三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页随附论藏随附其他随附Sattarasamo paricchedo

Sattarasamo paricchedo

183 段 · CSCD 巴利原典
Sattarasamo paricchedo第十七章
17. Diṭṭhisaṅgahakathā十七、见摄论
§593
593.
Yevāpanakanāmena , dhammā chandādayo tathā;
正如众法依名称而成,亦如欲等法;
Khandhādayo ca koṭṭhāsā, uddiṭṭhā hi yathārahaṃ.
复如蕴等诸堆集合体,确已依其本相而立。
§594
594.
Tattha chandādayo dhammā, vibhattāva yathārahaṃ;
于此,欲等诸法,已依本相分别;
Khandhādirāsayo vāpi, viññeyyā dāni sambhavā.
蕴等根源亦当理解,如今得以生起。
§595
595.
Vedanā vedanākkhandho, cakkhusamphassajādikā;
受为受蕴,眼触等生起的感受,
Saññā ca saññākkhandhoti, chabbidhāpi pakāsitā.
想为想蕴,亦有六种分别表示。
§596
596.
Saṅkhārakkhandhanāmena, sesā cetasikā matā;
行蕴是其名,其余心行法属之;
Vuttā viññāṇakāyā cha, viññāṇakkhandhanāmato.
已述有意识身六种,称为识蕴者也。
§597
597.
五百九十七。
Rūpakkhandho punekova, sampayuttāviyogino;
色蕴如前,谓是分别相联断离者;
Arūpino ca cattāro, pañcakkhandhā pavuccare.
非色蕴则有四,合称为五蕴。
§598
598.
五百九十八。
Manāyatananāmaṃ tu, cittameva tathāparā;
心处名之,亦复如是;
Cakkhuviññāṇadhātādisattaviññāṇadhātuyo.
眼识界等七识界。
§599
599.
第五九九。
Sabbe cetasikā dhammā, dhammāyatanasaṅgahā;
诸法心所、法界聚集,
Dhammadhātūti ca vuttā, dvipaññāsāpi sabbathā.
谓之法界,二十五法周遍无遗。
§600
600.
Sukhumāni ca rūpāni, nibbānañcettha gayhare;
细微色法,在涅槃之处显现,
Oḷārikāni rūpāni, dasāyatanadhātuyo.
为丝状色法,乃十处界色。
§601
601.
六百零一。
Cakkhusotaghānajivhā-kāyāyatananāmakā;
眼、耳、鼻、舌、身诸根,即名为六处。
Rūpasaddagandharasa-phoṭṭhabbāyatanāni ca.
色、声、香、味、触,诸法所缘亦名六处。
§602
602.
六百零二。
Dvādasāyatanā sabbe, hontaṭṭhārasadhātuyo;
十二处广大俱足,应知为色法与触法之基。
Khandhā ṭhapetvā nibbānaṃ, natthi paṇṇatti tīsupi.
彼覆盖蕴法,而成涅槃,非言说所能及三者。
§603
603.
Āhārādi ca koṭṭhāsā, pubbe vuttanayāva te;
饮食等诸根门,在前所说的范围之内;
Iti missakasaṅkhepo, viññātabbo vibhāvinā.
如此略说错乱者,应当明知以分别观察。
§604
604.
Dvādasākusalesveva, cuddasāpi vavatthitā;
如同十二不善业,十四业亦有其依据;
Ye sāvajjāva tesampi, saṅgaho dāni niyyate.
那些是恶之根本者,其集合现今已显。
§605
605.
Kāmāsavo bhavāsavo, diṭṭhāvijjāsavāti ca;
欲垢、存在垢、见解无明垢等,
Cattāro āsavā vuttā, tayo dhammā sarūpato.
称为四种垢,三种的性质相同。
§606
606.
Āsavā āsavaṭṭhena,
垢如同污泥,
Oghā vuyhanato tathā;
亦如洪水波涛般席卷而来;
Yojentīti ca yogāti,
所谓联结者,即结合者,
Te cattāro ca desitā.
此四种皆已被宣说。
§607
607.
第六百零七条。
Kāmabbhavo ca paṭigho, māno diṭṭhi ca saṃsayo;
欲望生起与瞋恨,傲慢、见解及疑惑;
Sīlabbataparāmāso, bhavarāgo tathāparo.
以及戒律上的错误追求,还有轮回的贪恋彼岸。
§608
608.
第六百零八条。
Issā macchariyāvijjā, iti saṃyojanā dasa;
贪欲、瞋恚、痴为三缠,嫉妒贪心为第十缠。
Aṭṭha dhammā sarūpena, abhidhamme pakāsitā.
此八法以形为类,于阿毗达摩中已示明。
§609
609.
第六〇九偈。
Issāmacchariyaṃ hitvā, katvā mānuddhavaṃ tahiṃ;
断除嫉妒贪心,内观身心无常;
Bhinditvā bhavarāgañca, rūpārūpavasā dvidhā.
破除生死欲爱,色法与非色法二种分别。
§610
610.
第六一〇偈。
Pañcorambhāgiyā ceva, pañcuddhambhāgiyāti ca;
五下分结,以及五上分结;
Dasa saṃyojanā vuttā, sutte satta sarūpato.
诸拘绊共说有十种,然于经中称七,即形态相同的七种。
§611
611.
第六一一节。
Ganthā dhammā ca cattāro, tayo dhammā sarūpato;
所说结者,法有四种,三种法彼此形态相同;
Abhijjhākāyagantho ca, byāpādo ca pavuccati.
其中有贪欲蕴结,及称恚结者。
§612
612.
第六一二节。
Sīlabbataparāmāso, kāyagantho tathāparo;
执着戒律戒法者,如同形体紧缚者两者相似;
Idaṃsaccābhiniveso, iti diṭṭhi vibhedito.
此谓对真实的执著,故此见解有所区别。
§613
613.
Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhamathāparaṃ;
欲欲与嗔恨,昏沉懈怠居于其后;
Tathā uddhaccakukkuccaṃ, kaṅkhāvijjāti aṭṭhime.
如是掉举与追悔,疑惑无知为第八者。
§614
614.
Dhammā nivaraṇā nāma, chadhā ca pana desitā;
所谓法障碍者,亦名遮止,乃是用于遮断法之故。
Micchādiṭṭhi panekāva, parāmāsoti vuccati.
诸多错误见即被称为毁谤,即用以破坏正法之义。
§615
615.
Upādānāni cattāri, kāmupādādināmakā;
有四种执取,此称为欲界等执取。
Diṭṭhisīlabbataṃ atta-vādupādānameva ca.
执见、执戒、执学修习及我见等,皆为我执之表现。
§616
616.
Lobhadiṭṭhivasā dveva, tividhā diṭṭhi desitā;
贪爱见执持仅两种,三种见法已被宣说;
Diṭṭhi sīlabbatamatta-vādo ceti mahesinā.
所谓见法,乃是唯有戒律根本的论说,如同大臣所言。
§617
617.
第六百一十七节。
Lobho doso ca moho ca,
贪、嗔及痴,
Māno diṭṭhi ca saṃsayo;
傲慢、见解与疑惑,
Thinamuddhaccamevātha,
懈怠与掉举追悔亦同此理,
Lokanāsayugaṃ tathā.
这即是世界烦恼的总汇。
§618
618.
第六百一十八。
Itthaṃ kilesavatthūni, kilesāti pakāsitā;
如是,烦恼之所缘,如烦恼之义已显明;
Dasete tu samānāva, parato ca sarūpato.
有十种烦恼同为一类,另有十种形态虽异却同为一类。
§619
619.
第六百一十九。
Kāmarāgo ca paṭigho, māno diṭṭhi ca saṃsayo;
欲爱、瞋恚、傲慢、见解与疑惑。
Bhavarāgo avijjāti, cha sattānusayā matā.
有情对存在的热爱与无明,是六种烦恼习气之谓。
§620
620.Gāhā ca palibodhā ca, papañcā ceva maññanā.
习气包括加害行为和迷惑的见解,以及纷乱的妄想。
Taṇhā māno ca diṭṭhi ca, diṭṭhi taṇhā ca nissayā.
渴爱、我慢与见解,见解依渴爱而起。
§621
621.
第六百二十一偈。
Parāmāsekako dveva, nissayā maññanā tayo;
此有两种极重的执著,谓对此三者认作依止;
Āsavoghayogaganthā, upādānā ca dubbidhā.
即烦恼之结、取执等难解的缠结。
§622
622.
六百二十二。
Aṭṭha nīvaraṇā vuttā, sattadhānusayā kathā;
已说八种烦恼遮障,及其七种根本烦恼之论述;
Saṃyojanā kilesā ca, daseva parato ṭhitā.
拘缚烦恼与恶习堕落者,分别共计十种,另列其外。
§623
623.
六百二十三。
Ekadvitichasattaṭṭhadasakā tu yathārahaṃ;
一、三、七、十七等数目,依次分别;
Dhammā sarūpato honti, yathāvuttesu rāsisu.
法有真相形态,如同所列众数一般。
§624
624.
六百二十四。
Kāmarāgabhavarāgā, kāmāsavabhavāsavā;
欲爱、爱染生成之爱,欲痴生成之痴;
Rūparāgārūparāga, iti lobho vibhedito.
色爱及因色生之爱,贪欲由此而分裂。
§625
625.
六百二十五。
Idaṃsaccābhiniveso , diṭṭhi sīlabbataṃ tathā;
此谓执著真实,即见解、戒律、禅定之执著;
Attavādo parāmāso, iti diṭṭhi pavuccati.
自我论及执著贪求,即称为见解。
§626
626.
Diṭṭhi pañcadasavidhā, lobhaṭṭhārasadhā tahiṃ;
见解有十五种,由贪爱根本生起而常存;
Sesā sapararāsīhi, samānā dvādasaṭṭhitā.
其余见解与它们相似,合起来共有六十二种。
§627
627.
Ekādasasamuṭṭhāne, diṭṭhilobhā vavatthitā;
在这十一种生成中,贪爱见解被阐明;
Avijjā sattasu vuttā, paṭigho pana pañcasu.
无明有七种,瞋恨有五种。
§628
628.
Māno ca vicikicchā ca, catuṭṭhānesu uddhaṭo;
慢心与怀疑,在四正勤中是骄慢放纵的行为;
Tīsu dvīsu ca thīnanti, aṭṭhete savibhattikā.
在其中三种中表现为懈怠,八种则各有不同。
§629
629.
Issāmaccherakukkuccamiddhalokavināsakā;
嫉妒、恶意、掉举和追悔等,此四种乃世间的毁灭因;
Chāvibhattikadhammāti, asambhinnā catuddasa.
此即八种不同的行为状态,合称为不调和的十四法。
§630
630.
六百三十。
Rūparāgārūparāga-kāmāsavabhavāsavā;
色欲、无色欲、贪欲、烦恼皆生于欲爱。
Honti diṭṭhiviyuttesu, pubbe vuttanayā pana.
这些存在于见所引发者中,然先前已有所说。
§631
631.
六百三十一。
Iti sāvajjasaṅkhepaṃ, ñatvā puna vicakkhaṇo;
如是,具知悉微妙者,当明了此欲爱简略之说,
Bodhipakkhiyadhammānaṃ, saṅgahampi vibhāvaye.
亦当详辨觉支诸法的集会。
§632
632.
六百三十二。
Yesu saññācittadiṭṭhi-vipallāsā yathākkamaṃ;
此谓感知、心识、见解之误乱,依其本际而行。
Subhaṃ sukhaṃ niccamattā, iti dvādasadhā ṭhitā.
有十二法,常住于美乐之中。
§633
633.
六百三十三。
Tattha kāye vedanāsu, citte dhammesu cakkamā;
其中心,身上受苦、心中法等,皆显现;
Asubhaṃ dukkhamaniccamanattāti upaṭṭhitā.
呈现为不美、不乐、无常、无我之相。
§634
634.
六百三十四。
Yathāvuttavipallāsapahānāya yathārahaṃ;
正如前文所说,为了断除误解,依照正法而行;
Bhinnā visayakiccānaṃ, vasena pana sambhavā.
虽有不同境缘的事,但因顺从,能够发生正行。
§635
635.
六百三十五。
Cattāro satipaṭṭhānā, kāyānupassanādayo;
四念处,即身体观照等;
Iti vuttā panekāva, sammāsati mahesinā.
此法被广大宣说,乃由正念尊者所明说。
§636
636.
Uppannānuppannapāpapahānānuppannāya ca;
坏因坏果的断尽以及坏因未起的断尽,皆属断尽范畴;
Anuppannuppannehi vā, nibbatti abhivuddhiyā.
或者断尽未起的坏因与已起的坏果,缘此生起增长。
§637
637.
Padahantassa vāyāmo, kiccābhogavibhāgato;
断除坏因的精进,是依职分而有所不同;
Sammappadhānā cattāro, iti vuttā mahesinā.
正确之努力共有四种,此为世尊所教授。
§638
638.
Chando ca vīriyaṃ cittaṃ, vīmaṃsāti ca tādinā;
「恻隐」与「精进」及「心念」,以此等义审察考察;
Cattāro iddhipādāti, vibhattā caturādhipā.
谓「四种神足」,乃四种至尊的神足,分别不同。
§639
639.
Saddhindriyañca vīriyaṃ, sati ceva samādhi ca;
信根与精进,正念以及定力;
Paññindriyañca pañceva, bodhipakkhiyasaṅgahe.
慧根五种,皆属觉支集合。
§640
640.
Indriyānindriyaṭṭhena, balaṭṭhena balāni ca;
以根为基础的根,凭借力量而显现种种力,
Iti bhinnā vibhattā ca, duvidhāpi mahesinā.
此等种种相互分离且具区别,由尊者分为两种类。
§641
641.
Satī ca dhammavicayo, tathā vīriyapītiyo;
念觉成长及法的增长,精进等欢喜之相;
Passaddhi ca samādhi ca, upekkhāti ca tādinā.
安静与定,及由彼等生起的舍心。
§642
642.
Desitā satta bojjhaṅgā, bujjhantassa sabhāvato;
觉悟者的七种觉支,是觉者的本性所现;
Kāyacittavasā bhinnaṃ, katvā passaddhimekakaṃ.
身与心有别各分开,行之以一意清净。
§643
643.
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ;
正见与正思维、正精进,远离放逸不退转;
Sammāsati samādhī ca, maggo aṭṭhaṅgiko mato.
正念与正定俱具足,八支圣道名之为道。
§644
644.
六百四十四。
Iti satteva saṅkhepā, sattatiṃsa pabhedato;
这即是简要归纳,共分为三十七种。
Ekaṃ katvāna passaddhiṃ, asambhinnā catuddasa.
成一则得安静,且不破坏十四种法。
§645
645.
六百四十五。
Navadhā vīriyaṃ vuttaṃ, chasu rāsīsu pañcasu;
说有九法精进,于六批、五类中;
Aṭṭhadhā sati sesā tu, samānapadarāsikā.
余剩戒定八种,且于同类相似。
§646
646.
Pañcasveva tu paññā ca, samādhi caturāsiko;
「五种」者即是慧,「定」者四支。
Saddhā dvīsu vibhattāti, pañcete savibhattikā.
「信」分为两种,五者皆有分别。
§647
647.
Navā vibhattikā sesā, chando cittamathāparaṃ;
「九」者为分别(相别),余者皆是欲望、心与他事;
Pīti passaddhipekkhā ca, saṅkappo viratittayaṃ.
「喜」「宁静」「观察」及「解脱的思惟」。
§648
648.
Iti vuttanayā sabbe, bodhipakkhiyasaṅgahā;
如是所说者,诸佛所具足的觉分合集;
Lokuttaresu sambhonti, sabbathāpi yathārahaṃ.
于出世间者中生起,无不适当,普遍恒常。
§649
649.
Pubbabhāge yathāyogaṃ, lokiyesu ca labbhare;
在前文所合,乃至世间行得其法;
Nibbedabhāvanākāle, chabbisuddhipavattiyaṃ.
寂灭修习之时,六种清净得以增长。
§650
650.
六百五十。
Iti missakasāvajjā, bodhipakkhiyasaṅgahā;
此为邪行恶业,即波罗提耶诸善根之相集会。
Yevāpanakarāsimhi, yathāsambhavato ṭhitā.
如实处于诸方便中,依其所应而立。
§651
651.
六百五十一。
Kammapathā tu sambhonti, puññāpuññesu sabbathā;
种种业道由此而生,无论善恶皆有;
Apathā ca sucaritā, tathā duccaritāpi ca.
善行道路作为善行,恶行道路作为恶行。
§652
652.
Tattha kammapathaṭṭhāne, anabhijjhādayo pana;
此处所谓业道现前,即无贪等法;
Upacārena vuccanti, vipākesu kriyesu vāti.
称为近行,指果报显现时的业所为也。
Iti cetasikavibhāge diṭṭhisaṅgahakathā niṭṭhitā. · 如是,在心所分别中,见摄论终了。
Sattarasamo paricchedo. · 第十七章。
Niṭṭhito ca sabbathāpi cetasikavibhāgo. · 并且,心所分别已于一切方面终了。