8. Nissayapaccayo · 8. Nissayapaccayo
8. Nissayapaccayo8. 依止缘
Tividho nissayapaccayo, sahajātanissayo vatthu purejātanissayo vatthārammaṇapurejātanissayo.
依止因缘有三种：天生依止、因缘依止、因缘于境依止。
Tattha katamo sahajātanissayo. Sabbo sahajāta paccayo sahajātanissayo. Tasmā tattha paccayavibhāgo ca paccayuppannavibhāgo ca sahajātapaccaye vuttanayena veditabbo.
其中何为天生依止？一切天生的因缘即是天生依止。因此，关于因缘的分类与因缘所生之分类，应当以天生因缘之说为准。
Katamo pana vatthupurejātanissayo. Cha vatthūni cakkhu vatthu sotavatthu ghānavatthu jithavatthu kāyavatthu hadayavatthu. Imāni chavatthūni pavattikāle sattānaṃ viññāṇadhātūnaṃ vatthupure jātanissayo.
何为因缘于境依止？有六境，即色境、声境、香境、味境、身境、心境。这六种境界是诸众生识识所缘因缘于境依止。
Vatthurūpameva purejātaṃ hutvā nissayo vatthupurejāta nissayo. Tattha cittacetasikānaṃ nissayaṭṭhānaṭṭhena vatthu nāma. Purejātanti attano attano paccayuppannassa dhammassa uppattikkhaṇato purime khaṇe jātaṃ.
因缘于境即是境自体所生，故名因缘于境依止。此处所谓境，即为心意所依止之所缘。所谓所生，即指所缘之法于其缘起时刻，初现于以前一时刻而生。
Tattha paṭisandhicittaṃ tadā purejātassa vatthurūpassa abhāvato attanā sahuppannameva hadayavatthurūpaṃ nissāya uppajjati. Paṭhama bhavaṅgacittaṃ pana paṭisandhicittena sahuppannahadaya vatthurūpaṃ nissāya uppajjati. Dutiyabhavaṅgacittaṃ paṭhamabhavaṅgacittena sahuppannaṃ nissāya uppajjati. Evaṃ tatiyabhavaṅgacittaṃ dutiya bhavaṅgacittena sahuppannantiādinā yāvamaraṇāsannakālā dvinnaṃ manodhātumanoviññāṇadhātūnaṃ vatthupurejātanissayo veditabbo.
当时，续处之心作为因缘于境之境相，无此境相而与其相应而生。初续处心依附相应之心相境而生；第二续处心依附第一续处心所生境而生；依此类推，直至临命终时，须知这两个心所及二识所缘的因缘于境依止。
Yathā vīṇāsaddā nāma vīṇātantīsu vīṇādaṇḍakehi paharaṇavegena eva jāyanti, no aññathā. Tathā pañcaviññāṇāni nāma pañcavatthusaṅkhātesu pañcadvāresu pañcannaṃ ārammaṇānaṃ āpātā gamanavegena eva jāyanti, no aññathā.
譬如琴声，由琴弦与琴棹迅速触击而生，不会有别种情形。五识亦如是，于五境共聚之五处门、五门口、五触处，以迅速离散之方式而生，不会有别种情形。
Āpātāgamanañca tesaṃ dvārārammaṇānaṃ ṭhitipattakāle eva hoti. Āpātāgamanapaccayā ca dvikkhattuṃ bhavaṅgaṃ calati. Bhavaṅgacalana paccayā ca āvajjanaṃ uppajjati. Āvajjanapaccayā ca tāni pañcaviññāṇāni uppajjanti. Tasmā cakkhādīni pañcavatthūni pure atītabhavaṅgacittassa uppādakkhaṇe uppannāni eva pañcaviññāṇadhātūnaṃ vatthupurejātapaccayā honti.
由此可知，在那些入口依止处，现量的住立即发生于此时。由于入口的依止，住相（bhavaṅga）运行两次。由于住相的流转，觉知（āvajjana）产生。由于觉知的因缘，五种识分别产生。因此，眼根等五根之因缘，正是在曾经的住相心生起瞬间所生的五识根本上，依止于五识之根本所生起的境界。
Maraṇāsannakāle pana sabbāni cha vatthūni cuticittato pure sattarasamassa bhavaṅgacittassa uppādakkhaṇe eva uppajjanti, tato paraṃ na uppajjanti. Tasmā maraṇāsannakāle bhavaṅgacittāni ca sabbāni chadvārikavīthicittāni ca cuticittañca puretaraṃ uppannāni tāniyeva attano attano vatthūni nissāya uppajjanti. Ayaṃ vatthupurejāta nissayo.
然而，在临近死时，所有这六种根本境界均从粗心心流（cuticitta）起，在七次住相流转的住相生起时同时现起，之后便不再现起。因此，临终时的住相心流与所有六道心流及粗心流皆同时于过去生起，诸根境界依止于自身自身，依止于自所依止。这即是根本境界依止的本质。
Katamo pana vatthārammaṇapurejātanissayo. Yadā attano ajjhattaṃ vatthurūpaṃ ārabbha yaṃ rūpaṃ nissāya mama manoviññāṇaṃ vattati, etaṃ mama eso hamasmi eso me attāti evaṃ taṇhāmāna diṭṭhīhi gahaṇavasena vā etaṃ aniccaṃ etaṃ dukkhaṃ etaṃ anattāti evaṃ sammasanavasena vā āvajjanādīni manodvārikavīthi cittāni pavattanti. Tadā taṃ taṃ vatthurūpaṃ paccekaṃ tesaṃ nissayavatthu ca hoti tesaṃ ārammaṇañca. Tasmā taṃ taṃ hadayarūpaṃ tassa tassa cittuppādassa vatthārammaṇapurejātapaccayo hoti. Ayaṃ vatthārammaṇa purejātanissayo. Evaṃ nissayapaccayo tividho hoti.
那么，何谓依止境界根本？是指以自身内所起的境界为依止，如我心识依止于此境界，生起我相、我见、我执等贪恋观点，或以隔断遮蔽的方式缘起觉知等心门流转的心。此时该境界自身即成为相续意识个别所依止的根本及其依止法及其依止缘。它是每一次心起的心之境界根本依止。此即为境界根本依止。依止有三种因缘。
Idha suttantanissayopi vattabbo. Ime manussā vā tiracchānagatā vā rukkhādayo vā mahāpathaviyaṃ patiṭṭhitā, mahā pathavī ca heṭṭhā mahāudakakkhandhe, mahāudakakkhandho ca heṭṭhā mahāvātakkhandhe, mahāvātakkhandho ca heṭṭhā ajaṭākāse, manussā gehesu, bhikkhū vihāresu, devā dibbavimānesūtiādinā sabbaṃ lokappavattiṃ ñatvā nissayapaccayo veditabbo. Nissayapaccayadīpanā niṭṭhitā.
此处说到依靠因缘之说，诸如世人、畜生及非人类，诸树木等均依住于大地之上，大地依止于广大水界，大水依止于广阔风界，风界依止于虚空，世人则依止于屋舍，或比库依止于僧舍，天人依止于天宫等等，唯有认知诸如此类世间事物流转，方能明了依靠因缘。依靠因缘之说明乃此终结。