9. Upanissayapaccayo · 9. Upanissayapaccayo
9. Upanissayapaccayo九、亲依止缘
Tividho upanissayapaccayo, ārammaṇūpanissayo anantarūpanissayo pakatūpanissayo. Tattha ārammaṇūpa nissayo ārammaṇādhipatipaccayasadiso, anantarūpanissayo anantarapaccayasadiso.
依止因缘分为三种：缘起依止、缘并现起、缘成现起。其中，缘起依止类似于『缘起之主因』，而缘并现起是师从于缘起依止者。
Katamo pakatūpanissayo. Sabbepi atītānāgata paccuppannā ajjhattabahiddhābhūtā cittacetasikarūpadhammā ca nibbānañca paññatti ca sabbesaṃ paccuppannānaṃ cittacetasikānaṃ dhammānaṃ yathārahaṃ pakatūpanissayo.
何谓缘成现起？凡过去、未来、现在的事物以及内外和非物质的心意作用事，以及涅槃和表法，皆由当下种种心意所现起的法缘成现而成。
Tattha atīto parinibbuto amhākaṃ buddho ca dhammo ca ariyasāvakasaṅgho ca sammutisaṅghaparamparā ca amhākaṃ pacchima janānaṃ kusaluppattiyā pakatūpanissayapaccayo. Tathā loke atītā kālaṅkatā mātāpitaro ca ācariyā ca paṇḍitasamaṇabrāhmaṇā ca pākaṭā nānātitthācariyā ca mahiddhikā mahānubhāvā porāṇakarājāno ca pacchimakānaṃ janānaṃ kusaluppattiyā vā akusaluppattiyā vā sukhadukkhuppattiyā vā pakatūpanissayo. Tathā hi te pacchimakānaṃ janānaṃ atthāya nānāsaddhammapaññattiyo vā nānāasaddhammapaññattiyo vā nānālokūpakaraṇāni vā pure paṭṭhapesuṃ. Pacchimajanā ca tehi paṭṭhapitesu dānasīlādidhammesu vā lokacāritta kulagottacāritta dhammesu vā nānādiṭṭhivādesu vā nānākammāyatanasippāyatana vijjāṭhānesu vā yathāpaṭṭhapitesu gāmanigamanagarakhettavatthu taḷākapokkharaṇiāvāṭādīsu vā geharathasakaṭanāvā sampotasambandhādīsu vā jātarūparajatamaṇimuttādīsu vā dāyajjaṃ paṭipajjantā loke vaḍḍhanti.
其中，过去与涅槃是属于我们世尊、教法、圣弟子僧团及祖师世代们依善根所生之缘成现起。世间中过去的时间、父母师长、博学的沙门婆罗门，以及行广利、大德的各处教师，古代国王等，皆由后世众生因善恶业、苦乐因缘所生成缘成现起。于是后世众生依据先世诸多因缘，如多种正法异法、各类器物，故而建立先世。那些后世人依据诸先世所立之布施、戒律、世俗风俗、宗族门第规矩，各种见解辩论，以及各种业道修习与诡变，正如乡村、城镇、田地、湖泊、池塘等，还有家庭、田舍、粮仓、粮仓、仓库、黄金宝石、世俗财产等等，皆持续依此路径涉足世间乃至增长。
Anāgatopi metteyyo nāma buddho ca tassa dhammo ca tassa saṅgho ca etarahi bahujjanānaṃ pāramipuññappavattiyā pakatūpanissayapaccayo. Tathā imasmiṃ bhave ca pacchime kāle paṭilabhissamānā issariyaṭṭhānadhanadhaññasampattiyo purime kāle ṭhitānaṃ mahājanānaṃ nānābhisaṅkhāruppattiyā pakatūpanissaya paccayo. Anāgatabhave ca anubhavissamānā bhavasampatti bhoga sampattiyo maggaphalanibbānasampattiyo ca etarahi paccuppannabhave ṭhitānaṃ dānasīlādipuññakiriyuppattiyā pakatūpanissayapaccayo. Yathā hi loke hemante kāle dhaññapphalāni labhissāmāti vassike kāle kassanavappanakammāni ārabhanti, kamme siddhe taṃ taṃ dhanaṃ labhissāmāti pubbabhāge taṃ taṃ vīriyakammaṃ vā taṃ taṃ paññākammaṃ vā ārabhanti. Tattha dhaññapphalappaṭilābho ca taṃ taṃ dhanappaṭi lābhoca taṃ taṃ kammārambhassa anāgatapakatūpanissayapaccayo taṃ taṃ kammārambho ca dhaññapphalappaṭilābhassa ca taṃ taṃ dhanappaṭi lābhassa ca atītapakatūpanissayapaccayo. Evameva pacchime anāgate kāle nānākammapphalāni sampassantā patthayantā mahājanā purime paccuppanne kāle nānāpuññakammāni ārabhanti. Tattha puññapphalāni puññakammānaṃ anāgatapakatūpanissayapaccayo. Puññakammāni puññapphalānaṃ atītapakatūpanissayapaccayo. Tasmā anāgatapakatūpanissayopi atītapakatūpanissayo viya atimahanto paccayo hoti.
未来时代，所谓未来世尊、法、僧，乃广大众生普被功德利益之缘成现起。且于当前世中，后期将得之财富、地位、五谷丰登在前世已立多种因缘，而未来世亦将在当前世中通过布施等善业果报，获得福德享受及道果菩提。正如世间冬季时将收获谷物果实，雨季时从事耕作播种业绩，作业得成则收获对应财富，先世曾起耕种业、修习精进或智慧业等，业始与收获互为未来与过去之缘成现起。如此，后期与未来时代获得多种果报，广大群生在前世开展各种功德业，未来世又会在当前世起发诸多善根。其善果报是未来世缘成现起，而功德业则是过去世缘成现起。因此，未来与过去之缘成现起，都是极大的缘成现起。
Paccuppannā buddhāyo paccayā paccuppannānaṃ manussadevabrahmānaṃ paccuppannā mātāpitaro paccuppannānaṃ puttadhītādīnaṃ paccuppannapakatūpa nissayo nāma. So supākaṭoyeva.
现存诸佛及所有现存人天梵众，以及现存父母子女等，都是由现存的缘成现起构成。此即显著显著的缘成现起。
Ajjhattabhūtā pakatūpanissayadhammā nāma buddhādīsu saviññāṇakasantānesu uppannā paccayadhammā. Bahiddhābhūtā pakatūpanissayadhammā nāma sattānaṃ patiṭṭhānabhūtā pathavipabbatanadī samuddādayo tesaṃ tesaṃ sattānaṃ bahūpakārā araññavanarukkha tiṇapubbaṇṇāparaṇṇādayo candasūriyagahanakkhattādayo vassodakaaggivātasītauṇhādayo ca sabbepi te sattānaṃ kusaluppattiyā vā akusaluppattiyā vā sukhuppattiyā vā dukkhuppattiyā vā balavapaccayā honti.
由内在生起的缘成现起法，是指诸佛身心中认知所显现的缘起法。由外在生起的缘成现起法，是指众生之所在与依止，如地面、山岳、河流、大海等，众生之多种资赖，如深林荒野、各种草木、日月星辰、风火水寒热等，依此一切众生由善恶苦乐的强力缘起而产生。
Ime janā diṭṭheva dhamme parinibbāyissāmāti bodhipakkhiya dhamme vā bhāventi, anāgate buddhakāle parinibbāyissāmāti pāramīdhamme vā paripūrenti. Tattha nibbānaṃ tesaṃ dhammānaṃ uppattiyā balavapaccayo hoti.
这些人当下在见到的法中发起熄灭之心，或在觉支法中修习，或在未来佛出世时发起熄灭之心，或在到彼岸法中圆满圆成。于此，涅槃因这些法的发生而为强有力的因缘。
Loke nānāvohārabhūtā nāmapaññattiyo ca buddha sāsane tipiṭakapariyattidhammabhūtā nāmapaññattiyo ca tesaṃ tesaṃ atthānaṃ jānanatthāya balavapaccayo.
世间各种差别的名称概念，乃是佛制教法中三藏所阐述的法中产生的名称概念，便是为了解知它们各自的意义，本有强力的因缘。
Tattha saṅkhatadhammā nāma paccaye sati uppajjanti, asati nuppajjanti. Uppajjitvāpi paccaye sati tiṭṭhanti, asati na tiṭṭhanti. Tasmā tesaṃ uppattiyā vā ṭhitiyā vā paccayo nāma icchitabbo. Nibbānaṃ pana paññatti ca asaṅkhatadhammā honti ajātidhammā anuppādadhammā nicca dhammā dhuvadhammā. Tasmā tesaṃ uppādāya vā ṭhitiyā vā paccayo nāma natthīti.
其中，所谓有为法，是因缘具足而生起，因缘不具则不生。虽已生起，只要因缘存在则能持续，否则则不持续。故此，它们的生起或持续都须有因缘，因此被称为因缘。涅槃乃无为法，也是名称上的概念，属于非生起法、不生不灭法、常法、真实恒常法。因此，对它们的生起或持续不应谓有因缘。
Kusalo kusalassa upanissayo. Saddhaṃ upanissāya dānaṃ deti, sīlaṃ samādiyatītiādinā supākaṭo. Tathā rāgaṃ upanissāya pāṇaṃ hanati, adinnaṃ ādiyatītiādinā sappāyaṃ utuṃ sappāyaṃ bhojanaṃ upanissāya kāyikaṃ sukhaṃ paccanubhotītiādinā ca akusalo akusalassa, abyākato abyākatassa upanissayopi supākaṭo.
善法是善法的有力依凭。信心作为依凭而行施，修持戒律等作为依凭则成善业。所以它们都有善良果报。同样，贪爱作为依凭而杀生，盗盗取作为依凭，故而感受恶劣寒暑、恶劣饮食，乃至感受身心痛苦等，都是恶法的依凭。未作定断的法，其依凭亦多为恶劣。
Kusalo pana akusalassapi balavūpanissayo. Dānaṃ datvā tena dānena attānaṃ ukkaṃseti, paraṃ vambheti. Tathā sīla sampanno hutvā samādhisampanno hutvā paññāsampanno hutvā attānaṃ ukkaṃseti, paraṃ vambheti.
善法还有恶法的强有力依凭。施予布施时，以此布施为自己构筑防护，却欺骗他人。同样，具足戒律、具足定力、具足智慧时，也以此构筑自己防护，却行欺骗他人。
Kusalo abyākatassapi balavūpanissayo. Sabbāni catubhūmikakusalakammāni vā kammaparivārāni kusalāni vā kālantare catubhūmikānaṃ vipākābyākatānaṃ balavūpanissayo. Dānapāramiṃ pūrentā pūraṇakāle bahuṃ kāyikadukkhaṃ paccanubhavanti. Tathā sīlapāramiṃ nikkhamapāramiṃ paññāpāramiṃ vīriyapāramiṃ khantipāramiṃ saccapāramiṃ adhiṭṭhānapāramiṃ mettāpāramiṃ upekkhā pāramiṃ. Eseva nayo jhānabhāvanā maggabhāvanāsupi.
善法还有未定断法的强有力依凭。四果善业或其种类皆为善，四果后期未定断现象具有强力依凭。完成布施波罗蜜时，虽完成之时有大量身苦而受。又如完成戒波罗蜜、出离波罗蜜、智慧波罗蜜、精进波罗蜜、忍波罗蜜、真实波罗蜜、坚定波罗蜜、慈波罗蜜、舍波罗蜜。其利乐亦适用于禅定及道的修行。
Akusalo kusalassapi balavūpanissayo. Idhekacco pāpaṃ katvā pacchā vippaṭisārī hutvā tassa pāpassa pahānāya dānasīlajhānamaggakusalāni sampādeti. Taṃ pāpaṃ tesaṃ kusalānaṃ balavūpanissayo.
不善法是善法的力量依止。在此，有些人先行恶业，后因谬见而堕落，但为了消除该恶业，修习布施持戒与禅定等善业。这种恶业反靠这些善业的力量得以消解。
Akusalo abyākatassapi balavūpanissayo. Idha bahū janā duccaritāni katvā catūsu apāyesu patitvā apāyadukkhaṃ paccanubhavanti. Diṭṭhadhammepi keci attano vā parassa vā duccaritakamma paccayā bahuṃ dukkhaṃ paccanubhavanti. Keci duccaritakammena dhanaṃ labhitvā sukhaṃ paccanubhavanti. Bahujjanā rāgamūlakaṃ bahuṃ dukkhaṃ paccanubhavanti, dosamūlakaṃ diṭṭhimūlakaṃ mānamūlakanti.
未分别恶法也是力量的依止。此处，许多人行多种恶业，堕入四恶趣中经历苦果。甚至对自身或他人的恶业因果有所见解者，也因恶业而承受诸多苦难。有人因恶业得财而生享乐。多数人由贪根源、生起诸多苦果，亦有由嗔恨根和见解根及自尊心根所生苦难。
Abyākato kusalassapi balavūpanissayo. Dhana sampattiyā dānaṃ deti, sīlaṃ pūreti, paññaṃ pūreti, bhāvanāsappāyaṃ āvāsaṃ vā leṇaṃ vā guhaṃvā rukkhaṃ vā araññaṃ vā pabbataṃ vā gocaragāmaṃ vā utusappāyaṃ vā āhārasappāyaṃ vā labhitvā taṃ taṃ bhāvanaṃ bhāveti.
未分别善法也是力量的依止。具足财富时布施，持满戒律，增长智慧，修习禅定，住于禅修场所如居室、窟穴、树下、林间、山中或牧村，依条件得食粮及饮食，随顺而修习该等禅定法门。
Abyākato akusalassapi balavūpanissayo. Loke cakkhusampadaṃ nissāya bahūni dassanamūlāni akusalāni uppajjanti. Esa nayo sotasampadādīsu . Tathā hatthasampadaṃ pādasampadaṃ satthasampadaṃ āvudhasampadantiādināpi vattabbo. Evaṃ upanissayo tividho hoti.
未分别不善法亦为力量依止。世间以眼财等现成资源为缘，滋生多种不善根本的观念。此缘可包括耳等根及手足师兵等财物，皆属依存关系。此类依止有三种。
Idha suttantūpanissayopi vattabbo. Kalyāṇamittaṃ upa nissāya pāpamittaṃ upanissāya gāmaṃ upanissāya araññaṃ upanissāyātiādinā bahūsu ṭhānesu āgato. Api ca pañcaniyāmadhammā sattaloka saṅkhāraloka okāsaloka saṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ lokānaṃ avicchinnappavattiyā balavapaccayā honti. Ayañca attho niyāmadīpaniyaṃ amhehi vitthārato dīpitoti.
此处须说经文中所以依止的缘起。如依善友、恶友，依村落，依林地等，皆有多处环境。且五禁律、七界、行惑界、非圣界等三界的生命，因不断流转，以力量相续互为因缘。此理义为法则的开演，由我们详加阐述说明。
Kenaṭṭhena ārammaṇūpanissayoti. Adhipatibhūtaṃ ārammaṇameva ārammaṇikadhammānaṃ balavanissayaṭṭhena ārammaṇūpa nissayo.
所谓缘起之缘，即具主宰性质的缘起，即诸缘起法因其缘生起之力而相依成立。
Kenaṭṭhena anantarūpanissayoti. Purimaṃ anantaracittameva pacchimassa anantaracittassa uppajjanatthāya balavanissayaṭṭhena anantarūpanissayo. Mātā viya purimacittaṃ, putto viya pacchimacittaṃ. Yathā mātā attano anantare puttassa uppajjanatthāya balavūpa nissayo hoti, tathā purimacittaṃ pacchimacittassa uppajjanatthāyāti.
所谓紧随无间因，乃以前心紧随后心而起，为强因而生无间因。譬如母亲对儿子，母心有力依次生儿心。正如母亲为了儿子的生起而成为坚固依止，前心亦为后心的生起而成为依止。
Kenaṭṭhena pakatūpanissayoti. Pakatiyāva loke paṇḍitānaṃ pākaṭo upanissayo pakatūpanissayo.
所谓明显缘起，即如世间智者所见的显著之缘，即为明显缘起。
Ettha ca anantarūpanissayānubhāvo anantaracitte eva pharati. Pakatūpanissayānubhāvo pana dūrepi pharatiyeva. Tathā hi imasmiṃ bhave purimesu divasesu vā māsesu vā saṃvaccharesu vā diṭṭhasutaghāyitasāyitaphusitaviññātāni ārammaṇāni pacchātathārūpe paccaye sati vassasatepi manodvāre āpātaṃ āgacchanti. Idaṃ nāma pubbe mayā diṭṭhaṃ sutantiādinā sattā anussaranti. Opapātikasattā pana purimabhavaṃpi anussaranti. Tathā manussesupi appekacce jātissarasaññālābhino. Tathā pubbe anekasatasahassesu diṭṭhādīsu vatthūsu pacchā ekasmiṃ khaṇe ekaṃ vatthuṃ disvā vā sutvā vā tasmiṃ eva khaṇe bahūsupi tesu manoviññāṇasantānaṃ pharamānaṃ pavattatīti. Upanissayapaccaya dīpanā niṭṭhitā.
这里，无间因的作用仅在连续心中显现，明显缘起则远处亦能显现。譬如在此世的过去数日、数月或数个季节中，因所见闻感触等所生的心所缘境界，虽非当时见，而在后来相应条件足时，百年以上仍从心门涌现。此即我曾见，诸众生因听闻而忆起。生天者亦忆先前世，人生中亦有少数者得此重生记忆。过去数十万劫中所见等物，虽在后期某一刹那间才见闻，然当下有众多心识流续不断从那些处涌现。因缘依止已明显确立。