Pañcadasama pariccheda · Pañcadasama pariccheda
Pañcadasama pariccheda第十五章
Mahāvihāra paṭiggahako大寺受持者
§1
1.
Hatthisālāpi sambādhā, iti tattha samāgatā;
大象厩舍也是如此,于彼处集合而聚集,
Te nandanavane ramme, dakkhiṇadvārato bahi.
他们在园林之中游玩,向南门外而出。
§2
2.
Rājuyyāne ghanacchāye, sītale nīlasaddale;
在王园茂密的荫凉下,凉爽的蓝青草地上,
Paññāpesuṃ āsanāni, therānaṃ sādarā narā.
这是长老们宽敞的座席,尊贵的人们所设。
§3
3.
Nikkhamma dakkhiṇadvārā, thero tattha nisīdi ca;
走出南门,长老便在那里坐下;
Mahākulīnā cā’gamma, itthiyo bahukā tahiṃ.
众多贵族妇女也纷纷前来聚集在那里。
§4
4.
Theraṃ upanisīdiṃsu, uyyānaṃ pūrayantiyo;
长老们坐下,占满了公园的各处;
Bālapaṇḍitasuttantaṃ, tāsaṃ thero adesayi.
他们宣说《愚智经》中内容,由资深长老们讲授。
§5
5.
Sahassaṃ itthiyo tāsu, paṭhamaṃ phalamajjhaguṃ;
其中有千名女子,作为首批得到正果者;
Evaṃ tattheva uyyāne, sāyaṇhasamayo ahu.
如此,傍晚时分,恰在同一公园之内。
§6
6.
Tato therā nikkhamiṃsu, ‘‘yāma taṃ pabbataṃ’’ iti;
然后长老们起身,言曰:「让我们往那座山去。」;
Rañño paṭinivedesuṃ, sīghaṃ rājā upāgami.
王接受了报告,迅速地赶来了。
§7
7.
Upāgammā’bravī theraṃ, ‘‘sāyaṃ dūro ca pabbato;
修行者走近对长老说:「夕阳远在山的那边;
Idheva nandanuyyāne, nivāso phāsuko iti.
就在这乐园之内,有一处简陋的住所。」
§8
8.
Purassa accāsannattā, ‘‘asāruppa’’nti bhāsite;
向前近察时,说道:「它是无形无相,
‘‘Mahāmeghavanuyyānaṃ, nātidūrāti santike.
在伟大的云林乐园里,不算太远,就在附近。」
§9
9.
Rammaṃ chāyūdakūpetaṃ, nivāso tattha rocatu;
那处住所被树荫和水井环绕,环境宜人可爱;
Nivattitabbaṃ bhante’’nti, thero tattha nivattayi.
请回去吧,尊者。」长老于是回返到那里。
§10
10.
Tasmiṃ nivattaṭhānamhi, kadambanadiyantike;
在那个归皈之地、靠近卡丹巴河畔;
Nivattacetiyaṃ nāma, kataṃ vuccati cetiyaṃ.
所谓归皈处,就是称为避难所的地方。
§11
11.
Taṃ nandanā dakkhiṇena, nayaṃ theraṃ rathesabho;
在那南侧花园里,领导长老如同勇猛战车之牛;
Mahāmeghavanuyyānaṃ, pācinadvārakaṃ nayi.
他引导着大云森林的净园,通向东门的道路。
§12
12.
Tattha rājaghare ramme, mañcapīṭhāni sādhukaṃ;
在那里王宫内华美的寝榻和座位,
Sādhūti santharāpetvā, ‘‘vasate’tta sukhaṃ’’ iti.
被称作美好而妥善安置,意指‘安住其中,适意自在’。
§13
13.
Rājā there’bhivādetvā, amaccaparivārito;
国王在那里受到恭敬之后,被大臣们团团围绕着;
Puraṃ pāvisi therā tu, taṃ rattiṃ tattha te vasuṃ.
诸长老进入宫内,在那里过夜。
§14
14.
Pabhāteyeva pupphāni, gāhetvā dharaṇīpati;
一大早,国王拈取花朵,身为大地之主;
There upacca vanditvā, pūjetvā kusumehi ca.
长老们接受礼敬,供养以鲜花。
§15
15.
Pucchi kacci sukhaṃ vuṭṭhaṃ, uyyānaṃ phāsukaṃ iti;
有人询问道:“安适之处在哪里?是园园庭院还是凉亭?”
Sukhaṃ vutthaṃ mahārāja, uyyānaṃ yati phāsukaṃ.
国王回答说:“安适之所在,陛下,是园林,非凉亭。”
§16
16.
Ārāmo kappate bhante, saṅghassā’’ti apucchi so;
尊者便问道:『尊者,所谓“刹林”是如何设立的?』
‘‘Kappate’’iti vatvāna, kappākappesu kovido.
他说:所谓“设立”,是指在可设立与不可设立之间洞察明了。
§17
17.
Thero veḷuvanārāma, paṭiggahaṇamabravi;
尊者于迦兰陀刹林中,宣说此约定事宜;
Taṃ sutvā abhihaṭṭho so, tuṭṭhahaṭṭho mahājano.
听闻之后,他内心欢喜,众多贤士也皆感满足欢喜。
§18
18.
Therānaṃ vandanatthāya, devī tu anulāgatā;
众长老得蒙礼敬之意时,女天亦前来奉事;
Saddhiṃ pañcasatitthīhi, dutiyaṃ phalamajjhagā.
与五百名女天同在一处,第二果位于其间盛放。
§19
19.
Sā pañcasatā devī, anulā’ha mahīpati;
此女神名曰五百女神,且为诸国君主所亲近;
‘‘Pabbajissāma devā’’ti, rājā theramavoca so.
『我们将出家为天神』,国王对长老如此说道。
§20
20.
Pabbājetha imāyo’’ti, thero āha mahīpatiṃ;
『当因而出家』,长老对国王说;
‘‘Na kappati mahārāja, pabbājetuṃ thiyo hino.
『大王,现今不适宜为沙利子所出家。』
§21
21.
Atthi pāṭaliputtasmiṃ, bhikkhunī me kaniṭṭhikā;
在巴达厘子城,我有一位最年轻的比库尼;
Saṅghamittāti nāmena, vissutā sā bahussutā.
其名为桑呵米塔,她闻名远扬,为多闻者。
§22
22.
Narindasamaṇindassa, mahābodhidumindato;
此比库尼如同诸皇族、诸游方圣者,具备大般觉华严的智慧光明;
Dakkhiṇaṃ sākhamādāya, tathā bhikkhuniyo varā.
南方采集分支,诸比库尼中尊贵上贤者。
§23
23.
Āgacchatū’ti pesehi, rañño no pitu santikaṃ;
说有将至者,请令其前来,近于王父;
Pabbājessati sā therī, āgatā itthiyo imā.
此位尊长比库尼将出家,诸女众中而已来者。
§24
24.
‘‘Sādhu’’ti vatvā gaṇhitvā, rājā bhiṅkāramuttamaṃ;
王者说『善哉』而持之,极其威猛;
‘‘Mahāmeghavanuyyānaṃ, dammi saṅghassi’maṃ iti.
言『我为僧团施予大雨云之威力』。
§25
25.
Mahindatherassa kare, dakkhiṇodakamā’kirī;
摩诃因陀长老用手做出一种姿势,指向南边的水域;
Mahiyā patite toye, akampittha mahā mahī.
在浸没的广阔土地上,大地却未曾动摇,依然坚固如故。
§26
26.
‘‘Tasmā kampati bhūmī’’ti, bhūmipālo apucchi taṃ;
“因此大地才会震动吗?”守护大地者询问此事;
Patiṭṭhitattā dīpamhi, sāsanassā’ti so bravi.
他说:“这是法在灯中恒常扎根的缘故”。
§27
27.
Therassa upanāmesi, jātipupphāni jātimā;
长老收集了同出生的花朵;
Thero rājagharaṃ gantvā, tassa dakkhiṇato ṭhito.
这位长老到达王舍城,站立在其南面。
§28
28.
Rukkhamhi picule aṭṭha, pupphamuṭṭhī samokirī;
树上有八只鸟儿,花间蜂蝶自在飞舞;
Tatthāpi puthavī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ.
然而大地亦会震动,其根由此而生。
§29
29.
Ahosi tiṇṇaṃ buddhānaṃ, kāle’pi idha mālako;
于三尊佛法时期,即便是恶业,也无泄弃;
Narindasaṅghakammatthaṃ, bhavissati idānipi.
它即使今时,也必因国王臣众的行为而生。
§30
30.
Rājagehā uttarato, cārupokkharaṇiṃ agā;
在王宫北侧,开满美丽的莲花;
Tattakā neva pupphāni, thero tatthāpi okiri.
那里虽无花朵,长老却依然在那里行住。
§31
31.
Tatthā’pi puthuvī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ;
然而,此处地震动摇,其根本原因在于此。
‘‘Jantaghara pokkharaṇī, ayaṃ hessati bhūmipa’’.
『有生灵的宝地,如池塘,此地将成为国王的住处』。
§32
32.
Tasseva rājagehassa, gantvāna dvārakoṭṭhakaṃ;
于是他来到宫殿,进入城门门框内,
Tattakehe’va pupphehi, taṃ ṭhānaṃ pūjayī isi.
就在那片早已开满花朵之处,国王虔敬地供养了那位修行者。
§33
33.
Tatthāpi puthuvīkampi, haṭṭhalomo atīvaso;
在此地地动摇动,毛发竖立,极为强烈;
Rājā taṃ kāraṇaṃ pucchi, thero tassā’ha kāraṇaṃ.
国王询问此异象之因,长老便告诉了其缘由。
§34
34.
Imamhi kappe buddhānaṃ, tiṇṇannaṃ bodhirukkhato;
在这时期,佛陀们已从菩提树中得道;
Ānetvā dakkhiṇāsākhā, ropitā idha bhūmipa.
将南方枝条引来,种植于此地。
§35
35.
Tathāgatassa amhākaṃ, bodhisākhāpi dakkhiṇā;
如来者我们之菩提枝亦属于南方;
Imasmiṃyeva ṭhānamhi, patiṭṭhissati bhūmipa.
必将在此地安立成柱。
§36
36.
Tato’gamā mahāthero, mahāmucalamālakaṃ;
其后有位长老法师,名为大无垢花环,
Tattakāneva pupphāni, tasmiṃ ṭhāne samokiri.
当时就在那个地方献上花朵。
§37
37.
Tathāpi puthavī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ;
然而大地震动,其根本原因在于此土。
Saṅghassu posathā gāraṃ, idha hessati bhūmipa.
僧团安立普萨塔日仪式的地方,必将设立于此地。
§38
38.
Pañhambamālakaṭṭhānaṃ, tato’gamā mahīpati;
向南有丛林和草地,继而前来的是大地主人;
Supakkaṃ ambapakkañca, vaṇṇagandharasuttamaṃ.
水源洁净且甘甜清凉,具有最佳的色、香与味。
§39
39.
Mahantaṃ upanāmesi, rañño uyyānapālako;
作为国王的园园守护者,呈献这伟大的园苑;
Taṃ therassupanāmesi, rājā atimanoramaṃ.
则是向长老呈献,国王对此甚为喜悦。
§40
40.
Thero nisīdanākāraṃ, dassesi janatā hito;
长老的坐姿,显现出对众生利益的体现;
Attharāpesi tattheva, rājā attharaṇaṃ varaṃ.
他当下宣说了意义,国王便选择了更好的见解。
§41
41.
Adā tattha nisinnassa, therassambaṃ mahīpati;
当天王把长老请坐在那里,
Thero taṃ paribhuñjitvā, ropanatthāya rājino.
长老拥护他,为国王播种树木。
§42
42.
Ambaṭṭhikaṃ adā rājā, taṃ sayaṃ tattha ropayi;
国王亲自栽种了黄槟榔树;
Hatthe tassoparithero, dhovi tassa viruḷhiyā.
长老用手洗净那树,温柔呵护它的成长。
§43
43.
Taṃ khaṇaṃyeva bījamhā, tamhā nikkhamma aṅkuro;
那一瞬间,种子里已然萌芽,随即发出嫩芽;
Kamenā’ti mahārukkho, pattapakkadharo ahu.
这是因缘成熟,如同大树展叶成荫。
§44
44.
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, parisā sā sarājikā;
看到这奇异景象,所有比库及众人站立,
Namassamānā aṭṭhāsi, there hatthatanuruhā.
恭敬礼拜,长老们用手恭敬顶礼。
§45
45.
Thero tadā pupphamuṭṭhi, aṭṭha tattha samokiri;
当时长老手持花束,捧起八朵,整齐端放;
Tathāpi puthavīkampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ.
然而即使大地震动,也并非由此引起。
§46
46.
Saṅghassappannalābhānaṃ, anekesaṃ narādhipa;
由众多国王汇聚于僧团的利益和功德之中,
Saṅgammabhājanaṭhānaṃ, idaṃ ṭhānaṃ bhavissati.
此地必将成为他们交集共餐的场所。
§47
47.
Tato gantvā catussāla-ṭhānaṃ tattha samokiri;
于是前往四座安静僧舍之处,在那里休憩;
Tattakāneva pupphāni, kampi tatthāpi medinī.
当时正是花开之际,大地亦在其上微微颤动。
§48
48.
Taṃ kampakāraṇaṃ pucchi, rājā thero viyākari;
针对此震动之因,长老向国王询问,国王作答如下;
Tiṇṇannaṃ pubbabuddhānaṃ, rājuyyāna paṭiggahe.
这是先前诸佛所证悟之涅槃道理,即王乘的接纳。
§49
49.
Dāna vatthunā’haṭāni, dīpavāsīhi sabbato;
以供养为根本,以灯火遍照诸方;
Idha ṭhapetvā bhojesuṃ, sasaṅghe sugate tayo.
在此设立后供养,三位圣者同聚一处。
§50
50.
Idāni pana ettheva, catussālā bhavissati;
如今此地当有四座正殿;
Saṅghassa idha bhattaggaṃ, bhavissati narādhipa.
此处将为僧团食处,亦由国王所建立。
§51
51.
Mahathūpaṭhitaṭhānaṃ, ṭhānāṭhānavidūtato;
建筑宏伟巍峨,处所遍布且齐备;
Agamāsi mahāthero, mahindo dīpadīpano.
伟大长老前来,正如灯火之照耀众生者——大咖萨巴长老。
§52
52.
Tadā antoparikkhepe, rājuyyānassa khuddikā;
当时在附近的村庄中,有小片土地属于国主所有;
Kakudhavhā ahu vāpī, tasso’pari jalantike.
有个名为迦俱陀的位置,是在该地水池的外围。
§53
53.
Thūpārahaṃ thalaṭhānaṃ, ahu there tahiṃ gate;
在这座塔的背后附近的地方,原有一位长老在那里去世;
Rañño campakapupphānaṃ, puṭakāna’ṭṭha āharuṃ.
国王采集了许多含笑花瓣,准备以供奉那位长老。
§54
54.
Tāni campakapupphāni, rājā therassu’pānayi;
国王将这些含笑花献给长老;
Thero campakapupphehi, tehi pūjesi taṃ phalaṃ.
长老以含笑花进行礼敬,以此而供养于那功德。
§55
55.
Tatthāpi puthavī kampi, rājā taṃ kampakāraṇaṃ;
大地虽震动,然君王才是令其震动之因;
Pucchi thero’nu pubbena, āhataṃ kampakāraṇaṃ.
长老请教先前所受之震动因缘。
§56
56.
Idaṃ ṭhānaṃ mahārāja, catubuddha nisevitaṃ;
此处乃伟大王者、四尊觉者曾居之地;
Thūpārahaṃ hitatthāya, sukhatthāya ca pāṇinaṃ.
为众生利益,为人间幸福建造诸塔。
§57
57.
Imamhi kappe paṭhamaṃ, kakusandho jino ahu;
此劫之初,有尊名曰迦拘孙陀的圣者诞生;
Sabba dhammavidū satthā, sabbalokānukampako.
彼为一切法的智者师表,遍慈悲于诸有情世间。
§58
58.
Mahātitthavhayaṃ āsi, mahāmeghavanaṃ idaṃ;
那里有一处大邑,是广大的云林。
Nagaraṃ abhayaṃ nāma, puratthimadisāya’hu.
这座城名为无畏,位于东方。
§59
59.
Kadamba nadiyā pāre, tattha rājā’bhayo ahu;
在小树河滨,那里有国王无畏。
Ojadīpoti nāmena, ayaṃ dīpo tadāahu.
这地当时称为能量岛。
§60
60.
Rakkhasehi janasse’ttha, rogo pajjarako ahu;
此地有众人守护,但疾病却是常客。
Kakusandho dasabalo, disvāna tadupaddavaṃ.
十个能力微薄的迦拘沙王,见此便生惧怖。
§61
61.
Taṃ gantvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca;
前往此处,为了具足安庄严整的戒律,及为成就教法的兴盛;
Kātuṃ imasmiṃ dīpasmiṃ, karuṇā balacodito.
在此佛土上行持此事,发起悲愍之力而精勤努力。
§62
62.
Cattālīsasahassehi, tādīhi parivārito;
以四万余众众多弟子环绕其间;
Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, devakūṭamhi pabbate.
飞来天际,立于天神所居高山之上。
§63
63.
Sambuddhassā’nubhāvena, rogo pajjarako idha;
佛陀神通现前显现,其病痛得以治疗消除;
Upasanto mahārāja, dīpamhi sakale tadā.
那时安住于此的伟大神王,悉皆在此圣地居住。
§64
64.
Kattha ṭhito adhiṭṭhāsi, narissara munissaro;
何处立定修行,若离沙罗圣者?
Sabbe maṃ ajja passantu, ojadīpamhi mānusā.
今日众人皆当见,位居人群明灯者。
§65
65.
Āgantukāmā sabbeva, manussā mama santikaṃ;
凡皆愿来者,皆为人众至吾近;
Āgacchantu akicchena, khippañcāpi mahāmuni.
愿来无怨尤,速至伟大圣者所。
§66
66.
Obhāsayantaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbataṃ;
圣者光明显现中,光华亦照耀群山;
Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippaṃ upāgamuṃ.
国王及城市人民,见之迅速而前往。
§67
67.
Devatā balidānatthaṃ, manussā ca tahiṃ gatā;
天众为奉献祭品之故,而人类便往彼处去;
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
众生视彼天众,如尊贵的僧团与世间导师。
§68
68.
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhi vādiya;
那位国王乃尊者之尊王,亲自登台高声论述;
Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasanti kaṃ.
他设盛宴邀请众生,将他们迎至殿前。
§69
69.
Sasaṅghassa munindassa, nisajjārahamuttamaṃ;
这尊王乃诸圣僧团之首领,其所建立座席尊贵无上;
Ramaṇīyamidaṃ ṭhāna-masambādhanti cintiya.
深思此地为众生所乐之境,适切宜人。
§70
70.
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu vare sutaṃ;
在华丽的亭阁中,梁榻上听见声音;
Nisīdāpesi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
世尊使其就座,诸众僧众,国主在此。
§71
71.
Nisinnampi ca passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
端坐持观的,也令诸众僧众,世间领袖;
Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
人们于灯火处,环绕周围,展现众多姿态。
§72
72.
Attano khajjabhojjehi, tehi tehā’bhatehi ca;
用自己所进的残食与供养的食物,
Santappesi sasaṅghaṃ taṃ, rājā so lokanāyakaṃ.
国王以此使诸众僧心满意足,他即是世间领袖。
§73
73.
Idheva pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so;
正是在此处,坐着的胜利者刚刚用过午餐;
Mahā titthakamuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
伟大的外道聚集地,当时国王右侧的尊贵之位;
§74
74.
Akālapupphā laṅkāre, mahātitthavane tadā;
无时无刻开放的花饰,彼时伟大的外道之林;
Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
由觉者承接,无动摇的大地之上;
§75
75.
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako;
正是在这里坐下,导师讲授法义;
Cattālīsa sahassāni, pattā maggaphalaṃ narā.
四万四千人,获得了圣道果报。
§76
76.
Divāvihāraṃ katvāna, mahātitthavane jino;
世尊于白天修行后,安住于大林莽中;
Sāyaṇhasamaye gantvā, bodhiṭhānārahaṃ mahi.
于傍晚时分前往菩提树下,无所障碍,安住于菩提处。
§77
77.
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato;
坐于彼处进食后,起身入定;
Iti cintayi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
如来深思,意在利益岛上众生。
§78
78.
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, bodhito me sirīsato;
已携南枝,自席头部折取菩提枝;
Āgacchatu rūpanandā, bhikkhunī sahabhikkhunī.
令比库尼与同行比库尼前来接纳。
§79
79.
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ;
那时,该长老尼深知此意,立即行动。
Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
她携带着那物,恭敬地走近国王。
§80
80.
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā;
她在南枝上绘制了图绘,赋予了极大的权力;
Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāhake.
那图像由坚硬的黄铜铸成,坚立于金色的底座之上。
§81
81.
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasata bhikkhunī;
凭借神通的加持,五百比库尼由此得道觉悟;
Idhā’netvā mahārāja, devatā parivāritā.
国王于此,被众多天人环绕护卫。
§82
82.
Sasuvaṇṇa kaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite;
世尊在此敞开那包裹金饰的袈裟;
Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
将其置于右手上,诸如来即执持之。
§83
83.
Patiṭṭhāpetuṃ pādāsi, bodhiṃ rañño’bhayassa taṃ;
在国王阿阇世面前,为其树立觉座;
Mahātitthamhi uyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
在大亭园内,国王为其安置此觉座。
§84
84.
Tato gantvāna sambuddho,
于是,正觉者前往;
Ito uttarato pana;
自此向北而行。
Sirīsamālake ramme,
在榴莲树丛的美丽坐落之处,
Nisīditvā tathāgato.
如来就座而住。
§85
85.
Janassa dhammaṃ desesi, dhammābhisamayo tahiṃ;
他为众生宣说法义,使法得以流通;
Vīsatiyā sahassānaṃ, pāṇānaṃ āsi bhūmipa.
地上有二万条腿踏足此处。
§86
86.
Tatopi uttaraṃ gantvā, thūparāmamahiṃ jino;
后来前往北方的佛塔园,胜者在那里;
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
于彼处安坐入定,随即起身。
§87
87.
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃpana;
正觉者广宣法义,众僧中悉传扬;
Dasapāṇa sahassāni, pattamaggaphalāna’huṃ.
万人同众委身行,得道果实昭然显。
§88
88.
Attano dhammakaraṇaṃ, manussānaṃ namassituṃ;
自为法行践礼拜,众生敬仰意虔诚;
Datvā saparivāraṃ taṃ, ṭhapetvā idha bhikkhuniṃ.
付托亲属庙中立,置于此处为比库尼。
§89
89.
Saha bhikkhusahassena, mahādevañca sāvakaṃ;
与千比库及天众,众随具足护法间;
Ṭhapetvā idha sambuddho, tato pācinato pana.
正觉者安置彼处,而后向北观礼拜。
§90
90.
Ṭhito ratanamālamhi, janaṃ samanusāsiya;
立于宝冠之中,率众顺从领导;
Sasaṅgho nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
众生齐聚于空,征服者降临须弥洲。
§91
91.
Imamhi kappe dutiyaṃ, koṇāgamana nāyako;
此劫第二位出世领导者,是全面智慧的师,悲悯诸天人的安慰者;
Ahu sabbavidū satthā, sabbalokānukampako.
乃一切智者导师,悲愍普世众生。
§92
92.
Mahānāmavhayaṃ āsi, mahāmeghavanaṃ idaṃ;
此处曾是一片广大平原,亦称广阔云林;
Vaḍḍhamānapuraṃ nāma, dakkhiṇāya disāya’hu.
有一名为长增城,位于南方之地。
§93
93.
Samiddho nāma nāmena, tattha rājā tadā ahu;
当时有一位名为散提陀的国王,彼时正是他执掌王权的时代;
Nāmena varadīpo’ti, ayaṃ dīpo tadā ahu.
他名为布拉提波,即当时这片土地的灯明;
§94
94.
Dubbuṭṭhupaddavo ettha, varadīpe tadā ahu;
此地当时灾难频仍,正值布拉提波统治之时;
Jino sakoṇāgamano, disvāna tadupaddavaṃ.
看到觉者萨可纳伽摩的来临,灾难似乎有所缓解;
§95
95.
Taṃ hutvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca;
此后,七种戒律及教法得以兴盛实施;
Kātuṃ imasmiṃ dīpasmīṃ, karuṇā balacodito.
以慈悲为力量,他在这片土地上推行此教法。
§96
96.
Tiṃsa bhikkhusahassehi, tādīhi parivārito;
三万比库环绕在此众中;
Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, nabhe sumanakūṭake.
来到空中,在美妙的莲花峰顶上。
§97
97.
Sambuddhassā’nubhāvena, dubbuṭṭhi sā khayaṃ gatā;
凭借正觉者的加持,此艰难的业—如瘟疫般—已消除;
Sāsanāntaradhānattā, suvuṭṭhi ca tadāahu.
当时人们说,教法没有中断,盛行广布。
§98
98.
Tatta ṭhito adhiṭṭhāsi, narissaramunissaro;
正觉者就站立在上方,洁净无染、无所障碍;
Sabbeva ajja passantu, varadīpamhi mānusā.
如今众生皆见他在赐福之灯内显现。
§99
99.
Āgantukāmā sabbeva, manussā mama santikaṃ;
一切欲来之人皆向吾侧;
Āgacchantu akicchena, khippañcā’ti mahāmuni.
至大圣者勅令速到,无有怠慢。
§100
100.
Mahāsattaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbataṃ;
伟大神圣如山巍然耸立显现;
Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippamupāgamuṃ.
国王与众城市居民见之,即速赶来。
§101
101.
Devatābalidānatthaṃ , manussā ca tahiṃ gatā;
为了向诸天供养献礼,人们也前往那里;
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
人们认为诸天即是世界之主的众僧团。
§102
102.
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhivādiya;
那位圣者尊贵如王,越过众生恭敬礼拜他;
Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasantikaṃ.
以饮食邀请,使其到来,安置于前座显尊荣。
§103
103.
Sasaṅghassa munindassa, nisajjāraha muttamaṃ;
贤圣僧团之尊者,安座自在而最胜;
Ramaṇīyamidaṃ ṭhānaṃ, asambādhanti cintiya.
此处宜人乐意,深思细虑不能忘怀。
§104
104.
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu varesu taṃ;
在建造华美殿堂,精美座垫之上;
Nisīdāpayi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
使正觉者安坐,诸僧会集于此地。
§105
105.
Nisinnampi’dha passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
即使坐着观照,也应观察这僧团世间之主,
Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
如同人们在灯上周围贴满色彩的叶子,
§106
106.
Attano khajjabhojjehi,
用自己的供养食物,
Tehi tehā’bha tehi ca;
用那些、在那个时候以及那些,
Santappesi sasaṅghaṃ taṃ,
令那僧团生起满足。
Rājā so loka nāyakaṃ.
彼王是世间的领袖。
§107
107.
Idheva pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so;
正是在这里,胜利者坐着的地方,为其准备了午餐;
Mahānāmakamuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
那时,为名为大名者的园林,国王赐予了南方地块作为善地。
§108
108.
Akālapupphālaṅkāre, mahānāmavane tadā;
当时,在盛开着无季节鲜花的大名林中;
Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
由世尊确证,庄严无动于衷,如同广大坚固的大地。
§109
109.
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako;
正如其所坐,导师宣说正法;
Tadā tiṃsa sahassāni, pattā maggaphalaṃ narā.
当时三万众人,得证道之果。
§110
110.
Divāvihāraṃ katvāna, mahānāmavane jino;
一日游行过后,圣者在大树林中。
Sāyaṇhasamaye gantvā, pubbadhodhiṭhitaṃ mahiṃ.
傍晚时分前往那里,来到先前升起的广大土地。
§111
111.
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato;
坐在那里用完餐后,即起行进入禅定;
Iti cintesi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
如是正觉者思惟,为住岛者谋福祉。
§112
112.
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mamodumbarabodhito;
携持南方树枝,我这无忧者已觉醒;
Āyātu kanakadattā, bhikkhunī sahabhikkhunī.
金坎达他来临,此为比库尼,与比库同道。
§113
113.
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ;
彼比库尼知彼心意,随即;
Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
携此去,亲近国王及其子。
§114
114.
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā;
于南枝处写信,交付大臣领受;
Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāhake.
心戒断绝者,是立于金刚坚固之地。
§115
115.
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasahabhikkhunī;
依凭神通功德而生觉悟,一百二十五名比库尼同具而成;
Idhāgantvā mahārāja, devatāparivāritā.
大王来到此处,诸天环绕其侧。
§116
116.
Sasuvaṇṇakaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite;
此金刚坚固境界,被正觉者所广布。
Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
世尊将(某物)安置于右手,继而手持之。
§117
117.
Patiṭṭhāpetuṃ rañño’dā, samiddhassa sataṃ tahiṃ;
为了树立于国王,(他)将燃烧的木炭一百捆端上;
Mahānāmamhi uyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
在那名叫大园林之处,国王设立了它。
§118
118.
Tato gantvāna sambuddho, sirīsamālakuttare;
然后,正觉者前往,来到头冠饰物之上;
Janassa dhammaṃ desesi, nisinno nāgamālake.
在此世尊对众生说法,端坐于纳迦巢穴之中。
§119
119.
一百一十九。
Taṃ dhammadesanaṃ sutvā, dhammābhisamayo tahiṃ;
听闻彼法的宣说,法义熏习于是聚集;
Vīsatiyā sahassānaṃ, pāṇānaṃ āsi bhūmipa.
此处有二万众生,众多人众居住此土。
§120
120.
一百二十。
Pubbabuddhanisinnaṃ taṃ, ṭhānaṃ gantvā puruttaraṃ;
于前世诸佛常坐之处,前往其北方境地;
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
于彼处坐下,起身进入定中。
§121
121.
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃ pana;
正觉者为僧团说法,但众仍安住原位;
Dasapāṇasahassāni, pattā maggaphalaṃ ahuṃ.
十万众获得道果。
§122
122.
Kāyabandhanadhātuṃ so, manussehi namassituṃ;
彼为人所礼敬,因其为身束缚的根源。
Datvā saparivāraṃ taṃ, ṭhapetvā idha bhikkhuniṃ.
给予及其家属之后,将此比库尼确立在此处。
§123
123.
一百二十三。
Saha bhikkhusahassena, mahāsummañca sāvakaṃ;
与千名比库共聚,以及众多具学弟子;
Ṭhapetvā idha sambuddho, oraṃ ratanamālato.
觉者于此确立,如宝珠花璎。
§124
124.
一百二十四。
Ṭhapetvā sudassane māle, janaṃ samanusāsiya;
确立于光明华饰,教化众生随顺。
Sasaṅgho nabhamuggamma, jambudīpaṃ jino agā.
众僧团出发于天空,如来降生于锦葩洲。
§125
125.
Imamhi kappe tatiyaṃ, kassapo gottato jino;
本劫中第三位,出自咖萨巴族的如来;
Ahu sabbavidū satthā, sabbalokānukampako.
为一切智者导师,恻隐一切世间众生。
§126
126.
Mahāmeghavanaṃ āsi, mahāsāgaranāmakaṃ;
曾有大云林,名为大海洋;
Visālaṃ nāma nagaraṃ, pacchimāya disāya’hu.
维萨拉是一座城,位于西方。
§127
127.
Jayanto nāma nāmena, tattha rājā tadā ahu;
当时有一位名叫耶扬陀的王。
Nāmena maṇḍadīpoti, ayaṃ dīpo tadā ahu.
这个地方当时被称为曼陀提波。
§128
128.
Tadā jayantarañño ca, rañño kaniṭṭhabhātu ca;
当时耶扬陀王及其幼弟王皆在位。
Yuddhaṃ upaṭṭhitaṃ āsi, bhiṃsanaṃ sattahiṃsanaṃ.
战争已然爆发,凶猛且具毁灭性。
§129
129.
Kassapo so dasabalo, tena yuddhena pāṇinaṃ;
咖萨巴是十人之力,以此战斗手段;
Mahantaṃ byasanaṃ disvā, mahākāruṇiko muni.
见此大祸患,大慈悲的圣人。
§130
130.
Taṃ hantvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca;
杀灭了那七十人的军队,教法与戒律因此得以兴盛;
Kātuṃ imasmiṃ dīpasmiṃ, karuṇābalacodito.
因慈悲的力量被激励而发动,行使于此灯明之地。
§131
131.
Vīsatiyā sahassehi, tādīhi parivārito;
由二万余人围绕着,仿佛被类似的人群所包围;
Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, subhakūṭamhi pabbate.
他们浮游于天空,立于美好峰顶之山上。
§132
132.
Tatraṭhito adhiṭṭhāsi, narissara munissaro;
此处有人坚定立于其上,是人非人,是识者亦是贤者。
‘‘Sabbe maṃ ajja passantu, maṇḍadīpamhi mānusā.
『众生今日皆当观见,在曼陀岛上的众人。』
§133
133.
一百三十三。
Āgantukāmā sabbeva, mānusā mama santikaṃ;
『一切皆有来访欲望的众生,众人皆于我近处;』
Āgacchantu akicchena, khippañcā’ti mahāmuni.
『愿如大圣所说,无有懈怠而速速来至。』
§134
134.
一百三十四。
Obhāsantaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbakaṃ;
『圣者如灯明照耀,先导亦明昭;』
Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippaṃ upāgamuṃ.
国王与众邑见之,迅速前往。
§135
135.
Attano attano patta-vijayāya janā bahū;
众人各自为自身的得胜而努力;
Devatā balidānatthaṃ, taṃ pabbatamupāgatā.
诸天为供养献祭,前往那座山。
§136
136.
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
众人以为那是诸天,是集会世间的主宰;
Rājā ca so kumāro ca, yuddhamujjhiṃsu vimhitā.
那位王与那位王子因害怕而投入战争。
§137
137.
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhivādiya;
那位王向圣者国王,满怀敬意地致敬;
Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasantikaṃ.
请其共进饮食,然后将其带到王宫前。
§138
138.
Sasaṅghassa munindassa, nisajjārahamuttamaṃ;
这位僧团众圣者中最尊贵的圣者国王,安坐于固定的座位上;
Ramaṇīyamidaṃ ṭhāna-masambādhanti cintiya.
此处庄严美妙,应当思惟。
§139
139.
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu varesu taṃ;
居于设立的亭阁之中,在华丽的卧具上;
Nisīdāpesi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
天子于此使正觉者及其僧团端坐。
§140
140.
Nisinnampidha passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
在此端坐,观其聚集,正觉者与僧团众皆为世间之导师;
Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
人们聚集在岛上,周围环绕树叶遮蔽。
§141
141.
Attano khajjabhojjehi, tehi tehā’bhatehi ca;
用自己简陋的食物,用这些盘子盛装;
Sasantappesi sasaṅghaṃ taṃ, rājā so lokanāyakaṃ.
他们以此供养僧团,那位王者便是世间的领袖。
§142
142.
Idhe’va pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so;
正是在这里,那位胜利者坐下用晚餐;
Mahāsāgaramuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
大海大浪振奋中,国王给予南方美物。
§143
143.
Akālapupphalaṅkāre , mahāsāgarakānane;
无时令之花饰,大海森林中;
Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
被佛陀所接纳,不动摇的大地。
§144
144.
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako;
就在此处端坐,导师宣说法义;
Tadā vīsaṃ sahassāni, sotāpattiphalaṃ narā.
当时有两万众生得成初果。
§145
145.
Divā vihāraṃ katvāna, mahāsāgarakānane;
白昼修行之后,入深广大海林,
Sāyanhe sugato gantvā, pubbabodhiṭṭhitaṃ mahiṃ.
傍晚时分,世尊前往那时初成正觉的土地。
§146
146.
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato;
在那里端坐饱食之后,修起禅定,从坐起身。
Iti cintesi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
正觉者由此思惟,为灯火居士利益而谋。
§147
147.
一百四十七。
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mama nigrodhabodhito;
取右侧树枝,为我那无花果树标识;
Sudhammā bhikkhunī etu, idāni sahabhikkhunī.
贤正比库尼请来,现在即为同行比库尼。
§148
148.
一百四十八。
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ;
因彼比库尼心解道理,随后彼女便成为上座。
Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
拿着这个,前去接近国王,向那树近前而立。
§149
149.
一百四十九。
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā;
在南枝上书写,送出后多获成就;
Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāyake.
以心念如坚石斩断,立于金钵之下。
§150
150.
一百五十。
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasatabhikkhunī;
凭神通而得觉悟,有五百十比库尼同行;
Idhānetvā mahārāja, devatāparivāritā.
在此处,国王被诸天围绕。
§151
151.
一百五十一。
Sasuvaṇṇakaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite;
佛陀于此,展开那金光灿烂的旗帜;
Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
他将其置于右手,接着如来取住之。
§152
152.
一百五十二。
Patiṭṭhāpetuṃ rañño’dā, jayantassa sataṃ tahiṃ;
为了使国王胜利坚立,在那地方立起一百面旗帜;
Mahāsāgaramuyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
大海林中,国王设立了〔某处〕。
§153
153.
第一百五十三。
Tato gantvāna sambuddho, nāgamāḷakauttare;
于是,正觉者前往那条巨蛇之巅,
Dhanassa dhammaṃ desesi, nisinno’sokamāḷake.
在那里坐于无忧之翠竹丛中,宣说财富之法。
§154
154.
第一百五十四。
Taṃ dhammadesanaṃ sutvā, dhammābhisamayo tahiṃ;
听闻此法说,当时法的熏习增长;
Ahu pāṇasahassānaṃ, catunnaṃ manujādhipa.
有一千四百多人,都是人间诸王。
§155
155.
一百五十五。
Pubbabuddhanisitaṃ taṃ, ṭhānaṃ gantvā punuttaraṃ;
前佛所亡之地,已往至后又复至;
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
在彼处坐下,饥渴已止,起身禅定而出。
§156
156.
一百五十六。
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃ pana;
正觉者为僧众说法,且教诲安立他们;
Dasapāṇasahassāni, pattamaggaphalāna’huṃ.
十万手是诸果道之劳获。
§157
157.
一百五十七。
Jalasāṭikadhātuṃ so, manassehi namassituṃ;
应以心礼水及露珠界,
Datvā saparivāraṃ taṃ; Ṭhapetvā idha bhikkhunī.
布施及其随从,女比库应安置于此。
§158
158.
一百五十八。
Saha bhikkhusahassena, sabbanandiñca sāvakaṃ;
与千比库及一切善知识弟子同乐。
Ṭhapetvā nadīto oraṃ, so sudassanamāḷato.
在此教法中,世尊稳立河边,仪表端庄华美。
§159
159.
Somanasse māḷakasmiṃ, janaṃ samanusāsiya;
当时世尊在愉悦花园中,普集大众,进行教化;
Saṅghena nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
升入僧团天,证得法身如来,度化占据大地的众生。
§160
160.
Ahu imasmiṃ kappasmiṃ, catutthaṃ gotamo jino;
本时代的第四位果德玛,正是这一代的释尊。
Sabbadhammavidū satthā, sabbalokānukampako.
世尊是通达一切法理的导师,慈悲于一切众生世界。
§161
161.
Paṭhamaṃ so idhāgantvā, yakkhaniddhamanaṃ akā;
首先,他来到此地,镇伏了夜叉魔王;
Dutiyaṃ punarāgamma, nāgānaṃ damanaṃ akā.
其次他再来,降伏了众蛇。
§162
162.
Kalyāṇiyaṃ maṇiakkhi nāgenā’bhinimantito;
善妙宝珠眼,被蛇王所迎请;
Tatiyaṃ punarāgamma, sasaṅgho tattha bhuñjiya.
第三次再来,应当与众共食。
§163
163.
Pubbabodhiṭhitaṭhānaṃ, thūpaṭhānamidampi ca;
前佛开悟的所在,佛塔所在之地,
Paribhogadhātuṭhānañca, nisajjāyo’pabhuñjiya.
以及供养宝物的所在,均当以坐处安静供用,不得妄用。
§164
164.
Pubbabuddhaṭhitaṭṭhānā, oraṃ gantvā mahāmuni;
前佛住所,向前绕行,尊敬至大圣人;
Laṃkādīpe lokadīpo, manussābhāvato tadā.
当时世人皆生于兰迦岛等世界诸岛。
§165
165.
Dīpaṭṭhaṃ devasaṅghañca, nāge samanusāsiya;
在岛屿之地及天众之所,亦有龙族同住;
Sasaṅgho nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
彼龙族飞升于空,证至尊者降临犍(chin)婆洲。
§166
166.
Evaṃ ṭhānamidaṃ rāja, catubuddhanisevitaṃ;
此地即为国王所在之处,四方诸佛所共修行之地。
Tasmiṃ ṭhāne mahārāja, thūpo hessati’nāgate.
在此处,大王,将会有一座圆塔在未来建立。
§167
167.
一百六十七。
Buddhasārīradhātūnaṃ, doṇadhātunidhānavā;
该塔是佛像舍利的宝藏,尤其是装盛舍利的容器宝藏;
Vīsaṃhatthasataṃ ucco, hemamālī’ti vissuto.
高约二千五百指,身披金色项链而著名。
§168
168.
一百六十八。
Ahameva kāressāmi, icchāha puthavissaro;
我将亲自建造,愿望广布于世间。
Idha aññāni kiccāni, bahūni tava bhūmipa.
在此教法中,其他许多工作都是你的职责所在。
§169
169.
【一六九】
Tāni kārehi nattāte, kāressati imaṃ pana;
应当完成那些工作,而此工作由你来担当;
Mahānāgassa te bhātu, uparājassa atrajo.
你是那大蛇的兄弟,是大臣萨迦那的儿子。
§170
170.
So yaṭṭhālayatissoti, rājā hessata’nāgate;
你若能成就,未来必成为国王;
Rājā goṭṭhābhayo nāma, tassa putto bhavissati.
有一位名为拘头跋耆的王,他必有一子。
§171
171.
Tassa putto kākavaṇṇa-tisso nāma bhavissati;
其子名为咖迦文那提索。
Tassa rañño suto rāja, mahārājā bhavissati.
此子将成为帝王之子,并成长为大王。
§172
172.
Duṭṭhagāmaṇisaddena, pākaṭo’bhayanāmako;
名为恶行者的无畏者,以其恶行闻名。
Kāressatī’dha thūpaṃ so, mahā tejiddhivikkamo.
他将兴建高塔,此塔具大威力神通,威光广大。
§173
173.
一百七十三。
Iccāha thero therassa, vacane ne’ttha bhūpati;
老比库此处称作长者,非指王主;
Ussāpesi silāthambhaṃ, taṃ pavattiṃ likhāpiya.
他督促建造石柱,且令画记其来由。
§174
174.
一百七十四。
Rammaṃ mahāmeghavanaṃ, tissārāmaṃ mahāmahī;
(此塔建于)美丽的巨雨林中,即蒂萨禅苑,巨广阔之地。
Mahāmahindathero so, paṭiggayha mahiddhiko.
大摩诃马哈摩嘎喇那长老,承受了巨大的力量。
§175
175.
Akampo kampayitvāna, mahiṃ ṭhānesu aṭṭhasu;
稳固不动,振动着八方大地;
Piṇḍāya pavisitvāna, nagaraṃ sāgarūpamaṃ.
完成供养后,进入如海一般广大的城镇。
§176
176.
Rañño ghare bhattakiccaṃ, katvā nikkhamma mandiraṃ;
在王宫中完成饮食事务后,离开了厅堂;
Nisajja nandanavane, aggikkhandhopamaṃ tahiṃ.
坐于欢喜林中,譬如火聚炽盛之状态。
§177
177.
一百七十七。
Suttaṃ janassa desetvā, sahassaṃ mānuse tahiṃ;
向众生宣说经文,于千人中如此;
Pāpayitvā maggaphalaṃ, mahāmeghavane vasi.
虽犯戒罪而获道果,于大云林中住持。
§178
178.
一百七十八。
Tatiye divase thero, rājagehamhi bhuñjiya;
第三日长老,在王舍城中用餐;
Nisajja nandanavane, desiyā’sivisopamaṃ.
世尊端坐于娑罗树园中,开示以芥子喻法。
§179
179.
一百七十九。
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, sahassapurise tato;
犯戒后受罚,面对千人之众;
Tissārāmaṃ agā thero, rājā ca sutadesano.
长老离开了三舍利树园,国王亦听从教诲。
§180
180.
一百八十。
Theraṃ upanisīditvā, so pucchi jinasāsanaṃ;
长老端坐,聆听如来教法,复而发问;
Patiṭṭhitannu bhante’ti, na tāva manujā’dhipa.
『依止粮食』者,尊者,此非人间之主。
§181
181.
一百八十一。
Uposathādikammatthaṃ, jinā’ṇāya janādhipa;
『戒律等之所依』,为战胜世间之智慧者,为人间之主;
Sīmāya idha baddhāya, patiṭṭhissati sāsanaṃ.
此地界限已确立,在此将依止教法。
§182
182.
一百八十二。
Icca’bravi mahāthero, taṃ rājā idamabravi;
大长老如此说,王者也如此言:
Sambuddhā’ṇāya antohaṃ, vassissāmi jutindhara.
为了成就正觉的智慧,我将于此久住,如持炬者般长久保持。
§183
183.
一百八十三。
Tasmā katvā puraṃ anto-sīmaṃ bandhatha sajjukaṃ;
因此,先要设定边界,束缚好边界,调伏进退的顺序;
Iccā’bravi mahārājā, thero taṃ idhamabravi.
大王对他说:『长老,正是在这里说的。』
§184
184.
一百八十四。
Evaṃ sati tuvaṃyeva, pajāna puthavissara;
你若具备这样觉知,便能了解世间的广大无边。
Sīmāya gamanaṭṭhānaṃ, bandhissāma mayaṃ hitaṃ.
愿我们结界行走之地,行持令己利益的戒律。
§185
185.
一百八十五。
‘‘Sādhū’’ti vatvā bhūmindo, devindo viya nandanā;
称赞曰『善哉』者,是如同大地之尊,天人之王的爱子;
Mahāmeghavanārammā, pāvisi mandiraṃ sakaṃ.
进入了此宫殿,宛如伟大的云林之美丽者。
§186
186.
一百八十六。
Catutthe divase thero, rañño gehamhi bhuñjiya;
第四日,长老在王宫中享用饮食;
Nisajja nandanavane, desesa’namanaggiyaṃ.
入座于欢喜林中,宣说未曾有过之地。
§187
187.
一百八十七。
Pāyetvā’matapānaṃ so, sahassapurise tahiṃ;
洒洒水洒洒净饮水者,他与千人同行;
Mahāmeghavanārāmaṃ, mahāthero upāgami.
来到大云林园,伟大长老到来。
§188
188.
一百八十八。
Pāto bheriṃ carāpetvā, maṇḍayitvā puraṃ varaṃ;
洒水鼓声振荡,整顿端庄佳城;
Vihāragāmimaggañca, vihārañca samantato.
行住之路,及其四周的住所。
§189
189.
Rathesabho rathaṭṭho so, sabbālaṅkārabhūsito;
战车之王,坐于战车之上,浑身饰以各种装饰;
Sahāmacco sahorodho, sayoggabalavāhano.
同行者与随从聚集,战车载有强壮有力的驾驭者。
§190
190.
Mahatā parivārena, sakārāmamupāgami;
被大规模的护卫团围绕,进入宫殿住所;
Tattha there upagantvā, vanditvā vandanārahe.
在那里,前往那地方,顶礼而礼敬,值得顶礼者也。
§191
191.
Saha therehi gantvāna, nadiyo’parititthakaṃ;
与那地方的众人一同前往,渡过那条无可绕行的河流;
Tato kasanto agami, hemanaṅgalamādiya.
然后剃头剃须,穿着金黄色袈裟等。
§192
192.
Mahāpadumo kuñjaro ca, ubho nāgā sumaṅgalā;
大莲花与白象,两者皆为吉祥巨龙;
Suvaṇṇanaṅgale yuttā, paṭhame kuntamāḷake.
与黄金犁相配套者,为第一之坤陀茉罗花。
§193
193.
Caturaṅgamahā seno, saha therehi khattiyo;
四方大军,与长老共治之王族;
Gahetvā naṅgalaṃ sītaṃ, dassayitvā arindamo.
携带寒犁,向敌显威。
§194
194.
Samalaṅkataṃ puṇṇaghaṭaṃ, nānārāgaṃ dhajaṃ subhaṃ;
装饰齐整的美满花瓶,乃各色艳丽的美旗;
Pātiṃ candanacuṇṇañca, soṇṇarajata daṇḍakaṃ.
以檀香木粉末制成的,及金、银制的杖。
§195
195.
Ādāsaṃ pupphabharitaṃ, samuggaṃ kusumagghiyaṃ;
承受以花朵装饰、鲜花堆积而成的花环;
Toraṇakadalīchattādiṃ, gahititthi parivārito.
门饰、叶伞等,环绕着柱子周围。
§196
196.
Nānāturiya saṅghuṭṭho, balogha parivārito;
以各种品质的丝织布缝制,包裹着强力绳索,周围被牢固地环绕。
Thutimaṅgalagītehi, pūrayanto catuddisaṃ.
通过赞颂吉祥歌,充满四方。
§197
197.
Sādhukāra ninādeti, celukkhepasatehi ca;
善行欢喜发出赞叹,伴随着优雅曲调;
Mahatā chaṇapujāya, kasanto bhūmipo agā.
世间之主以盛大的供养予以回报。
§198
198.
Vihārañca purañceva, kurumāno padakkhiṇaṃ;
如同在住处和宫殿中,行绕行礼环绕而行;
Sīmāya gamanaṭhānaṃ, nadiṃ patvā samāpayi.
前往界限边境之处,入河后止步安立。
§199
199.
Kenakena nimittena, sīmā ettha gatāti ce;
若因某一缘故而至此界限,
Evaṃ sīmāgataṭhānaṃ, icchamānā nibodhatha.
请理解这即是界限所在之地。
§200
200.
Najjāpāsāṇatitthamhi , pāsāṇe kuḍḍavāṭakaṃ;
于南边石头河畔,有石砾小道。
Tato kumbalavāṭaṃ taṃ, mahānipaṃ tato agā.
于是,从大园林出发,转至水池小路。
§201
201.
Tato kukudhapāḷiṅgo, mahāaṅgaṇago tato;
于是,到达鸡篆林,继而到达大庭院。
Tato khujjamadhulañca, maruttapokkharaṇiṃtato.
接着,进入瘦马中心及风池一带。
§202
202.
Vijayārāma uyyāne, uttaradvārakoṭṭha go;
胜利园林中,向北门的庇护所而行。
Gajakumbhaka pāsāṇaṃ, thusavaṭṭhika majjhago.
象鼻覆盖之石,中间镶以薄金片。
§203
203.
第二百零三(诗句编号)。
Abhaye balākapāsāṇaṃ, mahāsusāna majjhago;
无畏,似幼象子般坚固的石头,中间铺以粗麻布;
Dīghapāsāṇakaṃ gantvā, kammāradeva gāmato.
行至长石之处,如同工匠离开村庄一般。
§204
204.
第二百零四(诗句编号)。
Nigrodha maṅgaṇaṃ gantvā, hiyagallasamīpake;
行至尼拘陀树丛,靠近野猪之家;
Diyāvasabrāhmaṇassa, devokaṃ pubbadakkhiṇaṃ.
太阳神婆罗门位于天界的东南方。
§205
205.
二百零五。
Tato telumapāliṅgo,
其后是三条印泥印痕,
Tato tālacatukkago;
继而有四条头盖骨形印记,
Assamaṇḍalavāmena,
左侧有不规则的圆形,
Dve kadambā ajāyisuṃ.
生出两株番荔枝树。
§206
206.
二百零六。
Tato marumbatittaṅgo, tato uddhaṃ nidiṃ agā;
然后那个骨头剥落脱落,那骨头向上聚集成堆;
Paṭhama cetiya pācine, dve kadambā ajāyisuṃ.
首先建造的塔陵旁,诞生了两棵卡丹巴树。
§207
207.
二百零七。
Senindaguttarajjamhi, damiḷā dakasuddhikā;
在塞尼达谷的北部国中,棕榈树状的达嘎苏蒂花盛开;
Nadiṃ dūranti bandhitvā, nagarāsannamakaṃsu taṃ.
他们截断了河流,将那地方围起来,成为近城的保护区。
§208
208.
二百零八。
Jīva mānakadambañca, antosīmagataṃ ahu;
生命乃生存之树,内里临于边界;
Mataka dambatīrena, sīmāuddakadambagā.
因记忆之树茂盛,而边际界限也随之增长。
§209
209.
二百零九。
Sīhasinā natitthena, uggantvā tīrato vajaṃ;
以狮子之牙超越边界,自岸边奋力攀登宝塔;
Pāsāṇatitthaṃ gantvāna, nimittaṃ ghaṭṭayi isi.
抵达石峰 Lanka 岸后,贤者显现其征相。
§210
210.
Nimittetu pane’tasmiṃ, ghaṭṭite devamānusā;
至于前行相,在此时中,神人同在;
Sādhukāraṃ pavattesuṃ, sāsanaṃ suppatiṭṭhitaṃ.
善业广作,教法因此坚固成立。
§211
211.
Rañño dinnāya sītāya, nimitte parikittayi;
为王所赐之冷水,因前行相而被称扬;
Dvattiṃsamāḷakatthañca, thūpārāmatthameva ca.
二十种装饰物,以及塔寺的功用亦是如此。
§212
212.
二百一十二。
Nimitte kittayitvāna, mahāthero mahāmati;
记述标相后,大长老、大智者;
Sīmantaranimitte ca, kittayitvā yathāvidhiṃ.
并且依照规矩,记述边界标志。
§213
213.
二百一十三。
Abandhī sabbā sīmāyo, tasmiṃyeva dinevasī;
所有界限已被确定,在同一天内住持于此;
Mahāmahī akampittha, sīmābandhe samāpite.
大地不动摇,边界确立圆满。
§214
214.
二百一十四。
Pañcame divase thero, rañño gehamhi bhuñjiya;
第五日,长老于王宫中用餐;
Nisajja nandanavane, suttantaṃ khajjanīyakaṃ.
端坐于乐园林中,听闻教法——磨灭烦恼的法门。
§215
215.
二百一十五。
Mahājanassa desetvā, sahassaṃ mānuse tahiṃ;
为大众宣说,将千人众生度化于彼;
Pāyetvā amataṃ pānaṃ, mahāmeghavane vasī.
饮用不死甘露,栖息于大云林中。
§216
216.
二百一十六。
Chaṭṭhepi divase thero, raññogehamhi bhuñjiya;
第六天当天,长老在王宫中进食;
Nisajja nandanavane, sutta gomaya piṇḍikaṃ.
不坐卧于花园中,依照经法布施乞食。
§217
217.
二百一十七。
Desayitvā desanaññū, mahassaṃyeva mānuse;
说法已毕,众人皆成听法者,如在伟大集会中的众生;
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, mahā meghavane vasī.
作恶之后回归,住于广大云林之中。
§218
218.
第二百一十八。
Sattamepi dine thero, rājagehamhi bhuñjiya;
第七日,长老在王舍城中用餐;
Nisajja nandanavane, dhammacakkappavattanaṃ.
未坐下时,于南荫苑转动法轮。
§219
219.
第二百一十九。
Suttantaṃ desayitvāna, sahassaṃyeva mānuse;
宣说经文之后,即于万人面前;
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, mahā meghavane vasi.
犯戒时,住于大云林中。
§220
220.
二百二十。
Evañhi aṭṭha navama-sahassāni jutindharo;
正如如此,犹如第八和第九千年之久的统治者;
Kārayitvā’bhisamayaṃ, divaseheva sattati.
使之逐渐接近,七十天内完成。
§221
221.
二百二十一。
Taṃ mahānandanavanaṃ, vuccate tena tādinā;
那被称为大喜林,故得此名;
Sāsanajotitaṭṭhāna-mīti jotivanaṃ iti.
谓之教法之光所燃足之地,故称为光林。
§222
222.
二百二十二。
Tissarāmamhi kāresi,
在三舍那里建造,
Rājā therassa ādito;
国王是长老中的最先者;
Pāsādaṃ sīghamukkāya,
很快开辟了宫殿,
Sukkhā petvāna mattikā.
用泥土在充分干燥后筑成。
§223
223.
二百二十三。
Pāsādo kāḷakābhāso,
宫殿如乌云般黑暗,
Āsi so tena taṃ tahiṃ;
他便在那里住了下来;
Kāḷapāsāda pariveṇa-mīti saṅkhamupāgataṃ.
所谓「黑宫殿」,谓其周围围篱所成。
§224
224.
二百二十四。
Tato mahābodhigharaṃ, lohapāsāda meva ca;
接着建造了宏伟的觉境塔,铁制宫殿;
Salākaggañca kāresi, bhattasālañca sādhukaṃ.
又造了木柱架构的楼阁,以及宽敞适宜的食堂。
§225
225.
Bahūni pariveṇāni, sādhu pokkharaṇīpi ca;
许多边界篱笆,连同美好的池塘都建造起来;
Rattiṭhāna divāṭhāna-pabhutīni ca kārayi.
夜晚与白昼的住处以及前方住所也都造作完成。
§226
226.
Tassa nahānapāpassa, nhānapokkharaṇītaṭe;
关于洗浴的污秽,在洗浴池塘的边缘上;
Sunahātapariveṇanti, pariveṇaṃ pavuccati.
所谓日常洗浴的边界,即是称为边界的篱笆圈围。
§227
227.
二百二十七。
Tassa caṅkamitaṭhāne, dīpa dīpassa sādhuno;
于彼行走之处,火炬火焰安住其上,
Vuccate pariveṇaṃ taṃ, dīghacaṅkamanaṃ iti.
人们称之为「环形行走」,意指长距离围绕行走。
§228
228.
二百二十八。
Aggaphalasamāpattiṃ, samāpajja yahiṃ tuso;
火炬果实成熟时,应当及时前往,
Phalagga pariveṇanti, etaṃ tena pavuccati.
所谓果实成熟之环形,即指此处,故称之。
§229
229.
二百二十九。
Apassiya apassenaṃ, thero tattha nisīdiso;
不见者对见者,长老在此静坐;
Therā passaya pariveṇaṃ, etaṃ tena pavuccati.
诸长老环坐观护,这便由此而说。
§230
230.
二百三十。
Bahū marugaṇā yattha, upāsiṃsu upaccataṃ;
众多兽群所栖所守,众多兽群所聚集;
Teneva taṃ marugaṇa-pariveṇanti vuccati.
这便称为兽群所围聚。
§231
231.
二百三十一
Senāpatitassa rañño, therassa dīghasandako;
军阀大王,尊长长者,
Kāresi cūḷapāsādaṃ, mahāthambhehi aṭṭhahi.
建造了小宫殿,由八根大柱撑持。
§232
232.
二百三十二
Dīghasanda senāpati-pariveṇanti taṃ tahiṃ;
长者长沙曼军阀的围墙就是在那里;
Vuccate pariveṇaṃ taṃ, pamukhaṃ pamukhākaraṃ.
所称围墙者,是指围绕前方的护墙。
§233
233.
二百三十三。
Devānaṃpiyavacano’paguḷanāmo,
被天人所爱戴、信誉纯正无瑕的名字,
Laṃkāyaṃ paṭhamamimaṃ mahāvihāraṃ;
这是在斯里兰卡第一座宏伟寺院;
Rājā so sumatimahāmahindatheraṃ,
国王亲自来到此地,供养长老大摩诃迦耶,
Āgammā malamatimetthakārayitthāti.
在此用尽心意悉心修建此寺。
Sujanappasāda saṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 为令善人信乐感动而作的《大史》中
Mahāvihārapaṭiggahako nāma · 名为大寺受持者
Pannarasamo paricchedo. · 第十五章。