13. Terasamo paricchedo
13. Terasamo paricchedo13. 第十三品
Nissandaphalavibhāgo流出果分别
§1792
1792.
一七九二。
Vipassanāya nissandamiti vuttamito paraṃ;
谓依止观慧已成,如何第二问说;
Saccānaṃ paṭivedhādiṃ, pavakkhāmi yathākkamaṃ.
即现知真谛之趣义,依次陈说莫迟延。
§1793
1793.
一七九三。
Pariññā ca pahānañca, sacchikiriyā ca bhāvanā;
觉解断有及实践,证显之用共修习;
Iti dukkhādisaccesu, kiccamāhu catubbidhaṃ.
于苦诸事等中说,有四种功用显事理。
§1794
1794.
Taṃ sabbaṃ maggakālamhi, karissati tato paraṃ;
在修行正道的全过程中,之后将成就更高的境界;
Paṭipassaddhakiccattā, kataṃ hoti phale kathaṃ.
通过安住正业,究竟的果报如何发生,果报为何显现。
§1795
1795.
Chinnatālo phalasseva, chinnānusayamūlakā;
正如砍断的树枝结出的果实,断除了深根的习气;
Khandhā nālamadhiṭṭhānaṃ, vipallāsapavattiyā.
五蕴如同没有根基的木桩,在颠倒错乱中动摇不定。
§1796
1796.
Accantapaṭipakkhattā, catumaggapavattiyā;
「应当着眼于相反面」,谓此由「四圣道」所起之故;
Paraṃ klesā na jāyanti, daḍḍhabījaṅkuraṃ yathā.
烦恼不再生,犹如坚固种子不发芽。
§1797
1797.
Niyyānaṭṭhavisesena, aññamaññassa paccayo;
「以流转果特殊性」,谓众生彼此相依;
Maggova maggaṃ bhāveti, jāyamānotha vā puna.
道如道之修习,或再生或不再生。
§1798
1798.
Maggappavattisantāne , bhāvanāti pavuccati;
『道的开展』者,谓之修习。
Vattamānena taṃ kiccaṃ, nipphāditamasesato.
以当下正在进行的为业,清净无玷地完成此事。
§1799
1799.
Iti tīṇipi saccāni, kiccato paṭivijjhati;
如是,三种圣谛因所当作之事而得洞察;
Nibbānaṃ sacchikubbanto, maggo ekakkhaṇe saha.
证得涅槃者,同时即见道。
§1800
1800.
Kiccappavattito cettha, paṭivedhoti vuccati;
此处所说的「事业流转」者,即称为「证达」;
Tañca sādheti maggoyaṃ, niyyanto santigocaro.
而所谓「证达」者,即是此道之成就,导引至安隐之所。
§1801
1801.
一八〇一。
Pariccajitvā saṅkhāre, maggassārabbha nibbutiṃ,
舍弃诸行之后,业道初起而涅槃现前,
Niyyānameva saccesu, kiccasādhanamīritaṃ.
于真谛中完全约摄,此乃事业成就之真实显现。
§1802
1802.
一八零二。
Maggo eva hi niyyāti, sesā tassopakārakā;
道路实因而向前行,余者皆为助益;
Appentā jhānadhammā ca, bujjhantā bodhipakkhiyā.
涵盖入定之法,觉悟觉支所在。
§1803
1803.
一八零三。
Tasmā tasseva vuṭṭhānaṃ, pakāsenti visesato;
因此正是此起,显露显彰独特;
Khandhehi ca kilesehi, vimokkhattayato kathaṃ.
于色蕴与染污,何以获解脱之道?
§1804
1804.
一八〇四。
Katvānābhinivesaṃ tu, yattha tattha yathā tathā;
作已执着,任凭处所与方式随顺而作,
Bhūmidhammaṃ pariggayha, vipassitvā tato paraṃ.
执持此地法,观察明了,继而超越。
§1805
1805.
一八〇五。
Yato kutoci vuṭṭhānaṃ, yadi hoti aniccato;
何以某处生起,若是无常,
Hutvādhimokkhabahulo, saddhindriyavisesato.
便堕落于喜悦与多虑,缘声根特别之缘故。
§1806
1806.
Animittavimokkhena, niyyanto sattapuggalo;
依止于无相解脱者,是被导引的有情个体;
Saddhānusārī paṭhame, majjhe saddhāvimuttako.
信乐随行者位居第一,信解脱者位居其中。
§1807
1807.
Ante paññāvimuttoti, tamīrenti tathāgatā;
最终谓之智慧解脱者,如来如是称之;
Saṅkhāre dukkhato disvā, vuṭṭhahanto sa puggalo.
观察行蕴之苦难,觉醒者即是此人。
§1808
1808.
一八零八。
Passaddhibahulo hutvā, samādhindriyalābhato;
因多具安宁,得定根力;
Tathevāppaṇihitena, niyyanto tividho bhave.
依此已定者,导入三种有。
§1809
1809.
一八零九。
Anattato vuṭṭhahitvā, vedabāhulyayogato;
破无我观,依感受过多而生;
Suññatenātha niyyanto, paññindriyavisesato.
以空为资导,缘聪慧根特胜而入。
§1810
1810.
一八一〇。
Dhammānusārī paṭhame, diṭṭhippatto tato paraṃ;
「随法而行」者,先得见解,继而发越于彼;
Ante paññāvimuttoti, tampi dīpenti paṇḍitā.
终究得解脱慧,圣哲谓之为彼之灯炬。
§1811
1811.
一八一一。
Āneñjapādakajjhāna-nāmakāyavisesato ;
谓身专注于不动无摇的止法;
Sacchikatvāna nibbānaṃ, majjhe cha kāyasakkhino.
亲证涅槃,身为其中的见证者。
§1812
1812.
Arūpato ca maggena, āneñjena ca rūpato;
由无色道及有色道所成,
Vimutto ubhatobhāga-vimutto arahā bhave.
阿拉汉得双重解脱,证入解脱。
§1813
1813.
Tivimokkhamukhībhūtā, iti vuṭṭhānasādhikā;
了知三种解脱门,故得成就觉醒之业;
Sattapuggalabhedañca, sampādeti vipassanā.
并由此观察七种众生类别。
§1814
1814.
Adhimuccati saddhā ca, yathāvatthusabhāvato;
信心被称为如实法性而坚定不移,
Ñeyyadhammesu sabbattha, paññā ca paṭivijjhati.
于应当知法中遍及一切,智慧则能够洞察透彻。
§1815
1815.
Tasmā saddhā ca paññā ca, vatthunicchayalakkhaṇā;
由此信心与智慧被认为是法的消尽标志,
Vatthuppatiṭṭhitā cāyaṃ, tilakkhaṇavipassanā.
此法正是立于法而存在的三相观照。
§1816
1816.
一八一六。
Tasmā saddhādhuro yogī, disvoḷārikalakkhaṇaṃ;
因此,有信心根基的人,具足天眼之相;
Tato paramanattāti, sukhume adhimuccati.
然后至微妙处更进一步而超越。
§1817
1817.
一八一七。
Tassevamadhimuttassa, saddhā vā pana kevalā;
那般被超越者的信心,并非单一;
Samādhindriyādhikā ca, vuṭṭhānaghaṭikā bhave.
且具备比根更高的禅定根力,乃达此极境者。
§1818
1818.
一八一八。
Thūlalakkhaṇamohāya, paññādhure vipassato;
对于沉重标记的无明,智慧稀少却能观照洞察;
Dhammasabhāvamāhacca, sukhumaṃ paṭivijjhati.
深入法的本性,细微部分被彻底穿透。
§1819
1819.
一八一九。
Tasmā saddhādhurasseva, vuṭṭhānadvayamādito;
因信如高峰坚固般屹立,起始即成为两极坚固基点;
Ante saddhānugatassa, paññā suparipūrati.
终结时,随信行者,智慧圆满完善。
§1820
1820.
Paññādhurassa sesanti, keci ācariyā pana;
智慧之火剩余尚存,有些老师仍然存在;
Dhurasaṃsandanaṃ nāma, vuṭṭhānesu vibhāvayuṃ.
所谓火的扑灭,是指断除起欲的火焰。
§1821
1821.
Sattakkhattuparamo ca,
执著之极致,
Kolaṃkolo tathāparo;
如同火焰中燃烧的木炭一般。
Ekabījīti tividho,
一法子,即三种,
Sotāpanno pavuccati.
有漏流出者称为初果。
§1822
1822.
Sakiṃdeva imaṃ lokaṃ, āgantvā puna puggalo;
世尊亲自入此世界,后又有一人,
Sakadāgāmināmena, dutiyopi pakāsito.
名为次来者,第二次显现。
§1823
1823.
Antarāparinibbāyī , upahaccāparo tathā;
涅槃有初无余的,以及随后的最终涅槃。
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāraṃ, uddhaṃsototi pañcadhā.
非造作者与有造作者,上行流者,共分五种。
§1824
1824.
Anāgāmī ca tatiyo, catuttho arahāti ca;
不还果为第三,阿拉汉果为第四;
Itthaṃ phalaṭṭhā cattāro, maggaṭṭhā ca tatopare.
果证如是四种,道证在上同样四种。
§1825
1825.
Bhāvanāpariyāyena , paṭivedhānurūpato;
依照修习次第,以及所对应的体认,
Cattāro ca yugā honti, aṭṭha cāriyapuggalā.
有四组,八种修行人。
§1826
1826.
Diṭṭhikaṅkhā pahīyanti, ādimaggena sabbathā;
断除见解和疑惑,随最初正道处处,
Apāyagamanīyampi, pāpamaññaṃ pahīyati.
断除堕入恶趣的趋势,也除一切恶业。
§1827
1827.
Sakadāgāmimaggena, khīyantoḷārikā tathā;
初果跟后果之路,烦恼如枯萎的蔓草,逐渐消亡;
Anāgāmikamaggena, kāmadosāva sabbathā.
无余涅槃之路,诸欲垢烦恼普遍断除。
§1828
1828.
一八二八。
Arahattena sabbepi, klesā khīyanti sabbathā;
一切烦恼皆由阿拉汉所断除,无有例外;
Klesahāni yathāyoga-miti ñeyyā vibhāvinā.
烦恼除灭当根据其因缘法性,细心分别观察体会。
§1829
1829.
一八二九。
Paṭisambhidā catasso, atthe dhamme niruttiyaṃ;
『四种分别力』者,在义理上作词义解释;
Paṭibhāne ca bhāsanti, ñāṇaṃ bhedagataṃ budhā.
于表达时则显现,其智由差别而生,圣者如此说。
§1830
1830.
一八三零。
Hetupphalañca nibbānaṃ, bhāsitattho tathāparo;
缘起与果报及涅槃,其意同样被阐述;
Pākākriyāti pañcete, atthanāmena bhāsitā.
五种成熟作意为名,其意以名称分别说明。
§1831
1831.
一八三一。
Hetu cāriyamaggo ca, bhāsitañca tathāparaṃ;
因缘行为之道亦如是所说;
Kusalākusalañceti, pañca dhammo pakāsito.
善恶五法已经阐明。
§1832
1832.
一八三二。
Tatthevaṃ dasadhā bhede, atthadhamme yathārahaṃ;
在此正如十种区别中,对于法义恰当揭示;
Yo vohāro sabhāvena, sā niruttīti sammatā.
凡与众会之言辞交流,即被认可为语句。
§1833
1833.
一八三三。
Taṃtaṃgocarakiccādi-bhedabhinnaṃ tahiṃ tahiṃ;
绳索、牛杖等使用之差异,各有不同,各自分别;
Pavattamānaṃ yaṃ ñāṇaṃ, paṭibhānaṃ tamīritaṃ.
流行运行的那种智,彼即为明智的光明所在。
§1834
1834.
一八三四。
Pubbayogo bāhussaccaṃ,
前先关系乃真实之义,
Desabhāsā tathāgamo;
国土语言即如来所教;
Paripucchā cādhigamo,
反复提问与得证,
Nissayo mittasampadā.
依止是朋友的财富。
§1835
1835.
一八三五。
Iccūpanissayaṃ laddhā, bhijjati paṭisambhidā;
获得这个(教理的)依止,因此产生了辨别解脱;
Asekkhabhūmiyaṃ vātha, sekkhabhūmiyameva vā.
或者是没有污秽的地位,或者就是有污秽的地位。
§1836
1836.
一八三六。
Sarassato āgamato, tathālambaṇatopi ca;
无量的眷属与依赖,还有对此的依靠;
Nāmuppattiṃ pakāsenti, phalassa tividhaṃ budhā.
圣者揭示名相的起因,关于果报有三种种类,唯智者了知之。
§1837
1837.
一八三七。
Tidhā tato samāpatti, sotāpattiphalādikā;
果报分三种,其次为入圣三果等的所属;
Suññatā cānimittā ca, tathāppaṇihitāti ca.
无相与非有分别相,以及包摄其中的含义。
§1838
1838.
一八三八。
Tañca vuttanayeneva, samāpajjitumicchato;
亦如前述,欲入圣果者,依此有所开示;
Vipassantassa saṅkhāre, phalamappeti attano.
观察有为法者,自得其果报。
§1839
1839.
一八三九。
Nirodhaṃ tu samāpattiṃ, rūpārūpassa lābhako;
止灭于是境界,乃是色非色二法之得;
Samāpajjatānāgāmī, arahā ca yathā tathā.
于止灭中得无生者,阿拉汉亦如是。
§1840
1840.
一八四零。
Rūpārūpasamāpattiṃ, samāpajja yathākkamaṃ;
色非色止灭中,依正理而得入。
Vuṭṭhahitvā vipassanto, tattha tattheva saṅkhate.
破除覆蔽而观察,彼处即彼处详察摭取。
§1841
1841.
一八四一。
Yuganandhaṃ pavattetvā, samathañca vipassanaṃ;
调伏和观察同时施行,发起双修法门;
Yāvākiñcaññāyatana-mitthaṃ patvā tato paraṃ.
直到断除一切有碍六处邪侣,从此进入彼彼净境。
§1842
1842.
一八四二。
Adhiṭṭheyyamadhiṭṭhāya, katvābhogaṃ yathārahaṃ;
应当依顺而持守,作善业得善果报。
Maggārūpasamāpattiṃ, samāpajjati paṇḍito.
贤者入于道相成就之境。
§1843
1843.
一八四三。
Tato nirodhaṃ phusati, cittuppādadvayā paraṃ;
于是触及止灭,超越二种心起。
Tassevaṃ manasābhāvo, nirodhoti pavuccati.
由此心不现故,谓之止灭。
§1844
1844.
一八四四。
Phalacittasamuppādā, vuṭṭhānaṃ tassa dīpitaṃ;
心之果起,彼觉明现。
Tato bhavaṅgaṃ chetvāna, paccavekkhati buddhimā.
于是断除生命流,智慧者便作复观。
§1845
1845.
一八四五。
Iccānekaguṇādhāraṃ, paññābhāvanamuttamaṃ;
此者基于多种功德,智慧增长为最高;
Bhāveyya matimā yogī, patthento hitamattano.
善于修习者、精进者,应当培植此心,追寻有益于自身者。
§1846
1846.
一八四六。
Itthaṃ susampāditasīlacitta-
如此善妙成就的戒心——
Paññāvisuddhī paṭipādayantā;
修行智慧清净者;
Patvāna sambodhimapetasokā,
已获得正觉,超越生死忧苦,
Pālenti sotthiṃ paramaṃ cirāya.
守护终极安乐,长久不退。
§1847
1847.
一八四七。
Te pattipattā paramappatītā,
彼等已成就空无所成,超越至上,
Pakkhālitaklesamalā mahesī;
如翼展洁净无染的圣婆罗门女;
Accantavodātaguṇoditattā,
极尽崇高庄严之德,
Lokassa hontuttamadakkhiṇeyyā.
世间殊胜,至为赞叹。
Iti nāmarūpaparicchede nissandaphalavibhāgo nāma · 如是名色品中流出果分别
Terasamo paricchedo. · 第十三品。
Niṭṭhito ca sabbathāpi vipassanāvibhāgo. · 且一切观分别已竟。
Nigamanakathā结论说
§1848
1848.
一八四八。
Ettāvatā paṭiññāto, pavakkhāmīti ādito;
至此,已作诠释,现予展开说明;
Nāmarūpaparicchedo, pariniṭṭhāpito mayā.
名色章节,已由我圆满阐述。
§1849
1849.
一八四九。
Teraseva paricchedā, vibhattā satta sādhikā;
恰如十三分所揭示,明确划分为七种得解法;
Nāmarūpaparicchede, bhāṇavārā pakāsitā.
名色品中,言说顺序亦已说明。
§1850
1850.
一八五〇。
Abhidhammaparamatthā, samatho ca vipassanā;
阿毗达摩终极义理,止禅与观禅俱成;
Visuṃ visuṃ vibhattāti, vibhāgettha tidhā matā.
详尽而详尽地细分,其分类共计三种说法。
§1851
1851.
一八五一。
Soyaṃ vijjāvimokkhā ca, hadayesu vibhāvinaṃ;
此者谓智慧的解脱,乃在内心深处澄明了知,
Vallabhattamadhiṭṭhāya, sāsanettha gavesinaṃ.
以至于坚定不移地安住于至爱,乃于此教法中求索研究。
§1852
1852.
一八五二。
Manogatatamuddhaṃsī, raviraṃsīva paṇḍito;
心念所向如同初升之日,智慧者如太阳光明;
Dassetu ciramālokaṃ, saddhammaratanālaye.
宜久视此光明,安住于正法的宝藏之中。
§1853
1853.
一八五三。
Paṇḍiccaṃ paramatthesu, pāṭavaṃ paṭipattiyaṃ;
至高无上的智慧,乃通达实相的行持熟练;
Patthayantena bhikkhūna-mitthaṃ sugatasāsane.
这是比库们从彼善逝教法中学习的善友之法。
§1854
1854.
一八五四。
Nāmarūpapariccheda-masaṃkiṇṇamanākulaṃ;
名色的分别已被破除,心意清净无碍;
Kubbatā hitakāmena, sukatena katena me.
皈依光明的利益安乐,我已如法修行而成。
§1855
1855.
一八五五。
Mahāmerunibhaṃ gehaṃ, mahācetiyabhūsitaṃ;
宏伟如大须弥山的居所,广大庄严以巨大的舍利塔为装饰;
Mahāvihāramāruḷha-mahābodhimahussavaṃ.
其为宏大的寺院,坐落于山丘之上,显著如大菩提树般名扬四方。
§1856
1856.
Alaṅkātuṃ pahontālaṃ, cirakālaṃ tapodhanā;
装饰华丽,长期为修行清净之所;
Laṅkādīpassalaṅkāraṃ, kalaṅkāpagatālayaṃ.
乃斯里兰卡岛的美丽装饰,摒除污秽之处。
§1857
1857.
Nāmarūpaparicchedo,
名色相的区分,
Antarāyaṃ vinā yathā;
如无间障,亦如是;
Niṭṭhitoyaṃ tathā loke,
此在世间已成熟,
Niṭṭhantajjhāsayā subhā.
成熟之心意美好。
Iti anuruddhācariyena viracitaṃ · 如是阿努儒达阿阇梨所造
Nāmarūpaparicchedapakaraṇaṃ niṭṭhitaṃ. · 名色分别论已竟。
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者