Nigama paramatthadīpanī · Nigama paramatthadīpanī
Nigama paramatthadīpanī胜义灯结语
§172
172. Cārittena kulācārena sobhite ñāti mitta dhana bhogasampattiyā visāle kule udayo vaḍḍhi yassa soti cārittasobhitavisālakulodayo. Tena. Saddhāya abhivuḍḍhānaṃ parisuddhānañca attano sīlasutacāgādiguṇānaṃ udayo vaḍḍhi etasminti saddhātivuḍḍhaparisuddhaguṇodayo. Tena. Nampavhayenāti nampanāmakena upāsakena. Paṇidhāyāti bhusaṃ nidhāya hadaye thapetvā upādāya paṭicca. Parānukampanti paresaṃ attano mandabuddhīnaṃ pacchimajanānaṃ anukampaṃ anudayaṃ kāruññaṃ paṇidhāyāti sambandho. Patthitanti abhiyācitaṃ. Puññena tena vipulenāti tena vipulena abhidhammattha saṅgahapakaraṇassa karaṇapuññena. Tumūlasomanti evaṃ nāmakaṃ vihāraṃ. Vuttañhi khuddasikkhāṭīkāyaṃsīhaḷadīpe tumūlasomavihāre saṅghassa pākavattaṃpi tāla paṇṇaṃ vikkiṇitvā karīyati. Na hi tattha paṇṇena attho atthi. Sabbepi iṭṭhakacchannā pāsādādayoti. Eso kira vihāro ādito abhayagirirañño aggamahesibhūtāya somadeviyā kārāpitattā yāvajjatanāpi somavihārotveva paññāyittha. Tumūlasaddo pana vipulasaddapariyāyo.
172. 品行端正家风良好,因亲族朋友富饶财宝丰厚,故大家族的兴盛增长,称为品行端正而家业广大的兴盛。由此,因为信心增长且纯净,自己戒行善法得以生起增长,此即由信心增长而纯净德行生起增长。于是说“南潘提”,即称为南潘的居士。发愿者,谓着意在心中立誓,依止而发愿。所谓慈悲他人,即对他人和自己愚钝众生所生的怜悯爱护、慈悲心,因而发愿。请求者,就是祈求。以功德广博者,指借助广博功德品得福报。所谓土木池,谓此名的精舍。经说,在狮子岛的土木池精舍中,寺众以卖椰子叶为事。因那里叶无他用,所卖之叶为椰子叶等,众皆以望盖、殿堂等庇护用具为人所覆盖。此精舍是由无畏山之王,尊贵之第一圣王天神所建,一直到现今都称为“土木池精舍”。“土木”一词,更广更深义涵。
Athettha vattati saddo, tumūlo bheravo mahā;
这里所说的声响,“土木”意谓隆重宏大;
Hatthināge padinnamhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhaneti.
如象如蟒般,致使城邦兴盛。
Ādīsu
『诸初』者
Viya. Soca vihāro saṭṭhimattehi mahāpariveṇehi saṇṭhito hotīti ativiya vipulo mahanto vitthiṇṇo hoti. Tasmā so vipulattā mahantattā vitthiṇṇattā tumūla somoti vuccati. Taṃ tumūlasomaṃ. Atthato mahāsoma vihāranti vuttaṃ hoti. Etena thero attano ācariyavaṃsassa vasana vihāraṃ kitteti. Attano vasanaṭṭhānaṃ pana nāmarūpaparicchede kittitaṃ. Dhaññādhivāsanti tasmiṃ vihāre ādikammikabhūta mahindattherādīnaṃ puññavantattherānaṃ ajjhāvuṭṭhabhūtaṃ. Dīpapasādaka mahāmahindattherassa hi vaṃse jātattā tasmiṃ vihāre ādikammikabhūto mahātheropi mahindattheronāmāti dhātuvaṃse vutto. Uditoditanti ativiya uditaṃ. Nabhamajjhe puṇṇacandamaṇḍalaṃ viya sakalasīhaḷadīpe ativiya uggatanti attho. Ariyamaggapaññāvasena pariyattivesārajjādi paññāvasenavā avadātehi pariyodātehi guṇehi sotitāti paññāvadātaguṇasotitā. Te eva lajjīpāpagarahino. Maññantūti anussarantu. Puññavibhāvodaya maṅgalāyāti vipulānaṃ puññānaṃ vaḍḍhisaṅkhāta maṅgalatthāya. Tatrāyaṃ yojanā, puññena tena vipulena dhaññādhivāsaṃ uditoditaṃ tumūlasoma vihārañca tattha nipāsino mahindattherādike paññāvadāta guṇasobhite lajjibhūte bhikkhūca puññavibhavodayamaṅgalāya āyukantaṃ maññantu pacchimā janāti. Athavā, taṃvihāraṃ aññe paññāvadāta guṇasobhita lajjī bhikkhū maññantūti yojanā. Etena thero pacchimajanānaṃ chasu anuttariyadhammesu anussatānuttariyasaṅkhātaṃ puññavisesañca mayaṃpi tādisaguṇabhāgino bhavissāmāti ussāhanupāyañca paṭipādesīti.
如是。安静的精舍以六十个单位之广大庭院构成,因此十分广大宏大且宽敞开阔。因其广大宏大宽敞,故称土木池。此即土木池。按照意义称谓为“伟大池”之精舍。如是,长老以此为自己师承之住处精舍名号。至于自己住所则以名色划分。庄稼众多生长于此精舍。根据传记,伟大长老摩诃毗扇多为此精舍创始贡献大功德长老。此地传说为伟大功德长老摩诃毗扇多与长老摩诃毗扇多之发源地。升起与下降,意指极为高升。犹如天空中满月圆轮,宛若狮子岛上广大升起之意。借由圣道智慧围绕的戒律、净行、智慧及劝告、引导等善法,称为智慧劝戒善法。那些智慧劝戒者,皆无羞耻、不作恶行。对此当思惟记忆。兴起功德如日渐增盛,作祈福祝福之意。这里以“犹如诸多福德增盛之祥瑞”为由。此处有广阔度量,通过功德广阔如庄稼等增生,故土木池精舍亦称作土木池。因此长老于西方众生中计六十种无上圣法及功德,则我等亦为如是品德的享用者。并实行精进勤奋之法。
Paramatthadīpanī nigamakathā胜义灯结语
Ettāvatāca –
以上如此。
Nagare dīparaṅgamhi, gāme ti nāmake;
在城市、城池之中,乡村称为“村”,
Aṭṭhasuññadvayekamhi, sāke jātena yā mayā.
在空无所有的四方之一,由嘉年出生,乃我所居之地。
Muṃrvāgāme araññamhi, laṅghatīti vissutālaye;
在荒野之村,超越俗世的弃绝处;
Vasatā mahato bhikkhu, gaṇassa hitakārinā.
一位伟大的比库住于此,利益一众的护持者。
Paramatthadīpanīnāma, saṅkhatā sāradassinā;
名为《究竟真义灯》,由智慧深邃者编辑;
Sāresīnaṃ hitatthāya, sārāsāravivekinaṃ.
为诸贤利益,为慧眼明了事理者之利益。
Suniṭṭhitā ayaṃ ṭīkā, nibbhayā nirupaddavā;
此注疏安稳确立,无畏无扰乱,
Navapañcadvayekamhi, sāke komudasārade.
于九、五、二、一,萨盖德地,在白莲花秋季之时。
Tathā kalyāṇasaṅkappā, sādhūnaṃ amatapphalā;
诸善良之正思所摄,为圣者无上永恒果,
Niṭṭhaṃ gacchantu sabbepi, nibbhayā nirupaddavā.
愿诸法尽皆成就,无畏无扰乱证得彼果。
Yathā lokamhi jotanti, ubho candimasūriyā;
犹如世间日月照明,
Tatheva paramatthesu, ayaṃ paramatthadīpanī.
如是此显义灯,照耀最高真实法。
Pāḷiyattesu sā subhā, saddaniruttidīpanī;
巴利语为正音之语,清净美善,乃言辞语句的意灯。
Ubho lokamhi jotantu, saddhammo yāva tiṭṭhatīti.
法在此二洲普遍照耀,佛法永远长存。
Tattha nagare dīparaṅgamhīti dīpavāsimahājanaṃ rañjetīti dīparaṅganti laddhanāme nagare. Gāme nāmaketi rohitamigānaṃ nivāsabhūmitale patiṭṭhitattā evaṃnāmake mahāgāme. Sāketi kaliyuge. Yā mayāti paramatthadīpanīnāma yāṭīkā mayā saṅkhatāti sambandho. Laṅghatīti vissutālayeti evaṃvissute araññavihāre. Sāresīnanti sāragavesīnaṃ. Sārāsāravivekinanti ayaṃ sāro ayaṃ asāroti evaṃ sārañca asārañcavive cetvā jānituṃ samatthānaṃ. Sāketi kaliyuge. Komudasāra deti kumudapupphayutte saradautu pariyāpannepacchi makattikamāse. Amatapphalāti nibbānapayojanā. Subhāti atthabyañjanasampattiyā sobhaṇā. Saddhammoti tividhaṃ satthusāsanaṃ vuccatīti.
其中所称之大城「提婆朗伽」,即为灯火辉煌、众生所宜居之大城,名为提婆朗伽。乡村之名则称「罗耶」,因设有多处红鹿之地故名。此亦名为大乡村。又名「沙迦」,指此为劫末之时代也。所谓「们耶」者,是称我所作的究竟意灯释义之注疏名。善男子此乃相续关系。通称「逾越」者,谓佛舍利安置之所也,如此通称之林中止息处。所谓「萨雷西那」,即探求真义者之意;「萨拉萨拉毗维鉴」者,谓分别真伪,辨明实质者,故名。此「萨迦」亦指劫末时代。著有「莲花精华」授予秋季,其时遍布霜露,为丰收良辰之象。所谓无生果,乃涅槃境界之应证。清净美善,乃得义理表彰之华彩。佛法三类世尊教法,统称正法。
Iti abhidhammatthasaṅgahapakaraṇassa catutthasaṃvaṇṇanā · 如是阿毗达摩义集论第四品之注释
Bhūtā paramatthadīpanīnāmā yaṃṭīkā · 名为胜义灯之复注
Sabbākārena niṭṭhitā. · 一切方面已完成。