三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外清净道论缘起论Mahāvaṃsa-buddhaghosakathā

Mahāvaṃsa-buddhaghosakathā · Mahāvaṃsa-buddhaghosakathā

104 段 · CSCD 巴利原典
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa. · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者。
Visuddhimagga nidānakathā · 清净道论因缘序
Visuddhimaggo nāmāyaṃ gantho piṭakattayasārabhūto sakalaloke paṭipattidīpakaganthānaṃ aggo hoti seṭṭho pamukho pāmokkho uttamo pavaro cāti viññūhi pasattho. Tattha hi saṅgītittayārūḷhassa tepiṭakabuddhavacanassa atthaṃ saṃkhipitvā sikkhattayasaṅgahitaṃ brahmacariyaṃ paripuṇṇaṃ pakāsitaṃ suvisadañca. Evaṃ pasatthassetassa visuddhimaggassa nidānakathāyapi bhavitabbameva. Tasmādāni tampakāsanatthamidaṃ pañhakammaṃ vuccati –
《清净道书》这部书名为《清净道》,本身是三藏教义的精义,乃是照亮世间修行道路的第一、最佳、首要、最尊贵、最优越、卓越显著的典籍,受智者们的称赞和推崇。其内容乃三藏佛陀教诫之义理的高度总结,经过分门别类地编织整合,展现了一切修行戒律圆满的清净道,显示出明确而明了的教义。对于这部深具清净道理益处之书,其缘起说明亦应当被详细陈述。因此此处五部因缘的法门称为“清净道的五重作业”。
‘‘So panesa visuddhimaggo kena kato, kadā kato, kattha kato, kasmā kato, kimatthaṃ kato, kiṃ nissāya kato, kena pakārena kato, kissa sakalaloke patthaṭo’’ti.
“那么,这部清净之道究竟是由谁作成、何时作成、在哪里作成、为何而作成、为达何种目的而作成、依靠何种基础而作成、以何种方式作成、以及其教义传播于何处世间?”
Tattha kena katoti ācariyabuddhaghosattheravarena tepiṭakasaṅgahaṭṭhakathākārena kato.
关于“由谁作成”,乃由阿阇黎佛音长老,也就是这三藏汇集注释的作者作成。
Kadā katoti amhākaṃ bhagavato sammāsambuddhassa sakalalokanāthassa parinibbutikālato pacchā dasame vassasatake (973 -buddhavasse) kato.
关于“何时作成”,是在我们世尊正觉者、世间护持者证入涅槃之后,即于涅槃后的第九百七十三佛历年间作成的。
Kattha katoti sīhaḷadīpe anurādhapure mahāvihāre kato.
关于“在哪里作成”,在锡兰岛的阿努拉德普勒大寺进行作成。
Kasmā katoti visuddhikāmānaṃ sādhujanānaṃ tadadhigamupāyaṃ sammāpaṭipattinayaṃ ñāpetukāmatāsaṅkhātena attano ajjhāsayena sañcoditattā, saṅghapālattherena ca ajjhesitattā kato.
关于“为何作成”,乃因清净道渴望者、善知识们为了使众生明白此道,遵循正当修行方法而设置的教法,由长老僧团首领本人用自身意愿督促主导而完成。
Ettha pana ṭhatvā ācariyabuddhaghosattherassa uppatti kathetabbā, sā ca mahāvaṃse (cūḷavaṃsotipi voharite dutiyabhāge) sattatiṃsamaparicchede pannarasādhikadvisatagāthāto (37, 215) paṭṭhāya bāttiṃsāya gāthāhi pakāsitāyeva. Kathaṃ? –
此处当立论说明尊师佛音长老的出世情由,该偈文载于《大史》中(亦称《小史》第二卷)第七十三章,篇中有二百零十五偈之后再有十五偈,共计三百三十偈,现依次照章句对应展开述说。如何说?
Mahāvaṃsa-buddhaghosakathā大史佛音事
§215
215.
二百一十五偈。
Bodhimaṇḍasamīpamhi, jāto brāhmaṇamāṇavo;
「在菩提树坛附近,出生于婆罗门学童;
Vijjā-sippa-kalā-vedī, tīsu vedesu pāragū.
通晓三藏教义,是三藏中的高手。」
§216
216.
二百一十六偈。
Sammā viññātasamayo, sabbavādavisārado;
「正当了知智慧时刻,通达无上辩才。」
Vādatthī jambudīpamhi, āhiṇḍanto pavādiko.
『吵闹者』者,在珍宝之地,即印度陆地上,是不伤害众生者且断除诽谤者。
§217
217.
二百一十七。
Vihārameka’māgamma, rattiṃ pātañjalīmataṃ;
到了禅房进入之后,夜间用双掌合十顶礼;
Parivatteti sampuṇṇa-padaṃ suparimaṇḍalaṃ.
旋转遍满佛足境界的完美圆相。
§218
218.
二百一十八。
Tattheko revato nāma, mahāthero vijāniya;
在那里,有一位名为雷瓦达的长老,被尊称大长老。
‘‘Mahāpañño ayaṃ satto, dametuṃ vaṭṭatī’’ti, so.
这生命具大智慧,正趋向于自我调伏。
§219
219.
二百一十九。
‘‘Ko nu gadrabharāvena, viravanto’’ti abravi;
他说:“谁能承受沉重的负累,而不惧怕呢?”
‘‘Gadrabhānaṃ rave atthaṃ, kiṃ jānāsī’’ti āha taṃ.
有人答曰:“沉重的负累发出声响,其义又岂能不知?”
§220
220.
二百二十。
‘‘Ahaṃ jāne’’ti vutto so, otāresi sakaṃ mataṃ;
他答道:“我知道了。”便轻放自己的看法。
Puṭṭhaṃ puṭṭhaṃ viyākāsi, viraddhampi ca dassayi.
逐句逐句地讲解,并且还显现了增长的意涵。
§221
221.
‘‘Tena hi tvaṃ sakaṃ vāda-motārehī’’ti codito;
于是被称为“你确为自己辩护者”而提问;
Pāḷi’māhā’bhidhammassa, attha’massa na so’dhigā.
说:“这是巴利(经典)和法义,我的理解未达此境。”
§222
222.
Āha‘‘kasse’sa manto’’ti,‘‘buddhamanto’’ti so’bravi;
他问:“这是谁的议论?”他答:“是佛的议论。”
‘‘Dehi metaṃ’’ti vutte hi, ‘‘gaṇha pabbajja taṃ’’iti.
“给我吧”这样说时,便是“接受、出家那人”之意。
§223
223.
二百二十三。
Mantatthī pabbajitvā so, uggaṇhi piṭakattayaṃ;
心念明确者已出家,便承受三藏思想内容;
Ekāyano ayaṃ maggo, iti pacchā ta’maggahi.
此道路唯一正道,随后称之为“正道”。
§224
224.
二百二十四。
Buddhassa viya gambhīra-ghosattā naṃ viyākaruṃ;
如同佛陀那样,不发浅薄之声亦不轻率解释。
Buddhaghosoti ghoso hi, buddho viya mahītale.
“佛音”者,声音也,犹如佛陀在广阔大地上发出的响声。
§225
225.
二百二十五。
Tattha ñāṇodayaṃ nāma, katvā pakaraṇaṃ tadā;
此处称为“智慧启发”,即当时制作了该注释论述之意;
Dhammasaṅgaṇiyākāsi, kacchaṃ so aṭṭhasāliniṃ.
则是以法门汇集聚合,如同八柱梁架般完整之间。
§226
226.
二百二十六。
Parittaṭṭhakathañceva , kātuṃ ārabhi buddhimā;
注释护经者亦由智慧所起初,聪慧者开始具足而成。
Taṃ disvā revato thero, idaṃ vacanamabravi.
看到这情形,长老雷瓦达说了以下的话。
§227
227.
‘‘Pāḷimattaṃ idhānītaṃ, natthi aṭṭhakathā idha ;
『此处仅仅传述巴利文,没有注疏记载;','48':'正师说法,各有其形态,故此处不可杂糅。','49':'二二八。','50':'锡兰注疏纯净,由摩诃因陀所传承与阐述;
Tathācariyavādā ca, bhinnarūpā na vijjare.
如来之道(如来之教说)亦然,各异之形态,实不可得见。
§228
228.
Sīhaḷaṭṭhakathā suddhā, mahindena matīmatā;
由具慧者玛哈印达所净化之僧伽罗注疏,
Saṅgītittayamārūḷhaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ.
此乃依三种乐音所生,正自觉者宣说之法。
§229
229.
二百二十九。
Sāriputtādigītañca, kathāmaggaṃ samekkhiya;
观察师利弗等所唱之歌,得其言意之总纲;
Katā sīhaḷabhāsāya, sīhaḷesu pavattati.
此歌已译为僧伽罗语,广传于僧伽罗众中。
§230
230.
二百三十。
Taṃ tattha gantvā sutvā tvaṃ, māgadhānaṃ niruttiyā;
尔时汝当往彼,倾听摩揭陀语之文意;
Parivattehi, sā hoti, sabbalokahitāvahā’’.
由此,则成为普利众生的利益者。
§231
231.
二百三十一。
Evaṃ vutte pasanno so, nikkhamitvā tato imaṃ;
如此说罢,他心欢喜,遂起而离去;
Dīpaṃ āgā imasseva , rañño kāle mahāmati.
此地的灯火如同此地,正逢国王大智圣明之际。
§232
232.
二百三十二。
Mahāvihāraṃ sampatto, vihāraṃ sabbasādhunaṃ;
大寺院已经建立,乃具一切善法的道场;
Mahāpadhānagharaṃ gantvā, saṅghapālassa santikā.
前往大仓库,来到僧护者的近处。
§233
233.
二百三十三。
Sīhaḷaṭṭhakathaṃ sutvā, theravādañca sabbaso;
听闻锡兰注疏,彻底通晓长老部派之义;
‘‘Dhammassāmissa esova, adhippāyo’’ti nicchiya.
断然决断曰:「此即为法之根本」。
§234
234.
二百三十四。
Tattha saṅghaṃ samānetvā, ‘‘kātuṃ aṭṭhakathaṃ mama;
于是集合僧团,说:「当为我作注疏;
Potthake detha sabbe’’ti, āha, vīmaṃsituṃ sa taṃ.
他说『全部都给予藏经』,此语意在提示应当谨慎核对。
§235
235.
二百三十五。
Saṅgho gāthādvayaṃ tassā’dāsi ‘‘sāmatthiyaṃ tava;
僧团赐予他这两句偈颂:『这是你的贤能之处;
Ettha dassehi, taṃ disvā, sabbe demāti potthake’’ .
在这里你应当示现,既见此意,皆应归入藏经。』
§236
236.
二百三十六。
Piṭakattaya’mettheva, saddhiṃ aṭṭhakathāya so;
此处论述三藏与注疏乃共相辅之义。
Visuddhimaggaṃ nāmā’kā, saṅgahetvā samāsato.
『清净道论』此名,合摄综合之。
§237
237.
二百三十七。
Tato saṅghaṃ samūhetvā, sambuddhamatakovidaṃ;
于是集结僧团,向正觉者般若通达者;
Mahābodhisamīpamhi, so taṃ vācetu mārabhi.
于大觉悟之近侧,将对此魔说。
§238
238.
二百三十八。
Devatā tassa nepuññaṃ, pakāsetuṃ mahājane;
欲于大众显露,彼天众之不善果报;
Chādesuṃ potthakaṃ sopi, dvattikkhattumpi taṃ akā .
对所遮盖的经文,亦不可双重解释。
§239
239.
二百三十九。
Vācetuṃ tatiye vāre, potthake samudāhaṭe;
于第三个季度中,于经卷展开之时,
Potthakadvaya’maññampi, saṇṭhapesuṃ tahiṃ marū.
对两本经文及其它,皆当一律整理。
§240
240.
二百四十。
Vācayiṃsu tadā bhikkhū, potthakattaya’mekato;
当时比库们共同宣说三本经文。
Ganthato atthato vāpi, pubbāparavasena vā.
无论是依靠文字或是依靠意义,亦或是依据先后顺序,皆是如此。
§241
241.
Theravādehi pāḷīhi, padehi byañjanehi vā;
以上座部所传巴利文,或依据词语及语尾的区别;
Aññathattamahū neva, potthakesupi tīsupi.
不同之处甚巨,无论是在经藏内,或三藏中亦复如是。
§242
242.
Atha ugghosayī saṅgho, tuṭṭhahaṭṭho visesato;
然后,当众僧团庄严隆重,充满喜悦特别欢喜之时;
Nissaṃsayaṃ’sa metteyyo, iti vatvā punappunaṃ.
无疑无疑,若谓此处为未来者,复复如是说。
§243
243.
二百四十三。
Saddhiṃ aṭṭhakathāyā’dā, potthake piṭakattaye;
当时与此注疏同在,亦在藏书部中;
Ganthākare vasanto so, vihāre dūrasaṅkare.
著述者居住其间,于远离塌房的寺院里。
§244
244.
二百四十四。
Parivattesi sabbāpi, sīhaḷaṭṭhakathā tadā;
当时所有锡兰语注疏皆由此流传;
Sabbesaṃ mūlabhāsāya, māgadhāya niruttiyā.
一切根本之语言,皆为摩揭陀方言。
§245
245.
二百四十五。
Sattānaṃ sabbabhāsānaṃ, sā ahosi hitāvahā;
诸众生所通诸语言,此即为利益安乐之语;
Theriyācariyā sabbe, pāḷiṃ viya ta’maggahuṃ.
诸长老教师皆如巴利语一样,遵循正道而行。
§246
246.
二百四十六。
Atha kattabbakiccesu, gatesu pariniṭṭhitiṃ;
于应作之事中,已达究竟完成。
Vandituṃ so mahābodhiṃ, jambudīpaṃ upāgamī’’ti .
“当称颂伟大觉者,降临于蓝毗尼洲。”
Ayañca pana mahāvaṃsakathā 1950 - kharistavasse hābadamahāvijjālayamuddaṇayante romakkharena mudditassa visuddhimaggapotthakassa purecārikakathāyaṃ ‘‘anekānettha atthi vicāretabbānī’’ti vatvā dhammānandakosambīnāmakena vicakkhaṇena vicāritā. Tamettha yuttāyuttavicinanāya dassetvā anuvicāraṇampissa karissāma.
至于这部大型家传传说,约在公元前1950年,由羯罗迦行者依循《净道指要论》中的先行讲述而创作,传言此中“有多处应当细察处”,由博学精巧的法喜比库—当名法喜,细心研讨所成。对此,我们将展示适当与不适当的分辨分析,继而进行详尽考察。