三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Catuvīsatima pariccheda

Catuvīsatima pariccheda · Catuvīsatima pariccheda

185 段 · CSCD 巴利原典
Catuvīsatima pariccheda第二十四章
Dvebhātikayuddhaṃ两兄弟之战
§1
1.
Hatthassa tharukammassa, kusalo katupāsano;
手拥有灵巧的作用,是善巧的专注者;
So gāmaṇirājasuto, mahāgāme vasī tadā.
这位是国王的儿子那时住在大城;
§2
2.
Rājā rājasutaṃ tissaṃ, dīghavāpimhi vāsayi;
国王让国王之子提萨居住在长河畔;
Ārakkhituṃ janapadaṃ, sampanna balavāhanaṃ.
为保卫国土,是具备强盛力量的将军。
§3
3.
Kumāro gāmaṇikāle, sampassanto balaṃ sakaṃ;
王子在成为村长之时,目睹了萨咖的军力;
‘‘Yujjhissaṃ damiḷehī’’ti, piturañño kathāpayī.
他告知父王说:“我将与胆怯者作战。”
§4
4.
Rājā taṃ anurakkhanto, ‘‘oragaṅgaṃ alaṃ’’ iti;
国王看到后,便说:『蛇行缓慢,身体软弱。』
Vāresi yāvatatiyaṃ, so tatheva kathāpayī.
他说这话直到大麦成熟的季节,依然如此劝说。
§5
5.
Pitā me puriso honto, ne’vaṃ vakkhati teni’daṃ;
我父亲若是个男子,也不会这样说话;他将这样的话委托给毕陵达瓦差来传达。
Pilandhatūti pesesi, itthālaṅkāramassa so.
毕陵达瓦差被派去,正是为了履行这样的使命。
§6
6.
Rājā’ha tassa kujjhitvā, ‘‘karotha hemasaṅkhaliṃ;
国王对他发怒,说:『请你务必完成这一切,』
Tāya taṃ bandhayissāmi, nā’ññathā rakkhiyo hi so.
『借此我将牢牢束缚他,绝不会让其他人保护他。』
§7
7.
Palāyitvāna malayaṃ, kujjhitvā pituno agā;
逃离后进入丛林,离开父亲的住所;
Duṭṭhattāyeva pitari, āhu taṃ duṭṭhagāmaṇi.
因父亲本性恶劣,称其为恶劣之人。
§8
8.
Rājā’tha ārabhī kātuṃ, mahāmaṅgalacetiyaṃ;
国王于是开始建造大吉祥佛塔;
Niṭṭhite cetiye saṅghaṃ, sannipātayi bhūpati.
佛塔完成后,主公召集僧团集会。
§9
9.
Dvādasā’suṃ sahassāni, bhikkhū cittalapabbatā;
聚集了十二千名比库,心如山岳般坚定;
Tato tato dvādaseva, sahassāni samāgamuṃ.
从各方分别聚集了同样十二千名比库。
§10
10.
Katvāna cetiyamahaṃ, rājā saṅghassa sammukhā;
国王在僧团面前建立了纪念塔;
Sabbe yodhe samānetvā, kāresi sapathaṃ tadā.
召集所有士兵,使他们当时宣誓。
§11
11.
‘‘Puttānaṃ kalahaṭṭhānaṃ, na gacchissāma no’’iti;
‘我们决不去争夺儿子的遗产’,众人如是宣誓;
Akaṃsu sapathaṃ sabbe, taṃ yuddhaṃ tena nāgamuṃ.
众人皆发誓,共同终结了这场战争。
§12
12.
Catusaṭṭhi vihāre so, kārāpetvā mahīpati;
这位国主建造了四十六处僧院;
Tattakāneva vassāni, ṭhatvā maritahiṃ tadā.
这些僧院就在当年年复一年地存在,并延续至今。
§13
13.
Rañño sarīraṃ gāhetvā, channayānena rājini;
携带国王的尸体,乘坐有盖的车送至王后处;
Netvā tissa mahārāmaṃ, taṃ saṅghassa nivedayi.
在那里,将尸体安放于提萨大林,向僧团报告此事。
§14
14.
Sutvā tissakumāro taṃ, āgantvā dīghavāpito;
提萨少年前来,听闻此事,长时间的禁食苦修;
Sarīrakiccaṃ kāretvā, sakkaccaṃ pituno sayaṃ.
完成了供养尸体的仪轨,尽心尽力侍奉其父。
§15
15.
Mātaraṃ kaṇḍulaṃ hatthiṃ, ādiyitvā mahabbalo;
这位伟力强大的年轻人,带着母亲的芒草象象牙;
Bhātubhayā dīghavāpiṃ, agamāsi lahuṃ tato.
怀着对兄弟的恐惧,长时间苦修,随后轻快地离去。
§16
16.
Taṃ pavattiṃ nivedetuṃ, duṭṭhagāmaṇi santikaṃ;
为了报告此事,前往敌军营地;
Lekhaṃ datvā visajjesuṃ, saccemaccā samāgatā.
交付信件后,与信使们会合。
§17
17.
So guttahālamāgantvā, tattha cāre visajjiya;
携带肉干抵达后,送上食物;
Mahāgāmamupagantvā, sayaṃ rajje’bhisecayi.
来到大营,亲自在军中洒水祭祀。
§18
18.
Mātatthaṃ kaṇḍūlatthañca, bhātulekhaṃ visajjayi;
送上母亲的炭火和弟弟的书信;
Aladdhā yāvatatiyaṃ, yuddhāya samupāgami.
携带了所有物资,为战斗作准备。
§19
19.
Ahu dvinnaṃ mahāyuddhaṃ, cūḷaṅgaṇiyapiṭṭhiyaṃ;
曾有两场大战,一场是大军之役,另一场是小军之役。
Tattha nekasahassāni, patiṃsu rājino narā.
其中有无数士兵为君王效命战斗。
§20
20.
Rājā ca tissāmacco ca, vaḷavādīghutunikā;
国王与提沙阿摩差,还有伐罗伐迪古突尼迦,
Tayoyeva palāyiṃsu, kumāro anubandhite.
这二人皆逃离战场,随从的王子们紧随其后。
§21
21.
Ubhinnamantare bhikkhū, mantayiṃsu mahīdharaṃ;
两方僧侣相互议论支持持国者;
Taṃ disvā ‘‘bhikkhusaṅghassa, kammaṃ’’ iti nivatti so.
见此情形,遂退转念『僧团的业报如何』。
§22
22.
Kappakandaranajjāso, javamālititthamāgato;
渴求断除恶业欲望者,来到“洁净稻米”的地方;
Rājā’ha tissamaccaṃ taṃ, ‘‘chātajjhattā mayaṃ’’iti.
时王对提婆三昧说:‘这是斩断仇敌的工具。’
§23
23.
Suvaṇṇasarake khitta-bhattaṃ nīharitassa so;
在黄金市场中,挑选出米饭;
Saṅghe datvā bhuñjanato, kāretvā catubhāgakaṃ.
布施于僧团,食用后,作分四等份;
§24
24.
‘‘Ghosehi kāla’’miccā’ha,
‘你发出虚假的吵闹’,他说;
Tisso kālamaghosayi;
提婆三昧则发出三次吵闹声。
Suṇitvā dibbasotena,
以天耳聪敏恰闻,
Rañño sakkhāya dāyako.
为国王宫殿之守护者。
§25
25.
Thero piyaṅgu dīpaṭṭho, theraṃ tattha niyojayi;
长老彼比弱生病,遂派其弟子代行;
Tissaṃ kuṭumbikasutaṃ, so tattha nabhasā’gamā.
弟子名提萨,为家族子弟,彼去往天界。
§26
26.
Tassa tisso karāpatta-ādāyā’dāsi rājino;
此处长老以三只手帕皈依国王,
Saṅghassa bhāgaṃ sambhāgaṃ, rājā patte khipāpayi.
国王即刻交付僧团一份供养之分。
§27
27.
Sambhāgaṃ khipi tisso ca, sambhāgaṃ vaḷavāpi ca;
三部分割分,我迅疾投掷,部分如轮形环绕;
Na icchitassābhāgañca, tisso pattamhi pakkhipi.
不愿取失分,迅速于三分中投掷;
§28
28.
Bhattassa puṇṇapattaṃ taṃ, adātherassa bhūpati;
食物盈满之布施,授予无欲之霸主;
Adā gotamatherassa, so gantvā nabhasā lahuṃ.
亦予果德马之守护者,其往至天空为轻飏;
§29
29.
Bhikkhūnaṃ bhuñjamānānaṃ, datvā ālopabhāgaso;
比库们正食时,他分施予布施,
Pañcasatānaṃ so thero, laddhehi tu tadantikā.
此长老于五百者中,获得恒久之最终份额。
§30
30.
Bhāgehi pattaṃ pūretvā, ākāse khipi rājino;
以衣角填满,迅速飞向国王所在的天空;
Disvā’ gataṃ gahetvā taṃ, tisso bhojisi bhūpatiṃ.
看到国王去世后,三位勇士前来扶持这位国王。
§31
31.
Bhuñjitvāna sayañjāpi, vaḷavañca abhojayi;
吃过晚饭后,躺卧,并未进食宝珠;
Sattāhaṃ cumbaṭaṃ katvā, rājā pattaṃ visajjayi.
历经七天七夜,国王放下宝珠。
§32
32.
Gantvāna so mahāgāmaṃ, samādāya balaṃ puna;
前往大城,重新聚集兵力;
Saṭṭhisahassaṃ yuddhāya, gantvā yujjhi sabhātarā.
为战斗而来,率领六万众奋勇作战。
§33
33.
Rājā vaḷavamāruyha, tisso kaṇḍūla hatthinaṃ;
国王绕过阇楼,三只象踞立;
Dve bhātaro samāgañchuṃ, yujjhamānā raṇe tadā.
两兄弟相遇,当时在战场上交战。
§34
34.
Rājā kariṃ karitva’nto, vaḷavāmaṇḍalaṃ akā;
国王完成绕行,绕过围圈;
Tathāpi chiddaṃ no disvā, laṅghā petuṃ matiṃakā.
尽管射破的象没有显现,仍决意要跃过。
§35
35.
Vaḷavaṃ laṅghayitvāna, hatthinaṃ bhātiko’pari;
越过围圈后,那只象的兄弟在对面;
Tomaraṃ khipi cammaṃva, yathā chijjati piṭṭhiyaṃ.
似箭般如同撕裂皮肤,犀利如剥落的外皮。
§36
36.
Anekāni sahassāni, kumārassa narātahiṃ;
许多成千上万,幼子于俗世众生中;
Patiṃsu yuddhe yujjhantā, bhijja ceva mahabbalaṃ.
他们在战场上搏斗,杀伤那具有强大力量者。
§37
37.
‘‘Ārohakassa vekallā, itthī maṃ laṅghayī’’iti;
『骑者孤单,女子业已超过我』;
Kuddhokarī taṃ cālento, rukkhameka mupāgami.
怒者行此,独自一人来到树下。
§38
38.
Kumāro āruhī rukkhaṃ, hatthī sāmimupāgami;
幼子攀登树木,大象伴随后至;
Tamāruyha palāyantaṃ, kumāro manubandhi so.
他攀上后,幼子逃避,但幼子将其缚住。
§39
39.
Pavisitvā vihāraṃ so, mahāthera gharaṃgato;
抵达禅住处后,这位长老进入了自己的房舍;
Nipajjaheṭṭhā mañcassa, kumāro bhātunobhayā.
他俯身躺卧在下方的床上,两位比库子弟都在一旁。
§40
40.
Pasārayi mahāthero, cīvaraṃ tattha mañcake;
这位长老在那里展开袈裟,铺在床上;
Rājā anupadaṃ gantvā, ‘‘kuhiṃ tisso’’ti pucchatha.
国王来到近前,询问说:『三位比库在哪里呢?』
§41
41.
‘‘Mañce tattha mahārāja’’, iti thero avoca taṃ;
长老回答说:『大王,他们就在那床上。』
Heṭṭhā mañceti jānitvā, tato nikkhamma bhūpati.
国王知道那是下铺床后,便离开了。
§42
42.
Samantato vihārassa, rakkhaṃ kārayi taṃ pana;
彼于四方住宿之所,为之设立守护。
Pañcakamhi nipajjetvā, datvā upari cīvaraṃ.
于五处安居之后,给予并置上衣布袍。
§43
43.
Mañcapādesu gaṇhitvā, cattāro daharā yatī;
于床脚处集合,四名童子修行者;
Matabhikkhuniyāmena, kumāraṃ bahi nīharuṃ.
由同母比库尼率领,将童子护送于外。
§44
44.
Nīyamānantu taṃ ñatvā, idha māha mahīpati;
约束此事已知,吾等在此告知国王;
‘‘Tissa tvaṃ kuladevatānaṃ, sīse hutvāna niyyāsi.
曰:「提萨啊,汝为族中护法,头颅为祭后已离去。」
§45
45.
Balakkārena gahaṇaṃ, kuladevehi natthi me;
『Balakkārena』者,力量也;此句意为:凭借力量,我在家族诸神中无所依恃。
Guṇaṃ tvaṃ kuladevānaṃ, sareyyāsi kadācipi’’.
汝因家族诸神之德,曾有过超越众神之优胜。
§46
46.
Tatoyeva mahāgāmaṃ, agamāsi mahīpati;
汝曾到达彼大城市,统治者来迎接接引。
Āṇāpesi ca tattheva, mātaraṃ mātugāravo.
彼处即展现出尊敬母亲之礼仪。
§47
47.
[Vassāni aṭṭhasaṭṭhiṃso, aṭṭhā dhammaṭṭhamānaso;
历八十六载,丹心奉行法义;
Aṭṭhasaṭṭhivihāre ca, kārāpesi mahīpati.]
又于八十六年之寺院,作出诸多建树,受国王尊崇。
§48
48.
Nikkhāmito so bhikkhūhi, tissorāja suto pana;
他已从比库处出家,但却听闻三王之言;
Dīghavāpiṃ tatoyeva, agama’ññataro viya.
纵然时日绵长,亦如仅仅听闻某一事;
§49
49.
Kumāro godhagattassa, tissatherassa āha so;
须摩罗王对尊长须摩罗比长老言说道:
‘‘Sāparādho ahaṃ bhante, khamāpessāmi bhātaraṃ.
「世尊,若我犯过,愿为兄恕罪。」
§50
50.
Veyyāvaccakarā kāraṃ, tissaṃ pañcasatāni ca;
大师共为须摩罗五百余事所授;
Bhikkhunamādiyitvā so, thero rāja mupāgami.
他始自比库修习,长老乃前往王所。
§51
51.
Rājaputtaṃ ṭhapetvāna, thero sopāna matthake;
在为王子设座之后,长老端正地立于台阶前;
Sasaṅgho pāvisi saddho, nisīdāviya bhūmipo.
他内心信乐地进入僧团,随即在地上坐下。
§52
52.
Upānayī yāguādiṃ, thero pattaṃ vidhesiso;
长老仪态庄重地引导供养等事,恭敬地做着诫命;
‘‘Kinti vutto’bravi tissaṃ, ādāya agatā’’iti.
他说:『如所述,持戒者应远离未至者』。
§53
53.
‘‘Kuhiṃ coro’’ti vutto ca, ṭhitaṭhānaṃ nivedayi;
又问:『盗贼去向何处?』并明示所在之地;
Vihāradevī gantvāna, chādiyaṭhāsi puttaka.
他前往住处女神处,将儿子安顿妥当后离去。
§54
54.
Rājā’ha theraṃ ‘‘ñāto vo,
王啊,我已认识长老,
Dāsabhāvo idāni no;
奴仆般的身份如今不再属于我;
Sāmaṇeraṃ pesayetha,
请你派遣沙玛内拉,
Tumhe me sattavassikaṃ.
你们是我七年的弟子。
§55
55.
Janakkhayaṃ vināyeva, kalaho na bhaveyya no;
除去出身灭绝的事,愿我们之间无争端;
Rājā saṅghassa doseso, bhaṃghe daṇḍaṃ karissati.
若王对僧团怀恨生怨,将行严厉的惩罚。
§56
56.
Hessatā’gatakiccā vo,
「现在正当你们去做的事,
Yāgādiṃ gaṇhāthāti so;
即应当于此接受施舍等善行;
Datvā taṃ bhikkhusaṅghassa,
将其给予比库僧团,
Pakkositvāna bhātaraṃ.
并且在给予后劝勉同伴。」
§57
57.
Tattheva saṅghamajjhamhi, nisinno bhātarā saha;
当时,他与同伴们正坐于僧团集会中,
Bhuñjitvā ekatoyeva, bhikkhu saṅghaṃ visajjayi.
共食一器,以此方式解除比库僧团的纠纷。
§58
58.
Sassakammāni kāretuṃ, tissaṃ tattheva pāhiṇi;
若要造作善业,应当在此处立己守护;
Sayampi bheriṃ cāretvā, sassakammāni kārayi.
我自己亦当承持正法,实行善行,造作善业。
§59
59.
Iti veramanekavikappacitaṃ,
如是,诸禁戒以多种方式被简明揭示,
Samayanti bahuṃ api sappurisaṃ;
许多善男子心生畏惧谨守,
Iti cintiya kohi naro matimā,
思惟此义:何人是智者,
Na bhaveyya paresu susanta manoti.
必不对他人怀有邪念或恶意。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 在为使善人生起净信与悚动而作的《大史》中
Dvebhātikayuddhaṃ nāma · 名为“两兄弟之战”
Catuvīsatimo paricchedo. · 第二十四章。