16. Indriyapaccayo · 16. Indriyapaccayo
16. Indriyapaccayo十六、根缘
Tividho indriyapaccayo sahajātindriyapaccayo pure jātindriyapaccayo rūpajīvitindriyapaccayo.
三种根基于根的依赖分别为：与生俱来的根基依赖，先前生根基依赖，色根生命根基依赖。
Tattha pannarasindriyadhammā sahajātindriyapaccayo nāma, jīvitindriyaṃ manindriyaṃ sukhindriyaṃ dukkhindriyaṃ somanassindriyaṃ domanassindriyaṃ upekkhindriyaṃ saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ aññindriyaṃ aññātāvindriyanti. Tehi sahajātā cittacetasikadhammā ca rūpadhammā ca tassa paccayuppannā.
其中十五种根性为与生俱来的根基依赖者，分别为：生命根、心根、喜根、苦根、乐受根、忧受根、舍受根、声根、精进根、念根、定根、慧根、未分别智根、分别智根和分别所缘根。由这些与生俱来的根性，心和心理作用，以及色法共同成为其缘起条件。
Pañcindriyarūpāni purejātindriyapaccayo, cakkhundriyaṃ sotindriyaṃ ghānindriyaṃ jivhindriyaṃ kāyindriyaṃ. Pañcaviññāṇacitta cetasika dhammā tassa paccayuppannā.
五种根色属于先前生根基依赖者，即眼根、耳根、鼻根、舌根、身根。五种识心和心理作用是其缘起条件。
Ekaṃ rūpajīvitindriyaṃ rūpajīvitindriyapaccayo. Sabbāni kammaja rūpāni jīvitarūpavajjitāni tassa paccayuppannāni.
唯一的色根生命根基依赖者指色根生命的根基条件。所有由业所生的色法，因生命色法与之无涉，皆为其缘起条件。
Kenaṭṭhena indriyanti. Issariyaṭṭhena indriyaṃ. Tattha kattha issariyanti. Attano attano paccayuppannesu dhammesu issariyaṃ. Kasmiṃ kasmiṃ kicce issariyanti . Attano attano kicce issariyaṃ. Nāmajīvitaṃ sampayuttadhammānaṃ jīvanakicce issariyaṃ. Jīvanakicceti āyuvaḍḍhanakicce, santatiṭhitiyā cirakālaṭhitikicceti attho. Manindriyaṃ ārammaṇaggahaṇakicce sampayuttadhammānaṃ issariyaṃ. Avaseso indriyaṭṭho pubbe indriyayamakadīpaniyaṃ vuttoyeva.
何为根？谓主宰的根。在此何处为主宰？在各自相应的条件中为主宰。何种任务中为主宰？在各自的任务中为主宰。名字生命，指附属于生命的功能任务即生命增长任务及延续运动任务。心根指摄取感境任务而附着的根。其余的根依据前述根之显示而说明。
Ettha vadeyya, dve itthindriyapurisindriyadhammā indriyabhūtā samānāpi kasmā indriyapaccaye visuṃ na gahitāti. Paccayakiccassa abhāvato. Tividhañhi paccayakiccaṃ jananakiccañca upatthambhanakiccañca anupālanakiccañca. Tattha yo paccayo paccayuppannadhammassa uppādāya paccayo hoti, yasmiṃ asati paccayuppanno dhammo na uppajjati, tassa paccayakiccaṃ jananakiccaṃ nāma. Yathā anantarapaccayo. Yo paccayo paccayuppannadhammassa ṭhitiyā ca vuḍḍhiyā ca viruḷhiyā ca paccayo hoti, yasmiṃ asati paccayuppanno dhammo na tiṭṭhati na vaḍḍhati na virūhati, tassa paccayakiccaṃ upatthambhanakiccaṃ nāma. Yathā pacchājātapaccayo. Yo paccayo paccayuppannassa dhammassa pavattiyā paccayo hoti, yena vinā paccayuppanno dhammo cirakālaṃ na pavattati, santati gamanaṃ chijjati, tassa paccaya kiccaṃ anupālanakiccaṃ nāma. Yathā rūpa jīvitindriyapaccayo. Ete pana dve indriyadhammā tesu tīsu paccaya kiccesu ekakiccaṃpi nasādhenti, tasmā ete dve dhammā indriya paccaye visuṃ na gahitāti.
这里须言，二者即女性根和男性根领域的根性成为根的存在者，即使如此，何以在根的依赖关系上却不能清净承受？此因缘任务的缺失也。三种依赖任务，包含产生任务、支持任务及不保持任务。其中能成为依赖的，是支配依赖所生法的缘。若无此，缘生的法不生，此谓产生任务，例如无间依。依所生法之维持和增长、变大为缘，若无此，缘生的法不持、不长、不增，此谓支持任务，如后生依。依所生法之运行为缘，若无此，缘生法长久不能运作，连续关系断，此谓不保持任务，如色根生命根依赖者。这二根法中，于三种缘任务中，未失其一，故二者在依赖上不能清净承受。
Etaṃ sante ete dve dhammā indriyātipi na vattabbāti. No na vattabbā. Kasmā. Indriyakiccasabbhāvatoti. Kiṃ pana etesaṃ indriyakiccanti. Liṅganimittakuttaākappesu issaratā indriya kiccaṃ. Tathā hi yassa puggalassa paṭisandhikkhaṇe itthindriyarūpaṃ uppajjati, tassa santāne catūhi kammādīhi paccayehi uppannā pañcakkhandha dhammā itthibhāvāya pariṇamanti, so attabhāvo ekantena itthiliṅga itthinimitta itthikutta itthākappayutto hoti, no aññathā. Na ca itthindriyarūpaṃ te pañcakkhandhadhamme janeti, na ca upatthambhati, nāpi anupāleti, atha kho te dhammā attano attano paccayehi uppajjamānā evañcevañca uppajjantūti āṇaṃ ṭhapentaṃ viya tesu attano anubhāvaṃ pavatteti. Te ca dhammā tatheva uppajjanti, no aññathāti. Ayaṃ itthindriyarūpassa itthiliṅgādīsu issaratā. Esa nayo purisindriyarūpassa purisaliṅgādīsu issaratāyaṃ. Evaṃ ete dve dhammā liṅgādīsu indriyakicca sabbhāvato indriyā nāma hontīti.
既然存在这两种法，就不应生起感官超越的行为，此行为不得发生。为何如此？因为感官作用有其本性。所谓感官作用，是指感官对各种标志、因缘、构成、意念的随顺性。实质上，某一人脱离后，此人中生起的女性感官现象，依靠四种业力等因缘，所生的五蕴法，变现为女性相。这时，此人自性必然是完全女性的标志、女性的因缘、女性的构成及女性的意念，绝无其他。而且女性感官现象并非由这五蕴法产生，也不会被五蕴法支撑或保持。然而，这些法依其各自因缘生起，如同立证明据，它们各自表现自身的状态。这些法如实生起，无有别异者。这便是女性感官现象以及女性标志等构成的随顺性。这种同理也适用于男性感官现象及男性标志等构成的随顺性。由此，二者在标志等构成上，其感官作用本质上称为感官。
Hadayavatthurūpaṃ pana dvinnaṃ viññāṇadhātūnaṃ nissayavatthukiccaṃ sādhayamānaṃpi tāsu indriyakiccaṃ na sādheti. Na hi bhāvita cittassa puggalassa hadayarūpe pasannevā appasanne vā jātepi manoviññāṇadhātuyo tadanuvattikā hontīti. Indriya paccayadīpanā niṭṭhitā.
至于心脏的形相，即使作为两种识根源依止的对象而得以培养，也无法达成感官作用。因为在此身所修习之心，生起清净或不清净时，两种心识根源即随其变转而出现。至此，感官依缘的指示已经完善。