三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Cuddasama pariccheda

Cuddasama pariccheda · Cuddasama pariccheda

197 段 · CSCD 巴利原典
Cuddasama pariccheda第十四章
Nagarappavesano入城
§1
1.
Devānaṃpiyatisso so, rājā salilakīḷitaṃ;
众天所亲爱的他,即为国王,在水边嬉戏;
Datvā nagaravāsīnaṃ, migavaṃ kīḷituṃ agā.
给予城市居民们,来猎取野鹿嬉戏。
§2
2.
Cattālīsasahassehi, narehi parivārito;
被四万余人包围,
Dhāvanto padasāyeva, agamā missakaṃ nagaṃ.
奔跑如迅捷足步,来到密闭的城市。
§3
3.
There dassetumicchanto, devo tasmiṃ mahīdhare;
长老想要示现,天神在那宏大大地之上;
Gumbhaṃbhakkhayamāno’va, aṭṭhā gokaṇṇarūpavā.
如同被堵塞穴口一般,具足八只耳朵。
§4
4.
Rājā disvā ‘‘pamattaṃ taṃ, na yuttaṃ vijjhituṃ’’ iti;
国王见此便言:『彼此散漫,非能善于击破之辈』;
Jiyā saddamakādhāpi, gokaṇṇo pabbatantaraṃ.
即便这声音微弱,亦宛若牛眼穿越群山之声。
§5
5.
Rājā’nudhāvi sodhiṃ, therānaṃ santikaṃ gato;
国王于是发起诤战,亲自前往长老们所处之地;
There diṭṭhe narindena, sayamantaradhāyiso.
长老们见到国王,自坐而起,待其入席。
§6
6.
Thero ‘‘bahūsu diṭṭhesu, atibhāyissatī’’ tiso;
长老曰:『在诸多所见之中,此事极为危险』,三人如是言;
Attānameva dassesi, passitvā taṃ mahīpatiṃ.
长老亲自展现内心境界,目睹此国主之态。
§7
7.
Bhīto aṭṭhāsi taṃ thero, ‘‘ehi tissāti abravi;
那长老害怕地站着,对他说:『来吧,提婆说。』
Tissā’ti vacaneneva, rājā yakkho’’ti cintayī.
他听了这句话,心中思量:『是提婆,天魔王啊。』
§8
8.
Samaṇā mayaṃ mahārāja, dhammarājassa sāvakā;
『我们是游方比库,大王,法王的弟子;
Tameva anukampāya, jambudīpā idhāgatā.
正因大王的慈悲,才来到此间的占婆岛国。』
§9
9.
Iccāha thero taṃ sutvā, rājā vītabhayo ahu;
长老听了他的这番话,王心中无所畏惧;
Saritvā sakhīsandesaṃ, ‘‘samāṇā’’ iti nicchito.
他去告诉朋友们消息,确信是『游方比库』。
§10
10.
Dhanuṃ sarañca nikkhippa, upasaṅkamma taṃ isiṃ;
将弓与箭放下,前进接近那位圣者。
Sammodamāno therena, so nisīdi tadantike.
长老愉悦地接受,随即就坐于其旁。
§11
11.
Tadā tassa manussā te, āgamma parivārayuṃ;
那时那些人来到此处,围绕在他周围保护他;
Tadā sese cha dassesi, mahāthero sahāgate.
然后,这些人又分别向偕同来的大长老示现。
§12
12.
Te disvā abravī rājā, ‘‘kadā’’ me āgatā iti;
国王见此便说:『他们何时到来呢?』
‘‘Mayā saddhiṃ’’ti therena, vutte pucchi idaṃ puna.
大长老回答说:『他们已与我同来。』说毕,即再问此事。
§13
13.
‘‘Santi īdisakā aññe, jambudīpe yatī’’ iti;
‘‘在此,有其他如是的存在者,位于占婆岛上,”如是说;
Āha ‘‘kāsāvapajjo to, jambudīpo tahiṃ pana.
又说:“占婆岛乃出袈裟的地方。”
§14
14.
Tevijjā iddhippattā ca, cetopariyakovidā;
他们具足三明通达与神通成就,善解心意现前之理;
‘‘Dibbasotā’rahanto ca, bahū buddhassa sāvakā’’.
“天耳通、阿拉汉者众多,亦为佛之弟子。”
§15
15.
Pucchi ‘‘kenāgatatthā’’ti, na thalena na vārinā;
有人问“未来安所”,既非土地亦非水域;
Āgatamhā’’ti vutte so, vijāni nabhasāgamaṃ.
答曰:“自未来时起,他将得见天际相。”
§16
16.
Vīmaṃsaṃso mahāpañño, kaṇhaṃ pañhamapucchitaṃ;
审议者为大智慧者,提出了深奥的问题;
Puṭṭho puṭṭho viyākāsi, taṃtaṃ pañhaṃ mahīpati.
被问者一一作答,详尽阐释了这位国主所问的问题。
§17
17.
Rukkhoyaṃ rājakinnāmo, añño nāma ayaṃ taru;
这是一棵叫做王花的树,另一种树有别的名称;
Imaṃ muñciya attha’mbo, santi ambatarū bahuṃ.
放开这棵树吧,其价值极高,如同有许多果实。
§18
18.
Imañca ambaṃ teca’mbe, muñciyatthi mahīruhā;
这三种果实,应当放开给那些伟大的国主;
Santi bhante bahu rukkhā, anambāpana te taru.
方丈,这里有很多树木,其中有你未曾见过种果实的树。
§19
19.
Aññe ambe anambe ca, muñciya’tthi mahīruhā;
还有其他的那些人和那些非人,也都放过吧,莫要生嗔恚;
Ayaṃ bhante ambarukkho, paṇḍito’si narissara.
尊者,这棵树啊,是智慧者,是脱离世间者。
§20
20.
Santi te ñātakā rāja, santi bhante bahujjanā;
众亲族们在那儿有,尊者,众多众生亦在彼;
Santi aññātakā rāja, santi te ñātito bahū.
国王那里有他族亲,也有为数众多的亲属。
§21
21.
Ñātake te ca aññe ca, muñciya’ññopi atthi nu;
你那些亲属和其他人,也都放过吧,你看还有其他余地否?
‘‘Bhante’’ hameva sādhu tvaṃ, paṇḍito’si narissara.
尊者,我们心中称赞你:你是智慧者,是脱离世间者。
§22
22.
Paṇḍito’ti viditvāna, cūḷahatthipadopamaṃ;
知晓贤者,譬如小象之比喻;
Suttantaṃ desayī thero, mahīpassa mahāmatī.
长老传播经典,为广大国王之智识。
§23
23.
Desanāpariyosāne, saddhiṃ tehi narehi so;
教诲结束时,与众人共聚;
Cattālīsasahassehi, saraṇesu patiṭṭhahi.
四万余众,安住于避护之处。
§24
24.
Bhattā’bhīhāraṃ sāyanhe, rañño abhiharuṃ tadā;
傍晚时分享受膳食,王者则解除护卫;
‘‘Na bhuñjissa’’nti dāni me, iti janammi bhūpati.
我今不再食用,如此王者言语示众。
§25
25.
Pucchituṃyeva yuttanti, bhattenā’pucchite isi;
询问是合适的,未被邀请而问被视为无礼;
Na bhuñjāma idānī’ti, vutte kālañca pucchiso.
‘现在不吃’这样说话,同时也询问时间分毫;
§26
26.
Kālaṃ vutte’bravi evaṃ, ‘‘gacchāma nagaraṃ’’iti;
谈及时间时,说‘我们去城里’;
Tuvaṃ gaccha mahārāja, vasissāma mayaṃ idha.
‘你去吧,大王,我们会留在这里。’
§27
27.
Evaṃ sati kumāro’yaṃ, amhehi saha gacchatu;
如此用心,这位少年愿与我们同行;
Ayañhi āgataphalo, rāja viññātasāsano.
这正是来访的证果,掌握了国王的教法。
§28
28.
Apekkhamāno pabbajjaṃ, vasata’mhākamantike;
怀着期待正在出家,我等住在此地近旁;
Idāni pabbajessāma, imaṃ tvaṃ gaccha bhūmipa.
如今我们将要出家,你去吧,大地之人。
§29
29.
Pāto rathaṃ pesayissaṃ, tumhe tattha ṭhitā puraṃ;
我等将派遣卫士,尔等在此城内站立;
Yāthā’ti there vanditvā, bhaṇḍuṃnetva’ka mantakaṃ.
长老们在说「此处」后,恭敬地合掌致敬。
§30
30.
Pucchi therādhikāraṃso, rañño sabbamabhāsi so;
众长老向王提出请求,国王悉心听闻他们的所言;
Theraṃ ñatvā’ti tuṭṭhoso, ‘‘lābhā me’’iti cintayi.
了知长老的请求而喜悦,心中念道『我得利了』。
§31
31.
Bhaṇḍussa gīhibhāvena, gatāsaṅko narissaro;
此人与家人疏远,断绝疑虑,弃除世俗烦恼;
Aññāsi narabhāvaṃ so, ‘‘pabbājema imaṃ’’ iti.
知晓自身为人的本性,心念道:『应当出家修行』。
§32
32.
Thero taṃ gāmasīmāyaṃ, tasmiṃyeva khaṇe akā;
长老于该村边界,顿时成就此愿;
Bhaṇḍukassa kumārassa, pabbajjamupasampadaṃ.
为该家少年孩童授予出家及具足戒法。
§33
33.
Tasmiṃyeva khaṇe so ca, arahattamapāpuṇi;
彼时彼刻,长老即得阿拉汉果;
Sumanaṃ sāmaṇeraṃ taṃ, thero āmantayī tato.
长老是乃称赞祝福此名苏摩那的沙玛内拉。
§34
34.
Dhammasavanakālaṃ tvaṃ, ghosehī’’ti apucchiso;
闻法时,你曾问曰:“尊者啊,这是否叫做莽上蓄?”
Sāvento kittakaṃ ṭhānaṃ, bhante ghosema’haṃ iti.
尊者答曰:“此地名为莽上,我说‘尊者,这就是莽上’。”
§35
35.
‘‘Sakalaṃ tambapaṇṇī’’ti, vutte therena iddhiyā;
尊者以神通言说:“莲叶遍布”,
Sāvento sakalaṃ laṃkaṃ, dhammakālamaghosayī.
称那莲叶遍布斯里兰卡王国,法时宣扬此意。
§36
36.
Rājā nāgacatutteso, soṇṇipasse nisīdiya;
第四代王在那萨城王坐下,
Bhuñjanto taṃ ravaṃ sutvā, therantika mapesayi.
听闻此声饮食后,未对长老们作答。
§37
37.
‘‘Upaddavo nu atthī’’ti, āha natthi uddavo;
「是否有三灾?」谓之「无三灾」;
Sotuṃ sambuddhavacanaṃ, kālo ghosāpito iti.
佛陀之语应当听受,此时恰如响钟声宣布。
§38
38.
Sāmaṇera ravaṃ sutvā, bhummādevā aghosayuṃ;
沙玛内拉听见吵闹声,乃地祇及天众共鸣不绝;
Anukkamena so saddo, brahmalokaṃ samāruhi.
声音如法轮转动,故而升入梵天之界。
§39
39.
Tena ghosena devānaṃ, sannipāto mahā ahu;
因此响声震动诸天,聚合盛大庄严场面;
Samacittasuttaṃ desesi, thero tasmiṃ samāgame.
长老于此集会中,宣说均心而立的法语。
§40
40.
Asaṃkhiyānaṃ devānaṃ, dhammābhisamayo ahu;
不可计数的天人,前来拥护佛法的实现;
Bahū nāgā supaṇṇā ca, saraṇesu patiṭṭhayuṃ.
许多龙王与应声鸟,依止于此以获得庇护。
§41
41.
Yathedaṃ sāriputtassa, suttaṃ therassa bhāsato;
正如长老沙利子所讲述的经文,
Tathā mahindattherassa, ahu devasamāgamo.
亦如长老摩兴达所述,举行了天众集会。
§42
42.
Rājā pabhā te pāhesi, rathaṃ sārathi so gato;
王放下光明宝物,驾车而去;
‘‘Ārohatha rathaṃ yāma, nagaraṃ’’ iti te’bravi.
对车夫说:「请驾车前行,前往城中。」
§43
43.
Nā’rohāma rathaṃ gaccha, gacchāma tava pacchato;
我不驾车,去吧,随你驾车于后方;
Iti vatvāna pesetvā, sārathiṃ sumanorathaṃ.
于是说毕,命令人驾驭心爱的良车。
§44
44.
Vehāsamabbhugantvā, te nagarassa puratthato;
起时已大雪纷飞,于那城镇的东面;
Paṭhamatthūpaṭṭhānamhi, otariṃsu mahiddhikā.
在第一高地之处,阿拉汉们下了车。
§45
45.
Therehi paṭhamotiṇṇa-ṭhānamhi katacetiyaṃ;
有师父曾于第一通过之地建造小庙;
Ajjāpi vuccate tena, evaṃ paṭhamacetiyaṃ.
至今仍以此名称,谓之第一小庙。
§46
46.
Raññā theraguṇaṃ sutvā, sabbā antepuritthiyo;
诸终末居民听闻长老之贤德,
Theradassanamicchiṃsu, yasmā tasmāmahīpati.
皆生厌离长老的瞻观,缘此国王也如此。
§47
47.
Anto’va rājavatthussa, rammaṃ kāresi maṇḍapaṃ;
正于王宫边际,建造一华丽的凉亭,
Setehi vatthapupphehi, chāditaṃ samalaṅkataṃ.
以纯白布幔花朵覆盖,装饰华美。
§48
48.
Uccaseyyāviramaṇaṃ, sutattā therasantike;
凉亭内设有高座床榻,临近长老所处,
Kaṅkhī ‘‘uccāsane thero, nisīdideyyanunoti ca.
众人疑虑道:「高座上长老,可授允坐否?」
§49
49.
Tadantare sārathi so, there disvā tahiṃ ṭhite;
随后,驾车者见到比库静立在那里;
Cīvaraṃ pārupante te, ativimhita mānaso.
穿着破旧袈裟,心中极为忧虑不安。
§50
50.
Gantvā rañño nivedesi, sutvā sabbaṃ mahīmati;
前往国王处奏报,将一切情况报告给威严的王;
‘‘Nisajjaṃ na karissanti, pīṭhakesū’’ti nicchito.
报告说:“他们决不会坐下,立志在座位上对峙。”
§51
51.
‘‘Susādhu bhummattharaṇaṃ, paññāpethā’’ti bhāsiya;
“很好,务必宣布这地的主权归属”,他开口说;
Gantvā paṭipathaṃ there, sakkaccaṃ abhivādiya.
比库前往既定路线,恭敬而庄重地致意。
§52
52.
Mahāmahindattherassa, hatthato pattamādiya;
长老大摩诃毗难达执持象牙杖,
Sakkārapūjāvidhinā, puraṃ theraṃ pavesayi.
依照奉献糖果礼仪,将长老迎入禅堂。
§53
53.
Disvā āsanapaññattiṃ, nemittā byākaruṃ iti;
见座位的配置图和标记解释说:
‘‘Gahitā pathavī’mehi, dīpe hessanti issarā.
『这些“已掘地”之处,将作灯座供奉尊者。』
§54
54.
Narindo pūjayanto te, there antepuraṃ nayi;
国王们礼敬他们,领他们入内禅堂,
Tattha te dussapīṭhesuṃ, nisīdiṃsu yathārahaṃ.
并让他们如法地坐在荫蓆垫席之上。
§55
55.
Te yāgukhajjabhojjehi, sayaṃ rājā atappayi;
那些用牛奶和黄油供养之物,国王亲自点燃祭火,
Niṭṭhite bhattakiccamhi, sayaṃ upanisīdiya.
在用毕供养事宜后,自己端坐在那里。
§56
56.
Kaniṭṭhassoparājassa, mahānāgassa jāyikaṃ;
年纪最小的副国王,那条巨龙的幼子,
Vasantiṃ rājagehe’va, pakkosā pesicā’nulaṃ.
就住在王宫中,身边跟随着侍女。
§57
57.
Āgamma anulādevī, pañca itthisatehi sā;
来了那位侍女安拉,在五百名女子中,
Therevandiya pūjetvā, ekamantamupāvisi.
敬奉长老们后,独自一人而坐。
§58
58.
Petavatthuṃ vimānañca, saccasaṃyuttameva ca;
在《彼得婆经》和《天宫经》中,以及在《真理相应经》里;
Desesi thero tā itthī, paṭhamaṃ phalamajjhaguṃ.
长老向诸位女众说法,教导第一果的中间行法。
§59
59.
Hiyyo diṭṭhamanussehi, sutvā theraguṇe bahū;
昨天观察过来的众生,看过许多长老的功德;
Theradassanamicchantā, samāgantvāna nāgarā.
城中人们怀念长老圣相,纷纷前来会集。
§60
60.
Rājadvāre mahāsaddaṃ, akaruṃ taṃ mahīpati;
王门前传出巨大声响,国王却未作任何反应;
Sutvā pucchiya jānitvā, āha tesaṃ hitatthiko.
听闻后询问了来者,向他们说出利益之道。
§61
61.
Sabbesaṃ idha sambādho, sālāmaṅgalahatthino;
在此诸法中,所有根本的契合者,均如大榕树一样吉祥安稳;
Sodhetha tattha dakkhanti, there’me nāgarā’iti.
诸贤长者在此处清净观察,见证如同城邑守护者般;
§62
62.
Sodhetvā hatthisālaṃ taṃ, vitānādīhi sajjukaṃ;
清净了那大榕树,连同树枝叶蔓延布满的荫蔽;
Alaṅkaritvā sayane, paññapesuṃ yathārahaṃ.
布置整齐供休息,依智者之正当方式装饰安置;
§63
63.
Sathero tattha gantvāna, mahāthero nisīdiya;
尊长比库于是往至,尊贵的大长老端坐其中;
So devadūtasuttantaṃ, kathesī kathiko mahā.
此长老将宣说天人使者的经典,堪称伟大的说法者。
§64
64.
Taṃ sutvāna pasīdiṃsu, nagarā te samāgatā;
闻此之后,诸城皆安定;
Tesu pāṇasahassaṃtu, paṭhamaṃ phalamajjhagā.
其中有千人,首获第一果;
§65
65.
Laṃkādīpe so satthukappo akappo;
斯时在兰伽岛,世尊是一位圣师,非凡之师;
Laṃkādhiṭṭhāne dvīsu ṭhānesu thero;
于兰伽岛两处之地,有长老住持;
Dhammaṃ bhāsitvā dīpabhāsāya evaṃ;
宣说法义,以岛上语言表达;
Saddhammo tāraṃ kārayī dīpadīpoti.
正法救拔众生,如同明灯照耀诸岛。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 为令善人生信与悚惧而作的《大史》中
Nagarappavesano nāma · 名为「入城」
Cuddasamo paricchedo. · 第十四章。