第5章 杂集品
5. Pakiṇṇaka-paricchedo
名称的安立、典籍与作者,以及书写和让人书写,我接下来就讲这些。在这里要问:八万四千法蕴的藏、部、支、品、集等名称,是谁安立的?在哪里安立的?什么时候安立的?为了什么目的安立的?对此的回答是:由谁安立?由五百位漏尽者安立。他们结集了一切佛语,说这是藏,这是部,这是支,这是品,这是集。就这样安立名称。在哪里安立?在王舍城毗婆罗山脚下的法堂中安立。什么时候安立?在世尊般涅槃后的第一次结集时安立。为了什么目的安立?是为了称呼法蕴时方便,也是为了便于忆持。结集时,五百位漏尽者按照品、集等为那些法蕴命名,说这个法蕴应该叫这个名字,这部论应该叫这个名字。他们完成了命名等一切工作。那些漏尽者如果没做命名等工作,就不会很好地显现,所以为了称呼方便,他们做了命名等工作,并为未来利益而令名称等流传;没有名字的东西就不能完全清楚明白地了解。法蕴名称的说明到此结束。
Nāmaṃ āropanaṃ potthakaṃ ganthakārassa ca. Lekhaṃlekhāpanañceva, vadāmi tadanantaranti. Tattha caturāsītiyā dhammakkhandhasahassāni piṭaka, nikāyaṅga, vagga, nipātādikaṃ nāmaṃ, kenāropitaṃ, kattha āropitaṃ, kadā āropitaṃ, kimatthaṃ āropitanti? Tatrāyaṃ pivisajjanākena āropitanti pañcasatakhīṇāsavehi āropitaṃ. Tehi sabbabuddhavacanaṃ saṅgāyanti, idaṃ piṭakaṃ, ayaṃ nikāyo, idaṃ aṅgaṃ, ayaṃ vaggo, ayaṃ nipātoti. Evamādikaṃ nāmaṃ āropenti. Kattha āropitanti? Rājagahe vebhārapabbatassa pāde dhammamaṇḍappe āropitaṃ. Kadā āropitanti? Bhagavato parinibbute paṭhamasaṅgāyanakāle āropitaṃ. Kimatthaṃ āropitanti? Dhammakkhandhānaṃ vohārasukhatthāya sukhadhāraṇatthāya ca āropitaṃ. Saṅgītikāle pañcasatā khīṇāsavā tesañca dhammakkhandhānaṃ nāma vagganipātato. Imassa dhammakkhandhassa ayaṃ nāmo hotu, imassa ca pakaraṇassa ayaṃ nāmoti, abravuṃ sabbaṃ nāmādikaṃ kiccaṃ akaṃsu. Te khīṇāsavā, yadi nāmādikaṃ kiccaṃ akataṃ na supākataṃ tasmā vohārasukhatthāyanāmādikaṃ kiccaṃ kataṃ anāgate panatthāya nāmādikaṃ pavattitaṃ asañjātanāmo na suṭṭhu pākato sabbaso bhaveti. Dhammakkhandhānaṃ nāma dīpanā niṭṭhitā.
八万四千法蕴是由谁写到书册上的?是什么时候写上去的?是为了什么目的写上去的?对此的回答是:由谁写上去的?是由漏尽的大龙长老们写上去的。写在哪里?写在兰卡岛。什么时候写的?在萨达提舍王的儿子瓦塔伽摩尼王在位的时候写上去的。为了什么目的写上去的?是为了不让法蕴散失,以及为了让正法久住,才写上去的。
Caturāsīti dhammakkhandhasahassāni kena potthake āropitāni, kadā āropitāni, kimatthaṃ āropitānīti. Tatrāyaṃ visajjanā kenāropitāniti? Khīṇāsavamahānāgehi āropitāni. Kattha āropitānīti? Laṅkādīpe āropitāni. Kadā āropitānīti? Saddhātissassarājino puttassa vaṭṭagāmani rājassa kāle āropitāni. Kimatthaṃ āropitānīti? Dhammakkhandhānaṃ avidhaṃsanatthāya saddhammaṭṭhitiyā ca āropitāni.
世尊还在世时,我们的善逝、智者;
他教导五部经,一直到趣入涅槃。
所有那些比丘等,以意和语为食。
他们全都出口成诵,拥有大智慧,正念最为殊胜。
世间怙主般涅槃后,从那时起百年已过;
圣者凡夫一切众生,皆已口诵熟记不忘。
从那时起,又过了二百一十八年。
一切凡夫和圣者,全都是这样。
以意以语恒成诵,时时出口未曾离;
杜塔伽摩尼王世,定当熟诵记心间。
圣者和非圣者也都始终受持这些部类经典。
之后,那位国王也从那里命终,投生到兜率天。
他出生在天界,被众天人围绕着。
名叫萨达提舍的人,是他的弟弟,也是他的利益者。
由此得国土,为佛圣教守护者;
尔时诸比丘,恒常善诵法义。
在五部尼柯耶里,一直到国王也能受持。
那位国王死后,就转生到了兜率天。
安住天界中,尔时其语自彼处而出;
他也有儿子们,众多皆得殊胜王位。
他们依次命终后,必定往生天界。
那时,所有比丘也始终把教言牢记在心。
五部尼柯耶,正是以记忆持诵为住。
从那以后,五部尼柯耶也被收进了书册里。
那时,义注、复注以及所有著作,都被整理成了书册。
所有典籍中的一切著作,也就是巴利原文、义注和复注;
住立者住立,我们的一切皆未止息。
那时,就在那些书上,五部尼柯耶全部都被抄写完毕。
尔时义注等存在,彼等如是说;
智者实应作答。
如兰卡岛之王,虔信帝沙王之子;
兰卡岛之主,如法之贤君。
那时,所有漏尽者都观察着未来。
诸漏尽者能看见那些劣慧的凡夫。
那些比丘全都是凡夫,而且大多数是凡夫。
他们无法把五部经典记诵下来。
诸漏尽者把全部五部都记载在书册上。
为了让正法长久住世,也为了众生的福报;
从那时起,所有尼柯耶都存在于书册之中。
所有的义注和复注,都被收录进了书册里。
从那时起,以比丘为首的大众……
只要书还在,所有人都始终看见。
Dharamāno hi bhagavā, amhākaṃ sugatodhīro; Nikāye pañcadeseti, yāva nibbānagamanā. Sabbepi te bhikkhu ādi, manasā vacasāhāro; Sabbe ca vācuggatā honti, mahāpaññāsativarā. Nibbūte lokanāthamhi, tato vassasataṃ bhave; Ariyānariyā cāpi ca, sabbe vācuggatā dhuvaṃ. Tato paraṃ aṭṭharasaṃ, dvisataṃvassa gaṇanaṃ; Sabbe puthujjanā ceva, ariyā ca sabbepite. Manasāvacasāyeva, vācuggatāva sabbadā; Duṭṭhagāmaṇirañño ca, kāle vācuggatā dhuvaṃ. Ariyānariyāpi ca, nikāye dhāraṇāsadā; Tato paramhi rājā ca, tato cuto ca tusite. Uppajji deva loke so, devehi parivārito; Saddhā tissoti nāmena, tassa kaniṭṭhako hito. Tato laddharaṭṭho hoti, buddhasāsanapālako. Tadā kāle bhikkhū āsuṃ, sabbe vācuggatā sadā; Nikāye pañcavedheva, yāva rañño ca dhāraṇā; Tato cuto so rājā ca, tussīte upapajjati; Devalokeṭṭhito santo, tadā vācuggatā tato. Tassa puttāpi ahesuṃ, anekā varajjaṃ gatā; Anukkamena cutate, devalokaṃ gatā dhuvaṃ; Tadāpite sabbe bhikkhū, vācuggatāva sabbadā; Nikāye pañcavidheva, dhāraṇāvasatimatā. Tato paraṃ potthakesu, nikāyā pañca piṭṭhitā; Tadā aṭṭhakathā ṭīkā, sabbe ganthā potthake gatā; Sabbe potthesu ye ganthā, pāḷi aṭṭhakathā ṭīkā; Saṃṭṭhitāsaṃ ṭhitā honti, sabbepi no na santite. Tadā te potthakeyeva, nikāyā piṭhitā khilā; Tadā aṭṭhakathādīni, bhavantīti vadanti ca. Parihāro paṇḍitehi vattabbova; Laṅkādīpassa raññova, saddhā tissassa rājino. Puttako laṅkādīpassa, issaro dhammiko varo; Tadā khīṇāsavā sabbe, olokenti anagate. Khīṇāsavā passanti te, dupaññeva puthujjane; Sabbepi te bhikkhū āsuṃ, bahuṃtarā puthujjanā; Na sakkhissanti te pañca, nikāye vācuggataṃ iti; Potthakesu sabbe pañca, āropenti khīṇāsavā. Saddhammaṭṭhiti cirattāya, janānaṃ puññatthāya ca; Tato paṭṭhāyate sabbe, nikāyā honti potthake; Aṭṭhakathā ṭīkā sabbe, te honti potthakeṭṭhitā. Tato paṭṭhāyate sabbe, bhikkhu ādi mahāgaṇā; Potthakesu ṭhiteyeva, sabbe passanti sabbadā.
任何一位有智慧、有决断力的人,无论是自己撰写义注等著作,还是请别人撰写,他的功德积聚都是无量的,功德果报也是无量的。这就像建造八万四千座塔、建造八万四千尊佛像、种植八万四千棵菩提树、建造八万四千座寺院一样。如果有人自己制作或请人制作佛语的经函,如果有人自己制作或请人制作佛语的装饰,如果有人自己书写或请人书写佛语,如果有人自己布施或请人布施书册,或者布施书册的底页,如果有人为了修补书册而布施或请人布施油、粉末、谷物等任何东西,如果有人为了穿书册的孔而布施或请人布施任何线,如果有人为了包裹书册而布施或请人布施任何布料,如果有人为了捆扎书册而布施或请人布施任何绳子,如果有人为了装书册的束套而布施或请人布施任何袋囊,他同样获得无量的功德积聚、无量的功德果报。
Yo koci paṇḍito dhīro, aṭṭhakathādikaṃ ganthaṃ karoti vā kārāpeti vā, tassa anantako hoti puññasaṃcayo, anantako hoti puññānisaṃso. Caturāsīti cetiyasahassa karaṇasadiso, caturāsīti buddharūpasahassa karaṇasadiso, caturāsīti bodhirukkhasahassaropanasadiso, caturāsīti vihārasahassa karaṇasadiso, yo ca buddhavacanamañjūsaṃ karoti vā kārāpeti vā, yo ca buddhavacanaṃ maṇḍanaṃ karoti vā kārāpeti vā, yo ca buddhavacanaṃ lekhaṃ karoti vā kārāpeti vā, yo ca potthakaṃ vā, yo ca potthakamūlaṃ vā, deti vā dāpeti vā, yo ca telaṃ vā cuṇṇaṃ vā, dhaññaṃ vā potthakabhañjanatthāya yaṃ kiñci nitthaṃ vā potthakachidde āvunatthāya, yaṃ kiñci suttaṃ vā kaṭṭhaphalakadvayaṃ vā potthakaṃ puṭanatthāya yaṃ kiñci vatthaṃ vā, potthaka-bandhanatthāya, yaṃ kiñci yottaṃ vā potthakalāpa pūṭanatthāya yaṃ kiñci thavikaṃ deti vā dāpeti vā.
如果有人用雌黄或雄黄,或者用金、银,亲手制作或请人制作经书的装饰,或者木板的装饰,那么他的功德积聚就无量无边,功德果报也无量无边,等同于建造八万四千座塔,等同于建造八万四千座寺院。
Yo ca haritālena vā manosilāya vā, suvaṇṇena vā rajatena vā potthakamaṇḍanaṃ vā kaṭṭhaphalakamaṇḍanaṃ vā karoti vā kārāpeti vā, tassa anantako hoti puññasaṃcayo, anantako hoti puññānisaṃso. Caturāsīti cetiyasahassa karaṇasadiso, caturāsīti vihārasahassa karaṇasadiso.
他投生到任何存在界时,都已经具备了戒的功德;
他始终有大威光,无所畏惧地发出狮子吼。
常当具足寿命、色力与容颜,爱乐正法;
于天、人二界之中,具大威德,无有病苦。
当他投生到某一存在时,他有智慧,心善安定;
他的主权与随从围绕,他达到一切安乐。
有信仰、有惭耻、乐于布施,内心应当生起警醒和悚惧。
四肢和身体各部分都长得圆满,身高和体围也匀称相配。
凡世间一切众生,于一切处皆应受供养;
彼游于天与人之间,为朋友同伴所护。
他一次又一次享受天与人的福报。
已经证得阿拉汉果,必将到达涅槃。
四种无碍解,以及六种殊胜的神通;
他将要在未来证得殊胜的八种解脱。
是故智者,明见自利;
自当造作典籍,亦令他造作。
对于保存在书册中的巴利圣典和注疏等典籍,
对于法藏典籍,应当自己书写,或者让人书写。
书籍与书价,及彼小塔;
布片之类与线,及木果一双。
为了捆扎经典,任何贵重的布料;
为了捆扎经典用的绳索,以及任何一种袋囊。
应当以清净明澈的心,在法的福田上行布施;
另一个人也可以让朋友、同伴和亲戚布施。
Bhave nibbattamāno so, sīlaguṇamupāgatā; Mahā tejo sadā hoti, sīhanādo visārado. Āyuvaṇṇabaluppeto, dhammakāmo bhave saddā; Devamanussalokesu, mahesakkho anāmayo. Bhave nibbattamāno so, paññavā susamāhito; Adhipacca parivāro, sabbasukhādhi gacchati. Saddohīrimā vadaññū, saṃvigga mānaso bhave; Aṅgapaccaṅga sampanno, āroha pariṇāhavā. Sabbe sattāpi yo loke, sabbattha pūjitābhave; Devamanussa sañcaro, mittasahāya pālito. Devamanussa sampattiṃ, anubhoti punappunaṃ; Arahatta phalaṃ patto, nibbānaṃ pāpuṇissati. Paṭisambhidā catasso, abhiññā chabbidhe vare; Vimokkhe aṭṭhake seṭṭhe, gamissati anāgate. Tasmāhi paṇḍito poso, saṃpassaṃ hita mattano; Kāreyya sāma ganthe ca, aññe cāpi kārāpaye. Potthake ca ṭhite ganthe, pāḷi aṭṭhakathādike; Dhammamañjūsā ganthe ca, lekhaṃ kare kārāpaye. Potthakaṃ potthakamūlañca, tesaṃ cullathūsampi ca; Pilotikādikaṃ suttaṃ, kaṭṭhaphaladvayamhi ca. Dhammabandhanatthāya ca, yaṃ kiñci mahagghaṃ vatthaṃ; Dhammabandhanayottañca, yaṃ kiñci thavikampi ca. Dadeyya dhammakhettamhi, vippassannena cetasā; Añño cāpi dajjāpeyya, mittasahāyabandhaveti.
《小经典世系》中名为“杂项明灯”的第五章到此结束。
[Iti cūlaganthavaṃse pakiṇṇakadīpako nāma pañcamo paricchedo.]
我出生在汉萨罗国,以“无边慧”这个名字为人所知。
具备信心、戒行和精进,一心寻求法味。
我从那里出发,来到了这座崭新的胜者圆满之地。
我花了二十年时间,一直在逐一审察一切法。
他彻底分析了一切法,对比丘来说却毫无困难。
六年里,他打破了群体,碾碎诸欲。
寂静之会与涅槃,我曾再三寻求;
我今住于林野所缘,总摄三藏。
这部小小的经典世系,名叫圣僧仆。
Sohaṃ haṃsāraṭṭha jāto, nantapaññoti vissuto Saddhā sīla vīrappeto, dhammarasaṃ gavesano. Sohaṃ tato gantvā cimaṃ, jina navaṃ yaṃ pūraṃ; Sabba dhammaṃ vicinanto, vīsati vassamāgato. Sabba dhammaṃ vissejjento, kikāre neva bhikkhuno; Cha vassānaṃ gaṇaṃ bhitvā, kāmānaṃ abhimaddanaṃ. Santi sabhā ca nibbānaṃ, gavesiñca punappunaṃ; Vasantohaṃ, vanārammaṃ, piṭakattaya saṅgahaṃ; Ganthavaṃsaṃ imaṃ khuddaṃ, ariyasaṅghadāsakanti.
住在林野的难陀慧阿阇黎,为了让人生起欢喜,写了这部《小经典世系》,到这里就圆满完成了。
Iti pāmojjatthāya araññavāsinā, nandapaññācariyena kato cūḷaganthavaṃso niṭṭhito.
这位以“法鬘”之名闻名的长老,他所写的这部著作已经圆满完成了。愿以这份功德,让那三藏之学彻底修学圆满。
Dhammavaṭaṃsakanāmena visuto thero, yaṃ pakaraṇaṃ likkhitaṃ taṃ paripuṇṇaṃ tena puññena taṃ piṭakaṃ parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ.
愿我和弟子众的学习都完全圆满。愿你的弟子以及弟子的弟子,学习也都完全圆满。
Mameva sissasamūhānañca parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ. Tave sissānū sissāni ca, parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ.