Dhammapadaṭṭhakathākaraṇaṃ · Dhammapadaṭṭhakathākaraṇaṃ
Dhammapadaṭṭhakathākaraṇaṃ《法句》注疏的编撰
Aparāpi tisso aṭṭhakathāyo santi khuddakapāṭhaṭṭhakathā dhammapadaṭṭhakathā suttanipātaṭṭhakathā cāti, yā tāsu dissamānanigamanavasena ācariyabuddhaghoseneva katāti paññāyanti. Tattha pana vuttavacanāni kānici kānici āgamaṭṭhakathāsu vuttākārena na honti. Tasmā eke vadanti ‘‘netā ācariyabuddhaghosassā’’ti. Ekacce pana ‘‘ācariyassa upathambhakattherehi paṭhamaṃ katā, pacchā ācariyena osānasodhanavasena pariyosāpitā vā bhaveyyuṃ, abhidhammaṭṭhakathaṃ āyācantena cūḷabuddhaghosena vā katā bhaveyyu’’nti vadanti.
此外,还有三部注疏,即小部经注、大藏经注及经集注,依其开端与结尾的方式,据教师佛音所作,以此为准。然而,其中所引述的语句有些并未见于各教派的注疏中。因此,有的人说『这些并非佛音老师所作』。另有少数人说『这些是由老师的弟子起初所作,后来由老师以消除疏漏之意补充完善,或者是由请求而来的小佛音老师所作的阿毗达摩注疏』。
Taṃ tathā vā hotu aññathā vā, idāni ekantato vinicchinituṃ na sukarameva. Tasmā tāsaṃ nigamanavacanavaseneva ettha pakāsayissāma. Tāsu hi dhammapadaṭṭhakathaṃ kumārakassapattherena āyācito sirikūṭassa (sirikuḍḍassa) rañño pāsāde viharanto paramparābhataṃ sīhaḷabhāsāya saṇṭhitaṃ porāṇaṭṭhakathaṃ pāḷibhāsāya āropetvā vitthāragatañca vacanakkamaṃ samāsetvā gāthāsu asaṃvaṇṇitapadabyañjanāni saṃvaṇṇetvā akāsi. Vuttañhi tattha ganthārambhe –
无论如何,现今想要单独断定其真伪仍然极为困难。因此,我们将仅以这些文字的开端与结尾之言来说明。于此中,大藏经注是由长老俱摩罗迦萨巴请求,当时他栖居于斯里坞达国王之宫中,得自先前传承,原为锡兰语所成的旧版注疏,先译为巴利文,并加详尽解释,且于经文格律中将未标明音节符号的字音加以注释。开头宣称——
‘‘Paramparābhatā tassa, nipuṇā atthavaṇṇanā;
『此出自先代传承,善于义理阐释者;
Yā tambapaṇṇidīpamhi, dīpabhāsāya saṇṭhitā…pe…
于铜叶岛上,依岛语所修……』
Kumārakassapenāhaṃ, therena thiracetasā;
俱摩罗迦萨巴言:『我俱摩罗迦萨巴,思虑坚定如智者长老;
Saddhammaṭṭhitikāmena, sakkaccaṃ abhiyācito…pe…
因具正法基础,恳请适当……』
Taṃ bhāsaṃ ativitthāra, gatañca vacanakkamaṃ;
此语讲述详尽透彻,言辞表达已达圆熟完备;
Pahāyāropayitvāna, tantibhāsaṃ manoramaṃ.
舍弃了原有的难懂之处,取其顺畅悦耳之义。
Gāthānaṃ byañjanapadaṃ, yaṃ tattha na vibhāvitaṃ;
经文中的韵句及字词,其义若未被明显解释;
Kevalaṃ taṃ vibhāvetvā, sesaṃ tameva atthato.
则应专注于释明其整体义理,而余者自明。
Bhāsantarena bhāsissa’’nti –
所谓‘以语译语’者,
Nigamane ca vuttaṃ –
亦是在经文结尾时所述的。
‘‘Vihāre adhirājena, kāritamhi kataññunā;
『我在国王的宫殿里,施主恩泽所造,心怀感恩地建造。』
Pāsāde sirikūṭassa, rañño viharatā mayā’’ti .
『我在尊贵的楼阁之中,以国王所在之处安住。』
Ettha ca sirikūṭo nāma samantapāsādikānigamane siripāloti vutto mahānāmoyeva rājāti vadanti. Evaṃ sati mahesiyā ānayanaṃ samādāpanamārabbha tena raññā dinne dhūmarakkhapabbatavihāre vasantena sā katāti veditabbā. Vuttañhetaṃ mahāvaṃse –
此处所谓楼阁,即名为赏光楼阁,位于环绕宫殿的所在,有光明守护者之意,人皆以此名为显赫之名。如此正念,应知大臣女王前往迎接,因国王赐予烟护山之斋舍而居住,此义当解。大史载此曰——
§37-212
37-212.
三十七至二百一十二条。
‘‘Lohadvāra-ralaggāma-koṭipassāvanavhaye;
『由铁门、铁炉村、城池及戒坛所在;』
Tayo vihāre kāretvā, bhikkhūnaṃ abhayuttare.
『三处斋舍皆已建成,成为比库们安全无畏的住所。』
§213
213.
二百一十三。
Vihāraṃ kārayitvāna, dhūmarakkhamhi pabbate;
在烟雾环绕的山上建造了修行所,
Mahesiyā’nayenā’dā, bhikkhūnaṃ theravādina’’nti.
这就是由大夫人安雅那达为长老派比库们所建。
Tassa pana rañño kāle sā niṭṭhāpitāti na sakkā gahetuṃ. Tassa hi rañño ekavīsatimavasse samantapāsādikaṃ niṭṭhāpesi. So ca rājā dvāvīsatimavasse divaṅgato. Etthantare sādhikaekavassena ‘‘catasso ca āgamaṭṭhakathāyo tisso ca abhidhammaṭṭhakathāyo ayañca dhammapadaṭṭhakathā’’ti sabbā etā na sakkā niṭṭhāpetunti.
然而,在国王住世时这修行所未能完成。因为国王在位二十一年时完成了这座带有廊柱的大殿。此后国王在位二十二年时去世。后来,在接下来的短短一年间,才完成了四十四部经文的注释,其中包括十四部经集注、三部阿毗达摩集注以及这部法句经集注,这些全部都无法在国王生前完成。