三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Ekūnavīsatima pariccheda

Ekūnavīsatima pariccheda · Ekūnavīsatima pariccheda

256 段 · CSCD 巴利原典
Ekūnavīsatima pariccheda第十九章
Bodhi āgamano菩提树来临
§1
1.
Mahābodhirakkhaṇatthaṃ , aṭṭhārasa rathe sabho;
为护持大神树,赐予十八辆战车;
Devakulāni datvāna, aṭṭhāmaccā kulāni ca.
赠予天族诸家族,又有八种童子家族。
§2
2.
Aṭṭha brāhmaṇakulāni, aṭṭha vassakulāni ca;
八种婆罗门家族,亦有八种瓦舍家族;
Gopakānaṃ taracchānaṃ, kuliṅgānaṃ kulāni ca.
牧牛者之壮丁家族,及勇士家族亦属其中。
§3
3.
Tatheva pesakārānaṃ, kumbhakārānameva ca;
同样还赐予贮藏者、制陶者等家族;
Sabbe sañcāpi senīnaṃ, nāgayakkhānameva ca.
所有军队将士,乃至龙族夜叉均在其内。
§4
4.
Hemasajjughaṭeceva, datvā aṭṭhaṭṭha mānado;
如黄金熔铸成团,施以等量重量;
Āropetvā mahābodhiṃ, nāvaṃ gaṅgāya bhūsitaṃ.
安置于大神树顶,舟亦渡于恒河之上。
§5
5.
Saṅghamitta mahātherī, sahe kadasa bhikkhuniṃ;
长老比库尼桑吉米达,随行十三比库尼;
Tathevā’ropayitvāna, ariṭṭhapamukhepi ca.
如是安置之后,亦于圣兽口中。
§6
6.
Nagarā nikkhamitvāna, viñjāṭavimaticcaso;
出离城镇,以智慧分别;
Tāmalitthiṃ anuppatto, sattāhene’va bhūpati.
未及相距金枣树,七日内即遇护法王。
§7
7.
Accuḷā rāhi pūjāyi, devānāgānarāpi ca;
阿阇卢者,护持并供养;天、人、龙百姓亦复如是。
Mahābodhiṃ pūjayantā, sattāhena’vupāgamuṃ.
众生供养大觉树,七日之期遂前往。
§8
8.
Mahāsamuddatīramhi, mahābodhiṃ mahīpati;
于大海彼岸,有大觉王;
Ṭhapāpetvāna pūjesi, mahārajjena so puna.
设立并供养大觉树,此为大王所为。
§9
9.
Mahābodhiṃ mahārajje, abhisiñcīyakāmado;
大觉树奉于大王,所欲灌洒而敬祀;
Aggasira sukkapakkhe, dine pāṭipade tato.
焚薪置于坚实翅膀侧,白日及时供养课诵。
§10
10.
Uccāretuṃ mahābodhiṃ, tehiyeva’ṭṭha aṭṭhahi;
于大觉树上,应以此八八共八个(枝干)
Sālamūlamhi dinnehi, dhātuggatakulehi so.
在沙罗树根下,以日光照射,聚成根部团块
§11
11.
Ukkhipitvā mahābodhiṃ, galamattaṃ jalaṃ tahiṃ;
将大觉树枝折断,推倒浸没于水中
Ogāhetvā sanāvāya, patiṭṭhāpayi sādhukaṃ.
用水冲洗遂使其稳固,确立成正法形态
§12
12.
Nāvaṃ āropayitvā taṃ, mahātheriṃ satherikaṃ;
将圣老比库尼(大长老)安置于舟上
Mahāriṭṭhaṃ mahāmaccaṃ, idaṃ vacanamabravi.
大清净、大身躯,作此言语说
§13
13.
‘‘Ahaṃ rajjena tikkhattuṃ, mahābodhimapūjayiṃ;
我以皇王之姿,恭敬礼拜大觉宝树;
Eva mevā’bhi pūjetu, rājā rajjena me sakhā’’.
正如彼此礼敬,皇王是我同伴。」
§14
14.
Idaṃ vatvā mahārājā, tīre pañjaliko ṭhito;
大王如是说毕,在岸边立正合掌;
Gacchamānaṃ mahābodhiṃ, passaṃ assūnivattayi.
行至大觉宝树,观看仿佛白云翻涌。
§15
15.
Mahābodhi viyogena,
因离别大觉宝树,
Dhammā soko sasokavā;
法有所伤,伤愁漫卷;
Kannitvā paridevitvā,
觉察后而感到忧伤,
Agamāsi sakaṃ puraṃ.
便与同伴一同前往城中。
§16
16.
Mahābodhi samāruḷhā, nāvāpakkhandhī toyadhiṃ;
绕绕大菩提树,周围无波折的水洼;
Samantā yojane vicī, sannisīdi mahaṇṇave.
四周数十个由绳索界定的空间中,静坐于大池旁。
§17
17.
Pupphiṃsu pañcavaṇṇāni, padumāni samantato;
池中开满五彩缤纷的莲花,四处盛放;
Antalikkhe pavajjiṃsu, aneka tūriyāni ca.
众多水鸟在空中飞翔,其中有许多种类。
§18
18.
Devatāhi anekāhi, pūjā’nekā pavattitā;
众多天人供养众多礼敬现起,
Gahetuñca mahābodhi, nāgā’kāsuṃ vikubbanaṃ.
因大觉者故,众龙蛇失常错乱。
§19
19.
Saṅghamittā mahātheri, abhiññābalapāragā;
比库僧众及长老们,通达神通力已至彼岸;
Supaṇṇarūpā hutvāna, te tāsesi mahorage.
幻化成金翅鸟形象,为其疗治伤疾。
§20
20.
Te tāsitā mahātheriṃ, yācitvāna mahoragā;
众龙蛇奉恭于尊长长老,求告祈请;
Nayitvāna mahābemadhiṃ, bhujaṅgabhavanaṃ tato.
引领至大蛇王居所,即那巨蟒所居处。
§21
21.
Sattāhaṃ nāgarajjena, pūjāhi vividhāhi ca;
众生以多种供养礼敬那迦王;
Pūjayitvāna ānetvā, nāvāyaṃ ṭhapayiṃsu te.
礼敬毕,携来施设此船。
§22
22.
Tadaheva mahābodhi, jambukolamidhagamā;
至此时,摩诃菩提尊迦,进至斑竹林中;
Devānaṃpiyatisso tu, rājā lokahite rato.
为天众所爱之蒂索王,因利乐众生而欣乐。
§23
23.
Sumanā sāmaṇeramhā, pubbe sutatadāgamo;
沙玛内拉苏摩那,昔日曾闻此经;
Maggasirādidinagho, pabhuti vacasādaro.
所居之道头日落处,慈悲言辞充满光明。
§24
24.
Uttaradvārato yāva, jambukolaṃ mahāpathaṃ;
由北门直通,延伸至黄蜂泉沿大路宽广通达;
Vibhūsayitvā sakalaṃ, mahābodhigatāsayo.
其间装饰庄严,一切佛陀的觉悟所在凝聚显现。
§25
25.
Samuddāsanasālāya, ṭhāne ṭhatvā mahaṇṇave;
在海会上座的场所中,稳立于其间大的广场;
Āgacchantaṃ mahābodhiṃ, mahātheriddhiyā’ddasa.
迎至大觉之地,诸长老的高度成就得以展现。
§26
26.
Tasmiṃṭhāne katā sālā, pakā setuṃ tamabbhutaṃ;
在那里建造了禅堂,筑成清净桥梁,殊为奇妙;
Samuddāsanasālāti, nāmenā‘si’dha pākaṭā.
此禅堂被称作海会禅堂,其名昭彰广为传扬。
§27
27.
Mahātherānubhāvena, saddhiṃ therehi tehi ca;
凭借长老们的威德,和那位长老们共同,
Tadaheva’gamā rājā, jambukolaṃ sa senako.
那时国王即刻来到名为炽热之丘的地方。
§28
28.
Mahābodhā gamepīti-vegenu’nno udānayaṃ;
随着前往大菩提村,他快速引领着一个风一般的部众,
Galappamāṇaṃ salilaṃ, vigāhetvā suviggaho.
担水的水囊,紧紧提起,毫不松懈。
§29
29.
Mahābodhiṃ soḷasahi, kulehi saha muddhanā;
在大菩提树下,他与十六个家族成员共同欢喜,
Ādāyo’ropayitvāna, velāyaṃ maṇḍape subhe.
接受并安置供养物,安置在光明美丽的亭榭中。
§30
30.
Ṭhapayitvāna laṃkindo, laṃkārajjena pūjayi;
建立兰吉国,由兰吉王亲自供奉;
Soḷasannaṃ samappetvā, kulānaṃ rajjamattano.
使十六个家族同心合力,成为诸族中的国王。
§31
31.
Sayaṃ dovārikaṭhāne, ṭhatvāna divase tayo;
他亲自立于王宫门廊,在每日三时;
Tattheva pūjaṃ kāresi, vividhaṃ manujādhipo.
当场行供养,多种般的人间君主所为。
§32
32.
Mahābodhiṃ dasamiyaṃ, āropetvā rathesubhe;
登上大菩提树第十年,驾美丽战车;
Ānayanto manussindo, dumindaṃ taṃ ṭhapāpayi.
引领众人王,将那个国王安置于此。
§33
33.
Pācinassa vihārassa, ṭhāne ṭhānavicakkhaṇo;
于步行行处,善于辨识各处特点者;
Pātarāsaṃ pavattesi, sasaṅghassa janassa so.
如同流入大河,乃僧团众众皆欢悦者。
§34
34.
Mahāmahindathere’ttha, kataṃ dasabalena taṃ;
此处为长老大摩诃明多所作,借十众大力;
Kathesi nāgadamanaṃ, rañño tassa asesato.
他诵说降龙经,向彼国王不舍而作。
§35
35.
Therassa sutvā kāretvā, saññāṇāni tahiṃ tahiṃ;
诸长老闻已,分别各作观想;
Paribhuttesu ṭhānesu, nisajjādīhi satthunā.
于遭嫌弃之处,随师以安坐等法调伏。
§36
36.
Tivakkassa brāhmaṇassa, gāmadvāre ca bhūpati;
对于那位锐智的婆罗门,以及村庄门口的地主,
Ṭhapāpetvā mahābodhiṃ, ṭhānesu tesu tesu ca.
他们在各个地方安置了大菩提树。
§37
37.
Suddhavāluka santhāre, nānāpupphasamākule;
在洁净沙地的积聚处,众多花朵簇拥其间;
Paggahitadhaje magge, pupphagghikavibhūsite.
在所通行的道路上,插有花冠装饰的旌旗。
§38
38.
Mahābodhiṃ pūjayanto, rattindiva matandito;
他们昼夜供养这大菩提树,专心致志不懈怠;
Ānayitvā cuddasiyaṃ, anurādha purantikaṃ.
并且将它从阿奴拉德哈及附近地区迎来。
§39
39.
Vaḍḍhamānakacchāyāya, puraṃ sādhu vibhūsitaṃ;
因其遮蔽渐长且阴影赡敷,前方庄严华饰甚美;
Uttarena ca dvārena, pūjayanto pavesiya.
且由北方门口,顶礼而进入其中。
§40
40.
Dakkhiṇena ca dvārena, nikkhamitvā pavesiya;
从南方门口,出而复入其中;
Mahā meghavanārāmaṃ, catubuddhanisevitaṃ.
居于大云林园,此处为四圣人名迹所依止之地。
§41
41.
Sumanasseva vacasā, padesaṃ sādhusaṅkhataṃ;
如同悦意的声音,那里为善所成之地;
Pubbabodhiṭhitaṭṭhānaṃ, upanetvā manoramaṃ.
先觉先悟者所曾现证之地,令人欢喜悦心而入。
§42
42.
Kulehi so soḷasahi, rājā laṅkāradhārihi;
世尊在各家族中,俱有十六位尊贵王者,均以华丽装饰庄严己身。
Oropetvā mahābodhiṃ, patiṭṭhā petu mossajji.
他们登临伟大的菩提树,得以确立安住于所觉悟的境界。
§43
43.
Hatthato muttamattasā, asītiratanaṃ nabhaṃ;
手中仅执一钵,仰望天空如七十颗宝石闪耀;
Uggantvāna ṭhitā muñci, chabbaṇṇā rasmiyo subhā.
高举手臂停驻后释放,绚丽多彩的光辉闪现光明。
§44
44.
Dīpe patthariyā’hacca, brahmalokaṃ ṭhitā ahu;
在这光明岛屿上,尊者定慧已达梵天界;
Sūriyatthaṅgamanāyāva, rasmiyo tā manoramā.
如同太阳刚升起之时,光辉灿烂动人心魄。
§45
45.
Purisā dasasahassāni, pasannā pāṭihāriye;
众多男子达一万余,心清净无烦恼;
Vipassitvānā’rahatthaṃ, patvāna idha pabbajuṃ.
了知阿拉汉果,证得后于此出家。
§46
46.
Orohitvā mahābodhi, sūriyatthaṅgame tato;
登上大觉山,来自太阳升起之处;
Rohiṇiyā patiṭṭhāsi, mahiyaṃ kampi medinī.
在罗诃尼河安立,山地大地皆震动。
§47
47.
Mūlāni tāni uggantvā, kaṭāhamukhavaṭṭito;
拔起根株,四面环绕荆棘;
Vinandhantā kaṭāhaṃ taṃ, otariṃsu mahītalaṃ.
折断荆棘,向下放下大地。
§48
48.
Patiṭṭhitaṃ mahābodhiṃ, janā sabbe samagatā;
众生全体集聚此大觉处,
Gandhamālādi pūjāhi, pūjayiṃsu samantato.
以花香等庄严供养,遍施礼敬。
§49
49.
Mahāmegho pavassittha, himagabbhā samantato;
大雨云密布降临,周围环绕寒冰;
Mahābodhiṃ chādayiṃsu, sītalāni ghanāni ca.
众生用浓密凉爽之物遮护大觉处。
§50
50.
Sattāhāni mahābodhiṃ, tahiṃyeva adassanā;
于此大觉处停留七日,专心不离;
Himagabbhe sannisīdi, pasādajananī jane.
众生安坐于寒冰旁,生起欢喜坚信。
§51
51.
Sattāhā tikkame meghā, sabbe apagamiṃsu te;
三天连续的雨云,皆已消散无踪;
Mahābodhi ca dissittha, chabbaṇṇā raṃsiyopi ca.
伟大的觉悟树显现了,六彩光辉也同现;
§52
52.
Mahāmahindattheroca, saṅghamittā ca bhikkhunī;
伟大的摩诃焰达长老以及众多比库尼僧友;
Tatthā’gañchuṃsaparisā, rājā saparisopi ca.
以及出家众僧团,国王与其众臣也同在彼处。
§53
53.
Khattiyā kājaraggāme, candanaggāma khattiyā;
刹帝利人居住于迦札村,刹帝利人居于檀陀村;
Tivakka brāhmaṇo ceva, dīpavāsī janāpi ca.
婆罗门提瓦卡,和岛上居民也同在其中。
§54
54.
Devānubhāvenā’gañchuṃ, mahābodhi mahussukkā;
由于具有天人的感应,伟大的觉悟极其欢喜;
Mahāsamāgame tasmiṃ, pāṭihāriyavimhite.
在那个盛大的大会中,对神通变化十分惊叹。
§55
55.
Pakkaṃ pācinasākhāya, pekkhataṃ pakka’makkhataṃ;
成熟的南方树枝上,有一枝既成熟又未成熟可见;
Thero patantamādāya, ropetuṃ rājino adā.
长老摘下这枝,呈献国王,为其种植。
§56
56.
Paṃsūnaṃ gandhamissānaṃ, puṇṇe soṇṇa kaṭāhake;
在尘埃中的香料中,有一满怀金黄色的果实;
Mahāsanassa ṭhāne taṃ, ṭhapitaṃ ropa’yissaro.
在伟大树的大树处,这果实被安置,并将栽种。
§57
57.
Pekkhataṃyeva sabbesaṃ, uggantvā aṭṭha aṅkurā;
一旦观察诸树时,萌芽了八个嫩芽;
Jāyiṃsu bodhitaruṇā, aṭṭhaṃsu catuhatthakā.
当时生长成八棵八掌叶的菩提树。
§58
58.
Rājā te bodhitaruṇe, disvā vimhitamānaso;
国王见那菩提树,心中惊异不已;
Setacchattena pūjesi, abhisekamadāsi ca.
以白绢覆盖敬礼,又施以加冕之礼。
§59
59.
Patiṭṭhāpesi aṭṭhannaṃ, jambukolamhi paṭṭane;
在占婆岛的首都安置了八棵菩提树;
Mahābodhi ṭhita ṭhāne, nāvāyo rohane tadā.
那时于大菩提树所在之地,有船只正缓缓升起。
§60
60.
Tivakkabrāhmaṇagāme, thūpārāme tatheva ca;
在提瓦迦婆罗门村及佛塔园中亦然;
Issarasamaṇārāme, paṭhame cetiyaṅgaṇe.
在主宰沙门园中,首要的圣地场所;
§61
61.
Cetiya pabbatā rāme, tathā kājaragāmake;
在圣地山中及卡迦拉村中;
Candanagāmake cāti, ekekaṃ bodhilaṭṭhikaṃ.
亦在檀香村中,每处皆有修行觉地石。
§62
62.
Sesā catupakkajātā, dvattiṃsa bodhilaṭṭhiyo;
余者合计四岔形,共有三十二处觉地石;
Samantā yojanaṭhāne, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
遍布于各方数由旬之地,分别设于诸修行处所。
§63
63.
Dīpāvāsī janasseva, hitatthāya patiṭṭhite;
在灯节期间为大众服务,立志为利益众生而建立善业;
Mahābodhi dumindamhi, sammāsambuddha tejasā.
于伟大的觉悟圣地,以正自觉者的光辉现相显现。
§64
64.
Anulāsāsa parisā, saṅghamittāya theriyā;
得众多比库尼僧团欢迎,并身为僧团之贤友;
Santike pabbajitvāna, arahattamapāpuṇi.
亲近他们而出家,证得阿拉汉果。
§65
65.
Ariṭṭho so pañcasata-parivāro ca khattiyo;
贵族阶层有五百余人及其随从;
Therantike pabbajitvā, arahattamapāpuṇi.
在诸长老比库尼面前出家,证得阿拉汉果。
§66
66.
Yāni seṭṭhikulāna’ṭṭha-mahābodhimidhāharuṃ;
这里所说的诸尊贵家族的八大菩提日,
Bodhāharakulānīti, tāni tena pavuccare.
称为菩提日者,因如是言说之故。
§67
67.
Upāsikā vihāroti, ñāte bhikkhunupassaye;
女居士的住所,谓有亲近比库尼的场所;
Sasaṅghā saṅghamittā sā, mahātherī tahiṃ vasi.
与同僚僧侣为伴,在此地居住的长老比库尼。
§68
68.
Agārattayapāmokkhe , agāre tattha kārayi;
弃家修行者释放外务,便在家里安排起居;
Dvādasa tesu ekasmiṃ, mahāgāre ṭhapāpayi.
在十二处中,有一处大屋成为其住所。
§69
69.
Mahābodhisametāya, nāvāya kūpayaṭṭhikaṃ;
为了大觉者之巅峰,停泊在船的新井旁;
Ekasmiṃ piya mekasmiṃ, arittaṃ tehi teviduṃ.
在我所亲爱者之中,有一处不燃烧之地,彼处共有三个;
§70
70.
Jāte aññanikāyepi, agārā dvādasāpi te;
生于他众弟子中,舍宅者也有十二人;
Hatthāḷaka bhikkhunīhi, vaḷañjayiṃsu sabbadā.
常在比库尼中,常被拄杖捣击者;
§71
71.
Rañño maṅgalahatthi so, vicaranto yathāsukhaṃ;
国王的吉祥象,随意游走安适自在;
Purassa ekapassamhi, kandarantamhi sītale.
面向前方一瞥,清凉的哭声响起之处。
§72
72.
Kadambapupphagumbante, aṭṭhāsi gocaraṃ caraṃ;
在卡丹巴花树丛中,有一只像是在自己辖区内自由活动的象。
Hatthiṃ tattharataṃ ñatvā, akaṃsu tattha āḷhakaṃ.
那象观察到象群,便在那里守护着一位外道。
§73
73.
Atheka divasaṃ hatthī, nagaṇhi kabaḷāni so;
这头象整日守护着这些象群,
Dīpappasādakaṃ theraṃ, rājā so pucchitaṃ mataṃ.
守护着一位岛屿寺院的长老,那位长老被国王称赞为智者。
§74
74.
Kadambapupphagumbasmiṃ, thūpassa karaṇaṃ karī;
在卡丹巴花树丛中的宝塔处,做守护的任务;
Icchatīti mahāthero, mahārājassa abravi.
那位伟大的长老愿意承担此责,向伟大的国王如此表示。
§75
75.
Sadhātukaṃ tattha thūpaṃ, thūpassa gharameva ca;
在那里建造了一座塔,塔本身即是一座建筑物;
Khippaṃ rājā akāresi, niccaṃ janahiterato.
国王迅速地完成了这项工程,常怀利乐众生之心。
§76
76.
Saṅghamittā mahātherī, suññāgārābhilāsinī;
僧团的友伴中有一位长老尼,渴望一处空寂的住处;
Ākiṇṇattā vihārassa, vussamānassa tassa sā.
她整整一个雨季都居住在那全面环绕的住处之中。
§77
77.
Vuddhatthinī sāsanassa, bhikkhunīnaṃ hitāya ca;
她是这教法中年长的女长老,为了比库尼们的利益;
Bhikkhunupassayaṃ aññaṃ, icchamānā vicakkhaṇā.
希望能获得另一处适合修行比库尼们的住处,且智慧出众。
§78
78.
Gantvā cetiyagehaṃ taṃ, pavivekasukhaṃ bhusaṃ;
前往舍利房,谓之清静安乐之所;
Divāvihāraṃ kappesi, vihārakusalā’malā.
白昼修行,行持清净善法。
§79
79.
Theriyā vandanatthāya, rājā bhikkhunupassayaṃ;
为礼敬尊长比库,国王专心注目;
Gantvā tattha gataṃ sutvā, gantvāna tattha vandiya.
到达其处,听闻后,又去礼拜。
§80
80.
Sammoditvā tāya saddhiṃ, tatthāgamanakāraṇaṃ;
同彼喜悦,因其来至之故;
Tassā ñatvā adhippāyaṃ, adhippāya vidū vidū.
知悉此尊之威德,众多智者悉知威德。
§81
81.
Samantā thūpagehassa, rammaṃ bhikkhunupassayaṃ;
四面环绕着繁茂的竹林,是比库们供娱乐的场所;
Devānaṃpiyatisso so, mahārājā akārayi.
世尊,这位深受天人喜爱的伟大国王,命令建造了此处。
§82
82.
Hatthāḷhakasamīpamhi , kato bhikkhunupassayo;
在竹林附近,比库们的住宿多寡如何?
Hatthāḷhakavihāroti, vissuto āsi tena so.
竹林住处,正是他所开设的而被信赖。
§83
83.
Sumittā saṅghamittā sā, mahātherī mahāmatī;
善友、僧友们中,有这位大长老尼,智慧广博;
Tasmiñhi vāsaṃ kappesi, ramme bhikkhunupassaye.
她在此过冬,留居于比库们的游乐所。
§84
84.
Evaṃ laṃkā lokahitaṃ sāsanavuddhiṃ;
如是,斯里兰卡利乐世间利益与教法兴盛;
Saṃsodhento esa mahābodhi dumindo;
此大觉王正在整顿清洁,
Laṃkādīpe ramme mahāmeghavanasmiṃ,
于斯里兰卡岛上,殊胜美丽的大云林中,
Aṭṭhā sīghaṃ kālamanekabbhūtayuttoti.
八正道快速而多许多种功德聚合。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 在为令善人净信并生起悚动而作的《大史》中
Bodhiāgamano nāma · 名为“菩提树来临”
Ekūnavīsatimo paricchedo. · 第十九章。