1. Dhammasaṅgaṇīmātikā
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Abhidhammamātikāpāḷi · 阿毗达摩母纲圣典
Ekaṃ samayaṃ bhagavā devesu viharati tāvatiṃsabhavane pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṃ. Tatra kho bhagavā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ abhidhammakathaṃ kathesi.
一时，世尊住在天众所居之忉利天宫，宫殿檐下有以青金刚石砌成的座石。彼处，世尊为天众忉利天人们广说法义。
1. Dhammasaṅgaṇīmātikā一、法集论母纲
Tikamātikā
三法之母题
Kusalā dhammā (dha. sa. tikamātikā 1-22), akusalā dhammā, abyākatā dhammā. Sukhāya vedanāya sampayuttā dhammā, dukkhāya vedanāya sampayuttā dhammā, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā dhammā. Vipākā dhammā, vipākadhammadhammā, nevavipākanavipākadhammadhammā. Upādiṇṇupādāniyā dhammā, anupādiṇṇupādāniyā dhammā, anupādiṇṇaanupādāniyā dhammā. Saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā dhammā, asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā dhammā, asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā dhammā. Savitakkasavicārā dhammā, avitakkavicāramattā dhammā, avitakkaavicārā dhammā. Pītisahagatā dhammā, sukhasahagatā dhammā, upekkhāsahagatā dhammā. Dassanena pahātabbā dhammā, bhāvanāya pahātabbā dhammā, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā dhammā. Dassanena pahātabbahetukā dhammā, bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā . Ācayagāmino dhammā, apacayagāmino dhammā, nevācayagāmināpacayagāmino dhammā. Sekkhā dhammā, asekkhā dhammā, nevasekkhanāsekkhā dhammā. Parittā dhammā, mahaggatā dhammā, appamāṇā dhammā. Parittārammaṇā dhammā, mahaggatārammaṇā dhammā, appamāṇārammaṇā dhammā. Hīnā dhammā, majjhimā dhammā, paṇītā dhammā. Micchattaniyatā dhammā, sammattaniyatā dhammā, aniyatā dhammā. Maggārammaṇā dhammā, maggahetukā dhammā, maggādhipatino dhammā. Uppannā dhammā, anuppannā dhammā, uppādino dhammā. Atītā dhammā, anāgatā dhammā, paccuppannā dhammā. Atītārammaṇā dhammā, anāgatārammaṇā dhammā, paccuppannārammaṇā dhammā. Ajjhattā dhammā, bahiddhā dhammā, ajjhattabahiddhā dhammā. Ajjhattārammaṇā dhammā, bahiddhārammaṇā dhammā, ajjhattabahiddhārammaṇā dhammā. Sanidassanasappaṭighā dhammā, anidassanasappaṭighā dhammā, anidassanaappaṭighā dhammā (dha. sa. tikamātikā 1-22).
善法、不善法、未分别法。与乐受相应的法，与苦受相应的法，与非苦非乐受相应的法。果报法，有果报法、无果报无非果报法。具有依止的法，无依止的法，既无依止又无生起的法。染污的、染污者的、以染污为本的法。具有有念有思的法，只有思无念的法，同时无念无思的法。包含喜乐的法，包含快乐的法，包含舍的法。应当由见断除的法，应当由修习断除的法，既非见亦非修习应断的法。由见断除之因的法，由修习断除之因的法，既非由见亦非由修习断除之因的法。趋向增长的法，趋向减少的法，既非增亦非减的法。可学的法，不可学的法，既非可学亦非不可学的法。有限的法，广大无边的法，大小无量的法。有限缘起的法，广大缘起的法，无量缘起的法。低劣的法，中等的法，高贵的法。邪定法，正定法，不定法。现行于道境界的法，因缘成就之法，法的主宰。已生起的法，未生起的法，正在生起的法。过去的法，未来的法，目前的法。过去缘起的法，未来缘起的法，目前缘起的法。内在的法，外在的法，同时内外的法。内在缘起的法，外在缘起的法，同时内外缘起的法。易见触境的法，不易见触境的法，难见触境的法。（三分法门第1至22门）
Dvāvīsatitikaṃ. · 二十二组三法。
Dukamātikā
二法之母题
Hetugocchakaṃ因组
Hetū dhammā, na hetū dhammā. Sahetukā dhammā, ahetukā dhammā. Hetusampayuttā dhammā, hetuvippayuttā dhammā. Hetū ceva dhammā sahetukā ca, sahetukā ceva dhammā na ca hetū. Hetū ceva dhammā hetusampayuttā ca, hetusampayuttā ceva dhammā na ca hetū. Na hetū kho pana dhammā sahetukāpi, ahetukāpi. Hetugocchakaṃ.
有因的法，无因的法。有共同因的法，无共同因的法。因相应的法，因不相应的法。有因缘因的法，无因缘因的法。有因的法同时是共同因，有共同因的法却未必是因。有因的法同时是因相应的法，有因相应的法却未必是因。无因法即使是共同因，也不是因。所谓因境。
Cūḷantaradukaṃ小中间二法组
Sappaccayā dhammā, appaccayā dhammā. Saṅkhatā dhammā, asaṅkhatā dhammā. Sanidassanā dhammā, anidassanā dhammā. Sappaṭighā dhammā, appaṭighā dhammā. Rūpino dhammā, arūpino dhammā. Lokiyā dhammā, lokuttarā dhammā. Kenaci viññeyyā dhammā, kenaci na viññeyyā dhammā. Cūḷantaradukaṃ.
有条件的法，无条件的法。集合的法，非集合的法。可见的法，不可见的法。相应的法，不相应的法。有色法，无色法。世间法，出世间法。可认识的法，不可认识的法。小中苦集。
Āsavagocchakaṃ漏组。
Āsavā dhammā, no āsavā dhammā. Sāsavā dhammā, anāsavā dhammā. Āsavasampayuttā dhammā, āsavavippayuttā dhammā. Āsavā ceva dhammā sāsavā ca, sāsavā ceva dhammā no ca āsavā. Āsavā ceva dhammā āsavasampayuttā ca, āsavasampayuttā ceva dhammā no ca āsavā. Āsavavippayuttā kho pana dhammā sāsavāpi, anāsavāpi. Āsavagocchakaṃ.
浊染法，不是浊染法。有浊染法，无浊染法。与浊染相连接的法，与不与浊染相连接的法。有些法是浊染的，亦是有浊染性质的；有些法是有浊染性质的，却不是浊染法。有些法是浊染相连接的，有些浊染相连接的法却不是浊染法。然则，与浊染相断离的法，既不属浊染法，也非无浊染法。此即为浊染所涵摄的范畴。
Saññojanagocchakaṃ结组。
Saññojanā dhammā, no saññojanā dhammā. Saññojaniyā dhammā, asaññojaniyā dhammā. Saññojanasampayuttā dhammā, saññojanavippayuttā dhammā. Saññojanā ceva dhammā saññojaniyā ca, saññojaniyā ceva dhammā no ca saññojanā. Saññojanā ceva dhammā saññojanasampayuttā ca, saññojanasampayuttā ceva dhammā no ca saññojanā. Saññojanavippayuttā kho pana dhammā saññojaniyāpi, asaññojaniyāpi. Saññojanagocchakaṃ.
缚系法，不是缚系法。有缚系性质的法，无缚系性质的法。与缚系相连接的法，与不与缚系相连接的法。有些法是缚系法，亦有缚系性质；有些法虽有缚系性质，却并非缚系法。亦有法与缚系相连接，然而有些缚系相连接的法并非缚系法。然则，与缚系相断离的法，既不归缚系法，也不属无缚系法。此即为缚系所涵摄的范畴。
Ganthagocchakaṃ系缚组。
Ganthā dhammā, no ganthā dhammā. Ganthaniyā dhammā, aganthaniyā dhammā. Ganthasampayuttā dhammā, ganthavippayuttā dhammā. Ganthā ceva dhammā ganthaniyā ca, ganthaniyā ceva dhammā no ca ganthā . Ganthā ceva dhammā ganthasampayuttā ca, ganthasampayuttā ceva dhammā no ca ganthā. Ganthavippayuttā kho pana dhammā ganthaniyāpi, aganthaniyāpi. Ganthagocchakaṃ.
结缚法，不是结缚法。有结缚性质的法，无结缚性质的法。与结缚相连接的法，与不与结缚相连接的法。有些法是结缚法，同时具有结缚性质；有些法虽具结缚性质，却不属于结缚法。又有些法与结缚相连接，但某些结缚相连接的法并非结缚法。然则，与结缚相断离的法，不属于结缚法，也非无结缚法。此即为结缚所涵摄的范畴。
Oghagocchakaṃ暴流组。
Oghā dhammā, no oghā dhammā. Oghaniyā dhammā, anoghaniyā dhammā. Oghasampayuttā dhammā, oghavippayuttā dhammā. Oghā ceva dhammā oghaniyā ca, oghaniyā ceva dhammā no ca oghā. Oghā ceva dhammā oghasampayuttā ca, oghasampayuttā ceva dhammā no ca oghā. Oghavippayuttā kho pana dhammā oghaniyāpi, anoghaniyāpi. Oghagocchakaṃ.
浪涛法，不是浪涛法。有浪涛性质的法，无浪涛性质的法。与浪涛相连接的法，与不与浪涛相连接的法。有些法是浪涛法，同时具浪涛性质；有些法虽具浪涛性质，却不属于浪涛法。又有法与浪涛相连接，而某些浪涛相连接的法并非浪涛法。然则，与浪涛相断离的法，既非浪涛法，也不属无浪涛法。此即为浪涛所涵摄的范畴。
Yogagocchakaṃ轭组。
Yogā dhammā, no yogā dhammā. Yoganiyā dhammā, ayoganiyā dhammā. Yogasampayuttā dhammā, yogavippayuttā dhammā. Yogā ceva dhammā yoganiyā ca, yoganiyā ceva dhammā no ca yogā. Yogā ceva dhammā yogasampayuttā ca, yogasampayuttā ceva dhammā no ca yogā. Yogavippayuttā kho pana dhammā yoganiyāpi, ayoganiyāpi. Yogagocchakaṃ.
禅定法，不是禅定法。有禅定性质的法，无禅定性质的法。与禅定相连接的法，与不与禅定相连接的法。有些法是禅定法，同时具禅定性质；有些法虽具禅定性质，却不属于禅定法。有些法与禅定相连接，然某些禅定相连接的法并非禅定法。然则，断离禅定相的法，既非禅定法，也不属无禅定法。此即为禅定所涵摄的范畴。
Nīvaraṇagocchakaṃ盖组。
Nīvaraṇā dhammā, no nīvaraṇā dhammā. Nīvaraṇiyā dhammā, anīvaraṇiyā dhammā. Nīvaraṇasampayuttā dhammā, nīvaraṇavippayuttā dhammā. Nīvaraṇā ceva dhammā nīvaraṇiyā ca, nīvaraṇiyā ceva dhammā no ca nīvaraṇā. Nīvaraṇā ceva dhammā nīvaraṇasampayuttā ca, nīvaraṇasampayuttā ceva dhammā no ca nīvaraṇā. Nīvaraṇavippayuttā kho pana dhammā nīvaraṇiyāpi, anīvaraṇiyāpi. Nīvaraṇagocchakaṃ.
盖障法，不是盖障法。有盖障性质的法，无盖障性质的法。与盖障相连接的法，与不与盖障相连接的法。某些法是盖障法，亦具盖障性质；某些法虽具盖障性质，却非盖障法。亦有法与盖障相连接，但某些盖障相连接的法并不是盖障法。断除盖障相的法，既不属盖障法，也不是无盖障法。此即为盖障所涵摄的范畴。
Parāmāsagocchakaṃ邪执类聚
Parāmāsā dhammā, no parāmāsā dhammā. Parāmaṭṭhā dhammā, aparāmaṭṭhā dhammā. Parāmāsasampayuttā dhammā, parāmāsavippayuttā dhammā. Parāmāsā ceva dhammā parāmaṭṭhā ca, parāmaṭṭhāceva dhammā no ca parāmāsā. Parāmāsavippayuttā kho pana dhammā parāmaṭṭhāpi, aparāmaṭṭhāpi. Parāmāsagocchakaṃ.
极恶的法，不是极恶的法。极重的法，不是非极重的法。与极恶相应的法，与不相应极恶的法。极恶的法与极重的法俱存，极重的法与极恶的法俱存，极恶的法却不是。然与极恶相应的法，亦有极重的法、非极重的法。此为极恶之范围。
Mahantaradukaṃ大中间二法
Sārammaṇā dhammā, anārammaṇā dhammā. Cittā dhammā, no cittā dhammā. Cetasikā dhammā, acetasikā dhammā. Cittasampayuttā dhammā, cittavippayuttā dhammā. Cittasaṃsaṭṭhā dhammā, cittavisaṃsaṭṭhā dhammā. Cittasamuṭṭhānā dhammā, no cittasamuṭṭhānā dhammā. Cittasahabhuno dhammā, no cittasahabhuno dhammā. Cittānuparivattino dhammā, no cittānuparivattino dhammā. Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā dhammā, no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā dhammā. Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno dhammā, no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno dhammā. Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino dhammā, no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino dhammā. Ajjhattikā dhammā, bāhirā dhammā. Upādā dhammā, no upādā dhammā. Upādiṇṇā dhammā, anupādiṇṇā dhammā. Mahantaradukaṃ.
有所守护的法，无所违犯的法。心法，不是心法。心所法，有心所法，无心所法。与心俱行的法，与心不俱行的法。集中于心的法，非集中于心的法。由心生起的法，不是由心生的法。与心共住的法，不是与心共住的法。随转心行的法，不随转心行的法。集中于心所及其生起的法，不是集中于心所及其生起的法。随转心所及其生起的法，不随转心所及其生起的法。内在的法，外在的法。执着的法，不执着的法。执者的法，非执者的法。有大痛苦。
Upādānagocchakaṃ取类聚
Upādānā dhammā, no upādānā dhammā. Upādāniyā dhammā, anupādāniyā dhammā. Upādānasampayuttā dhammā, upādānavippayuttā dhammā. Upādānā ceva dhammā upādāniyā ca, upādāniyā ceva dhammā no ca upādānā. Upādānā ceva dhammā upādānasampayuttā ca, upādānasampayuttā ceva dhammā no ca upādānā. Upādānavippayuttā kho pana dhammā upādāniyāpi, anupādāniyāpi. Upādānagocchakaṃ.
执著的法，不是执著的法。有执著的法，没有执著的法。与执著相应的法，与执著不相应的法。执著的法与执著俱存，执著俱存的法，执著的法却不是。执著不相应的法却亦是执著法，有执著的法，无执著的法。此为执著之范围。
Kilesagocchakaṃ烦恼类聚
Kilesā dhammā, no kilesā dhammā. Saṃkilesikā dhammā, asaṃkilesikā dhammā. Saṃkiliṭṭhā dhammā, asaṃkiliṭṭhā dhammā. Kilesasampayuttā dhammā, kilesavippayuttā dhammā. Kilesā ceva dhammā saṃkilesikā ca, saṃkilesikā ceva dhammā no ca kilesā. Kilesā ceva dhammā saṃkiliṭṭhā ca, saṃkiliṭṭhā ceva dhammā no ca kilesā. Kilesā ceva dhammā kilesasampayuttā ca, kilesasampayuttā ceva dhammā no ca kilesā. Kilesavippayuttā kho pana dhammā saṃkilesikāpi, asaṃkilesikāpi. Kilesagocchakaṃ.
烦恼的法，不是烦恼的法。染污的法，不染污的法。被污染的法，不被污染的法。与烦恼俱存的法，与烦恼不俱存的法。烦恼的法与染污法俱存，染污法俱存而非烦恼法。烦恼的法与被污染法俱存，被污染的法俱存而非烦恼法。烦恼的法与烦恼俱存，烦恼俱存却非烦恼法。与烦恼不俱存的法亦有染污法、无染污法。此为烦恼范围。
Piṭṭhidukaṃ后列二法
Dassanena pahātabbā dhammā, na dassanena pahātabbā dhammā. Bhāvanāya pahātabbā dhammā, na bhāvanāya pahātabbā dhammā. Dassanena pahātabbahetukā dhammā, na dassanena pahātabbahetukā dhammā. Bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā, na bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā. Savitakkā dhammā, avitakkā dhammā. Savicārā dhammā, avicārā dhammā. Sappītikā dhammā, appītikā dhammā. Pītisahagatā dhammā, na pītisahagatā dhammā. Sukhasahagatā dhammā, na sukhasahagatā dhammā. Upekkhāsahagatā dhammā, na upekkhāsahagatā dhammā. Kāmāvacarā dhammā, na kāmāvacarā dhammā. Rūpāvacarā dhammā, na rūpāvacarā dhammā. Arūpāvacarā dhammā, na arūpāvacarā dhammā. Pariyāpannā dhammā, apariyāpannā dhammā. Niyyānikā dhammā, aniyyānikā dhammā. Niyatā dhammā, aniyatā dhammā. Sauttarā dhammā, anuttarā dhammā. Saraṇā dhammā, araṇā dhammā. Piṭṭhidukaṃ.
因见而应舍弃的法，非因见而应舍弃的法。因修习而应舍弃的法，非因修习而应舍弃的法。因见为舍弃因的法，非因见为舍弃因的法。因修习为舍弃因的法，非因修习为舍弃因的法。有思维的法，无思维的法。有思考的法，无思考的法。有乐感的法，无乐感的法。带喜乐的法，不带喜乐的法。带安乐的法，不带安乐的法。带舍念的法，不带舍念的法。随欲界行的法，不随欲界行的法。随色界行的法，不随色界行的法。随无色界行的法，不随无色界行的法。填满的法，不填满的法。带限制的法，不带限制的法。有确定的法，无确定的法。较低的法，最高的法。有依止的法，无依止的法。有护持的法，无护持的法。此为受苦之法。
Abhidhammadukamātikā. · 阿毗达摩二法纲要。
Suttantikadukamātikā经分二法母论
Vijjābhāgino dhammā, avijjābhāgino dhammā. Vijjūpamā dhammā, vajirūpamā dhammā. Bālā dhammā, paṇḍitā dhammā. Kaṇhā dhammā , sukkā dhammā. Tapanīyā dhammā, atapanīyā dhammā. Adhivacanā dhammā, adhivacanapathā dhammā. Nirutti dhammā, niruttipathā dhammā. Paññatti dhammā, paññattipathā dhammā. Nāmañca, rūpañca. Avijjā ca, bhavataṇhā ca. Bhavadiṭṭhi ca, vibhavadiṭṭhi ca. Sassatadiṭṭhi ca, ucchedadiṭṭhi ca. Antavā diṭṭhi ca, anantavā diṭṭhi ca. Pubbantānudiṭṭhi ca, aparantānudiṭṭhi ca. Ahirikañca, anottappañca. Hirī ca, ottappañca. Dovacassatā ca, pāpamittatā ca. Sovacassatā ca, kalyāṇamittatā ca. Āpattikusalatā ca, āpattivuṭṭhānakusalatā ca. Samāpattikusalatā ca, samāpattivuṭṭhānakusalatā ca. Dhātukusalatā ca, manasikārakusalatā ca. Āyatanakusalatā ca, paṭiccasamuppādakusalatā ca. Ṭhānakusalatā ca, aṭṭhānakusalatā ca. Ajjavo ca, maddavo ca. Khanti ca, soraccañca. Sākhalyañca, paṭisanthāro ca. Indriyesu aguttadvāratā ca, bhojane amattaññutā ca. Indriyesu guttadvāratā ca, bhojane mattaññutā ca. Muṭṭhassaccañca, asampajaññañca. Sati ca, sampajaññañca. Paṭisaṅkhānabalañca, bhāvanābalañca. Samatho ca, vipassanā ca. Samathanimittañca, paggāhanimittañca. Paggāho ca, avikkhepo ca. Sīlavipatti ca, diṭṭhivipatti ca. Sīlasampadā ca, diṭṭhisampadā ca. Sīlavisuddhi ca, diṭṭhivisuddhi ca. Diṭṭhivisuddhi kho pana, yathādiṭṭhissa ca padhānaṃ. Saṃvego ca saṃvejaniyesu ṭhānesu, saṃviggassa ca yoniso padhānaṃ. Asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesu, appaṭivānitā ca padhānasmiṃ. Vijjā ca, vimutti ca. Khaye ñāṇaṃ, anuppāde ñāṇanti.
有学问的法，无学问的法。似有学问的法，有如铁石般的法。愚痴的法，智慧的法。晦暗的法，清净的法。可厌之法，不可厌之法。用言语表示的法，用言语说明的法。语音的法，语音的路径。约定的法，约定的路径。名色二法。无明与生存的渴爱。生存见与灭灭见。有限见与无限见。前世回忆见与未来回忆见。无耻与无怖之法。忸怩与惭愧之法。两恶友与善友之法。善恶行动的法，善恶行动的发生法。观察的法，念的法。正念，正智。回忆力量，修习力量。止，观。止之因缘，持住因缘。持住，不放逸。戒误，见误。戒德，见德。戒净，见净。见净尤其需专注。精进在激发处与生起处，忧惧为正确精进之因。对善法之不满足，非放逸于正确精进。智慧与解脱。灭尽时为智，非生时为智。
Suttantikadukamātikā. · 经分二法母论。
Dhammasaṅgaṇīmātikā niṭṭhitā. · 法集论母论已毕。