三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页随附论藏随附其他随附Dvāvīsatimo paricchedo

Dvāvīsatimo paricchedo

157 段 · CSCD 巴利原典
Dvāvīsatimo paricchedo第二十二品
22. Pakiṇṇakakathā二十二、杂说
§844
844.
Itthaṃ rūpānamuppattiṃ, dīpetvā dāni vuccati;
如是说明色法的生起,现今称之为发光现象;
Pavattikosallatthāya, tatthevetaṃ pakiṇṇakaṃ.
是为流转巧妙之用,正因此而表现多样。
§845
845.
Duvidhā sandhiyo tattha, missāmissavibhāgato;
此中有两种结合,分为真实与非真实;
Tividhāpi cekacatu-pañcavokārabhedato.
又有三种或四种或五种差别。
§846
846.
Rūpamattā asaññīnaṃ, nāmābhāvā amissitā;
对仅以色为有者,心识不具,名色二者便已消失;
Nāmamattā arūpīnaṃ, rūpābhāvāti ca dvidhā.
对仅以名为有者,则无色相,色也因名而分别,故分为二。
§847
847.
Kāmāvacarikā ceva, rūpāvacarikāti ca;
有欲染者,有色相染者,
Duvidhā missitā ceti, bhavanti ca catubbidhā.
如此二种而成即失,结果生起则有四种。
§848
848.
Ekaccatuvokārā ca, amissā pañca sandhiyo;
有单数三种连接,以及缺失的五种连接;
Chabbīsatividhā missā, pañcavokārasandhiyo.
有二十六种种类的缺失,和五种形式的连接。
§849
849.
Itthaṃ bhūmippabhedena, ekatiṃsavidhāpi ca;
依此地分之别,亦有三十种之一;
Santatirāsibhedena, siyuṃ tiṃsavidhā kathaṃ.
连绵断续分之别,有三十种,究竟如何?
§850
850.
八百五十。
Rūpasantatisīsānaṃ ,
色界诸层共三十六,
Rāsayo sattavīsati;
境界共二十七;
Vuttā kāme vasā tesaṃ,
其中所说皆为欲境,
Sattakā kāmasandhiyo.
欲界共七层。
§851
851.
八百五十一。
Vedanāsaññāsaṅkhāra-viññāṇakkhandhasaṅgahā;
受、想、行、识蕴及五蕴的总集;
Sabbatthāpi catassova, nāmasantatiyo siyuṃ.
在一切处皆然,唯独是四者不可分离;
§852
852.
Iccubhinnaṃ vasā honti, tatthekādasakādayo;
有十一种因缘相互依存、相续流转;
Santatirāsayo pubbe, vibhattā sattakādayo.
过去曾存七种因缘分别状态;
§853
853.
Ekādasakadasaka-navaṭṭhasattakā siyuṃ;
当有十一、十、一、九、八、七这样的数列时,
Chakkena saddhiṃ viññeyyā, tasmā tattha cha saṅgahā.
可依此与六相应而被认识,因此称之为「六之集合」。
§854
854.
第八百五十四条。
Aṭṭha santatiyo honti, rūpalokena missitā;
有八类合类,是以色界分别的,
Aṭṭhako rāsi tattheko, tasmā santati vuccati.
第八类为一个种类,因此称为合类。
§855
855.
第八百五十五条。
Jīvitanavako tveko, asaññī paṭisandhiyaṃ;
「生命」指一切存在的存续状态;「缺乏分别」指缺少觉知分辨的性质,形容其与世间分别心不相应。
Arūpīnaṃ catassopi, nāmasantatiyo siyuṃ.
「无色」乃四种无形无相的界域;「名的连续」指心的连续流转,意指一种无色界的心理连续状态。
§856
856.
第八百五十六偈。
Iccekakacatukkānaṃ, vasena dve amissitā;
「一区与四区」者,指色界及无色界两大类别中的部分,数量为二,已丧失了某些现象。
Aṭṭhavīsañca missāti, tiṃseva honti sandhiyo.
二十七处失落,有三处为接合处,意指色界无色界各界修行功德中,某些状态已消减。
§857
857.
第八百五十七偈。
Ekuppādanirodhā ca, amissā tattha rāsayo;
同生同灭,彼处诸聚不相混杂;
Missitānaṃ vibhāgoyaṃ, yathāyogaṃ kathīyati.
「灭」(missitā)者的分别,就此根据它们的前后相续关系而加以说解。
§858
858.
第八百五十八偈。
Uppādaṭṭhitibhaṅgānaṃ, vasā tīṇi khaṇānipi;
关于起、住、灭、坏四种分别,在此三种时间阶段中现起;
Samānāneva nāmānaṃ, ekacittakkhaṇaṃ mataṃ.
这三种时间阶段在名称上是相同的,但观之则为一念之间的不同现象相续。
§859
859.
第八百五十九偈。
Tulyamuppādabhaṅgānaṃ, rūpānampi khaṇadvayaṃ;
生起与灭尽同等,形色亦同瞬息二现;
Ekūnapaññāsamattaṃ, ṭhitikkhaṇamudīritaṃ.
四十九法恒常立现,刹那之间沙沙显露。
§860
860.
Nāmarūpānamuppādo, bhaṅgopi hi samo mato;
名色二法之生起,灭尽亦当同等看待;
Dandhaṃ hi vattikaṃ rūpaṃ, nāmaṃ tu lahuvattikaṃ.
形色如盘旋之轮,名称则轻微旋转;
§861
861.
Tathā hi rūpe tiṭṭhante, cittuppādā tu soḷasa;
如是,诸色停住时,心之生起为十六。
Uppajjitvā pavattitvā, bhijjanti ca lahuṃ lahuṃ.
生起、转动之后,轻微而流转不绝。
§862
862.
八百六十二。
Tasmā hi ekapaññāsa-khaṇarūpakkhaṇaṃ tathā;
由是,一百五十刹那色心如此,
Sattarasacittakkhaṇaṃ, tikhaṇanti ca vuccati.
一百七十七心刹那,称为敏捷。
§863
863.
八百六十三。
Cittakkhaṇaṃ hi tiṇṇannaṃ, tattha viññattikadvayaṃ;
因心识念一现犹如三种法已成就,其中存在两种清晰分别;
Lakkhaṇattayarūpaṃ tu, salakkhaṇavavatthitaṃ.
其表现为标志的出现,并且依于显著标记加以显现。
§864
864.
第八百六十四条。
Tasmā hitvā dvayañcetaṃ, bāvīsatividhampi ca;
因此放弃这两者,同时也包括二十二种规制;
Rūpaṃ nāma catukkañca, salakkhaṇaniyāmitaṃ.
所谓色,其为四摄,依正标志予以控制。
§865
865.
第八百六十五条。
Ekuppādanirodhā ca, tattha tulyakkhaṇā matā;
『一切生起与一切止灭』者,于此教法中,被认为是同时现起的。
Atulyakkhaṇadhammānaṃ, siyā bhedaṃ yathārahaṃ.
对于非同时现起的现象,则依其正理,存在分别。
§866
866.
第八百六十六条。
Paṭisandhikkhaṇe jātaṃ, tasmā rūpaṃ tato paraṃ;
『复合现象之生起』者,从此色法就生起他色,
Sattarasamacittassa, bhaṅgena saha bhijjati.
如同同心之十七色共伴破碎而污损。
§867
867.
第八百六十七条。
Tassa ṭhitikkhaṇe jātaṃ, rūpampi ca tato paraṃ;
彼时现起之处生起,形色亦继而现起;
Aṭṭhārasamacittassa, uppāde pana bhijjati.
与十八处心法俱生,于起时相互依存。
§868
868.
Tassa bhaṅgakkhaṇe jātaṃ, rūpampi ca tato paraṃ;
彼时破坏之处生起,形色亦继而现起;
Aṭṭhārasamacittassa, ṭhitikālesu bhijjati.
与十八处心法俱存,处于现行之际相互依存。
§869
869.
Tathā dutiyacittassa, uppādamhi samuṭṭhitaṃ;
如第二心,于生起时俱现;
Aṭṭhārasamacittassa, bhaṅgena saha bhijjati.
于十八种心,连同破坏而俱生。
§870
870.
Iti vuttaniyāmena, sajātikkhaṇato paraṃ;
依此规律,彼此相承,
Ṭhatvā ekūnapaññāsa, khaṇāni puna bhijjati.
停留四十九个瞬间后,再次生起。
§871
871.
Tasmā ekūnapaññāsa, kalāpā saha vattare;
于是,与五十一块分块同时运转;
Eko jāyati eko ca, bhijjatīti ca sabbathā.
其中各自生起,亦普遍消溶。
§872
872.
八百七十二。
Ekasantatisambandhā, kalāpā saha kammajā;
五十一种连续相系,是因业所生的分块;
Yathānupubbaghaṭitā, ekapaññāsa labbhare.
如实依次组合而成,获得唯一的五十一。
§873
873.
八百七十三。
Sattavīsa paniccevaṃ, kāme dve rūpabhūmiyaṃ;
二十五种欲境,以及两种色境;
Rūpasantatisīsānaṃ, rāsayo sattakādayo.
色界三十三天,诸天以七为始等。
§874
874.
八百七十四。
Ekūnatiṃsa sabbepi, kammajātā yathārahaṃ;
二十九种现行业所生法,皆如实;
Ekapaññāsa ghaṭikā, pavattanti khaṇe khaṇe.
五十一瞬现行法,随时流转。
§875
875.
八百七十五。
Tattha sandhikkhaṇe jātaṃ, sattarasamacetaso;
彼处谓时起而现行,心同七觉支一齐生起;
Uppāde bhijjaticcevaṃ, vutto aṭṭhakathānayo.
于生起及消灭俱中,即被如此解说讲述;
§876
876.
第八百七十六节。
Taṃ nayaṃ paṭibāhitvā, cittena saha bhijjati;
此理若能堪能摄受,自性即随心而消灭;
Cittena saha jātanti, vuttamācariyena hi.
随心而消灭者,即依古师教授之理也。
§877
877.
第八百七十七节。
Ānāpānatakkacārā , ekuppādanirodhakā;
入出息念修习,即是生起与灭尽的调伏法;
Vuttā hi yamake kāyavacīsaṅkhāranāmakā.
这是在两端所说的身语行蕴名;
§878
878.
八百七十八。
Cittuppādakkhaṇe jātā, utu tassa ṭhitikkhaṇe;
识在生起时俱现,色在其住立时亦然;
Rūpaṃ janeti tatthāpi, utu bhaṅgakkhaṇepi ca.
色在此时生出,且于坏灭之刻亦然。
§879
879.
八百七十九。
Anupubbakkamenevaṃ, jātaṃ rūpaṃ tathāparaṃ;
正如渐进之法,生起此色及他色;
Aṭṭhārasamauppādaṭṭhitiādīsu bhijjati.
在十八因缘生灭等中起。
§880
880.
八百八十。
Itthaṃ kalāpā ghaṭitā, utujāhārajāpi ca;
如此集结成团,即晴清火聚;
Ekasantatisambandhā, ekapaññāsa labbhare.
一百一十三种联系,得其五十各别。
§881
881.
八百八十一。
Kalāpā cittajā yasmā, uppādakkhaṇasambhūtā;
因为群集是由心所生,缘起于生成的瞬间。
Ghaṭikā saha labbhanti, tasmā sattaraseva te.
因此,与其相俱的束亦随之而得,不离七种俱缘。
§882
882.
八百八十二。
Sabbepi rūpajanakā, cittuppāde yathāsakaṃ;
一切色类皆因心生,依其所生而有;
Janenti ṭhitibhaṅgesu, na janentīti kecanā.
有些则生于成住坏中,有些则不生。
§883
883.
八百八十三。
Kusalābyākatādīnaṃ, ekuppādanirodhatā;
善法不善法等起与止的特性;
Dhammānaṃ yamake vuttā, iti pāḷi vadanti ca.
这是以法的两种对立面来论述的,所以巴利文说。
§884
884.
第八百八十四。
Kusalādikasambandhā, tattha tattha hi desitā;
与善法等有关的(内容),在各处皆有说法;
Iti vatvā pure vuttaṃ, icchantācariyā nayaṃ.
如前所说,称此为智者所欲的教法指导。
§885
885.
第八百八十五。
Iccevaṃ catusambhūtā, rūpasantatirāsayo;
如此,四大因缘和合,形成连续的色法;
Rūpāni ca kalāpā ca, ekābaddhā yathārahaṃ.
色法及其聚合,均如实连续相续,没有断绝。
§886
886.
Suttapavattamattānaṃ, sambuddhānampi pāṇinaṃ;
依据经中所述,乃至于圣者悉达多及世间诸具足圣者;
Yāva maraṇakālāpi, pavattanti nirantaraṃ.
直至临死之际,其身色法不断持续不断。
§887
887.
Āyukkhayā ca maraṇaṃ, tathā kammakkhayā siyā;
寿命的终尽和业力的消灭,也应当如此;
Ubhinnaṃ vā khayā cātha, upacchedakakammunā.
这两种消灭,无论哪一种,都是由断除业力而成。
§888
888.
八百八十八。
Catudhāpi marantassa, tassevaṃ tu yathārahaṃ;
死人之故,有四种情况,依当理而为是;
Sattarasacittakkhaṇamattasesamhi jīvite.
所余存于生命中的,是十七心念刹那。
§889
889.
八百八十九。
Upariccuticittassa , sattarasamacetaso;
上识念起的心,具七相众之心。
Ṭhitikālamupādāya, na tu jāyati kammajaṃ.
依持久时间,而非因业生生。
§890
890.
八百九十。
Tassuppādakkhaṇe jātaṃ,
彼时产生,有所生起,
Rūpañca cutiyā saha;
与色及断灭一同,
Bhijjatīti mato nāma,
谓之溃散。
Tato hoti sa puggalo.
于是那个人便成就此果。
§891
891.
Cittajāhārajañcāpi, na jāyati tato paraṃ;
心的支分及其所产生者,之后再无生起;
Utusambhavarūpaṃ tu, avasissati vā na vā.
季节变化之色,究竟是否留存,则未必定。
§892
892.
Tato vuttanayeneva, matasatto yathārahaṃ;
以上即是如实所说之法,如真实意趣所显。
Missāmissāhi sandhīhi, punadevopapajjati.
由契约不契约的关系,又重新发生。
§893
893.
八百九十三。
Tato vuttanayeneva, ekūnatiṃsa kammajā;
从此所论述,三十二种业生之法;
Tesamuṭṭhānikā pañca, catuttiṃsa samissitā.
其中现起的五种,以及摧毁的三十四种。
§894
894.
八百九十四。
Kalāpā rāsayo honti, sattavīsatibhūmisu;
群集和氏族存在于二十七个国土。
Iti sabbapakārena, rūpadhammā pakāsitāti.
由此可知,以一切因缘为缘,色法显现。
Iti rūpavibhāge pakiṇṇakakathā niṭṭhitā. · 如是色分别中杂说已毕。
Dvāvīsatimo paricchedo. · 第二十二品。
Niṭṭhito ca sabbathāpi rūpavibhāgo. · 一切色分别已全部完毕。