乃至诸灯亦同俱成就;
Gāmavare nivesetvā, baliṃtassa adāpayi.
祀奉村首安置后,为其献上祭祀。
§90
90.
Mahāsattena teneva, sabbabhūtānukampinā;
彼大圣者正是如是,以悲悯众生为怀;
Mahārogabhayaṃ jātaṃ, dīpadīpena nāsitaṃ.
生起了严重的疾病和恐怖,随光明之灯而灭除。
§91
91.
So bhaṇḍāgāriko rañño,
此人为王之仓库管理者,
Amacco goṭṭhatābhayo;
无父无族之畏惧;
Cero hutvā uttarato,
点灯后自北方,
Nagaraṃ samupāgami.
来到城中。
§92
92.
Parissāvanamādāya, rājā dakkhiṇadvārato;
携带布施之物,国王自南门进入;
Parahiṃsamarocento, ekakova palāyi so.
斥责外来加害者,他如孤身逃亡般远离。
§93
93.
Puṭabhattaṃ gahetvāna, gacchanto purito pathi;
拿着食物,向前行走在路上;
Bhattabhogāyarājānaṃ, nibandhittha punappunaṃ.
国王的食物供养者反复被束缚。
§94
94.
Jalaṃ parissāvayitvā, bhuñjitvāna dayāluko;
净水漱口,用餐后心慈悲;
Tassevaṃ’nuggahaṃ kātuṃ, idaṃ vacanamabruvi.
欲效法于他,便说出此言。
§95
95.
‘‘Saṅghabodhi ahaṃ rājā, gahetvā mamabho sīraṃ;
桑嘎波提王说:『国王啊,汝既执持吾头颅,
Goṭṭhābhayassa dassehi, bahuṃ dassati te dhanaṃ.
应示于迦陀伐耶,彼多次示汝财物之丰盛。』
§96
96.
Na icchito tathākātuṃ, tassatthāya mahīpati;
彼国王无意杀此人,乃为其利益考虑;
Nisinnoyeva amari, so sīsaṃ tassa ādiya.
彼坐于非人之旁,故其首颅被砸。
§97
97.
Goṭṭhābhayassa dassesi, sotu vimhitamānaso;
当见迦陀伐耶时,彼惊恐不安;
Datvā tassa dhanaṃ rañño, sakkāraṃ sādhukārayi.
彼将国王财富施与,并表现敬意,行善礼。
§98
98.
Evaṃ goṭṭhābhayo eso, meghavaṇṇābhayo’ti ca;
如是,『畏于群牛』即『多群牛所生之畏』,又名为『云色之畏』。
Vissuto terasa samā, laṃkārajjamakārayi.
瓦苏陀国的十三岁王子,建造了兰卡王国。
§99
99.
Mahāvatthuṃ kārayitvā, vatthudvāramhi maṇḍapaṃ;
建造了大房舍,在房舍门口设立了亭阁;
Kārayitvā maṇḍayitvā, so bhikkhu tattha saṅghato.
建造且修整完成后,此比库便在那里与僧团住持。
§100
100.
Aṭṭhuttarasahassāni, nisīdetvā dine dine;
八千余人,每日坐下来分别。
Yāgukhajjaka bhojjehi, sādūhi vividhehi ca.
应当用易得的食物,适宜且多样的供养。
§101
101.
一百零一。
Sacīvarehi kappetvā, mahādānaṃ pavattayi;
用衣物等舍施,发起宏大的布施;
Ekavīsadinā nevaṃ, nibaddhañcassa kārayi.
二十一天内,以此方式未使其受缠缚。
§102
102.
一百零二。
Mahāvihāre kāresi, silāmaṇḍapa muttamaṃ;
在大寺中建造,石制的优美讲堂。
Lohapāsādathambhe ca, parivattiya ṭhāpayi.
以铁塔柱为中心,旋转以加固支撑。
§103
103.
Mahābodhi silāvediṃ, uttaradvāratoraṇaṃ;
建立了大菩提石坛,位于北门门廊;
Patiṭṭhāpesi thambhe ca, cakukaṇṇe sacakkake.
并在支柱上安装了车轮形状和环轮形状的装饰。
§104
104.
Tisso sīlāpaṭimāyo, tīsu dvāresu kārayi;
三柱式的石柱装饰,设于三处门口;
Ṭhapāpesi ca pallaṅkaṃ, dakkhiṇamhi silāmayaṃ.
并且在右侧安置铺垫,铺设石块之地。
§105
105.
Padhānabhūmiṃ kāresi, mahāvihārapacchato;
于主场地上建造,位于大寺后方;
Dīpamhi jiṇṇakāvāsaṃ, sabbañca paṭisaṅkhari.
在灯塔中旧瓦房,所有部分一应规划。
§106
106.
Thūpārāme thūpagharaṃ, therambatthalake tathā;
在佛塔围墙内建佛塔建筑,于长老聚落中亦然;
Ārāme maṇisomavhe, paṭisaṅkhārayi ca so.
在宝月塔林中,并且对诸行进行回向。
§107
107.
一百零七。
Thūpārāme maṇisomā-rāme maricavaṭṭake;
于塔林宝月塔林与鱼鳞形绕塔处;
Dakkhiṇavha vihāre ca, uposathagharāni ca.
南面寺院,又以及戒坛建筑。
§108
108.
一百零八。
Meghavaṇṇābhayavhañca, navavihāramakārayi;
建有云色无畏塔以及新兴寺院诸所。
Vihāramahapūjāyaṃ, piṇḍetvā dīpavāsīnaṃ.
供养住灯者之大供养处。
§109
109.
Tiṃsabhikkhusahassānaṃ, chacīvaramadāsi ca;
三万比库施予三衣;
Mahāvesākhapūjañca, tadā evaṃ akārayi.
并施予大钵之供养,当时即如此行之。
§110
110.
Anuvassañca saṅghassa, chacīvaramadāmayi;
随顺僧众,施与三衣。
Pāpakānaṃ niggahena, sodhento sāsanaṃ tu so.
恶法得以断绝,正法则得以清净。
§111
111.
一百一十一。
Vetullavādino bhikkhū, abhayagirinivāsino;
诽谤胡言的比库们,栖居于无畏山,
Gāhayitvāsaṭṭhimatte, jinasāsanakaṇṭake.
引起骚乱约六十人,于觉者教法的荆棘之中。
§112
112.
一百一十二。
Katvāna niggahaṃ tesaṃ, paratire khipāpayi;
断绝他们的胡言后,迅速将其清除。
Tattha khittassa therassa, nissito bhikkhucoḷiko.
这里所说者,为已安住的长老,依止比库所用的骨笄(发钗)者。
§113
113.
Saṅghamitto’tināmena, bhūtivijjādikovido;
名为僧侣朋友,是遍知生灭变化等智慧的大通达者;
Mahāvihāre bhikkhunaṃ, kujjhitvāna idhagamā.
于大寺僧众中,入寺而现身显现。
§114
114.
Thūpārāme sannipātaṃ, pavisitvā asaññato;
于塔院集合,入内而无声无息;
Saṅghapālassa pariveṇa, vāsittherassa tattha so.
在僧团保护者同行者中,那位是长老瓦西特赫。
§115
115.
一百一十五。
Goṭṭhāsayassa therassa, mātulassa’ssa rājino;
那位长老是戈塔萨耶,是国王的舅父;
Rañño nāmenā‘‘lapanto, vacanaṃ paṭibāhiya.
王名被称为‘阿拉潘多’,放弃了王命的话语。
§116
116.
一百一十六。
Rañño kulūpago āsi, rājā tasmiṃ pasīdiya;
位于王族首领之中,王在其中欢悦;
Jeṭṭhaputtaṃ jeṭṭhatissaṃ, mahāsenaṃ kaniṭṭhakaṃ.
「长子」者,即「长寿长子」,「幼子」者,「小兵长」也。
§117
117.
Appesi tassa bhikkhussa, so saṅgaṇhi dutiyakaṃ;
比库中,面对彼比库的劝请,他第二次回应了;
Upanandhi tasmiṃ bhikkhusmiṃ, jeṭṭhatisso kumārako.
他对彼比库说话,称呼其为「长寿长子」的孩童。
§118
118.
Pituno accaye jeṭṭha, sisso rājāahosiso;
父亲病故后,长子继承,弟弟则是王和贤士。
Pitu sārīra sakkāre, niggantuṃ nicchamānake.
父亲身体孝敬,应当守护,不使其衰弱消歇。
§119
119.
一百一十九。
Duṭṭhāmacce niggahetuṃ, sayaṃ nikkhamma bhūpati;
恶臣们想要推翻,君主亲自出面;
Kaniṭṭhaṃ purato katvā, pitukāyaṃ anantaraṃ.
先在前方作战,随即保护父亲。
§120
120.
一百二十。
Tato amacce katvāna, sayaṃ hutvāna pacchato;
继而出兵之后,他自己又化身为奴隶,在后方辅助。
Kaniṭṭhe pitukāye ca, nikkhante tadanantaraṃ.
于最小长老列中,当离母团体后,立刻出家。
§121
121.
Dvāraṃ saṃvarayitvāna, duṭṭhamacce nighātiya;
关闭门户以后,禁止恶行;
Sūle appesi pituno, citakāyasamantato.
以杵伤害母体,遍及全身。
§122
122.
Tena’ssa kammunā nāmaṃ, kakkhalopapadaṃahu;
因此,其所造业被称为「铁钉足业」。
Saṅghamittotu so bhikkhu, bhīto tasmiṃ narādhipā.
比库因畏惧该人之故,向僧团提出请求。
§123
123.
Tassābhisekasamakālaṃ, mahāsenena mantiya;
当时大军队长商议该加冕之事;
Tassābhisekaṃ pekkhanto, paratīraṃ gato ito.
观其加冕仪轨后,遂登彼岸离去。
§124
124.
Pitarā so vippakataṃ, lohapāsāda muttamaṃ;
父亲已去世,长眠于铜殿内。
Koṭidhanaṃ agghanakaṃ, kāresi sattabhūmakaṃ.
积聚十亿金银财宝,营造七层庄严宫殿。
§125
125.
一百二十五。
Saṭṭhisatasahassagghaṃ, pūjayitvā maṇiṃtahiṃ;
积财六千万,奉献在宝珠宝座上;
Kāresi jeṭṭhatissotaṃ, maṇipāsādanāmakaṃ.
建造名为“大长老塔”的宝塔。
§126
126.
一百二十六。
Maṇi duve mahagghe ca, mahāthūpe apūjayi;
两处宝塔及大宝塔一同供养;
Mahābodhighare tīṇi, toraṇāni ca kārayi.
大觉树下建造了三座拱门。
§127
127.
Kārayitvā vihāraṃ so, pācinatissa pabbataṃ;
建造完成后,他修建了一个寺院,位于左侧的山上;
Pañcavāsesu saṅghassa, adāsi puthuvī pati.
在五个月的僧团集会期间,赐予了这块土地。
§128
128.
Devānaṃpiyatissena, so patiṭṭhāpitaṃ purā;
这片土地由天神赛帝所安置,早先就已经确立于此。
Thūpārāme urusilā, paṭimaṃ cārudassanaṃ.
在塔院中有坚硬巨石,为目之所赏美丽。
§129
129.
Netvāna thūpārāmavhaṃ, jeṭṭhatisso mahīpahi;
长者提索国王亲自领至塔院,
Patiṭṭhāpesi ārāme, pācinatissa pabbate.
于破斥提山上建立了这座塔院。
§130
130.
Kāḷamattikavāpiṃso, adācetiya pabbate;
又在黑色陶土山上兴建了阿达遮提耶塔院。
Vihāra pāsāda mahaṃ, mahāvesākhameva ca.
行住、房舍、大殿,乃至广大僧舍。
§131
131.
Katvā tiṃsa sahassassa, saṅghassa’dā chacīvaraṃ;
为三万名僧众制作了六块袈裟;
Āḷambagāmavāpiṃso, jeṭṭhatisso akārayi.
阿兰巴村的一位长老比库也亲自监督完成。
§132
132.
Evaṃ so vividhaṃ puññaṃ, pāsādakaraṇādikaṃ;
如此,他以各种功德、建造房舍等事获得功德;
Kārento dasavassāni, rājā rajjamakārayi.
某人为王,作王国,历时十年。
§133
133.
Iti bahuvidha puñña hetu bhūtā,
如此,许多种善因已成,
Narapatitā bahupāpahetu cāti;
多种惟恶因者亦是人君子孙。
Madhuramiva visenamissamannaṃ,
如蜜糖般甘美,绝非敌人所喜,
Sujanamano bhajate na taṃ kadāpi.
善良心意者则永不与之为伍。
Sujanappasāda saṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 在为令善人生起净信与悚惧而作的《大史》中
Tayodasarājakonāma · 名为“十三王”
Chattiṃsatimo paricchedo. · 第三十六章。