Aṭṭhārasama pariccheda · Aṭṭhārasama pariccheda
Aṭṭhārasama pariccheda第十八章
Mahābodhiggahaṇo大菩提树之迎取
§1
1.
Mahābodhiñca theriñca, āṇāpetuṃ mahīpati;
愿大觉长老及长老比库,能劝导国主;
Therena vuttavacanaṃ, saramāno sake ghare.
长老所说的话,他在家中细心聆听。
§2
2.
Antovasse’ka divasaṃ, nisinno therasantike;
某一雨季期间的一天,他坐在长老面前;
Sahā’maccehi mantetvā, bhāgineyyaṃ sayaṃ sakaṃ.
与同伴弟子们商议,亲自劝诫兄弟。
§3
3.
Ariṭṭhanāmakā’maccaṃ , tasmiṃ kamme niyojituṃ;
以名为阿里达那的弟子,令其承担此事的责任;
Mantvā āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.
在商议并邀约之后,说出了这番话语。
§4
4.
Tā sakkhissasi....., dhammāsokassa santikā;
你将能够见证法的忧愁临近;
Mahābodhiṃ saṅghamittaṃ, theriṃ ānayituṃ idha.
要把尊贵的觉悟大树、僧团的善知识、比库尼长老迎请至此。
§5
5.
Sakkhissāmi ahaṃ deva, ānetuṃ taṃ duve tato;
我作为天人,将能够带来他们两位;
Idhā’gato pabbajituṃ, sace lacchāmi mānada.
他们已到来,若我获得了王的许可,即可出家。
§6
6.
Evaṃ hotūti vatvāna, rājā taṃ tattha pesayi;
国王说:『愿如是成就』,于是派遣使者;
So therassa ca rañño ca, sāsanaṃ gayha vandiya.
他将与长老及国王一同,持守敬重佛法教规。
§7
7.
Assayujasukkapakkhe, nikkhanto dutiye’hani;
在美好安乐的季节中,第二日清晨出发;
Sānuyutto jambukole, nāvamāruyha paṭṭane.
同伴抵达常见的丛林,乘船上岸到达码头。
§8
8.
Mahodamiṃ karitvāna, therādhiṭṭhānayogato;
于大河上行走,长老以坚定意志安住;
Nikkhantadivaseyeva, rammaṃ pupphapuraṃ agā.
正是在出发当天,到达布满花朵的游乐场。
§9
9.
Tadā tu anulādevī, pañcakaññāsatehi ca;
那时,继后世尊的侍女、五百名青年女子;
Antepurikaitthīnaṃ, saddhiṃ pañcasatehi ca.
以及住在城郊的女众,合计五百人同在一起。
§10
10.
Dasasīlaṃ samādāya, kāsāya vasanā suci;
持守十戒,穿着袈裟衣服洁净端庄;
Pabbajjāpekkhi nisekhā, pekkhanti theriyā’gamaṃ.
期待出家,专心守戒,长老们观察所行所止。
§11
11.
Nagarasse’kadesamhi, ramme bhikkhunupassaye;
在一座城邑中,居于比库尼住处的园林;
Kārāpite narindena, vāsaṃ kappesi subbatā.
被国王赐予庄园,已善妙地作了住所。
§12
12.
Upāsikāhi tāhe’sa, vutto bhikkhunupassayo;
有关此事,比库尼住处为居士们所称赞;
Upāsikā vihāroti, tena laṃkāya vissuto.
僧院因而而闻名,该僧院在斯里兰卡广为尊崇。
§13
13.
Bhāgineyyo mahā’riṭṭho, dhammāsokassa rājino;
善知识,伟大的敌人,是烦恼与忧苦的君主;
Appetvā rājasandesaṃ, therasandesa’mabravi.
听闻君主的命令后,他向长老传达了这个信息。
§14
14.
Bhātujayā sahāyassa, rañño te rājakuñjara;
亲族的胜利者,君主的亲信,是你的王麒麟;
Ākaṅkhamānā pabbajjaṃ, niccaṃ vasati saññatā.
心怀出家的愿望,已常住于清净的正行之中。
§15
15.
Saṅghamittaṃ bhikkhuniṃ taṃ, pabbājetuṃ visajjaya;
应放下对比库尼同伴的执着而使其出家;
Tāya saddhiṃ mahābodhi-dakkhiṇasākhameva ca.
她与大觉者南方弟子结伴同行。
§16
16.
Theriyā ca tamevatthaṃ, abravi therabhāsitaṃ;
那位长老尼也用同样的方式,讲述了长老所说的话;
Gantvā pitusamīpaṃ sā, therī theramataṃ bravī.
她来到其父亲身边,向长老说出她的心意。
§17
17.
Āha rājā tuvaṃ amma, apassanto kathaṃ ahaṃ;
国王对她说:『你啊,母亲,未曾见我,如今如何?』
Sokaṃ vinodayissāmi, puttanattaviyogajaṃ.
我将消除悲伤,因失去孩子的痛苦。
§18
18.
Āha sā me mahārāja, bhātuno vacanaṃ garu;
那女人对我说,尊贵的国王,弟弟的言语是珍贵的;
Pabbājanīyā ca bahū, gantabbaṃ tattha tena me.
有许多应当出家的,必须前去实踐,那就是我应前往的地方。
§19
19.
‘‘Satthaghātamanārahā, mahābodhimahīruhā;
『杀师害圣者,放纵大觉地,』
Kathannu sākhaṃ gaṇissaṃ’’, iti rājā vicintayī.
国王如此思惟:『我当如何与众贤达共议呢?』
§20
20.
Amaccassa mahādeva-nāmakassa matena so;
于是依大天王之意,召请比库僧团,请食并问国主。
Bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā, bhojetvā pucchi bhūpatiṃ.
国主说:『尊者,关于 Lanka 大觉地,是否应当派遣呢?』
§21
21.
Bhante laṃkaṃ mahābodhi, pesetabbā nu kho iti;
尊者摩诃利菩多答言:『应当派遣。』
Thero moggaliputto so, pesetabbāti bhāsiya.
长老马哈摩嘎喇那子,宣说『应当派遣』之语。
§22
22.
Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā;
由五种广大坚决断意构成五妙眼;
Ābhāsi rañño taṃ sutvā, tussitvā dharaṇīpati.
其光辉绽放,王者闻之欢喜,地主亦甚欣悦。
§23
23.
Sattayojanikaṃ maggaṃ, so mahābodhigāminaṃ;
那迈向广大觉道者的道路长七由旬;
Sodhāpetvāna sakkaccaṃ, bhūsāpeti anekadhā.
以净化而庄严,一再用多种方式加以装饰。
§24
24.
Suvaṇṇaṃ nīharāpesi, kaṭāhakaraṇāya ca;
以黄金镀覆,且由刀锯工匠精制;
Vissakammo ca āgantvā, satulādhārarūpavā.
完成此工艺,具备对称且具众多层次的造型。
§25
25.
‘‘Kaṭāhaṃ kiṃ pamāṇaṃ nu, karomī’ti apucchitaṃ;
「我的量度究竟有多少呢?」被如此问及;
‘‘Ñatvā pamāṇaṃ tvaṃyeva, karohi’’ iti bhāsiya.
回应说:「既然知道你的量度,就由你亲自来做吧。」
§26
26.
Suvaṇṇā gahetvāna, hatthena parimajjiya;
拿起黄金,用手擦拭;
Kaṭāhaṃ taṅkhaṇaṃyeva, nimminitvāna pakkami.
就像把量度定好之后,完成然后起身离开。
§27
27.
Navahatthaparikkhepaṃ, pañcahatthaṃ gabhīrato;
用新鲜的手掌测量,深刻地量度五掌长;
Tihatthavikkhambhayutaṃ, aṭṭhaṅgulaghanaṃ subhaṃ.
三掌伸展开来,加起来是八指宽的厚度,非常美好。
§28
28.
Yuvassa hatthino soṇḍa-pamāṇamukhavaṭṭikaṃ;
年轻的象鼻如同牛犊一样,嘴周围的胡须呈现环状;
Gāhā petvāna taṃ rājā, bālasurasamappakaṃ.
国王骑着它,那毛茸茸像小恶魔的幼象,严整威猛。
§29
29.
Sattayojanadīghāya, vitthatāyati yojanaṃ;
全长七由旬,宽度达一由旬;
Senāya caturaṅginyā, mahābhikkhugaṇena ca.
由四辆战车组成的军队和广大比库众随从随行。
§30
30.
Upagamma mahābodhiṃ, nānālaṅkārabhūsitaṃ;
来到大菩提树下,饰以各种华丽装饰;
Nānāratanacittaṃ taṃ, vividhaddhajamāliniṃ.
心中盛满各种宝石,披挂着各式各样的旌旗花环。
§31
31.
Nānākusumasaṃkiṇṇaṃ , nānāturiyaghositaṃ;
诸多不同花朵所簇集,诸种不同马匹所鸣叫;
Senāya parivāretvā, parikkhipiya sāṇiyā.
将军队环绕围绕,用矛阵投掷兵戈。
§32
32.
Mahātherasahassena, pamukhena mahāgaṇe;
以一千长老为首的广大僧团;
Raññaṃ pattābhisekānaṃ, sahassenā’dhikena ca.
及规模逾千的国王加冕仪仗。
§33
33.
Attānaṃ parivāretvā, mahābodhiñca sādhukaṃ;
环绕自身,虔敬向大觉树;
Olokesi mahābodhiṃ, paggahetvāna añjaliṃ.
凝视大觉树,双手合掌敬礼。
§34
34.
Tassā dakkhiṇasākhāya, catuhatthapamāṇakaṃ;
其南侧枝干,长约四肘;
Ṭhānaṃ khandhañca vajjetvā, sākhā antaradhāyisuṃ.
去除其支干及枝节,枝干隐没无见。
§35
35.
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, patīto puthavīpati;
目睹此奇异景象,跌倒于大地之上;
‘‘Pūjema’haṃ mahābodhiṃ, rajjenā’hi udīriya.
心念曰:‘当供养大菩提树,名为王者树。’
§36
36.
Abhisiñci mahābodhīṃ, mahārajje mahīpati;
由大王于大菩提树上洒水施浴;
Pupphādīhi mahābodhiṃ, pūjetvāna padakkhiṇaṃ.
用花等供养大菩提树,绕树行礼敬拜。
§37
37.
Katvā aṭṭhasu ṭhānesu, vanditvāna katañjalī;
在八处位置作礼,合掌敬礼之后,
Suvaṇṇakhacite pīṭhe, nānāratanamaṇḍite.
于镀金雕花的座台上,饰以各色宝石。
§38
38.
Svārohe yāva sāucce, taṃ suvaṇṇakaṭāhakaṃ;
直至音调纯净之处,此即镀金的指挥棒;
Ṭhapāpetvāna āruyha, gahetuṃ sākhamuttamaṃ.
将之安置并高举,以便于执持最高的指挥官标示。
§39
39.
Ādiyitvāna sovaṇṇa tulikāya manosilaṃ;
用金笔蘸以明亮的墨汁;
Lekhaṃ datvāna sākhāya, saccakriyamakā iti.
于指挥棒上书写,谓之完成誓言仪式。
§40
40.
‘‘Laṃkādīpaṃ yadi ito, gantabbaṃ urubodhiyā;
若欲从此处启程,必当往南至鲁罗菩提岛,
Nibbematiko buddhassa, sāsanamhi sace ahaṃ.
亦即涅槃者佛陀所在之地,在此教法中我若有此意。
§41
41.
Sayaṃyeva mahābodhi-sākhāyaṃ dakkhiṇā subhā;
于寺院中,朝向大菩提树南方,枝叶繁茂美容;
Chijjitvāna patiṭṭhātu, idha hemakaṭāhake.
剪裁枝干后安置于此,时值正值黄叶季节。
§42
42.
Lekhaṭhāne mahābodhi, chijjitvā sayameva sā;
于大菩提树根部,剪裁枝叶正对寺院,
Gandhakaddamapūrassa, kaṭāhasso’pariṭṭhitā.
覆满芳香,叶片无缺,鲜润盛茂。
§43
43.
Mūlalekhāya upari, tiyaṅgulatiyaṅgule;
在根本铭文之上,三指叠合。
Dadaṃ manosilā lekhā, parikkhipi narissaro.
以舌顶咬铭文,用手指点划。
§44
44.
Ādiyā thūlamūlāni, khuddakāni’tarāhi tu;
大者为首与根,小者为次,彼此分别;
Nikkhamitvā dasa dasa, jālībhūtā niotaruṃ.
先后交替,成网状,排列成上下层次。
§45
45.
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, rājā’tīva pamodito;
见此神异,国王极为欢喜;
Tatthevā’kāsi ukkuṭṭhiṃ, samantā parisāpi ca.
即刻命令击鼓,左右群臣齐聚。
§46
46.
Bhikkhusaṅgho sādhukāraṃ, tuṭṭhacitto pamodayi;
比库僧团作善事,心怀欢喜而满足;
Celukkhepasahassāni, pavattiṃsu samantato.
数以千计的礼拜法会,在各处广泛展开;
§47
47.
Evaṃ satena mūlānaṃ, tattha sā gandhakaddame;
以如实正行作为根本,那里如同有芳香的坛场;
Patiṭṭhāsi mahābodhi, pasādentī mahājanaṃ.
立于大觉境界中,使大众生起欢喜与信心;
§48
48.
Tassā khandho dasahattho, pañcasākhā manoramā;
此是具足十臂的境界,有五枝分布精妙;
Catuhatthā catuhatthā, dasaḍḍhaphalamaṇḍitā.
四臂相对四臂,围绕着十枚果实华盖。
§49
49.
Sahassantu pasākhānaṃ, sākhānaṃ tāsamāsi ca;
千枝无数,枝条众多,繁茂如是;
Evaṃ āsi mahābodhi, manoharasiridharā.
于是成就了伟大的菩提树,姿态优美,树冠壮丽。
§50
50.
Kaṭāhamhi mahābodhi-patiṭṭhitakkhaṇe mahī;
当大菩提树坚定立于大地之时;
Akampi pāṭihīrāni, ahesuṃ vividhāni ca.
坚硬如岩石,无动于衷,且种类繁多。
§51
51.
Sayaṃ nādehi tūriyānaṃ, devesu mānusesu ca;
诸天及人间众生皆由此树枝所庇护;
Sādhukāraninādeti, devabrahmagaṇassa ca.
枝叶坚坚,妥善覆盖,如同为天龙梵众所护持。
§52
52.
Meghānaṃ migapakkhinaṃ, yakkhādīnaṃ ravehi ca;
云层如众兽飞翔之鸟,诸夜叉等与雷声俱现;
Ravehicamahīkampe, ekakolāhalaṃ ahu.
雷声震动大地,起一片喧嚣纷乱。
§53
53.
Bodhiyā phalapattehi, chabbaṇṇarasmiyo subhā;
佛陀于菩提树果实成熟时,呈现彩色光辉美丽;
Nikkhamitvā cakkavāḷaṃ, sakalā sobhayiṃsu ca.
日出时分,诸光普照,遍洒辉煌。
§54
54.
Sakaṭāhā mahābodhi, uggantvāna tato nabhaṃ;
大菩提树历日久长,昂首挺拔直抵天空;
Aṭṭhāsi himagabbhamhi, sattāhāni adassanā.
于冰雪积覆之中,显现七周之岁月变化。
§55
55.
Rājā oruyha pīṭhamhā, taṃ sattāhaṃ tahiṃ vasaṃ;
国王乘坐宝座,于那七天之地而居;
Niccaṃ mahābodhipūjaṃ, akāsi ca anekadhā.
恒常供养大觉,种种方式皆有所行。
§56
56.
Atīte tamhi sattāhe, sabbe himavalāvakā;
过去那个七天中,众皆来自喜马拉雅诸山;
Pavisiṃsu mahābodhiṃ, sabbākā raṃsiyopi ca.
皆进入大觉之地,及其各比分散之处。
§57
57.
Suddhenakadisissittha, sākaṭāhe pattiṭṭhitā;
忽有清净大贵族,在车上设立;
Mahājanassa sabbassa, mahābodhi manoramā.
为广大民众皆集,大觉地动人心怀。
§58
58.
Pavattamhi mahābodhi, vividhe pāṭihāriye;
大觉正法兴起,诸多难事纷繁显现;
Vimhāpayanti janataṃ, pathavītalamoruhi.
使众生忧患重重,如同大地之山峦崩塌。
§59
59.
Pāṭihirehi’nekehi , tehi so pīṇito puna;
多难阻碍接踵而至,彼因此受苦复兴;
Mahārājā mahābodhiṃ, mahārajjena pūjayi.
国王尊重大觉,以殊胜王威恭敬供养。
§60
60.
Mahābodhiṃ mahārajje-nābhisiñciya pūjayaṃ;
以王威严涂抹大觉,礼敬供养庄严无比;
Nānāpūjāhi sattāhaṃ, puna tattheva so vasi.
众生以多种供养供奉,彼依然安住于彼处。
§61
61.
Assayujasukkapakkhe, pannarasauposathe;
在没有调伏的善法时期,即十五月圆的戒律日;
Aggahesi mahābodhiṃ, dvisattāhamaccaye tato.
彼时,世尊决定成就大觉,断灭烦恼已达二百五十日。
§62
62.
Assayujakāḷapakkhe, catuddasauposathe;
在有调伏善法的时期,即十六个十日的戒律日;
Rathe subhe ṭhapetvāna, mahābodhiṃ rathesabho.
于吉祥的乘车上,安置于大觉曰的车王座上。
§63
63.
Pūjento taṃ dinaṃyeva, upanetvā sakaṃ puraṃ;
每日恭敬礼拜此日,领众至舍卫城中;
Alaṅkaritvā bahudhā, kāretvā maṇḍapaṃ subhaṃ.
精心装饰庄严,筑设美丽的讲堂。
§64
64.
Kattikasukkapakkhassa, dine pāṭipade tahiṃ;
在十月的半个月期间,某一天进行礼拜;
Mahābodhiṃ mahāsāla-mūle pācinate subhe.
于伟大的觉树下、宏伟的佛殿根部,向美丽的佛像献礼。
§65
65.
Ṭhapāpetvāna kāresi, pūjā’nekā dine dine;
安置佛像之后,连续多日礼拜恭敬;
Gāhato sattarasame, vivase tu navaṅkirā.
共有十七位献礼者,居住者中有九位是新来者。
§66
66.
Sakiṃ yevaajāyiṃsu, tassā’nekanarādhipo;
这几位仅是随从,那位多国之主;
Tuṭṭhacitto mahābodhiṃ, puna rajjena pūjayi.
心满意足地朝伟大的觉树,再次以旗帜庄严供养。
§67
67.
Mahārajje’bhi siñcitvā, mahābodhiṃ mahissaro;
在大王级的池塘中灌溉之后,伟大的菩提树显现出来;
Kāresi ca mahābodhi-pūjā nānappakārakaṃ.
进行了庄严的菩提树供养,施以各种不同的礼仪。
§68
68.
Iti kusumapure saresaraṃsā,
于是,在库苏玛城,广阔的湖泊遍布各处,
Bahuvidhacārudhajākulāvisālā;
有着多种多样的旗帜和华盖繁茂广阔;
Surucirapavaroru bodhipūjā,
短暂而光辉的菩提供养,
Marunaracittavikāsinī ahosīti.
如同恶魔的心意被瓦解一般,得以盛放。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 为令善人生信与悚动而作之《大史》中
Mahābodhiggahaṇo nāma · 名为大菩提树之迎取
Aṭṭhārasamo paricchedo. · 第十八章。