三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Pañcatiṃsatimapariccheda

Pañcatiṃsatimapariccheda · Pañcatiṃsatimapariccheda

385 段 · CSCD 巴利原典
Pañcatiṃsatimapariccheda第三十五章
Dvādasarājako十二王
§1
1.
Āmaṇḍagāmaṇyabhayo, mahādāṭhikaaccaye;
因畏惧无止境的众恶业;
Navavassanaṭṭhamāse, rajjaṃ kāresi taṃ suto.
他治理这国已达九年有余。
§2
2.
Chattāti chattaṃ kāresi, mahāthūpe manorame;
为加盖华盖,为庄严宏伟的佛塔;
Tatheva pādavediñca, muddhavediñca kārayi.
也为建造脚塔及中界塔。
§3
3.
Tatheva lohapāsāda, thūpavhe posathavhaye;
同样建造铁塔、佛塔及斋戒堂;
Kāresi kucchiājiraṃ, kucchiāḷindameva ca.
他修筑围墙、护栏及栏杆。
§4
4.
Ubhayatthāpi kāresi, cāruṃ ratanapaṇḍapaṃ;
无论二者,俱行庄严美妙如宝石的亭榭;
Rajataleṇa vihārañca, kārāpesi narādhipe.
又在银质地面上营造了居所,供人王居住。
§5
5.
Mahāgāmeṇḍavāpiṃso, passe kāriya dakkhiṇe;
在大城的宣达辽阔之地,观其应作之所;
Dakkhiṇassa vihārassa, adāsi puññadakkhiṇo.
为南方之处结茂严,赠与因行福德所感之施主。
§6
6.
Māghātaṃ sakale dīpe, kāresi manujādhipo;
由全岛众地,凡人国王在此筑造;
Valliphalāni sabbāni, ropāpetvā tahiṃ tahiṃ.
悉种满藤果,布施遍于方方土土。
§7
7.
Maṃ sakubhaṇḍakaṃ nāma, āmaṇḍiya mahīpati;
有一世尊名为萨库般陀迦,即亚曼提耶国主;
Pattaṃ pūrāpayitvāna, kāretvā vatthacumbaṭaṃ.
他填满树叶后,制作了布匹衣袍。
§8
8.
Dāpesi sabbasaṅghassa, vippasannena cetasā;
他以欢喜宁静的心,施与整个僧团;
Patte pūrāpayitvā so, āmaṇḍa gāmaṇividū.
填满树叶后,他就像村落中的骑士一样。
§9
9.
Taṅkaniṭṭhokaṇirājā-tisso ghātiya tātaraṃ;
由三位国王同时围攻杀害他,即时发生激烈战斗;
Tīṇi vassāni nagare, rajjaṃ kāresi khattiyo.
三年间,城中执政的王族不断进行战争。
§10
10.
Uposathagharaṭṭaṃ esā, nicchini cekiyavhaye;
此处所言『优波萨他舍伽』者,为低处法坛也。
Rājāparādhakammamhi, putte saṭṭhitu bhikkhavo.
在君王过恶行为中,弟子比库受到惩治。
§11
11.
Sahoḍḍe gāhayitvāna, rājā cetiya pabbate;
在同族兄弟分争之后,于王城之山建立祠堂;
Khipāpesi kaṇiravhe, pabbhāramhi asīlake.
迅速于寒冷季节时,安置无恶之障碍。
§12
12.
Kaṇirājā accayena, āmaṇḍagāmaṇi suto;
寒冷王是阿才陀村之子;
Cūḷābhayo vassamekaṃ, rajjaṃ kāresi khattiyo.
于小畏年内,武士完成了王国。
§13
13.
So goṇakanadītīre, purapassamhi dakkhiṇe;
于是,在果纳迦河岸边,城内南方;
Kārāpesi mahīpālo, vihāre cūḷagallakaṃ.
大地守护者建造了小画廊的精舍。
§14
14.
Cūḷābhayassa’cca yena, sīvali taṃ kaniṭṭhikā;
小安心者施于此,因此,西维梨那最幼小者;
Āmaṇḍadhītā caturo, māse rajjamakārayi.
四个女仆每月安排月账。
§15
15.
Āmaṇḍa bhāgineyyā tu, sīvaliṃ apanīyataṃ;
而月账则由西维梨的同族妹子负责;
Iḷanāgoti nāmena, chattaṃ ussāpayi pure.
名为伊兰纳迦,在城中为她撑起遮阳伞。
§16
16.
Tissavāpiṃ gate tasmiṃ, ādivasse narādhipe;
那地方去到第三年初,正值国王即位的第一年。
Taṃ hitvā puramāgañchuṃ, bahavolambakaṇṇakā.
抛下那个地方回到城里,许多支持者随行。
§17
17.
Tahiṃ adisvā te rājā, kuddho tehi akārayi;
王见他们在那里,生起愤怒,对他们施加威胁;
Maddayaṃ vāpiyā passe, mahāthūpañjasaṃsayaṃ.
并确定释放的计划,有着强大的势力不可怀疑。
§18
18.
Tesaṃ vicārake katvā, caṇḍāle ca ṭhapāpayi;
决定采取对策,诬陷并派人打击那些乞丐;
Tena kuddhālambakaṇṇā, sabbe hutvāna ekato.
由那些愤怒的支持者们全部集中一处行事。
§19
19.
Rājānaṃ taṃ gahetvāna, rundhitvāna sake ghare;
将国王带到萨咖之家,拘禁起来;
Sayaṃ rajjaṃ vicāresuṃ, rañño devī tadā sakaṃ.
国王和王后当时亲自审察政事,萨咖就在旁边。
§20
20.
Puttaṃ candamukhasivaṃ, maṇḍayitvā kumārakaṃ;
将如月脸般的儿子,装饰为王子;
Datvāna hatthe dhātīnaṃ, maṅgalahatthi santike.
交付给持国天,在祝福大象的护卫下。
§21
21.
Pesesi vatvā sandesaṃ, netvā taṃ dhātiyo tahiṃ;
派遣使者传达消息,将守护者领到那里;
Vadiṃsu devisandesaṃ, sabbaṃ maṅgala hatthino.
众神对传递王后消息者说:一切都是祝福大象所赐。
§22
22.
‘‘Ayaṃ te sādhino putto,
『此人乃善知识之子』,
Sāmiko cārake ṭhito;
『是同伴,是行者驻足于此』;
Arihi ghātato seso,
『彼自敌手被杀之伤犹存』,
Tayā ghāto imassa tu.
『此伤亦由彼生』。
§23
23.
Tvamenaṃ kira ghātehi, idaṃ devivaco’’iti;
『由此种种创伤,尔等当知此为天语』」;
Vatvā tu sayāpesuṃ, pādamūlamhi hatthino.
说毕,彼伏于床上,置双臂于足根处。
§24
24.
Dukkhito so ruditvāna, nāgo bhetvāna āḷakaṃ;
那男子因痛苦而哭泣,因害怕巨蛇而颤抖;
Pavisitvā mahāvatthuṃ, dvāraṃ pātiya thāmasā.
进入了大树丛,守护着门户而停留。
§25
25.
Rañño nisinnaṅgaṇamhi, ugghāṭetvā kavāṭakaṃ;
国王坐在宫廷中,开启了那小门扇;
Nisīdāpiya taṃ khandhe, mahātitthamupāgami.
他也坐在那树干上,来到大海边。
§26
26.
Nāvaṃ āro payitvāna, rājānaṃ tattha kuñjaro;
船只靠岸时,大象在那里等待国王;
Pacchimo dadhitīrena, sayaṃ malaya māruhī.
坐于后方向,用鼻子自行爬上树梢。
§27
27.
Paratīre vasitvā so, tīṇivassāni khattiyo;
他居于彼岸,三年间为王;
Balakāyaṃ gahetvāna, āgā nāvāti rohaṇaṃ.
领少年入舟,航行至罗汉那。
§28
28.
Titthe sakkharasobbhamhi, otaritvāna bhūpati;
在萨咖之豪城,降伏诸诸侯;
Akāsi rohaṇe tattha, mahantaṃ balasaṅgahaṃ.
于罗汉那作战,集结强大兵力。
§29
29.
Rañño maṅgalahatthiso, dakkhiṇaṃ malayaṃ tato;
王名吉象,向南至马来;
Rohaṇaṃye’vupāgañchi, tassa kammāni kātave.
前往罗汉那,在彼执行诸行动。
§30
30.
Mahāpadumanāmassa, tattha jātakabhāṇino;
称为大布杜摩那者,是一位擅长诵说本生故事者;
Tulādhāravhavāsissa, mahātherassa santike.
他居住在大长老托拉达哈拉附近。
§31
31.
Kapijātakaṃ sutvāna, bodhisatte pasādavā;
听闻《金鹿本生》后,菩提萨埵生起欢喜;
Nāgamahāvihāraṃ so, jiyāmuttadhanussataṃ.
他到达名为大龙寺的地方,那个寺院具有解脱耐弓(虔敬修习的固定意象)。
§32
32.
Katvā kāresi thūpañca, vaḍḍhāpesi yathāṭhitaṃ;
他做过也完成了五种(法事),并依教法增长之;
Tissavāpiñca kāresi, tathā duravhavāpikaṃ.
亦行持三昧,遵循难行难度法门。
§33
33.
So gahetvā balaṃ rājā, yuddhāya abhinikkhami;
于是国王率领军队,亲自出征作战;
Taṃ sutvā lambakaṇṇā ca, yuddhāya abhisaṃyutā.
士兵们听闻此事,纷纷戴上耳环,准备参与战争。
§34
34.
Papallakkhandhadvāramhi, khette hiṅkaravāpike;
在杜门重重的营帐之中,位于溪边的田野旁;
Yuddhaṃ ubhinnaṃ vattittha, aññamaññavihesanaṃ.
战争在双方之间展开,是彼此敌对、互相攻伐。
§35
35.
Nāvākilantadehattā, posā sīdanti rājino;
士兵们彼此紧贴身体,安顿睡眠,以养精蓄锐;
Rājā nāmaṃ sāvayitvā, sayaṃ pāvisi tena so.
国王自领军队整顿秩序,亲自踏入军中营帐。
§36
36.
Tena bhītālambakaṇṇā, sayiṃsu udarena so;
于是因恐惧依赖的耳根,躺卧时将身体侧向一侧;
Tesaṃ sīsāni chinditvā, ratanābhisamaṃkari.
斩断他们的头颅,用宝石制成装饰。
§37
37.
Tikkhattumevantukate, karuṇāya mahīpati;
地主因慈悲做此严厉之事;
‘‘Amāretvā’va gaṇhātha, jīvaggāha’nti abruvi.
他说:『只要令他们不再死亡,护持生命罢。』
§38
38.
Tato vijitasaṅgāmo, puraṃ āgamma bhūpati;
继而克敌之战胜利后,国王返回宫城;
Chattaṃ ussāpayitvāna tissavāpi chaṇaṃ agā.
他升起保护伞,特萨甚至也来见护主一面。
§39
39.
Jalakīḷāya uggantvā, sumaṇḍitapasādhito;
挥动浮漂,稳坐如房梁;
Attano sirisampattiṃ, disvā tassantarāyike.
见自身头颅庄严,心中感到阻碍。
§40
40.
Lambakaṇṇe saritvāna, kuddho so yojayīrathe;
掩耳斥责,愤怒驱使愈发激烈;
Yugaparamparā tesaṃ, purato pāvisī puraṃ.
彼此相承,队伍前进入城。
§41
41.
Mahāvatthussa ummāre, ṭhatvā rājāṇapesi so;
在大树林中央,王站立发号施令;
‘‘Imesaṃ sīsamummāre, asmiṃ chindatha bho’’iti.
曰:「尔等须砍断此头颅,不可怠慢。」
§42
42.
Goṇā eterathe yuttā, tava honti rathesabha;
此处所说的众多比库,确实是你们部派中的主导者;
Siṅgaṃkhurañca etesaṃ, chedāpayata bho’’iti.
你应以断除他们的角和蹄为戒,切勿放任其残害。
§43
43.
Mātuyā atha saññatto, sīsacchedaṃ nivāriya;
母者已被约束,须阻止割头之举;
Nāsañca pādaṅguṭṭhañca, tesaṃ rājā achedayi.
也不得割鼻及脚趾,其王不得行此割除行为。
§44
44.
Hatthivutthaṃ janapadaṃ, adā hatthissa khattiyo;
象牙壮大广大国土,象主为贵族之象王;
Hatthibhogo janapado, iti tenāsi nāmato.
这片国土即为象之宝藏国度,因此以此为名。
§45
45.
Evaṃ anurādhapure, iḷānāgo mahīpati;
在阿奴洛答城,有一位名为伊兰那哥的国王;
Chabbassāni anunāni, rajjaṃ kāresi khattiyo.
他统治着六十多个城邦,作为战士贵族管理着诸国。
§46
46.
Iḷanāgaccaye tassa, putto candamukhosivo;
伊兰那哥的家族中,有一位名叫赞达摩胡乔悉婆的王子;
Aṭṭhavassaṃ sattamāsaṃ, rājā rajjamakārayi.
他年满八岁零七个月时,成为国王,统治国家。
§47
47.
Maṇikāragāme vāpi, kārāpetvā mahīpati;
这位国王曾在玛尼迦拉村庄建造宫殿;
Issarasamaṇavhassa, vihārassa adāsi so.
并将此地赠予尊贵的沙门,作为修行的住处。
§48
48.
Tassa rañño mahesī ca, saṅgāme pattimattano;
那位国王的王后,也参与了这场战斗的进展;
Tassevā’dā vihārassa, damiḷadevīti vissutā.
正是在那座皇宫的住所,所以被称作“达弥勒女神”。
§49
49.
Taṃ tissavāpī kīḷāya, hantvā candamukhaṃ sivaṃ;
这位提萨瓦比者在戏耍时,击打了美丽的月亮脸庞;
Yasaḷālakatisso’ti, vissuto taṅkaniṭṭhako.
以雅沙拉拉树的束枝命名,他被赞誉为塔迦尼达迦。
§50
50.
Anurādhapure ramme, laṅkābhuvadane subhe;
在阿努罗达城的游乐场,位于斯布赫的兰加山脚下;
Sattavassānaṭṭhamāse, rājā rajjamakārayi.
八年零七个月之久,国王治理着他的王国。
§51
51.
Dovirikassa dattassa, puttho dovāriko sayaṃ;
有一对双胞胎之中,儿子名为多伐里阇,便是那多伐里阇本人。
Rañño sadisarūpena, ahosi subhanāmavā.
此子容貌端庄,仪表堂堂,且名声显赫美好。
§52
52.
Subhaṃ balatthaṃ taṃ rājā, rājabhūsāya bhūsiya;
那王者着华美长袍,身披王者光彩,以令其庄严;
Nisidāpiya pallaṅke, hāsatthaṃ yasaḷālako.
坐于软榻之上,含笑而视,满面光辉如花如月。
§53
53.
Sīsacoḷaṃ balatthassa, sasīse paṭimuñciya;
王者将华美长袍上的头部三角缕线解开,
Yaṭṭhiṃ gahetvā hatthena, dvāramūle ṭhito sayaṃ.
手执杖棒,立于门口左右两侧。
§54
54.
Vandantesu amaccesu, nisinnaṃ āsanamhi taṃ;
向来宾们致敬的人,在座位上端坐着;
Rājā hasati evaṃ so, kurute antarantarā.
国王听到这样笑了,于是间或做出回应。
§55
55.
‘‘Balattho ekadivasaṃ, rājānaṃ hasamānakaṃ;
『这男子一天到晚嘲笑国王,』
Ayaṃ balattho kasmā me, sammukhāhasatī’’ti so.
『这男子为何当面笑我呢?』他这样说道。
§56
56.
Mārāpayitvā rājānaṃ, balattho so subho idha;
此人使国王恼怒,这个青年在这里;
Rajjaṃ kāresi chabbassaṃ, subharājāti vissuto.
他造作阴谋,成为污秽的布舍罗王族。
§57
57.
Dvisu mahāvihāresu, subharājā manoramaṃ;
于两处大寺院中,建立一座庄严美丽的华丽宝殿;
Pariveṇapantiṃ subha-nāmakaṃyeva kārayi.
其周围建有美丽环廊,名为『美好』的回廊。
§58
58.
Uruvelasamīpamhi, tathā vellivihārakaṃ;
靠近乌鲁维拉一带,也建有银色寺庙;
Puratthime ekadvāraṃ, gaṅgante nandigāmakaṃ.
在东面设有一个门,面向恒河流域的难提村庄。
§59
59.
Lambakaṇṇasuto eko, uttarapassavāsiko;
有一位耳垂低垂的独身者,居住于北边;
Senāpatimupaṭṭhāsi, vasabho nāma mātulaṃ.
护卫军队长名为 Vasabha,乃他的舅舅。
§60
60.
Hessati vasabho nāma, rājā’ti sutiyāsadā;
有一位名为华萨婆的王,传闻中即为其名;
Ghāteti rājādīpamhi, sabbe vasabhanāmake.
在王宫中众人皆称之为华萨婆。
§61
61.
‘‘Rañño dassāma vasataṃ, ima’’nti bhariyāya so;
『我要向王后展示华萨婆的宫殿』,他这样对妻子说道;
Senāpatimantayitvā, pāto rājakulaṃ agā.
召见军队统帅,王族成员便随之前往。
§62
62.
Gacchato tena sahasā, tambulaṃ cuṇṇavajjitaṃ;
他急速前行,携带着槟榔和清洁剂;
Hatthamhi vasabhassā’dā, taṃ sādhu parirakkhituṃ.
亲手递给华萨婆,要为他妥善保护此物。
§63
63.
Rājagehassa dvāramhi, tambulaṃ cuṇṇavajjitaṃ;
在王舍城的大门口,有供奉用以嚼食之槟榔与石灰的器具;
Senāpati udikkhitvā, taṃ cuṇṇatthaṃ visajjayi.
军队统帅发现后,将那些石灰遣散丢弃。
§64
64.
Senāpatissa bhariyā, cuṇṇatthaṃ vasabhaṃ gataṃ;
那统帅的妻子,将石灰拿去,将供器藏匿于室内;
Vatvā rahassaṃ datvā ca, sahassaṃ taṃ palāpayi.
并于暗中供养,将此物聚集至千件。
§65
65.
Mahāvihāraṭhānaṃ so, gantvāna vasabho pana;
这人前往大寺的驻处,却将这些物品安置于其中;
Tattha therehi khiranna-vatthehi katasaṅgaho.
在那里,与长老们共同使用那些加乳糜粥的器皿,聚合起来。
§66
66.
Tato paraṃ kuṭṭhino ca, rājabhāvāya nicchitaṃ;
之后,这个毒瘤之人坚决立志要得到王位;
Sutvāna vacanaṃhaṭṭho, ‘‘coro hessa’’nti nicchito.
听闻有人断言‘‘他必成盗贼’’,于是他坚定了这个看法。
§67
67.
Laddhasamatthapurise, gāmaghātaṃ tato paraṃ;
得遇有能力之人,随后便杀害乡村之人;
Karonto rohaṇaṃ gantvā, kapallapuvopadesato.
进行叛乱,前往罗罕城接受头首之教诲。
§68
68.
Kamena raṭṭhaṃ kaṇhantho, sampattabalavāhano;
以欲望染污王国,拥有丰富力量;
So rājā dvīhi vassehi, āgamma purasantikaṃ.
此人五年后来到王城近郊。
§69
69.
Subharājaṃ raṇe hantvā, vasabho so mahabbalo;
大力比库蚋摩跋胜杀死了善王于战场之中;
Ussāpayi purebhattaṃ, mātulo’pi raṇe pati.
比库摩跋亦在战时激励其先锋阵;
§70
70.
Taṃ mātulassa sariraṃ, pubbabhūtopakārikaṃ;
比库摩跋对其舅舅之身故,先前曾有助益;
Akāsi vasabho rājā, mahesiṃ mettanāmikaṃ.
于是比库摩跋王为大帝公元发起慈心。
§71
71.
Sohorapāṭhakaṃ pucchi, āyuppamāṇamattano;
他向亲族的年长者请问自身寿命状况;
‘‘Āha dvādasavassāni’’, rahoyevassa sopi ca.
回答道:『已有十二年,与你同年,秘密亦然。』
§72
72.
Rahassaṃ rakkhaṇatthāya, sahassaṃ tassā dāpiya;
为了保护秘密,也应给予大量布施;
Saṅghaṃ so sannipātetvā, vanditvā pucchi bhūpati.
于是他集合众僧,礼敬后向国王请问;
§73
73.
‘‘Siyānu bhante āyussa, vaḍḍhanakāraṇaṃ’’iti;
他说:『尊者,愿您增寿,成为延长寿命的因缘』;
‘‘Atthī’’ti saṅgho ācikkhi, antarāyavimocanaṃ.
众僧表示同意,并示现为解除障碍;
§74
74.
Parissāvanadānañca, āvāsadāna meva ca;
应赋予保护和住所布施;
Gilānavattadānañca, dātabbaṃ manujādhipa.
还应给予治病布施,施予人间国主。
§75
75.
‘‘Kātabbaṃ jiṇṇakāvāsa-paṭisaṅkharaṇaṃ tathā;
“应当完成老年安居的准备工作,
Pañcasīlasamādānaṃ, katvā taṃ sādhurakkhiyaṃ.
以及受持五戒,完成此善法的保护。
§76
76.
Uposathūpavāso ca, kattabbo’ posathe’’iti;
受持戒律,出席安居期的戒会,也应当如是进行。”
Rājā sādhūti gantvāna, tathā sabbaṃ makāsi so.
国王称赞此为善,前往之后,便全部依教奉行。
§77
77.
Tiṇṇaṃ tiṇṇañca vassānaṃ, accayena mahīpati;
三年又三年的期限,国王依约,
Dīpamhi sabbasaṅghassa, ticīvaramadāpayi.
在此岛上,将三衣布施给整个僧团。
§78
78.
Anāgatānaṃ therānaṃ, pesayitvāna dāpayi;
向未来的长老们布施后给予供养;
Dvattiṃsāyahi ṭhānesu, dāpesi madhupāyasaṃ.
在三十二个地方供养蜂蜜甜米粥。
§79
79.
Catusaṭṭhiyā ca ṭhānesu, mahādānaṃtu missakaṃ;
又在六十四个地方施行大布施给信徒;
Sahassavaṭṭi catusu, ṭhānesu ca jalāpayi.
在四个千佛园处所供养甘露水。
§80
80.
Cetiyapabbate ceva, thūpārāme ca cetiye;
在佛塔山及佛塔园中;
Mahāthūpe mahābodhi-ghare iti imesu hi.
在大佛塔、大菩提树屋等处,皆是如此。
§81
81.
Cittalakūṭe kāresi, dasathūpe manorame;
他在心峰寺中建造施舍,十塔庄严迷人;
Dīpe’khilamhi āvāse, jiṇṇe ca paṭisaṅkhari.
在佛陀所在的整个寺院中安居,修复破败之处。
§82
82.
Valliyeravihāre ca, therassa so pasīdiya;
在藤蔓猿猴住处传授善法,令这长老欢喜;
Mahāvalligottaṃ nāma, vihārañca akārayi.
建造名为大藤家族的寺院。
§83
83.
Kāresi anurārāmaṃ, mahāgāmassa santike;
他建造安乐园,靠近大村庄;
Heḷigāmaṭṭhakarisa, sahassaṃ tassa dāpayi.
在村首领的指导下,施予千份布施。
§84
84.
Mucelavihāraṃ kāretvā, so tissavaḍḍhamānake;
他建造了沐浴堂,位于提萨瓦达那城内。
Āḷisārodakabhāgaṃ, vihārassa adāpayi.
他将有阿梨汁水的部分,供给该堂使用。
§85
85.
Kalambatitthe thūpamhi, kāresiṭṭhikakañcukaṃ;
在卡兰巴蒂特山上的宝塔处,他制造了由树胶编织的筐袋。
Kāresuposathā gāraṃ, vaṭṭitelattha massatu.
他还建造了戒坛的房舍,请在戒坛供养法事期间使用。
§86
86.
Sahassakarīsavāpiṃso , kārāpetvā adāsi ca;
他制作了配有千只膝盖的席子,也供奉使用。
Kāresuposathāgāraṃ, vihāre kumbhigallake.
他建造了戒坛房舍,位于库比卡拉的僧院中。
§87
87.
Soye’vu posathāgāraṃ, issarasamaṇake idha;
在此处有一座斋戒居所,属于萨漫那主宰;
Thūpārāmethūpagharaṃ, kārāpesi mahīpati.
这位国王在塔前建造了一座塔殿。
§88
88.
Mahāvihāre pariveṇa, pantiṃ pacchimapekkhiniṃ;
围绕着大寺院的围墙,朝向后方设立道路;
Kāresi ca catusālañca, jiṇṇakaṃ paṭisaṅkhari.
他还建造了四座房舍,用以住持老年僧人。
§89
89.
Catubuddhapaṭimārammaṃ, paṭimānaṃgharaṃtathā;
他在大觉者四尊塑像的庇护之下,建了一座供奉塑像的房屋;
Mahābodhiṅgaṇe ramme, rājā soyeva kārayi.
这位国王也在大菩提树园中造了这建筑。
§90
90.
Tassa rañño mahesī sā, vuttanāmā manoramaṃ;
那国王的大臣名叫伏陀那,为人悦目可爱。
Thūpaṃ thūpagharañceva, rammaṃ tatheva kārayi.
如同宝塔与宝塔殿堂,他也建造了这样的游乐庄园。
§91
91.
Thūpārāme thūpagharaṃ, niṭṭhāpetvā mahīpati;
在宝塔园中,把宝塔殿堂修建完成,那位诸侯下定决心。
Tassa niṭṭhāpitamahe, mahādānamadāsi ca.
他完成建设之后,又曾施给予大布施。
§92
92.
Yuttānaṃ buddhavacane, bhikkhūnaṃ paccayampi ca;
这布施乃符合佛所说法,亦与比库们的需要相应,
Bhikkhūnaṃ dhammakathikānaṃ, sappiphāṇitameva ca.
是对比库们宣说法义者中,十分善巧圆满的布施。
§93
93.
Nagarassa catudvāre, kapaṇavaṭṭañca dāpayi;
在城门四处,供养小巷人家;
Gilānānañca bhikkhūnaṃ, gilānavaṭṭameva ca.
及患病比库们,以病者住所具足为供养处。
§94
94.
Mayettiṃ rājuppalavāpiṃ, vahakolambagāmakaṃ;
又如供养华丽的王室莲花,运载驮婴乡的供养;
Mahānika vittavāpiṃ, mahārāmotti meva ca.
富有广大财产者,和宏伟庄严的方所亦如是。
§95
95.
Kehālaṃ kāḷivāpiñca, cambuṭṭhiṃ vātamaṅganaṃ;
还有矿井,黑铁矿与铜矿场所;
Abhivaḍḍhamānakañca, iccekādasa vāpiyo.
不断增长者,称为伊彻卡达萨壮水汀。
§96
96.
Dvādasa mātikā ceva, subhikkhatthamakārayi;
造制十二块砖模,用以修筑屋顶。
Guttattha purapākāraṃ, ceva muccamakārayi.
建造房屋内外的门扇以及出口通道。
§97
97.
Gopurañca catudvāre, mahāvatthuñca kārayi;
筑造塔楼四门和大庭院。
Saraṃ kāresi uyyāne, haṃsetatthavisajjayi.
修建花园,使其适于休憩与赏玩丹顶鹤。
§98
98.
Pure bahū pokkharaṇī, kārāpetvā tahiṃ tahiṃ;
在庭院内多处建造池塘,分布各方;
Ummaggena jalaṃ tattha, pavesesi mahīpati.
池塘水由山泉注入,维持水源丰沛。
§99
99.
Evaṃ nānāvidhaṃ puññaṃ, katvā vasabhabhūpati;
如是,诸多种类的善业已经造作,成为了诸天之主;
Hatantarāyo so hutvā, puññakamme sadādaro.
虽遭恶道之苦,却对善业常怀不敬。
§100
100.
Catuttāsīsavassāni, pure rajjamakārayi;
四十三个年头以前,曾建立国家;
Catuttālīsavesākha, pūjā yo ca akārayi.
四十四岁时,曾供养僧团;
§101
101.
Subharājā dharanto so, attano ekadhītaraṃ;
苏波罗迦那自持着自己的唯一女儿;
Vasabhena bhayāsaṃkī, appesi’ṭhika vaḍḍhakiṃ.
却因怯怯无胆,轻易割舍年长的童仆。
§102
102.
Attano kambalañceva, rājā bhaṇḍāni ca’ppayi;
他像盖被那样收拢自己的锦缎,国王也收敛其珍宝;
Vasabhena hate tasmiṃ, tamādāsiṭṭhavaḍḍhakī.
因童仆被牺牲,他便给予年长的童仆以报偿。
§103
103.
Dhītiṭhāne ṭhapetvāna, vaḍḍheti attano ghare;
将恒心稳固安置之后,自身在家中得以增长;
Sakammaṃ karato tassa, bhattaṃ āhari dārikā.
此人在勤勉用功时,粮食由女婢供养。
§104
104.
Sā nirodhasamāpannaṃ, tadambapuppha gumbake;
她已得入灭已成就,佛教法如莲花节苞;
Sattame divase disvā, bhattaṃ medhāvīnī adā.
在第七日所见,聪慧女子赠与粮食。
§105
105.
Puna bhattaṃ randhayitvā, pituno bhattamāhari;
再次煮熟饭食,将父亲的饭食端上;
Papañcakāraṇaṃ puṭṭhā, tamatthaṃ pituno vadi.
在烧饭灶后,向父亲说了目的所在。
§106
106.
Tuṭṭho punappunañce’so, bhattaṃ therassa dāpayi;
满足之后重复此事,将饭食分给长老;
Vissattho’nāgataṃ disvā, thero āha kumārikaṃ.
见到未来所依,长老对少女说。
§107
107.
‘‘Tavaissariyejāte, imaṃ ṭhānaṃ kumārike;
『在你所生的家族中,此处为一处皇族女童居住之地;』
Sareyyāsī’ti thero tu, tadā ca parinibbuto.
长老曰:『她名为萨雷雅希』,当时即已入灭。
§108
108.
Sake so vasabho rājā, vayappattamhi puttake;
当时有一名为萨葛的牝牛王,在幼小的牛犊身上;
Vaṅkanāsikatissamhi, kaññaṃtassānurūpikaṃ.
鼻梁稍弯的公牛身上,身形与牝牛相似者。
§109
109.
Gavesāpesi purisā, taṃ disvāna kumārikaṃ;
他寻觅男子,见到那位公主;
Iṭṭhakavaḍḍhakīgāme, itthilakkhaṇa kovidā.
在伊达迦瓦达迦村庄,擅长女子特征之识者。
§110
110.
Rañño nivedayuṃ rājā, tamāṇāpetumārabhi;
国王派人传达,开始施行命令;
Tassāha rājadhītattaṃ, iṭṭhakavaḍḍhakī tadā.
彼时那女子为王室姬女,正居于伊达迦瓦达迦。
§111
111.
Subharañño tu dhītattaṃ, kambalādīhi ñāpayi;
须跋兰那鞞子替他衣服,以毯等物覆盖令其端正;
Rājā tuṭṭho sutassā’dā, taṃ sādhu katamaṅgalaṃ.
国王闻之欢喜,赞曰此乃吉祥善事。
§112
112.
Vasabhassaccaye putto, vaṅkanāsika tissako;
宏硕城有子,名曰斜鼻提迦;
Anurādhapure rajjaṃ, tīṇi vassāni kārayi.
在阿努洛德哈城,使国治秩三年。
§113
113.
So goṇanadiyā tīre, mahāmaṅgalanāmakaṃ;
于是,在戈那那帝河岸,有一处名为大吉利的地方;
Vihāraṃ kārayi rājā, vaṅkanāsikatissako.
国王使人在此处建造了寺院,名为弯鼻迦提萨迦。
§114
114.
Mahāmattā tu devī sā, sarantī therabhāsitaṃ;
大臣夫人听闻长老所说的话,为了建造寺院,积累了财富。
Vihārakāraṇatthāya, akāsi dhanasañcayaṃ.
她积累财富,是为了建造寺院。
§115
115.
Vaṅkanāsikatissassa, accaye kārayī suto;
歪鼻子头颅之人,因缘消失后由此而生;
Rajjaṃ bāvīsavassāni, gajjabāhukagāmaṇi.
其绳索维系二十二年,犹如象肩之行者。
§116
116.
Sutvā so mātuvacanaṃ, mātudatthāya kārayi;
听闻母言,为母之意而作;
Kadambapupphaṭhānamhi, rājamātuvihārakaṃ.
在尤加利花开之处,为己王母而居。
§117
117.
Mātā satasahassaṃ sā, bhūmiatthoya paṇḍitā;
母亲有百千人,如同大地上的智者一般;
Adā mahāvihārassa, vihārañca akāra yi.
(他们)接受了这座大寺,同时也建造了寺院。
§118
118.
一百一十八。
Sayameva akāresi, tattha thūpaṃ silāmayaṃ;
他自己亲自建造,在那里筑起了石砌的塔;
Saṅghabhogañca pādāsi, kiṇitvāna tato tato.
他又为僧团的居处奉献,并在各处购买了土地。
§119
119.
一百一十九。
Abhayuttara mahāthūpaṃ, vaḍḍhāpetvā citāpayi;
建造了无畏塔这座大宝塔,并加以修饰涂绘;
Catudvāre ca tattheva, ādimukhamakārayi.
在其四方口皆建造原始门扉。
§120
120.
Gāmaṇitissavāpiṃ so, kārāpetvā mahīpati;
也为车骑王大臣建造了,世主吩咐而成;
Abhayagiri vihārassa, pākavaṭṭāya’dāsi ca.
并赠予无畏山寺院一圈围墙。
§121
121.
Maricavaṭṭikathūpamhi, kañcukañca akārayi;
在《马里叉华提经注》中,他制造了某种袈裟衣物;
Kiṇitvā satasahassena, saṅghabhogamadāsi ca.
并且用一百千件,布施为僧团所有物。
§122
122.
Kāresi pacchime vasse, vihāraṃ rāmakavhayaṃ;
他在最后一雨季时,建造了那令人欢喜的精舍;
Mahejasanasālañca, nagaramhi akārayi.
以及雄伟的竹厅,也在城中兴建。
§123
123.
Gajabāhussaccayena, sasuro tassa rājino;
大象臂膀坚固无比,是王的勇士;
Rajjaṃ mahallako nāgo, chabbassāni akārayi.
大象王统领诸象,统治长达六十年。
§124
124.
Puratthime pejalakaṃ, dakkhiṇe koṭi pabbataṃ;
于东方为湖泊,南方为守护山峰;
Pacchime dakapāsāṇe, nāgadīpe sālipabbataṃ.
西方为铁石岗,象岛间有沙利山。
§125
125.
Bījagāme tanaveḷiṃ, rohaṇe janapade pana;
在比迦伽村有宽阔的田地,在罗诃那国也有;
Tobbalanāgapabbatañca, antoṭṭhe girihālikaṃ.
还在托帕拉那伽山上,山腰有山洞。
§126
126.
Ete satta vihāre so, mahallanāgabhūpati;
这七个僧院,是伟大的龙王所造;
Parittenapi kālena, kārāpesi mahāmatī.
在紧要时刻,也被这位大智者所保护。
§127
127.
Evaṃ asārehi dhanehi sāraṃ,
如是用无常之财产获得其根本,
Puññāni katvāna bahūni paññā;
积累了广大功德和智慧;
Ādenti bālā pana kāma hetu,
然而愚痴者仍因欲望而陷于苦恼,
Bahūni pāpāni karontā mohā’ti.
因为他们因无明而造作诸多恶业。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 为令善人生信与悚惧而作的《大史》中
Dvādasa rājako nāma · 名为十二王
Pañcatiṃsatimo paricchedo. · 第三十五章。