礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
《小部典籍史》
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Cūḷaganthavaṃsapāḷi
1. 三藏章解释
24 段
三藏的分章
1. Piṭakattayaparicchedo
礼敬正等觉者,无上族系中最殊胜的人。
无佛陀所生的法,以及无垢的僧伽。
也依靠典籍传承,我要讲说典籍传承;
三藏典籍的汇集,是善士们的行路之杖。
《除疑》之作现在开篇,善士们,请听我说;
一切佛语也都是有因的,解脱同样如此。
它只是一种,但依三藏又可分为三种。
而这一切,按照部类来分,也完全有五种。
依支分门,其数有九;
依法蕴计,八万四千。
Namassetvāna sambuddhaṃ, aggavaṃsavaraṃvaraṃ; Natvāna dhammaṃ buddhajaṃ, saṅghañcāpiniraṅgaṇaṃ. Ganthavaṃsampi nissāya, ganthavaṃsaṃ pakathissaṃ; Tipeṭakasamāhāraṃ, sādhunaṃ jaṅghadāsakaṃ. Vimatinodanamārambhaṃ, taṃ me suṇātha sādhavo; Sabbampi buddhavacanaṃ, vimutti ca sahetukaṃ. Hoti ekavidhaṃyeva, tividhaṃ piṭakena ca; Tañca sabbampi kevalaṃ, pañcavidhaṃ nikāyato. Aṅgato ca navavidhaṃ, dhammakkhandhagaṇanato; Caturāsīti sahassa, dhammakkhandhapabhedananti.
从藏的角度来说,藏怎样是三种呢?
Kathaṃ piṭakato piṭakañhi tividhaṃ hoti?
律藏、论藏、经藏。其中,什么是律藏?就是波罗夷篇、波逸提篇、大篇、小篇和附随篇。这些篇合起来就叫律藏。
Vinayapiṭakaṃ, abhidhammapiṭakaṃ suttantapiṭakanti. Tattha katamaṃ vinaya piṭakaṃ? Pārājikakaṇḍaṃ, pācittiyakaṇḍaṃ, mahāvaggakaṇḍaṃ, cullavaggakaṇḍaṃ, parivārakaṇḍanti. Imāni kaṇḍāni vinayapiṭakaṃ nāma.
什么是论藏?就是《法集论》《分别论》《界论》《人施设论》《论事》《双论》《发趣论》这七部论,合称为论藏。什么是经藏?就是以《戒蕴品》等为首,其余所有的佛语,合称为经藏。
Katamaṃ abhidhammapiṭakaṃ? Dhammasaṅgaṇī-pakaraṇaṃ, vibhaṅga-pakaraṇaṃ, dhātukathā-pakaraṇaṃ, puggalapaññatti-pakaraṇaṃ, kathāvatthu-pakaraṇaṃ, yamaka-pakaraṇaṃ, paṭṭhāna-pakaraṇanti. Imāni satta pakaraṇāni abhidhammapiṭakaṃ nāma. Katamaṃ suttantapiṭakaṃ? Sīlakkhandhavaggādikaṃ, avasesaṃ buddhavacanaṃ suttantapiṭakaṃ nāma.
部类怎么分?部类有五种:长部、中部、相应部、增支部、小部。
Kathaṃ nikāyato? Nikāyā pañca vidhā honti. Dīghanikāyo, majjhimanikāyo, saṃyuttanikāyo, aṅguttaranikāyo, khuddakanikāyoti.
在这里,什么是长部呢?戒蕴品、大品、波梨品,这三品就叫做长部。在这三品当中,共有三十四经。这三十四经以戒蕴品等为首,凡具有这些经的,就叫做长部。
Tattha katamo dīgha-nikāyo? Sīlakkhandhavaggo, mahāvaggo, pāthikavaggoti, ime tayo vaggā dīghanikāyo nāma. Imesu tīsu vaggesu, catutiṃsa vaggāni ca honti. [Catutiṃseva suttantā, sīlakkhandhavaggādikā, yassa bhavanti so yeva dīghanikāya nāma hoti.]
什么是中部?根本五十经、中五十经、后五十经,这三组五十经合起来就叫中部。在这三组五十经当中,一共有一百五十二部经。凡有一百五十经加二部经、以根本五十等为首者,即名为中部。
Katamo majjhimanikāyo? Mūlapaṇṇāso, majjhimapaṇṇāso, uparipaṇṇāsoti, ime tayo paṇṇāsā majjhimanikāyo nāma. Imesu tīsu paṇṇāsesu dvepaññāsādhika-sutta-satāni honti [diyaḍḍhasatasuttantā, dvi suttaṃ yassa santiso, majjhimanikāyo nāmo mūlapaṇṇāsamādi hoti.]
什么是相应部?有偈品、因缘品、蕴品、六处品、大品,这五品就叫相应部。在这五品当中,共有七千七百六十二部经。凡是具有这些经的——从有偈品等开始——智者应当知道,这就叫做相应部。
Katamo saṃyuttanikāyo? Sagāthāvaggo, nidānavaggo, khandhakavaggo, saḷāyatanavaggo, mahāvaggoti, ime pañca vaggā saṃyuttanikāyo nāma. Imesu pañcasu vaggesu dvāsaṭṭhisuttasattasatādhikasatta-suttasahassāni honti. [Dvāsaṭṭhi-satta-satāni, sattasahassakāni ca.] Suttāni yassa honti so, sagāthādikavaggako, saṃyuttanikāyo nāmo veditabbo ca viññūnāti.
什么是《增支部》?就是《一集》《二集》《三集》《四集》《五集》《六集》《七集》《八集》《九集》《十集》《十一集》,这十一集合起来就叫《增支部》。在这十一集当中,共有九千五百五十七部经。偈颂说:谁拥有九千部经、五百部经,再加五十七部经,那就是从《一集》等开始的《增支部》。
Katamo aṅguttaranikāyo? Ekkanipāto, dukkanipāto, tikkanipāto, catukkanipāto, pañcakanipāto, chakkanipāto, sattakanipāto, aṭṭhakanipāto, navakanipāto, dasakanipāto, ekādasanipātoti, ime ekādasa nipātā aṅguttaranikāyo nāma. Imesu ekādasa nipātesu satta-paññāsa-pañca-satādhikanava-sutta-sahassāni honti. [Navasuttasahassāni, pañcasatamattāni ca, sattapaññāsādhikāni, suttāni yassa honti so, aṅguttaranikāyoti, ekkanipātakādikoti.]
什么是小部?《小诵》《法句》《自说》《如是语》《经集》《天宫故事》《鬼故事》《长老偈》《长老尼偈》《本生》《大义释》《无碍解道》《譬喻》《佛种姓》《所行藏》《律藏》《论藏》。在这十七部典籍中,有数千部经。数千部经,为大仙所指出,于此第五部,即小部中,如是闻名。
Katamo khuddakanikāyo? Khuddakapāṭho, dhammapadaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, suttanipāto, vimānavatthu, petavatthu, therakathā, therīkathā, jātakaṃ, mahāniddeso, paṭisambhidāmaggo, apadānaṃ, buddhavaṃso, cariyāpiṭakaṃ, vinayapiṭakaṃ, abhidhammapiṭakanti. Imesu sattarasasu ganthesu anekāni sutta-sahassāni honti. [Anekāni sutta-sahassāni, niddiṭṭhāni mahesinā, nikāye pañcame ime, khuddake iti visuteti.]
怎样从“支”的角度分成九支呢?分为九类:契经、应颂、记说、偈颂、自说、如是语、本生、未曾有法、方广。其中,两分别、义释、犍度、附随,以及《经集》中的《吉祥经》《宝经》《迅速经》,还有其他名为“经”的如来所说的话,都应当知道是契经。一切带有偈颂的,应当知道是应颂。与特殊教示相应的整个有偈品、整个论藏、没有偈颂的经,以及其他没有被八支包含的佛语,应当知道是记说。《法句》《长老偈》《长老尼偈》《经集》中不名为“经”的纯粹偈颂,应当知道是偈颂。与喜悦和智慧所成的偈颂相应的八十二经,应当知道是自说。以“这是世尊所说”等句式展开的一百一十经,应当知道是如是语。《无猜本生》等五百五十本生,应当知道是本生。以“诸比丘,有四种希有未曾有法在阿难身上”等句式展开的一切与希有未曾有法相应的经,应当知道是未曾有法。《小方广经》《大方广经》《正见经》《帝释问经》《行分别经》《大满月经》等,一切通过提问而获得智与满足的经,应当知道是方广。八万四千法蕴难以了知,如果要详细解说八万四千法蕴,就会太冗长。所以,我按理趣来说。一事是一法蕴,一因缘是一法蕴,一问是一法蕴,一解答是一法蕴。这八万四千法蕴是谁说的?在哪里说的?什么时候说的?为谁说?为什么目的而说?由谁受持?由谁传承?为什么目的而应当学习?对此,解答是:由谁说?由佛与随佛觉者所说。在哪里说?在天与人中说。什么时候说?在佛在世时及最后时说。为谁说?为五比丘等所化而说。为什么目的而说?为了知过与无过,舍过而于无过中行持,最终达于涅槃,成就现世与后世的利益。
Kathaṃ aṅgato aṅgahi nava vidhaṃ hoti? Suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthā, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallanti, navappabhedaṃ hoti. Tattha ubhato vibhaṅganiddesakhandhakaparivārā, suttanipāte, maṅgalasutta, ratanasutta, tuvaṭṭakasuttāni. Aññampi suttanāmakaṃ tathāgatavacanaṃ, suttanti veditabbaṃ. Sabbaṃ sagāthakaṃ geyyanti veditabbaṃ. Visesanasaṃyuttake sakalopi sagāthakavaggo, sakalaṃ abhidhammapiṭakaṃ nigāthakañca suttayañca aññampi aṭṭhahi aṅgehi asaṅgahitaṃ buddhavacanaṃ taṃ veyyākaraṇanti veditabbaṃ. Dhammapadaṃ, therakathā, therīkathā, suttanipāte, no suttanāmikā suddhikagāthā, gāthāti veditabbā. Somanassa ñāṇamayikagāthā paṭika-saṃyuttā dve asītisuttantā udānanti veditabbā. Vuttañhetaṃ bhagavatātiādinayappavattā dasuttarasatasuttantā, itivuttakanti veditabbā. Apaṇṇakajātakādīni paññāsādikāni. Pañcajātakasatāni, jātakanti veditabbaṃ. Cattāro me bhikkhave acchariyā abhūtadhammā, ānandetiādinayappavattā sabbepi acchariya abhūtadhammapaṭisaṃyuttā suttantā abhūtadhammanti veditabbā. Cullavedalla, mahāvedalla, sammādiṭṭhi, sakkapañha, saṅkhārabhājaniya, mahāpuṇṇamasuttantādayo sabbepi vedañca tuṭṭhiñca laddhā [puccha] laddhā pucchitasuttantā, vedallanti veditabbā. Katamāni caturāsīti dhammakkhandhasahassāni dujānāni, caturāsīti dhammakkhandhasahassāni sace vitthārena kathissaṃ atipapañco bhavissati. Tasmā naya vasena kathissāmi. Ekaṃ vatthu, eko dhammakkhandho, ekaṃ nidānaṃ eko dhammakkhandho, ekaṃ pañhā pucchantaṃ eko dhammakkhandho, ekaṃ pañhā visajjanaṃ eko dhammakkhandho, caturāsīti dhammakkhandhasahassāni kena bhāsitāni, kattha bhāsitāni, kadā bhāsitāni, kamārabbha bhāsitāni, kimatthaṃ bhāsitāni, kena dhāritāni, kenābhatāni, kimatthaṃ pariyāpuṇitabbāni. Tatrāyaṃ visajjanā, kena bhāsitānīti? Buddhānu buddhehi bhāsitāni. Kattha bhāsitānīti? Devesu ca mānussesu ca, bhāsitāni. Kadā bhāsitānīti? Bhagavato dharamānakāle ceva pacchimakāle ca bhāsitāni. Katamārabbha bhāsitānīti? Pañcavaggiyādike veneyya bandhave ārabbha bhāsitānīti. Kimatthaṃ bhāsitānīti? Tivajjañca avajjañca ñatvā vajjaṃ pahāya avajje paṭipattitvā nibbānapariyante. Diṭṭha-dhammikasamparāyikatthe sampāpuṇituṃ.
这些教法是由谁持守的?是由随佛觉悟的弟子们,以及弟子和再传弟子们持守的。是由谁传承下来的?是由历代师长一脉一脉传下来的。学习它们是为了什么?是为了认清什么是过失、什么不是过失,舍弃过失,在无过失中实践,最终达到涅槃,获得现世和来世的利益。这些教法正是藉此能成就以涅槃为终极的现世和来世利益。因此,对它们应当由谁不放逸地学习、持守、诵读、反复温习。这就是《小品传承·三藏灯》第一章。
Kena dhāritānīti? Anubuddhehi ceva sissānusissehi ca dhāritāni. Kenā bhatānīti? Ācariya paraṃparehi ābhatāni. Kimatthaṃ pariyāpuṇitabbānīti? Vajjañca avajjañca ñatvā vajjaṃ pahāya avajje paṭipattitvā nibbānapariyante diṭṭhadhammikasamparāyikatthe, saṃpāpuṇituṃ, yadevaṃ tāya nibbānapariyante diṭṭhadhammikasamparāyikatthe sādhikāni honti. Teva tattha kehi appamattena pariyāpuṇitabbāni dhāretabbāni dhāretabbāni vācetabbāni sajjhāyaṃ kātabbānīti [iti cullaganthavaṃse piṭakattaya dīpako nāma paṭhamo paricchedo.]