三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Vīsatima pariccheda

Vīsatima pariccheda · Vīsatima pariccheda

179 段 · CSCD 巴利原典
Vīsatima pariccheda第二十章
Theraparinibbānaṃ长老般涅槃
§1
1.
Aṭṭhārasamhi vassamhi, dhammāsokassa rājino;
十八个雨季里,法忧的国王;
Mahāmeghavanārāme, mahābodhi patiṭṭhati.
在大云林精舍里,大菩提树树立。
§2
2.
Tato dvādasame vasse, mahesī tassa rājino;
然后第十二个雨季,国王的皇后;
Piyā asandhīmittā sā, matā sambuddhamāmakā.
慈爱的、不离不弃的伴侣,被视为亲近正觉者的母亲。
§3
3.
Tato catutthe vassamhi, dhammāsoko mahīpati;
随后第四个雨季,法忧国王;
Tissarakkha mahesitte, ṭhapesi visamāsayaṃ.
为三罗迦皇帝坚固,安置了金刚宝座。
§4
4.
Tato tu tatiye vasse, sābālā rūpamāninī;
于是到了第三年,她容貌美丽端庄;
‘‘Mayāpi ca ayaṃ rājā, mahābodhiṃ ma māyati’’.
她心中想:『这位国王必定不会动摇我成就伟大觉悟的心志。』
§5
5.
Iti kodhavasaṃ gantvā, attano’nattha kārikā;
于是愤怒之火焚烧,成了危害自身的根源;
Maṇḍukaṇṭakayogena, mahābodhi maghā tayi.
因与蛤蟆相斗,遮蔽了那伟大的觉悟果实。
§6
6.
Tato ca tutthevassamhi, dhammā soko mahāyaso;
随后又到了第四年,法中充满忧伤与大名声;
Anicca tāva saṃpatto, sattatiṃsasamā ime.
这正是无常的现象,宛如七十三岁的年纪一般。
§7
7.
Devānaṃ piyatisso tu, rājā dhammaguṇe rato;
天众所爱护者,即国王喜乐于法的美德;
Mahāvihāre navakammaṃ, tathā cetiyapabbate.
于大寺中施行新营建,亦于圣迹山上;
§8
8.
Thūpārāme navakammaṃ, niṭṭhāpetvā yathārahaṃ;
于塔园施行新工程,如法完成;
Dīpappasādakaṃ theraṃ, pucchi pucchitakovidaṃ.
向长老,能详问详答者,请教设立塔时之法;
§9
9.
Kārāpessamahaṃ bhante, vihāresu bahū idha;
我将建造众多寺院,尊者,在此地诸处;
Patiṭṭhāpetuṃ thūpesu, kathaṃ lacchāma dhātuyo.
如何建立诸塔,得以护持舍利?
§10
10.
Sambuddhapattaṃ pūretvā, sumanenā’haṭā idha;
遍满觉者宝冠,乃在此以美善成就;
Cetiyapabbate rāja, ṭhapitā atthi dhātuyo.
舍利宝藏现于佛塔山丘,俨然安立显著之处。
§11
11.
Hatthikkhandhe ṭhapetvā tā, dhātuyo idha āhara;
置舍利于佛塔象鼻,诸舍利由此收集;
Iti vutto satherena, tathā āhari dhātuyo.
缁众集会时宣说,如是如法奉安舍利。
§12
12.
Vihāre kārayitvāna, ṭhāne yojanayojane;
建成道场圆满后,于净地区块妥加划界;
Dhātuyo tattha thūpesu, nidhāpesi yathārahaṃ.
舍利奉置诸佛塔内,庄严恭敬如法安放。
§13
13.
Sambuddhabhuttapattaṃ tu, rājavatthughare subhe;
在正觉者出生时,王宫中的佳舍,
Ṭhapayitvāna pūjesi, nānāpūjāhi sabbadā.
建成后供奉,常以各种供养礼敬奉养。
§14
14.
Pañcasatehi’ssareti, mahātherassa santike;
于大长老面前为三百五十年来,
Pabbajjavasitaṭhāne, issarasamaṇako ahu.
曾为出家道场,如皇主般的沙门。
§15
15.
Pañcasatehi vassehi, mahātherassa santike;
于大长老面前在三百五十个雨季,
Pabbajjavasitaṭhāne, tathā vassagiri ahu.
为出家所安住之所,此处即为雨山。
§16
16.
Yā yā mahāmahindena, therena vasitā guhā;
凡是由大长老马希达那安居的洞穴,
Sapabbatavihāresu, sā mahindaguhā ahu.
在一切常住处中,便是那马希达洞穴。
§17
17.
Mahāvihāraṃ paṭhamaṃ, dutiyaṃ cetiyavhayaṃ;
第一是大寺院,第二是舍利塔栖所;
Thūpārāmaṃ tu tatiyaṃ, thūpapubbaṅgamaṃ subhaṃ.
第三是宝塔园,乃是宝塔前方美好之处。
§18
18.
Catutthaṃ tu mahābodhi-patiṭṭhāpanameva ca;
第四则仅是大菩提树之建立;
Thūpaṭhānīyabhūtassa, pañcamaṃ pana sādhukaṃ.
第五也是供奉宝塔的基座,经常存在而适宜。
§19
19.
Mahācetiyaṭhānamhi, silāthūpassa cāruno;
在大塔所在地,对此石柱的来由;
Sambuddhagīvādhātussa, patiṭṭhāpanameva ca.
正如佛陀所示范的建造基础。
§20
20.
Issarasamaṇaṃ chaṭṭhaṃ, tissavāpintusattamaṃ;
拥有第五的行者是伊萨尊者,第七尊者是提沙尊者;
Aṭṭhamaṃ paṭhamaṃ thūpaṃ, navamaṃ vassagirivhayaṃ.
第一的乃第八宝塔,第九者为降雨山。
§21
21.
Upāsikāvhayaṃ rammaṃ, tathā hatthāḷhakavhayaṃ;
近事女的终结之地和象牙柱的地点;
Bhikkhunupassake dve’me, bhikkhunī phāsukāraṇā.
供观礼的比库尼二处,皆为比库尼供养之所。
§22
22.
Hatthāḷhake osaritvā, bhikkhunīnaṃ upassaye;
世尊托付给长老女比库们所在的比库尼团,
Gantvāna bhikkhusaṅghena, bhattaggahaṇakāraṇā.
去找比库僧团,为了领取饭食。
§23
23.
Hattasālaṃ sūpahāraṃ, mahāpāḷikanāmakaṃ;
那是名为大法堂的食堂,提供清净饮食,
Sabbupakaraṇūpetaṃ, sampattaparicārikaṃ.
备有各种用具,为僧团福田之所,周全维护。
§24
24.
Tathā bhikkhusahassassa, saparikkhāramuttamaṃ;
对那上千名比库,食物宽丰充足,
Pavāraṇāya dānañca, anuvassakameva ca.
在布施及供养功德中,无不一一周到。
§25
25.
Nāgadīpe jambukola-vihāraṃ ta mhipaṭṭane;
那伽洲中的樟树林精舍,位于母城之中;
Tissamahāvihārañca, pācīnārāma meva ca.
以及提舍大精舍,和西方园林也同是如此。
§26
26.
Iti etāni kammāni, laṃkājanahitatthiko;
以上种种行为,皆为僧伽罗民众利益而作;
Devānaṃpiyatisso so, laṃkindo puññapaññavā.
天人所爱大提舍王者,乃僧伽罗贤明有福之君。
§27
27.
Paṭhameyeva vassamhi, kārāpesi guṇappiyo;
就在第一年雨季,他开始施行这种善行;
Yāva jīvantunekāni, puññakammāni ācini.
直到生命终结,其间积累了无数功德之业。
§28
28.
Ayaṃ dīpo ahu ṭhito, vijite tassa rājino;
此灯已被点亮,因那国王的胜利而立定;
Vassāni cattālīsaṃ so, rājā rajjamakārayi.
他治理国度达四十年之久。
§29
29.
Tassa’cca ye taṃ kaniṭṭho, uttiyo iti vissuto;
他的后代被尊为幼君与长者;
Rājaputto aputtaṃ taṃ, rajjaṃ kāresi sādhukaṃ.
这位王子未曾堕落,善护持国政。
§30
30.
Mahāmahindatthero tu, jinasāsanamuttamaṃ;
大摩诃马哈摩嘎喇那长老则被称为如来教法的卓越者;
Pariyattiṃ paṭipattiṃ, paṭivedhañca sādhukaṃ.
他善于经藏、修行与证达诸法。
§31
31.
Laṃkādīpamhi dīpetvā, laṃkādīpo mahāgaṇi;
在兰伽岛上,称为兰伽岛之众多者;
Laṃkāyaso satthu kappo, katvā laṃkāhitaṃ bahuṃ.
他是兰伽贵族中世尊的弟子,做了许多利于兰伽的事。
§32
32.
Tassa uttiyarājassa, jayavassamhi aṭṭhame;
在那北方国王的治世,在成就胜利的第八年;
Antovassaṃ saṭṭhivasso, cetiyapabbate vasaṃ.
即六十年中的内年,居住在塔庇山上。
§33
33.
Assayujassa māsassa, sukkapakkhaṭhame dine;
在无月相的月之净月初日;
Parinibbāyite netaṃ, dinaṃ tannāmakaṃ ahu.
入灭后,此日被称为该名称之日。
§34
34.
[Nibbutassa mahindassa, aṭṭhamiyaṃ dine pana,
涅槃的大圣者于第八日这一天,
Tena taṃ divasaṃ nāma, aṭṭhamiyāti sammataṃ.]
因此这一天便被称为第八日,这是一种约定俗成的名称。
§35
35.
Taṃ sutvā uttiyo rājā, sokasallasamappito;
国王乌提约听闻此事,悲恸交加;
Gantvāna theraṃ vanditvā kanditvā bahudhā bahuṃ.
前往拜访长老,恳切地哭泣,多方多次表达哀伤。
§36
36.
Āsittagandhatelāya, bahuṃ sovaṇṇadoṇiyā;
用沉香与香油,黄金制成的金船;
Theradebhaṃ khipāpetvā, taṃ doṇiṃ sādhuphussitaṃ.
将长老的遗体安置于金船之上,这船庄严殊胜。
§37
37.
Sovaṇṇakūṭāgāramhi, ṭhapāpetvā alaṅkate;
在金殿之中立起并装饰修饰;
Kūṭāgāraṃ gāhayitvā, kārento sādhukīḷitaṃ.
吟咏颂扬殿宇,令其善巧庄严。
§38
38.
Mahatā ca janoghena, āgatenatato tato;
众多民众聚集,纷纷前来此处;
Mahatā ca baloghena, kārento pūjanāvidhiṃ.
众多有力之人,行礼恭敬供养仪轨。
§39
39.
Alaṅkatena maggena, bahudhā’laṅkataṃ puraṃ;
用装饰之路将城池多方装饰华丽;
Ānayitvāna nagare, cāretvā rājavīthiyo.
引领至城中,走过王城大道。
§40
40.
Mahāvihāraṃ ānetvā, ettha pañhambamāḷake;
携带大寺庙,于此安置了丰盛花环;
Kuṭāgāraṃ ṭhapāpetvā, sattāhaṃ so mahīpati.
建置楼阁,统治者治理此地达七周岁。
§41
41.
Toraṇaddhajapupphehi, gandhapuṇṇaghaṭehi ca;
以门廊上的旗帜和花朵,以及香料装饰瓶;
Vihārañca samantā ca, maṇḍihaṃ yojanattayaṃ.
四周皆为住所,面积约二十由旬。
§42
42.
Ahu rājānubhāvena, dīpantu sakalaṃ pana;
作为王者的庄严,虽然发出明亮光辉;
Ānubhāvena devānaṃ, tathevā’laṅkataṃ ahu.
作为天众的华饰,也是以相应庄严装饰此地。
§43
43.
Nānāpūjaṃ kārayitvā, sattāhaṃ so mahīpati;
诸众生供养膜拜之后,七日之中此世主行此供养;
Puratthimadisābhāge, therānaṃ baddhamāḷake.
于东方所处之地,长老们系缚观想花环。
§44
44.
Kāretvā gandhacitakaṃ, mahāthūpaṃ padakkhiṇaṃ;
施以香花装饰,绕行宏伟佛塔;
Karonto tattha netvā taṃ, kūṭāgāraṃ manoramaṃ.
执事者护持此塔,造作美观宝殿。
§45
45.
Citakamhi ṭhapāpetvā, sakkāraṃ antimaṃ akā;
置以旗帜装饰,行毕致敬最后礼;
Cetiyañcettha kāresi, gāhā petvāna dhātuyo.
于此供奉舍利塔,安放诸骨净宝。
§46
46.
Upaḍḍhadhātuṃ gāhetvā, cetiye pabbatepi ca;
攀持着覆盖土地(即石块土层),即使是在舍利塔之山上;
Sabbesu ca vihāresu, thūpe kāresi khattiyo.
又在各处僧院中,勇士们(贵族)筑造了宝塔。
§47
47.
Isino dehanikkhepa-kataṭhānañhi tassa taṃ;
这是因投入铁柱于地而所作的柱基;
Vuccate bahumānena, isibhūmaṅganaṃ iti.
人们尊称为『铁地园』而敬重之。
§48
48.
Tato pabhutya’riyānaṃ, samantā yojanattaye;
然后展现广大,遍及十由旬,阿拉汉众多所住之地;
Sarīraṃ āharitvāna, tamhi desamhi ḍayhati.
将尸体带来后,在彼安置并焚烧。
§49
49.
Saṅghamittā mahātherī, mahā’bhiññā mahāmatī;
因俱胝长老比库尼,是具大神通者,是大智慧者;
Katvā sāsanakiccāni, tathā lokahitaṃ bahuṃ.
完成了教法的种种任务,且为众生广利。
§50
50.
Ekūnasaṭṭhivassā sā, uttiyasse’va rājino;
她年已五十九,正当本国国王的当朝时;
Vassamhi navame kheme, hatthāḷhakaupassaye.
在这一年中九月,象牙贮藏已消耗殆尽。
§51
51.
Vasantī parinibbāyī, rājā tassāpi kārayi;
世尊夏安居时她圆寂,国王亦安排;
Therassa viya sattāhaṃ, pūjāsakkāra muttamaṃ.
如同长老般,为她持续七日,供以最高礼敬。
§52
52.
Sabbā alaṅkatā laṃkā, therassa viya āsi ca;
一切装饰尽除,宛如长老般庄严,
Kūṭāgāragataṃ theri-dehaṃ sattadinaccaye.
托于屋顶的长老之身,在七日的消散中消逝。
§53
53.
Nikkhāmetvāna nagaraṃ, thūparāma puratthato;
从城中出来,向舍利塔林的东方而行,
Cittasālā samīpamhi, mahābodhipa dassaye.
在心之所舍近处,显现出大菩提树的形象。
§54
54.
Theriyā vuṭṭhaṭhānamhi, aggikicca makārayi;
长老在火葬场上,进行了焚烧之事,
Thūpañca tattha kāresi, uttiyo so mahīpati.
在那里建造了舍利塔,成为王者建立的高台。
§55
55.
Pañcāpi te mahātherā, therāriṭṭhādayopi ca;
这五位皆为长老,且包括已得长老果的比库等。
Tathā’neka sahassāni, bhikkhu khīṇāsavāpi ca.
同样还有许多成千比库,以及证得已灭烦恼者。
§56
56.
Saṅghamittā pabhutiyo, tā ca dvādasatheriyo;
比库是众多的僧侣友伴,其中共有十二位长老。
Khīṇāsavā bhikkhuniyo, sahassāni bahūni ca.
已灭烦恼的比库尼也有许多成千。
§57
57.
Bahussutā mahāpaññā, vinayādijānāgamaṃ;
他们皆为多闻且具大智慧,通晓律法及其他经藏;
Jotayitvāna kālena, payātā’niccatāvasaṃ.
已以法光照明,随时离开了无常的住处。
§58
58.
Dasavassāni so rājā, rajjaṃ kāresi uttiyo;
那国王治理了十年王国;
Evaṃ aniccatā esā, sabbalokavināsinī.
如此这般,诸法无常,乃诸世间灭毁者。
§59
59.
Taṃ etaṃ atisāhasaṃ atibalaṃ na vāriyaṃ naro;
无论是何人,不应有如此巨大勇猛与强力;
Jānantopi aniccataṃ bhavagate nibbindateneva ca;
即便知道无常,仍因对生死感到厌倦;
Nibbindo viratiṃ ratiṃ na kurute pāpehi puññehi ca;
厌倦者不行于欢喜,不作恶亦不造善;
Tasse’sāatimohajālabalatājānampi sammuyhatīti.
由是,诸愚痴缠网与强力者终将彻底迷失。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 在为令善人生起净信与悚惧而作的《大史》中
Theraparinibbānaṃ nāma · 名为“长老般涅槃”
Vīsatimo paricchedo. · 第二十章。