Tevīsatimo paricchedo
Tevīsatimo paricchedo第二十三章
4. Nibbānavibhāgo
4. 涅槃分别
23. Mūlavisuddhikathā23. 根本清净论
§895
895.
Itthaṃ cittaṃ cetasikaṃ, rūpañcevāti saṅkhatā;
心及心所如前所述,色等因缘所集者;
Vuttā asaṅkhataṃ dāni, nibbānanti pavuccati.
今说无因缘所集者,名为涅槃。
§896
896.
Sīlavisuddhi ādimhi, tato cittavisuddhi ca;
于戒清净等初,继而于心清净。
Diṭṭhivisuddhināmā ca, kaṅkhāvitaraṇāpi ca.
所谓见净者,亦是断除疑惑者。
§897
897.
第八九七。
Tato paraṃ maggāmagga-ñāṇadassananāmikā;
次为名为道与不道的知识与见解;
Tathā paṭipadāñāṇa-dassanā ñāṇadassanaṃ.
如同修行智慧的见解即为知识的见解。
§898
898.
第八九八。
Iccānukkamato vuttā, satta honti visuddhiyo;
依此次第所说,净处共有七种。
Sattamānuttarā tattha, pubbabhāgā cha lokiyā.
在此,则是第七种最上者,前半部分属于世间法。
§899
899.
Saṃvaro pātimokkho ca, tathevindriyasaṃvaro;
戒禁与巴帝摩卡戒律是在此;同时也包括根的禁制;
Ājīvapārisuddhi ca, sīlaṃ paccayanissitaṃ.
生活纯正所依,戒律亦在其中。
§900
900.
Iti sīlavisuddhīti, suddhametaṃ pavuccati;
如是,这纯净的戒德被称为清净戒。
Catupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ.
四净戒具足,深受净化之行所围绕。
§901
901.
九百零一。
Kasiṇāni dasāsubhā, dasānussatiyo pana;
十种光明轮(金刚光、宝珠光等),以及十种回忆法;
Appamaññā ca saññā ca, vavatthāruppakāti ca.
无量正念与正见,亦有成理的理由。
§902
902.
九百零二。
Samathakkammaṭṭhānāni, tālīsaṭṭhakathānaye;
静虑修习所依,为六十六种不同解说。
Pāḷiyaṃ tu vibhattāni, aṭṭhatiṃsāti vaṇṇitaṃ.
巴利语已分别,数为三十八种。
§903
903.
九百零三。
Pathavāpo ca tejo ca,
土元素与火元素,
Vāyo nīlañca pītakaṃ;
风元素而且有蓝色与黄色,
Lohitodātamākāsaṃ ,
红色、白色及空间元素,
Ālokakasiṇanti ca.
皆称为光明遍相。
§904
904.
Kasiṇāni dasetāni, vuttānaṭṭhakathānaye;
此处谓十种遍,即在已述解说中所说的遍,
Aṭṭheva pāḷiyaṃ hitvā, ante tu kasiṇadvayaṃ.
巴利文中仅舍去八遍,末了但留了两种遍。
§905
905.
Uddhumātaṃ vinīlañca, vipubbakaṃ vikhāyitaṃ;
却高耸者与深蓝色者,吹开者与敞开的者;
Vicchiddakañca vikkhittaṃ, hatavikkhittalohitaṃ.
切断者与散开者,杀散者与血红者。
§906
906.
九百零六。
Puḷavakaṃ aṭṭhikañceti, asubhā dasa desitā;
腐烂相与骸骨相等,不净观共宣说十种;
Rūpakāyavibhāgāya, dasakāyavipattiyā.
为色身分别之用,为十身死难之故。
§907
907.
九百零七。
Buddhe dhamme ca saṅghe ca, sīle cāge ca attanā;
于佛、法及僧及戒、施施己,
Devatopasamāyañca, sattānussatiyo kamā.
及天众崇敬,以及七诸念,及欲念。
§908
908.
Maraṇassati nāmekā, tathā kāyagatāsati;
名为观念死亡之念,亦即身念;
Ānāpānassaticcevaṃ, dasānussatiyo matā.
与入出息念相似,此即十种观念之说。
§909
909.
Mettā karuṇā muditā, upekkhāti catubbidhā;
慈、悲、喜、舍四种;
Vuttā brahmavihārā ca, appamaññāti tādinā.
称为梵行禅定,以无量心故称之。
§910
910.
九百一十。
Ekāhāre paṭikkūla-saññā nāmekameva tu;
单一饮食的反相观念,仅此名称而已;
Catudhātuvavatthānaṃ, catudhātupariggaho.
四大根本的说明,四大聚合的摄取。
§911
911.
九百一十一。
Ākāsānañcāyatanaṃ, viññāṇañcamathāparaṃ;
空无界处与识无别界;
Ākiñcaññaṃ tathā neva-saññānāsaññanāmakaṃ.
无所有界亦不,是非识的无识名。
§912
912.
九百十二。
Iccānukkamato vuttā, arūpajjhānikā pana;
这段话说的是循其次第说起,乃至无色界起。
Arūpakammaṭṭhānāni, cattāropi pakittitā.
无色界的修习法门,也分为四种,均已说明。
§913
913.
九百十三。
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse, ānāpāne ca sabbathā;
在光明(颜色)及色外(无色)禅定烦恼消除,以及入出息念修习之处,
Disvā sutvā phusitvā vā, parikammaṃ tu kubbato.
见闻听触之后,所行持的修法,其实属于不善。
§914
914.
第九百一十四条。
Uggaho nāma sambhoti, nimittaṃ tattha yuñjato;
聚合者名为缘由,意指在那里促成了缘相;
Paṭibhāgo tamārabbha, tattha vattati appanā.
随着对此缘相的觉知,于彼处现起安住。
§915
915.
第九百一十五条。
Sādhu sattā sukhī hontu, dukkhā muccantu pāṇino;
善良众生皆愿得安乐,苦患稳定离彼;
Aho sattā sukhappattā, hontu yadicchakāti ca.
世间众生得其安乐时,亦应于此欢喜。
§916
916.
Uddissa vā anodissa, yuñjato sattagocare;
专注于所观境与所不观境之间,修习者于内心世界中运用。
Appamaññā panappenti, anupubbena vattikā.
对此所观境,精勤不懈,循序渐进按步骤进行。
§917
917.
Kasiṇugghāṭimākāse, paṭhamāruppamānase;
于感官所现的色界中第一初禅生起,
Tasseva natthibhāve ca, tatiyāruppaketi ca.
若第一禅不存在,则称第三禅显现。
§918
918.
Yuñjantassa panetesu, gocaresu catūsupi;
在三种柔软之物中,四种境界亦复存在;
Appenti anupubbena, āruppāpi catubbidhā.
又循序渐进,其所触及者亦分为四类。
§919
919.
Ānāpānañca kasiṇaṃ, pañcakajjhānikaṃ tahiṃ;
入出息念为气界净器,五种可观净器于此;
Paṭhamajjhānikā vuttā, koṭṭhāsāsubhabhāvanā.
初为可观净器,当说为坏构造之禅定。
§920
920.
Sukhitajjhānikā tisso, appamaññā ca heṭṭhimā;
三种远离欢喜的善护最为胜妙,称为兼具卓越智慧者;
Upekkhāruppakā pañca, upekkhājhānikāti ca.
五种平等心的法称为平等心的善护者。
§921
921.
Ekā dasekā dasa ca, tayo pañceti sabbathā;
一、十及十的倍数,三、五诸数皆常被说;
Parikammavasā tiṃsa, cha koṭṭhāsā yathākkamaṃ.
三十种如是成就分部,六个品类依次分别。
§922
922.
九百二十二。
Pañcakādisukhopekkhā, jhānabhedā catubbidhā;
从五禅及其余禅的观察,禅的分别有四种;
Ekaccatupañcajhāna-vasena tividhā siyuṃ.
但就一、四、五禅的特性而言,分为三种。
§923
923.
九百二十三。
Rūpārūpavasā dve ca, appanāto punekadhā;
有色法与无色法的两种状态,安止相分别又有一种;
Iccevamappanā kamma-ṭṭhānabhedā samissitā.
如此安止的不同,乃是因业处的差别而生的。
§924
924.
第九百二十四条。
Dve ca saññāvavatthānā, aṭṭhānussatiyoti ca;
有两种想的缘起,称为八种念想;
Sesā dasa pavuccanti, upacārasamādhikā.
其余十种称为近行定所依。
§925
925.
第九百二十五条。
Parikammopacārānulomagotrabhuto paraṃ;
顺行与逆行的念想持法相应彼此交替;
Pañcamaṃ vā catutthaṃ vā, javanaṃ hoti appanā.
第五种或第四种念想,谓为速行安止。
§926
926.
九百二十六。
Appanājavanaṃ sabbaṃ, lokuttaramahaggataṃ;
「安住」者,是指一切完全超越世俗的境界;
Tihetukaparittāni, purimāni yathārahaṃ.
如实地说,是三因缘圆满周遍,而这些因缘在过去亦是相同的。
§927
927.
九百二十七。
Āvajjanā ca vasitā, taṃsamāpajjanā tathā;
放逸和安住,及其相应的对治方法;
Adhiṭṭhānā ca vuṭṭhānā, paccavekkhaṇa pañcamā.
设立与起来的决心,以及第五者反复观察。
§928
928.
Vasitāhi vasībhūtā, iti katvāna pañcahi;
述说为「由已被驯服者所制约」,依此分作五种;
Bhāventassa panappenti, uparūpari appanā.
对于修习者而言,彼此之间彼此侵入。
§929
929.
Yuñjantassa tu vuṭṭhāya, kasiṇajjhānapañcamā;
对于调伏者而言,第四是「止观遍五入处定」;
Pañcābhiññā hi appenti, rūpasaddādigocare.
五种通达于色声等境界,彼此相侵入。
§930
930.
Lokuttarā panappenti, sabbe nibbānagocare;
所有超世间者,皆具涅槃境界;
Aniccadukkhānattāti, bhūmidhamme vipassato.
正见无常、苦、无我三相,观察诸法本质。
§931
931.
Tattha ca pādakajjhānaṃ, sammaṭṭhajjhānameva vā;
于彼或为足念,或为正念;
Ajjhāsayo ca vuṭṭhāna-gāminī ca vipassanā.
内观或起,或行正见观照。
§932
932.
九百三十二。
Maggānaṃ jhānabhedāya, yathāyogaṃ niyāmatā;
对于诸道禅那种类之别,依其相应者,具有定数法则;
Yathāsakaṃ phalānaṃ tu, maggā honti niyāmatā.
又如诸果实各有定数,其缘道亦具一定法则。
§933
933.
九百三十三。
Maggānantaramevātha, bhūmidhamme vipassato;
于诸道之间观察大地法性时,
Phalasamāpattiyampi, appeti phalamānasaṃ.
即使果报得至,心识亦未趋于完全满足。
§934
934.
Anupubbasamāpattiṃ, samāpajjissa vuṭṭhito;
得至渐次成就,成就后即起身;
Jhānadhamme vipassitvā, tattha tattheva paṇḍito.
于禅法观照清明,于彼即为智者。
§935
935.
Catutthāruppamappetvā, ekadvijavanāparaṃ;
安乐(禅)得四等,如俗士异名;
Nirodhaṃ nāma phusati, samāpattimacittakaṃ.
名为灭者,心达成时证得灭。
§936
936.
Arahā vā anāgāmī, pañcavokārabhūmiyaṃ;
阿拉汉或无来者,处于五趣轮回之地;
Yathāsakaṃ phaluppādo, vuṭṭhānanti tato mato.
如同稻穗成熟,故称此地。
§937
937.
Appanāpariyosāne, siyā sabbattha sambhavā;
净除诸烦恼已尽,普遍皆能生起;
Bhavaṅgapāto taṃ chetvā, jāyate paccavekkhaṇā.
断除有漏生死,复起回忆观察。
§938
938.
九百三十八。
Iti vuttānusārena, appanānayasaṅgahaṃ;
依教言领会,对专注安住加以总结;
Yathāyogaṃ vibhāveyya, tattha tattha vicakkhaṇo.
如理分别,应当善巧分别此处彼处。
§939
939.
九百三十九。
Cittavisuddhi nāmāyaṃ, cittasaṃklesasodhano;
此名为心净,意指净除心之浊染;
Upacārappanābhedo, samatho pubbabhāgiyoti.
与近行专注无分别者,此为定境之前段。
Iti nibbānavibhāge mūlavisuddhikathā niṭṭhitā. · 如是,涅槃分别中的根本清净论已毕。
Tevīsatimo paricchedo. · 第二十三章。