14. Vipākapaccayo · 14. Vipākapaccayo
14. Vipākapaccayo14. 果报缘
Chattiṃsavidhā vipākabhūtā sahajātacittacetasikā dhammā vipāka paccayo. Teyeva aññamaññañca paṭisandhikkhaṇe kammajarūpāni ca pavattikkhaṇe vipāka cittajātāni cittajarūpāni ca vipākapaccayuppannā.
三十三种成就果报的法，是与生俱来的心及心所法，称为果报的条件。这三者在前后相续中，相互过渡之际和业作用发生之时，都是由心所生出与心俱生的果报法而起。
Kenaṭṭhena vipākoti. Vipaccanaṭṭhena vipāko. Vipaccanaṃ nāma mudutaruṇabhāvaṃ atikkamma vipakkabhāvaṃ āpajjanaṃ. Kassa pana dhammassa mudutaruṇabhāvo, kassa vipakkabhāvoti. Nānākkhaṇikakammapaccaya saṅkhātassa atītakammassa mudutaruṇabhāvo, tasseva kammassa vipakkabhāvo.
何故称为果报？谓果报是因果成熟之果。所谓因果成熟，是指超越幼嫩及成熟的状态而达成的成熟果报。那末，何者为法的幼嫩与成熟？即依诸多瞬间业的条件，所造业的过往幼嫩状态为幼嫩，而该业的成熟变化则为成熟。
Tattha ekassa kammassa catasso avatthāyo honti cetanā vatthā kammāvatthā nimittāvatthā vipākāvatthāti.
于此，一业有四种根本基础，谓意念基础、业本体基础、缘象基础及果报基础。
Tattha tāya cetanāya niruddhāyapi tassā kiriyā viseso na nirujjhati, taṃ cittasantānaṃ anugacchatiyeva. Ayaṃ kammāvatthā nāma.
其中，即使业缘以意念受阻止，该业的特别作用亦不停止，而是继续于心相续之中。此即所谓业本体基础。
Nimittāvatthāti taṃ kammaṃ yadā vipaccituṃ okāsaṃ labhati, tadā maraṇāsannakāle tassa puggalassa tameva kammaṃ vā paccupaṭṭhāti, so puggalo tadā dānaṃ dento viya sīlaṃ rakkhanto viya pāṇaghātaṃ vā karonto viya hoti. Kammanimittaṃ vā paccupaṭṭhāti, dāna vatthuādikaṃ vā satthādikaṃ vā aññaṃ vāpi pubbe tassa kammassa upakaraṇabhūtaṃ ārammaṇaṃ tadā tassa puggalassa hatthagataṃ viya hoti. Gatinimittaṃ vā paccupaṭṭhāti, dibbavimānādikaṃ vā nirayaggijālādikaṃ vā uppajjamānabhave upalabhitabbaṃ vā anubhavitabbaṃ vā ārammaṇaṃ tadā dissamānaṃ hoti. Ayaṃ nimittā vatthā nāma.
所谓缘象基础，是指业成熟得遇的时机。即临近命终之际，某人再得同一业，于是此人当时即如施予之人、守持清规戒律之人或行杀业之人。又缘象基础亦缘所成熟之业缘，如施受等礼仪之类、教师引导之事，或以此为前业所资助的支缘，亦如手中之物，此时显现于彼人前。有时指向之缘，如天界梵天宫等，或地狱鬼道等起现世和经验上的缘象，此时当为所见所感的现象。此即所谓缘象基础。
Vipākāvatthāti sace so puggalo tathā paccupaṭṭhitaṃ taṃ kammaṃ vā kammanimittaṃ vā gatinimittaṃ vā ekaṃ ārammaṇaṃ amuñcamāno marati, tadā taṃ kammaṃ tasmiṃbhave vipaccati, taṃ kammaṃ tasmiṃbhave eko attabhāvo hutvā pātubhavati . Tattha purimāsu tīsu avatthāsu taṃ kammaṃ mudutaruṇabhūtaṃ hoti, pacchimaṃ pana vipākāvatthaṃ patvā vipakkabhūtaṃ hoti. Tena vuttaṃ vipaccanaṃ nāma mudutaruṇabhāvaṃ atikkamma vipakkabhāvaṃ āpajjananti. Evaṃ vipakkabhāvaṃ āpanno citta cetasikadhammasamūho vipāko nāma.
所谓果报基础，是指若有人在如此被前述业、业缘或缘象所拥缚之处一业而死，此业即于该世间得成熟变果，成为自体现行显现的果报。于前三种根本基础，此业仍处于幼嫩未成状态；而一旦转入果报基础，即成成熟果报。由此所说，业成熟者是超越幼嫩而得成熟果报者。如此得成熟果报的心及心所法集体，便是称为果报的法。
Tattha yathā ambapphalāni nāma yadā vipakkabhāvaṃ āpajjanti, tadā sabbaso siniddharūpāni honti. Evamevaṃ vipākadhammā nāma nirussāhā nibyāpārā hutvā sabbaso santarūpā honti. Tesaṃ santarūpattāyeva bhavaṅgacittānaṃ ārammaṇaṃ avibhūtaṃ hoti, bhavaṅgato vuṭṭhānakāle taṃ ārammaṇaṃ na jānāti. Tathāhi rattiyaṃ niddāyantassa purimabhave maraṇāsannakāle yathāgahitaṃ kammādikaṃ ārammaṇaṃ ārabbha bhavaṅgasotaṃ pavattamānaṃpi tassa bhavaṅgasotassa taṃ ārammaṇaṃ ārabbha idaṃ nāma me purimabhave ārammaṇaṃ diṭṭhanti kassaci jānanavīthicittassa uppattiyā paccayo na hoti. So puggalo niddāyanakālepi uṭṭhānakālepi purimabhavasiddhaṃ taṃ nimittaṃ na jānāti. Evaṃ nirussāhanibyāpārasantarūpa bhāvena upakārakatā vipākapaccayatā nāmāti. Vipāka paccayadīpanā niṭṭhitā.
于是，如同水果之类，当成熟坏坏之时，全然呈现濡湿的形态。因缘果报法也如是，名为无能胜的成熟阶段，经历灭尽，整体呈现断灭的形状。正因这种断灭形态，受生心的根本支属对象不会被覆蔽；当受生心于起立之时，这个根本支属对象反而不为知觉。譬如夜间入睡者，于过去生死临近之时，因既行诸业等所感缘起的对象起于受生流转，受生流转依止此对象，称为过去生之对象。由于此对象缘起于某个有认知路径心的产生，因此不因缘不存在者。此人于入睡时及起眠时，亦不知晓过去生所成就的此种标记。故以无能胜及灭尽断灭等形态，作为成熟果报之辅助与成熟因缘之显示，名为果报的因缘现示，已经完成。