三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页随附论藏随附其他随附10. Dasamo paricchedo

10. Dasamo paricchedo

660 段 · CSCD 巴利原典
10. Dasamo paricchedo第十章
Sesakammaṭṭhānavibhāgo其余业处分别
§1298
1298.
一二九八。
Byāpādādīnavaṃ disvā, khemabhāvañca khantiyaṃ;
见到烦恼之贱,及安稳的状态与忍耐;
Appamaññā tu bhāvento, vineyya paṭighaṃ kathaṃ.
若具足无量之心,如何能调伏瞋恚?
§1299
1299.
一二九九。
Cetosantāpano kodho,
心中烦恼激起之瞋恚,
Sampasādavikopano;
被剔除抑制之瞋恚;
Virūpabībhacchakaro,
生起肮脏污秽者,
Mukhavaṇṇappadhaṃsano.
口出恶言毁辱者。
§1300
1300.
Sīlakālussiyuppādo, cittavikkhepasambhavo;
生起戒律懈怠者,心意散乱生起者;
Paññāpajjotaviddhaṃsī, paṭipattivibandhako.
被智慧之光所破除者,修行受阻者。
§1301
1301.
一三〇一。
Apāyekāyano maggo, pāpakaṇṭakabandhako;
不善引向者之道,恶结缚之索也,
Dhammamaggasamucchedī, maggadvārapidhānako.
断绝正法之道者,彼为道门之关闭者。
§1302
1302.
Yasovaṇṇavisaṅkhāro, guṇamūlappabhañjako;
以名色之杂染,破坏善根之本;
Dukkhadhammasamodhāno, byasanopaddavākaro.
苦法之消灭,制造堕落之因。
§1303
1303.
Dunnimittamidaṃ jātaṃ, sabbasampattidhaṃsanaṃ;
此为恶兆生成,断尽一切善法之相;
Dhūmaketusamuppādo, sabbalokavināsako.
如烟火闪现,毁灭天下万物。
§1304
1304.
一三零四。
Sabbakalyāṇadhammānaṃ, avamaṅgalamuṭṭhitaṃ;
诸善法之中,恶祸已然兴起;
Hitārambhasamugghātī, antarāyasamāgamo.
利益之志被断,障碍者聚集。
§1305
1305.
一三零五。
Sabbākārapaṭikkūlaṃ, sabbaviddesakāraṇaṃ;
一切形象皆相违逆,一切分别皆缘由识破;
Vipattimukhamuppannaṃ, amittajanapatthitaṃ.
所生现象皆由逆境起,不与敌方相依护持。
§1306
1306.
Sapattakaraṇaṃ ghoraṃ, sabbānatthavidhāyakaṃ;
作恶原因甚可畏,是一切祸害之根源;
Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati.
恐怖自内心生起,众人常难明了彼此。
§1307
1307.
Khuradhāraṃ lihantāva, gilantāva hutāsanaṃ;
如同用刀割刺一样,像患上脓毒一样,坐姿痛苦难忍;
Tittalābuṃva khādantā, gaṇhantādittamāyudhaṃ.
如同食用毒蝎毒蛇一般,执持着已点燃的利器。
§1308
1308.
Byāpādamattasambhava-mattaghaññāya kevalaṃ;
由嗔恨生起而来的愚昧,纯粹是由愤怒产生的顽固无明;
Upalāḷenti dummedhā, ghoramāsīvisaṃ yathā.
愚昧无知者嗤笑辩驳,如同穿着恐怖瘟疫之衣,凶狠可怖。
§1309
1309.
Dosatejena rukkhova, susirāruḷhapāvako;
如同树木因风暴被搅动起怒气,猛烈且狂暴,
Antonudayhamānāpi, vipphandanti vighātino.
即使树木内心奋起新芽,敌害仍然反复折断它们。
§1310
1310.
Nāvabujjhanti dummedhā, cetosaṅkappavāyunā;
愚痴之人不理解,就像没有意识风冲动心意一般,
Ukkāmukhāmivāditta-mujjalantā punappunaṃ.
好似火炉中反复被风吹动而熄灭炽焰一般反复消散。
§1311
1311.
Bhayamaggasamāruḷhā, khemamaggavirodhino;
恐怖之道如同暴风骤起, 安全之道则遭强烈阻碍;
Byāpannā kibbisākiṇṇā, atthadvayavirodhino.
被嫉妒心所侵扰且四处散布谣言, 与利益相悖而相违背。
§1312
1312.
Anāthā sallakāviddhā, visaṭṭā anusocino;
无依无助陷于荆棘之中, 心绪烦乱而忧心忡忡;
Andhā viya migāraññe, bhamanti hatacakkhukā.
犹如盲鹿在森林中惊惧奔逃, 失明之眼四处乱瞥。
§1313
1313.
Asaṃvihitakammantā, bālā kodhavasānugā;
行为不正的人,愚痴且易为瞋恚所染;
Khippaṃ lakkhiṃ pariccattā, yasobhogehi dhaṃsare.
迅速丧失其象征,迅速毁坏其财富资源。
§1314
1314.
一三一四。
Duppaṭippāditārambhā, kodhasaṅkhobhamohitā;
行为难以觉察,发端于愤恨之聚合所蒙蔽;
Dhammāmatarasassādaṃ, na vindanti aviddasu.
不醒者难以发现法与真理的本质。
§1315
1315.
一三一五。
Bahvādīnavamicceva-manto byādhimivuṭṭhitaṃ;
如同众多病痛使躯体不安一样,
Jātānalamivucchaṅge, ajjhupekkhanti dujjanā.
恶人如同烂烂的伤口,至今仍在忍受痛苦。
§1316
1316.
一三一六。
Codayamānā dukkhehi, klesāciṇṇamalīmahā;
被痛苦驱使,烦恼如利箭利绳,
Pāpakammehi pūrentā, senti maccupathe ciraṃ.
充满恶业,长久陷于死亡之路。
§1317
1317.
一三一七。
Tamevaṃ paṭisaṅkhāya, paṭighaṃ pana yoniso;
对此深思熟虑后,应当真正且适当地抵御怨恨心,
Vāḷamigaṃva dhāvantaṃ, āvisantaṃva rakkhasaṃ.
如同奔跑的野猪,猛然袭击入侵的夜叉一般。
§1318
1318.
Pāvakaṃva paribyuḷhaṃ, bhāyamānassa yogino;
行者害怕全身包裹火焰燃烧之状,
Sotthibhāvāya khemanta-mupaññattaṃ mahesinā.
但为保全安稳,智慧到达圆满的尊者勇猛坚决地守护着自己。
§1319
1319.
Mātā kalyāṇadhammānaṃ, khamā nāma mahiddhikā;
母亲是诸善法之主称为宽容或宽恕者,
Samappavatti sattesu, sabbasampattisādhikā.
诸善法中生起具足,是一切功德成就的因。
§1320
1320.
一三二零。
Kodhānalajalāseko ,
愤怒如火焰火苗,
Sokopāyāsanāsanaṃ;
忧愁则为衰弱之所起,
Āghātasallaniddhārī,
损伤创痛的根源者,
Upanāhavimocanaṃ.
起步和离开。
§1321
1321.
一三二一。
Vaṇṇakittisamuṭṭhānaṃ, guṇamūlābhisevanaṃ;
由品类名称的发生,善根的获得与依止;
Apārutamukhaṃveta-matthadvayasamiddhiyā.
未被遮蔽的面向,以及对两种意境的成就。
§1322
1322.
一三二二。
Vighātapariyādāna-māsavānamasesato;
不间断地除去妨碍和杂乱,彻底断除忧患。
Paṭipassambhanaṃ ceto-pītikaraṇacandanaṃ.
心安静者如涤心之檀香木。
§1323
1323.
Sabbadukkhasamugghāti, sukhupaṭṭhānamuttamaṃ;
断除一切苦难,成就极致安乐保障;
Byasanodayavicchedo, bhayabheravaniggamo.
破除习气生成,止灭怖畏之结。
§1324
1324.
Cetopasādasandhāno, pāsādikaphalāvaho;
心之欢喜聚集,能生愉悦之果。
Pavaro bodhisambhāro, narānaranisevito.
此处所说的「Pavaro bodhisambhāro」为「最胜的觉性汇集」,谓是在此教法中诸善法集合而成最高觉慧之境。又「narānaranisevito」者,谓如来受人世敬奉侍奉,不违正教。
§1325
1325.
此为章节编号一三二五。
Pāpakantāranitthāro, caturāpāyarodhako;
度脱恶劣荒野,遮止四恶趣之门;
Dvārāvāpuraṇañcetaṃ, devalokūpapattiyā.
此乃开启天界往生之门扉。
§1326
1326.
此为章节编号一三二六。
Paññāsīlasamādhānaṃ, paṭipattivisodhano;
净化慧、戒、定三者之修行;
Piyaṅkaro sommabhāvo, dullabho bahupatthito.
纯净和善的本性,难得且多被误解。
§1327
1327.
一三二七。
Klesasaṅkhobhavikkhepa-vipphandapaṭibandhanaṃ;
烦恼搅动、动摇、翻腾的阻断与束缚;
Titikkhāguṇamakkhāta-mārakkhavidhimattano.
忍辱的功德闻名,被认为如同战胜魔军的法门。
§1328
1328.
一三二八。
Vihiṃsāratisārambha-paṭirodhavimocanaṃ;
破除作害和贪爱之起始的束缚,解除其缰绳。
Verikibbisaviddhaṃsī, lokānuggahakāraṇaṃ.
被刀剑所伤的痛苦,是引领众生的因缘。
§1329
1329.
一千三百二十九。
Dhammapajjotakaraṇaṃ , saṃyogamalasodhanaṃ;
成为法之明灯,净除烦恼污垢;
Sammohatimiruddhāri, sampattipaṭipādanaṃ.
遮止迷惑黑暗,修行利益的实现。
§1330
1330.
一千三百三十。
Iccattatthaṃ paratthañca, sampādetvā khamāparo;
成就此自利和他利,忍辱度过更在彼岸;
Sādheti sabbasampatti-midha ceva parattha ca.
「善法」者,一切功德之所在,亦及他人。
§1331
1331.
一三三一。
Titikkhāguṇasampanno , pāṇabhūtānukampako;
具忍辱功德者,慈悲众生者;
Anākulitakammanto, sorato sakhilo suci.
行无烦恼者,耳聪目明洁净者。
§1332
1332.
一三三二。
Nivāto samitācāro, subhago piyadassano;
静穆恭敬者,福荫充足睦人者;
Paṭisaṅkhābalappatto, dhitimā matipāṭavo.
已具备深思熟虑,坚忍不拔,意志坚定,不为他人观点所动摇。
§1333
1333.
一三三三。
Akkhobho adhivāsento,
如大象般安然端坐,
Sabbānatthe parissaye;
为众生利益而责备一切;
Bhīmasaṅgāmāvacaro,
如猛兽激烈战斗,
Hatthināgova sobhati.
犹如象王顶礼庄严。
§1334
1334.
一三三四。
Itthaṃ samantato bhaddaṃ, titikkhaṃ paccavekkhato;
从各方面以忍耐而安稳地审察,
Passambheti samuṭṭhāya, khamā byāpādasambhamaṃ.
生起平息,宽容如无忧恐之所现。
§1335
1335.
一三三五。
Dibbosadhamivātaṅkaṃ, meghajjavaṃ hutāsanaṃ;
如神响之风雷,如雷电与闪光,
Khippamantaradhāpeti, titikkhā kodhamattano.
能迅速消除,忍耐自己之忿怒。
§1336
1336.
一三三六。
Tatonekaguṇopetaṃ, nekadosappabhañjanaṃ;
具足三十六种功德,能摧破三恶毒,
Khantidhammamadhiṭṭhāya, pasannadhīramānaso.
坚守忍耐法门,心志安详坚定。
§1337
1337.
一三三七。
Bhāveyya paṭhamaṃ tāva, mettābhāvanamuttamaṃ;
当先修习至上慈心观,
Attānamupamaṃ katvā, sattesu hitavuḍḍhiyā.
将自身视为楷模,愿益众生增益利益。
§1338
1338.
一三三八。
Sabbe sattā ca pāṇā ca, bhūtā jīvā ca puggalā;
一切有情众生,以及众生体内的生命个体;
Abyāpajjā tathāverā, anīghā ca sukhedhino.
皆无恚无害,心安乐者。
§1339
1339.
一三三九。
Vijjāsampattibhogehi, pavaḍḍhantu yasassino;
愿得以智慧功德的享受日益增长,声名愈加显著;
Parivārabalappattā, bhayopaddavavajjitā.
得围绕护持,远离恐怖和灾难。
§1340
1340.
Sakhilā sukhasambhāsā, aññamaññāvirodhino;
彼辈相互和睦交谈,不相违逆,
Modantu suhitā sabbe, mā kiñci pāpamāgamā.
众善友皆欢喜,勿令任何恶事起。
§1341
1341.
Saddhāpāmojjabahulā, dānasīlamahussavā;
信心欢喜多具,布施戒行盛名;
Guṇabhūsitasantānā, āyuṃ pālentanāmayaṃ.
德性滋养后代,护持生命无病。
§1342
1342.
Sammādiṭṭhiṃ purodhāya, saddhammapaṭipattiyā;
先立正见为先导,以遵行正法为道,
Ārādhentu hitopāya-maccantaṃ sukhasādhanaṃ.
求取令生命终止之安乐法门。
§1343
1343.
Iti nānappakārena, sattesu hitamānasaṃ;
由此多方由缘,于有情中为利益心,
Mātāva piyaputtamhi, pavatteyya nirantaraṃ.
如母爱子般,恒时周遍流行无间。
§1344
1344.
一三四四。
Sinehaṃ parivajjento, byāpādañca vināsayaṃ;
远离爱欲,消除嗔恨;
Parisuddhena cittena, hitakāmova kevalaṃ.
心意清净,唯如利益之愿纯净。
§1345
1345.
一三四五。
Mettāya mitte majjhatte, verike ca yathākkamaṃ;
居中于友以慈爱,恰如护卫之敌;
Karonto sīmasambhedaṃ, attani ca samaṃ phare.
行止于界限之分,亦当使自身均等。
§1346
1346.
Āsevantassa tassevaṃ, hitābhogasamāhitaṃ;
依止他者者,应当如是,心专注于利他的利益和享用;
Sattapaññattimārabbha, samādhiyati mānasaṃ.
从七种法开始,心进入禅定。
§1347
1347.
Tato anīgho ekaggo, upasantamanoratho;
于是身心清净不忧,专一清净,意志安住;
Jhānattikaṃ catukkaṃ vā, mettācetovimuttiyā.
或进入四种禅果之禅,或以慈心自在解脱。
§1348
1348.
一三四八。
Bhūmidesadisāsatta-bhedabhinnesu odhiso;
地、水、火、风四种界分别不相混杂,为其根本;
Yathāsambhavamappeti, sabbasattesvanodhiso.
如其本生自然发生,故为诸有情的根本。
§1349
1349.
一三四九。
Tadevamekasattamhi, paricchedaniyāmato;
如此一实体中,原由分割而产生其有差别;
Bahukesu ca sattesu, sabbesu ca pavattati.
于众多诸有情中,于一切诸有情中,皆因此而运转。
§1350
1350.
一三五零。
Tathāsevitasantāno,
如法所修持的行为,
Mettācetovimuttiyā;
以慈心解脱为依止;
Karuṇābhāvanāyoga-
修习悲心调伏之法,
Mārabheyya tato paraṃ.
由此超越对魔的恐惧。
§1351
1351.
一三五一。
Sattānaṃ dukkhitākāra-māvajjitvāna yoniso;
于众生中断除苦受之形态,善巧地审察思惟;
‘‘Aho dukkhā vimuccantu, sabbe sattā’’ti cintayaṃ.
发心思惟『哀哉苦恼应当断除,诸众生皆当解脱』。
§1352
1352.
Kathaṃ māṇavakoyañca, bhayabheravakampito;
如何有人,人类或其他,因恐惧胆战心惊;
Byasanopaddavāviddho, vipphandati vighātavā.
因恶习困扰,染污颠倒,招致障碍忧患?
§1353
1353.
Tathā hete vimosāya, paṭipannā virodhino;
因此,意图破除者虽已实践,却与之相敌对;
Sabyāpajjā vihaññanti, cetodukkhasamappitā.
苦恼诸众皆受伤害,因心生痛苦而苦恼不堪。
§1354
1354.
Athaññe paridevanti, vipattivinipātikā;
他人则哀叹悲愁,是祸难厄运的承受者;
Padhupāyikasaṅkappā, sokopāyāsabhāgino.
怀有破坏之心,成为忧愁苦难的同类。
§1355
1355.
Athāpare parābhūtā, kāmaklesavasīkatā;
又有被欲望毒染所征服的众生;
Mohandhakārapakkhantā, sattā gacchanti duggatiṃ.
陷于迷惑黑暗的翅膀,众生入于恶趣。
§1356
1356.
Te tattha kaṭukaṃ ghoramanubhontā sakaṃ phalaṃ;
他们在其中受苦痛苦而恐怖的体验,一同享受其果报;
Dukkhasūlasamāviddhā, bāhā paggayha kandare.
如被痛苦之刺刺穿,双臂抱头于幽暗之处呻吟。
§1357
1357.
Dīgharattādhimuttāya, devalokasamiddhiyā;
因长久以来超越世间,成就天界果报;
Devakāyā vihāyanti, akāmā parivattino.
天人身躯得以安住,不作随意流转遗失之事。
§1358
1358.
Cirakālaṃ jalitvāna, sūriyova nabhantare;
长时燃烧不止,如天空中日轮;
Brahmānopi patanteva, brahmalokāparāyaṇā.
梵天亦如是下落,奔向梵天界彼岸。
§1359
1359.
Khandhapañcakamiccevaṃ, dukkhāgāraṃ samubbahaṃ;
如同五蕴聚合为非我亦如是,构成苦之所在;
Nānāgatīsu vikkhittaṃ, pāṇajātaṃ vihaññati.
在各种变异中四散纷乱,如同生命体被摧毁一般。
§1360
1360.
一三六零。
Anāthamanayāpannaṃ, parihānibhayākulaṃ;
无依无靠而陷困境,忧惧毁灭之苦苦恼;
Vātamaṇḍalikakkhittapakkhīva parivattati.
犹如风域中被吹散的破翼鸟一般旋转不定。
§1361
1361.
一三六一。
Iti disvāna sutvā vā, sambhāvetvāna vā puna;
由此观察或听闻,或经思惟而再发起;
Dukkhāpagamamicchanto, dukkhāpagama patthayaṃ.
对此欲断一切苦事,根本了知苦的来处。
§1362
1362.
Sukhitesu ca medhāvī, dukkhākāramanussaraṃ;
智慧者在安乐处,能忆念苦因之故;
Pavatteyya dayāpanno, karuṇābhāvanappanaṃ.
必生慈悲心,怀忍怨怜之念。
§1363
1363.
‘‘Aho sattā vimuccantu, dukkhadhammehi sabbathā;
『唉,众生应当远离诸苦之事,永不陷于其间;』
Sādhu samentupāyāsā, sokā ca paridevanā.
『善哉,普遍断除烦恼、忧愁与悲伤;』
§1364
1364.
‘‘Khīyantu pāpadhammā ca, passambhentāmayā tathā;
『恶法应当消除,同时心中亦应安静无忧;』
Saṃklesā palibodhā ca, samucchijjantu pāṇinaṃ.
『烦恼与迷乱应当割除,令众生心念断除波动;』
§1365
1365.
‘‘Byāpādā ca vihāyantu, vinivattantupaddavā;
『应当舍弃嗔恨,远离、退转于嗔恨;』
Byasanāni vinassantu, vigacchantu vipattiyo.
『应当让恶习灭尽,灾难远离消散。』
§1366
1366.
‘‘Vihesā ca vighātā ca, khīyantu bhayabheravā;
『纷争与障碍应当消除,恐怖惶恐皆当灭尽;』
Paṭikkamantu vissaṭṭhā, sotthiṃ passantu pāṇino’’.
『应当远离离散放逸,看见安乐福德。』
§1367
1367.
Iccevamanukampanto, sabbasattepi sabbathā;
怀有如是悲愍之心,普遍于一切众生、处处无遗漏;
Sabbadukkhasamugghātaṃ, patthento karuṇāyati.
以慈悲心专注观察一切苦难的断灭。
§1368
1368.
一三六八。
Sokuppattaṃ nivārento, vihiṃsaṃ dūrato haraṃ;
防止忧虑的发生,远离伤害与掠夺;
Mettāyamiva pāpeti, karuṇājhānamappanaṃ.
如同大慈心所能覆护一般,以观悲的禅定护持之。
§1369
1369.
一三六九。
Karuṇānantaraṃ yogī, bhāveyya muditaṃ tato;
行者应于无量慈悲之中修习欢喜心;
Sattānaṃ sukhitākāramāvajjetvāna yoniso.
正智深思,涵摄众生安乐之相。
§1370
1370.
Kathaṃ cirāya brahmāno, mahātejā mahiddhikā;
如何久住于梵天之中,彼为大光明、大威德;
Pītibhakkhā subhaṭṭhāyī, pamodanti nirāmayā.
饮饮美味佳肴,欢喜而无病苦。
§1371
1371.
Devakāyā mahābhogā,
诸天之身,具大财富,
Mahesakkhā yasassino;
为尊贵威猛、声名远扬者;
Accharāparivārehi,
以乐音乐声为随从,
Paricārenti nandane.
侍奉于欢悦之所。
§1372
1372.
Rājābhisekasampattā, chattacāmarabhūsitā;
具王者加冕之盛仪,披覆华盖与华衣;
Ādhippaccamadhiṭṭhāya, sukhitā rājabhogino.
『依止支配』者,安乐之王侯享乐者也。
§1373
1373.
Yathopaṭṭhitabhogehi, tadaññepi ca pāṇino;
『如同固定之享乐』者,如此众生及其财产;
Yathākāmitanipphannā, modanti sukhapītikā.
『如所欲之出现』者,欢喜于安乐喜乐者也。
§1374
1374.
Caturāpāyikā sattā, pāpakammaparikkhayā;
四恶趣众生者,因恶业之果报所致也;
Tato cutābhinandanti, sukhaṭṭhāne patiṭṭhitā.
于是他欢喜称赞,安住于安乐止所。
§1375
1375.
一三七五。
Sabbālayasamugghātaṃ, patvā lokuttaraṃ padaṃ;
破坏一切世界牢获,证得超世间的果位;
Paṭipassaddhadarathā, sukhaṃ modantanappakaṃ.
入于究竟的安心,安乐而欢喜无缺。
§1376
1376.
一三七六。
Iti disvāna sutvā vā, sambhāvetvā punappunaṃ;
见此听闻之后,反复思惟生起调伏。
Sattānamadhivāsento, sukhākāraṃ pamodati.
居住于众生之中,安乐之所,欢喜喜悦。
§1377
1377.
一三七七。
‘‘Aho sādhu aho suṭṭhu,
「善哉!善哉!
Modanti vata pāṇino;
众生确实欢喜;
Aho suladdhaṃ sattānaṃ,
众生之善果甚为稀有,
Samiddhimabhipatthitaṃ.
其成就已被希求所向往。」
§1378
1378.
‘‘Pasannamukhavaṇṇā ca, paripuṇṇamanorathā;
『面容端庄秀美,心愿圆满充盈;
Pītipāmojjabahulā, ciraṃ jīvantunāmayā.
欢乐欢喜丰富,以长久生命为愿。』
§1379
1379.
‘‘Bhayamaggamatikkantā, dukkhasaṅghāṭanissaṭā;
『超越恐惧之道,解除苦难的累积;
Khemamaggamanuppattā, pītisampattiphullitā.
得至安稳之路,充满欢喜与成就。』
§1380
1380.
‘‘Samaggā suhitā cete, paṭisandhānapesalā;
『同心同业的众生,心意相合,彼此欢喜;
Sampattimabhivedenti, kalyāṇaguṇabhūsitā’’.
他们显示功德圆满,具足美善品质。』
§1381
1381.
Iti sammā pihāyanto, sukhādhigamasampadaṃ;
如此恰当舍弃,获得安乐的成果;
Sattānamabhirocento, muditāya samaṃ pharaṃ.
众生心怀喜悦,等同收获收成时的欢喜。
§1382
1382.
Hitvā palāsābhisaṅgaṃ, issāratiniraṅkato;
弃舍贪恋,此为无染的占有欲;
Mettāyamiva pāpeti, muditājhānamappanaṃ.
如同慈爱之心净除恶习,喜悦禅定而无烦恼。
§1383
1383.
Muditaṃ pana bhāvetvā, bhāveyyupekkhamuttamaṃ;
修习喜悦,则当修习最高无所偏颇;
Virodhānunayaṃ hitvā, hutvā majjhattamānaso.
舍弃敌对厌恶,心处于中道安住。
§1384
1384.
一三八四。
Sabhāvabhūta lokassa,
观察世间诸法的自性本质,
Lābhālābhaṃ yasāyasaṃ;
财富与贫穷、名誉与耻辱,
Nindāpasaṃsaṃ passanto,
看见赞扬与非难的现象,
Sukhaṃ dukkhañca kevalaṃ.
认识其中唯有快乐与痛苦,毫无他法。
§1385
1385.
一三八五。
Kathaṃ kammassakatattāyaṃ lokānuparivattati;
为何此世间便以业的支配而周转无已;
Lokadhamme parābhūto, attādheyyavivajjito.
此世间因诸法势力受制,执着自身所当断除;
§1386
1386.
Kiṃ nāmatthi samatthettha, pavattetuṃ yathāruci;
何物在此不可安住,随所乐而流转;
Kassa vā ruciyā honti, sukhitā vātha dukkhitā.
谁因何乐而得安乐,或是痛苦不安;
§1387
1387.
Yathāpaccayasambhūtā, sukhadukkhā hi pāṇino;
如因缘所生,众生之苦乐;
Na sakkā parivattetuṃ, aññena puna kenaci.
不可他人代转,复由他因而成。
§1388
1388.
一三八八。
Micchāmaggamadhiṭṭhāya , vipajjanti ca mānavā;
持邪见者,众生堕落;
Sammāmaggaṃ purodhāya, sampajjanti punattanā.
承正见道者,则复进趣新生。
§1389
1389.
一三八九。
Tattha kāyavasenete, parivattanti aññathā;
此中以身业而言,会别转动为他式,
Yathārucitakammantā, paccekavasavattino.
如理所应行者,个别随自转动法。
§1390
1390.
一三九零。
Niratthakavihesāyaṃ, maññe lokavicāraṇā;
我以为此无益之事,乃世间纷扰事;
Santametaṃ paṇītañca, yadidaṃ tatrupekkhanaṃ.
平静则此为善善事,此即观察此处。
§1391
1391.
一三九一。
Ahaṃ ko nāma ke cete, kimaṭṭhānabudhantaro;
我名为何者,或者谁是我,或有何所依止者?
Paresupari pekkhanto, vihaññāmīti attano.
看他人之上,自彼见恶意,谓其为己所见。
§1392
1392.
一三九二。
Sukhitā hontu vā mā vā, dukkhā muccantu vā na vā;
无论快乐与否,痛苦解脱与否,
Samiddhā vā daliddā vā, kā mamettha vicāraṇā.
富有或贫穷,皆非我所怀疑思量之事。
§1393
1393.
一三九三。
Attānaṃ parihārantu, yathākāmaṃ tu pāṇino;
应当照自身心愿善加防护,正如护持自身之财宝;
Palibodho papañco vā, byāpādo vā na me tahiṃ.
对令人生乱的无明、纷扰以及纷争,皆不应沾染于心。
§1394
1394.
Iti saṅkhāyupekkhanto, hitakāmopi pāṇinaṃ;
由此对众生虽存同情,却持无分别念,
Apakkhapātupekkhāya, samaṃ pharati yoniso.
以如实断除贪念为平等念头,圆满安住正念之中。
§1395
1395.
Aññāṇupekkhā nikkhanto, anurodhaṃ virājiya;
超越分别的观待现起,熄灭先前的渴望;
Mettāyamiva pāpeti, pañcamajjhānamappanaṃ.
如同慈心覆被,令五根居于其中安稳。
§1396
1396.
Appamaññā catasseva-mācikkhi vadataṃ varo;
只有无上明了者──如实说法的尊者,应当受敬;
Mahāpurisadhorayho, hitakāmo mahāmuni.
伟大圣者是大人之尊,慈善愿行的大明智者。
§1397
1397.
Na liṅgavisabhāgamhi, ādikammikayoginā;
不应于标志差别之处,或不良业缠缚之初导者;
Bhāvetabbā matasatte, mettameva na sabbathā.
仅应修习者以慈心为念,非恒常诸法皆修。
§1398
1398.
一三九八。
Pattabbasampadākāraṃ, dukkhākārañca pāṇisu;
应当具足及成就的法相,为苦之缘起及自护;
Āvajjaṃ muditākāramanattādhīnataṃ tathā.
加上忿恚、欢喜等分别,任由其主导。
§1399
1399.
一三九九。
Attani duggate mitte, majjhatteti yathākkamaṃ;
于自身境界之中的恶友,适度地作为居间者;
Paṭhamaṃ bhāvanāyogamārabhitvā tato paraṃ.
先着手于初步的修习,然后再及于他。
§1400
1400.
Attani mitte majjhatte, veriketi catūsupi;
自身境界的恶友与居间者,谓四类;
Karonto sīmasambhedaṃ, sabbattha samamānaso.
行时达于边际分合,处处心同意合。
§1401
1401.
一四〇一。
Bhūmikādippabhedehi , paricchijjodhiso tathā;
以地之初分为差别,依此分别操持;
Aparicchijja vā cetā, bhāvetabbāti bhāsitā.
若非依此操持,心意当当修习。
§1402
1402.
一四〇二。
Asaṅkhotitasantānā, tāhi bhūtānukampakā;
无染之续,即以此续生之诸法慈念;
Viharantuttamā brahmavihārāti tato matā.
以此为最高梵行而修行,从此而定。
§1403
1403.
一四〇三。
Appamāṇālambaṇattā, tathā suppaṭipattiyā;
由无量依止,且行持安稳;
Sattesu appamāṇattā, appamaññāti sammatā.
在众生中无量,故称为无量者。
§1404
1404.
一四〇四。
Asampattahitā sattā, dukkhitā laddhasampadā;
不求与众缘合的众生,因得善法苦恼;
Kammassakāti cintetvā, tato tesu yathākkamaṃ.
思惟所作业因,乃于诸众生中随其所应而行。
§1405
1405.
一四〇五。
‘‘Sampattīhi samijjhantu,
“以功德所熏陶,
Dukkhā muccantu pāṇino;
使众生从苦中解脱;
Aho sattā sukhappattā,
啊,众生得致安乐,
Hontu sattā yathā tathā’’.
愿众生如实如此。”
§1406
1406.
一四〇六。
Iccābhivuddhimicchanto, dukkhāpagamanaṃ tathā;
贪欲增长堕落,苦难随之而来;
Samiddhe anumodanto, upekkhanto ca pīṇite.
已成就者喜悦赞叹,并且以舍念平等观照而无所偏倚。
§1407
1407.
Mātāva dahare putte, gilāne yobbane ṭhite;
母亲在孩提时代,子女在病弱年壮时,以及劳苦奋斗的众生,
Sakiccapasute ceva, catudhā sampavattati.
这四种情境分别以四种方式显现。
§1408
1408.
Itthaṃ catudhā sattesu, sammā cittapavattanā;
在这四种情境中,三者皆表现为正念正定的心意运转;
Sabbathāpi catuddhāva, tato vuttā mahesinā.
无论何处,皆以四种为前提,彼时由尊者作如是说。
§1409
1409.
一四零九。
Iccetā pana bhāvento, pasannamukhamānaso;
但愿世尊弟子,如此者,具足此行,面带欢喜,心清净;
Sukhaṃ supati suttopi, pāpaṃ kiñci na passati.
安乐眠卧,虽睡未眠,却不见任何恶事。
§1410
1410.
一四一零。
Paṭibujjhatanutrāso, jāgarova pamodati;
理解了便无恐惧,觉醒时自生欢喜;
Cetaso ca samādhānaṃ, khippamevādhigacchati.
心的安摄,迅速即得成就。
§1411
1411.
一四一一。
Parissayā pahīyanti, vigacchanti cupaddavā;
烦恼束缚被断除,病痛皆消散;
Devatāpi ca rakkhanti, amuyhantaṃ anākulaṃ.
天众亦护持,护其无忧无扰。
§1412
1412.
一四一二。
Phullaṃva kamalaṃ kāle, candaṃva vimalaṃ jano;
犹如莲花时至,犹如明月净朗,众生如是。
Sommakomaladhammehi, piyacakkhūhi passati.
以世间善法为资粮,任凭慈眼观察。
§1413
1413.
一四一三。
Asaṃhīro asaṃkuppo, sabbāvatthāsu paṇḍito;
不倨不傲、不疑不惑,通达诸法者为智者;
Samaṃ pavattitārambho, lokamesonugaṇhati.
于平等之法起始推动,摄受世间诸众。
§1414
1414.
一四一四。
Khaṇamattopacārekā, pavattekamhi puggale;
瞬息之间聚合,汇归一人之中;
Appamāṇā phalitveva, vaṇṇayanti mahesino.
智慧广大无边,其功效显著无量,犹如诸大力者所彰显。
§1415
1415.
Pageva sabbasattesu, appanāpattabhāvanā;
在所有众生之中,施以无漏的精进修习;
Catassopi samībhūtā, vasībhūtā nirantaraṃ.
四种禅那皆已调伏,常得自在长住之境。
§1416
1416.
Puññadhārābhisandantā, paripūrenti paṇḍitaṃ;
积聚善根如水汇流,充满圆满堪称贤者之智。
Appameyyamahoghova, sāgaraṃ vīcimālinaṃ.
譬如旷远无边之大海,水波无际,广袤无垠。
§1417
1417.
一四一七。
Appamaññāmayānaṃ hi, puññānaṃ soḷasiṃ kalaṃ;
实则,善业之舟航行不息,如此广大;
Sabbopadhikapuññāni, nāgghantīti pakāsitaṃ.
所有附加的善业,皆不可毁坏,已予明示。
§1418
1418.
一四一八。
Avañjhā tassa pabbajjā, yassa hetāsu gāravo;
彼出家人若心中对因缘存有敬重,便不会灭陷法中。
Sukhumodagyabahulo, tisso sikkhā susikkhati.
多修微妙高尚之法,善学三学。
§1419
1419.
Amoghaṃ raṭṭhapiṇḍañca, bhuñjateso visesato;
彼人食用施主之食,尤为殊胜,绝非徒然;
Tampi mahapphalaṃ hoti, saddhādeyyaṃ patiṭṭhitaṃ.
以信心所施之物得以安立,彼亦将获大果报。
§1420
1420.
Saddhādikusalā dhammā, pavaḍḍhanti akhaṇḍitā;
以信为首的诸善法,无有亏损而增长;
Sambuddhicariyānañca, mahattaṃ tassa pākaṭaṃ.
觉行之中,其广大之显著清楚。
§1421
1421.
一四二一。
Akicchapaṭivedhāya, pādakajjhānamuttamaṃ;
为无贪欲破除,足念为最上;
Uju cekāyano maggo, brahmalokūpapattiyā.
正直而贯通的道,通向梵天世入;
§1422
1422.
一四二二。
Vāsanābhāgiyā cetā, bodhisambhārakūlikā;
善根具足的心,成就觉道的基础;
Sovaggikā sukhāhārā, lokārakkhā niruttarā.
安乐自在,身心欢喜,此乃世间保护者,超越一切安乐者。
§1423
1423.
一四二三。
Appameyyānisaṃsevaṃ, appameyyaguṇodayā;
应当专心不懈恭敬,精勤彻底发出殊胜善根;
Appamaññā tato tāsu, na pamajjeyya paṇḍito.
从而对于此等,智者决不放逸懈怠。
§1424
1424.
一四二四。
Paṭikkūlaṃ panāhāre, bhāvento saññamuttamaṃ;
反向而行之所避者,乃是以正见断除一切分别执著。
Kabaḷīkāramāhāra-mannapānādisaṅgahaṃ.
食用沉重难化之物,摄受饮食等诸法。
§1425
1425.
一四二五。
Asitaṃ khāyitaṃ pītaṃ, sāyitañca rahogato;
食用陈腐腐败之物,饮用变坏之水,倾入下水者;
Paṭikkūlanti cinteyya, gamanādivasā kathaṃ.
当思此等为不善,应如远行不久逗留而舍离之。
§1426
1426.
一四二六。
Tapovanamidaṃ hitvā, ramaṇīyamanākulaṃ;
舍此苦林禁苑,往往游览幽美无荆棘之地;
Āhārahetu gantabbo, gāmo gāmajanākulo.
食因当当求,村村人众多。
§1427
1427.
Tatthāsuciparikliṭṭhe, dujjanāvārasaṅkare;
此处尘垢污秽,患难恶穢累集;
Dīnamesayatuttiṭṭhaṃ, gehe gehe tu bhojanaṃ.
昼夜常常供食,宅宅皆有饮食。
§1428
1428.
Taṃ kheḷamalasaṃkliṭṭhaṃ, jivhaggaparivattitaṃ;
其上玩耍懈怠,舌头周转纷乱;
Dantacuṇṇitasambhinnaṃ, vaṇṇagandhaṃ vilissati.
牙齿脱落者,所显者为色泽与气味相异。
§1429
1429.
一四二九。
Pittasemhaparibyuḷhaṃ, pubbalohitamissitaṃ;
发怒时脸色苍白,先呈赤红色,因怒气而色退;
Pavisantaṃ paṭikkūlaṃ, jegucchaṃ dhikkatāsivaṃ.
行进时面貌背离常态,显得沮丧,状如忌讳难近。
§1430
1430.
一四三零。
Kucchiyaṃ kuṇapākiṇṇe, duggandhaparibhāvite;
尾部下垂散乱,充满难闻的恶臭。
Suvānavamathākāraṃ, vantaṃva svānadoṇiyaṃ.
声音清越,宛如独特的乐器之音。
§1431
1431.
一四三一。
Tattacandanikāyaṃva , nānākimisamākule;
就像满布各种杂乱影像的月光一样;
Tattha bubbuḷakacchannaṃ, kuthitaṃ paripaccati.
其中覆盖泡沫的部分,呈现出扭曲不齐的状态。
§1432
1432.
一四三二。
Saṃpaccantaṃ panetañca, sabhāvañca visevitaṃ;
然而其汇聚之处,亦即特性所在被明确区分;
Vaḍḍheti kesalomādiṃ, nānākuṇapasañcayaṃ.
『Vaḍḍheti』者,增长;『kesaloma』指毛发。此句意为“毛发等逐渐生长”,暗示多种部位细微的积聚或增长。
§1433
1433.
Vipaccantamathopetamanekopaddavāvahaṃ;
此身腐熟且充满苦楚,带来种种灾患;
Kuṭṭhagaṇḍakilāsādimahābyādhisatodayaṃ.
麻风、疮疖、癣疥等诸大疾病,百苦丛生;
§1434
1434.
Pūtibhūtañca taṃ pakka-manekadvārasañcitaṃ;
此身已然腐臭,成熟之后由诸多门道积聚而成;
Medapiṇḍaṃva kuthitaṃ, parissavati santataṃ.
好比泥团常被搅动,常被搅拌不息。
§1435
1435.
Yena pūtigato kāyo, niccaṃ duggandhavāyiko;
其之身体污浊,常被恶臭气息所侵扰;
Dhoviyantopi satataṃ, sucibhāvaṃ na gacchati.
即使经常洗涤,也不能达至清净本性。
§1436
1436.
Kucchito soyamāhāro,
污秽的食物,
Kāyāsucinisevano;
亲近身净洁者;
Nissandamalaniṭṭhāno,
断除依止者;
Upaklesaphalāvaho.
带来堕落果报者。
§1437
1437.
Kāmarāgasamuṭṭhānaṃ, rogajātinibandhanaṃ;
由欲爱生起,缠绕生死之病;
Madappamādādhiṭṭhānaṃ, pāpakammamahāpatho.
由醉眠迷乱固着,为大恶业之路径。
§1438
1438.
一四三八。
Ahitodayamaggoyaṃ, bhayabheravasambhavo;
此道通向无益,其生起根于恐惧与畏惧;
Byasanāgamanadvāraṃ, apāyāvahitaṃ mukhaṃ.
是堕落与毁灭之门,乃通往堕落苦难之口。
§1439
1439.
一四三九。
Carantattasamattāva, yatthodariyamucchitā;
那些行为失去节制,放纵其欲望膨胀;
Kliṭṭhakammāni dummedhā, karontā dukkhabhāgino.
愚痴者作诸恶业,故而承受苦难之分。
§1440
1440.
Tattha cittavirāgāya, kiṃ pakkaphalasannibhe;
在此,为了心意的离欲,何以能具足果报的相似?
Rasassādapiyākāre, ghorādīnavasañcite.
即使对滋味的爱恋、极为痛苦和苦难的集聚都包含其中。
§1441
1441.
Bhāventassa paṭikkūla-saññamevaṃ vibhāvino;
对于培养者而言,对彼之相反的观念正如其表象;
Upacārapathaṃ patvā, cittaṃ hoti samāhitaṃ.
入于彼近行之道,心便得以安住专注。
§1442
1442.
Soyaṃ passambhitāhāra-
本人已使饮食安静,
Visado so vicakkhaṇo;
清净且聪慧;
Madappamādanikkhanto,
去除了迷惑与骄慢,
Rasassādanirālayo.
放弃对味觉的依赖。
§1443
1443.
Limpento viya bhesajja-makkharabbhañjako yathā;
如同膏药的蜜蜂破裂般;
Puttamaṃsaṃva khādanto, āhāraṃ paribhuñjati.
食用如同幼肉般,享用饮食。
§1444
1444.
一四四四。
Ariyavaṃsānupajāto,
出生于圣者世家,
Appicchādiguṇodito;
极少欲望与德行显现;
Kāmajālaṃ padāletvā,
断除欲网的枷锁,
Sotthiṃ pappoti paṇḍito.
贤者获得安乐。
§1445
1445.
一四四五。
Catudhātuvavatthānaṃ, bhāvento pana pañcadhā;
四界的本质说明,如法者却有五种;
Dhātuyo parigaṇheyya, catassopi sabhāvato.
要数其界,且四界乃本有之。
§1446
1446.
一四四六。
Saṅkhepena ca vitthārā, sambhārā ca salakkhaṇā;
简要与详尽,集合与别种特征;
Ajjhattañca bahiddhā ca, catudhā vibhaje kathaṃ.
如何将内、外分别划分为四种呢?
§1447
1447.
一四四七。
Yaṃ kiñci kesalomādi, kakkhaḷattaṃ pavuccati;
凡是以毛发等为喻,称为坚硬粗糙之物者,
Ajjhattaṃ pathavīdhātu, bahiddhā tu tatoparā.
内者是地界,外者则是地界之外的相关事物。
§1448
1448.
一四四八。
Yūsabhūtanti yaṃ kiñci,
所谓由水所成者,凡是任何由水元素组成的,
Āpova paripācakaṃ;
水大乃是熟化之因;
Tejo vāyoti gaṇheyya,
火大、风大,应当如此把握,
Vitthambhakamasesato.
应当将支撑之义阐释至无余。
§1449
1449.
此处标记为编号一四四九,是本注疏中原文段落之序号。
Vitthāratopi sambhārā, kesalomādi vīsati;
从广义而言,所缘诸材料乃发、毛等二十种;
Pathavīdhātu pittādi, dvādasāpoti bhāvaye.
地界、胆汁等十二种,应修习水界。
§1450
1450.
一四五〇。
Tejena yena kāyoyaṃ, santappati jirīyati;
所谓「热」,是指身心因烦扰而发热,因而衰老;
Paridayhati sammā ca, paccanti asitādayo.
因而生起腐坏,最终导致白发等衰败现象。
§1451
1451.
一四五一。
Tadetaṃ catukoṭṭhāsaṃ, kāyasambhavamattano;
所谓「四热」,即身心自本起生的热;
Tejodhātūti gaṇheyya, vāyodhātūticāparaṃ.
以及称为「热元素」,其次为「风元素」。
§1452
1452.
一四五二。
Uddhañcādhogamāvātā, kucchikoṭṭhāsayā tathā;
向上向下运动呼吸,以及腹部胸部的状态;
Aṅgamaṅgānusārī ca, chadhānāpānamiccapi.
还要遵循各部位的特点,呼气吸气均应如此。
§1453
1453.
一四五三。
Taṃ taṃ lakkhaṇamārabbha, niddhāretvā salakkhaṇaṃ;
依此各个特征出发,观察其显著特征;
Parigaṇheyya sabbattha, catudhā dhātusaṅgahaṃ.
遍行观察,全面计算,归纳为四种元素的集聚。
§1454
1454.
一四五四。
Iccevaṃ catukoṭṭhāso,
在此如是,四部分构成,
Dhātumatto kaḷevaro;
本质为元素,纯粹空壳;
Niccetano ca nissatto,
无觉知者,无依止者,
Nissāro parabhojano.
是超脱者,是究竟食者。
§1455
1455.
一四五五。
Ritto tuccho ca suñño ca,
空虚、无所有、寂灭,
Vivitto ca pavajjito;
离欲而出家游行;
Attā vā attanīyaṃ vā,
自我或属己者,
Natthevettha kathañcipi.
这里皆无任何所得。
§1456
1456.
一四五六。
Kevalaṃ cetanāviddho, kāyoyaṃ parivattati;
纯由意念所遮蔽,此身便随之转变;
Kampito yāya yantaṃva, sādhippāyova khāyati.
如同车轮摇动脱落破损般,他的袈裟也随之被蚕食耗损。
§1457
1457.
一四五七。
Āyu usmā ca viññāṇaṃ, yadā kāyaṃ jahantimaṃ;
当寿命、体温和识别离身体时,
Apaviddho tadā seti, niratthaṃva kaliṅgaraṃ.
此时其断除,宛如无用的破布。
§1458
1458.
一四五八。
Viparītaṃ papañcentā, bahudhā mohapārutā;
心性本相反逆,因愚痴而被多种烦恼所缠绕;
Yattha micchāvipallāsaparābhūtā puthujjanā.
所谓凡夫,即被错误颠倒所覆蔽者。
§1459
1459.
一四五九。
Saṃsāraddhānakantāraṃ, caturāpāyasaṅkaraṃ;
这是轮回的极深荆棘,是由四恶趣混合而成的;
Byasanekāyanopāyaṃ, nātivattanti dujjanā.
又是多种恶习之境,愚人难以逾越。
§1460
1460.
一四六〇。
Soyamevaṃ catuddhāti,
这即是所谓四果分现——
Dhātubhedena passato;
因见诸界分别;
Tassopacāriko nāma,
此即为所缘,
Samatho hoti cetasi.
心于是得安静。
§1461
1461.
Itthaṃ dhātuvavatthānaṃ, katvā tadanusārato;
如是分析界的性质,依此次第阐述;
Upādārūpadhamme ca, nāmadhamme ca sabbathā.
于所取色法及名称法,一切处处皆然。
§1462
1462.
Bhūmibhūte pariggayha, passanto paccayaṭṭhitiṃ;
当诸众生已成有情,观察缘起、所依之故,
Ajjhattañca bahiddhā ca, vipassantodayabbayaṃ.
内外皆观,观察洞达生灭之相。
§1463
1463.
Yathābhūtamabhiññāya, nibbindanto virajjati;
彼依真相而得了知,生厌离心而清净,
Virāgā ca vimuccitvā, pāragūti pavuccati.
了断爱欲得解脱,谓之超越彼岸。
§1464
1464.
Āruppaṃ pana bhāvento, kammaṭṭhānamanāvilaṃ;
无染着之所修习者,业处不杂染者;
Catukkapañcakajjhānaṃ, patvā kasiṇamaṇḍale.
四禅与五禅中间,入于五遍相之境界。
§1465
1465.
Pariciṇṇavasībhūtā, jhānā vuṭṭhāya pañcamā;
舍弃壳中之身,禅定已生第五禅;
Cinteti daṇḍādānādirūpadosamabhiṇhaso.
思维杖棒加诸他惭愧等相之过失。
§1466
1466.
一四六六。
Nibbindanto tato rūpe, tadākāre ca gocare;
对于色法,及其形状现前及显现处,感到厌离之后,
Tadālambaṇadhamme ca, patthento samatikkamaṃ.
对依止之法也起了厌倦,并由此断越越过。
§1467
1467.
一四六七。
Pattharitvāna yaṃ kiñci, ākāsakasiṇaṃ vinā;
若已洞察任何法,除了空遍处定的一切,
Ugghāṭeti tamevātha, kasiṇaṃ dhitimā sato.
恒持精进定力,则能将其破除,因有此定慧具足。
§1468
1468.
一四六八。
Na taṃ manasi karoti, nāvajjati na pekkhati;
不在心中执著,不迷蔽爱恋,不加观察;
Cintābhogavinimutto, kasiṇaṃ pati sabbathā.
断除忧虑的折磨,恒常守护遍处境界色相。
§1469
1469.
一四六九。
Tadappāyasamaññātamākāsaṃ pati mānasaṃ;
如此观知彼,心意守护空无所有境界;
Sādhukaṃ paṭipādeti, yoniso paṭicintayaṃ.
善妙行持,依因果理智深思熟虑。
§1470
1470.
Tassāvajjanasampannaṃ, upāyapaṭipāditaṃ;
具足彼种称誉者,行持如法善巧方便;
Kasiṇāpagamākāsaṃ, cintanārabbha vattati.
舍却对境尘染的遍净光明,专心思惟,此光即空色相。
§1471
1471.
Itthamantaradhāpetvā, kasiṇaṃ tu tato paraṃ;
如此舍弃现前色相境界之后,继而观彼界之外颜色相;
Sabbāvantamanantaraṃ, pharatākāsagocaraṃ.
此境常现无间,广大无碍,超越空间所及。
§1472
1472.
一四七二。
Tattha vuttanayeneva, bhāventassopacārato;
在此如所述的那样,因为修习者的修行和依止,
Paṭhamāruppamappeti, ākāsānantagocare.
首先达到的是无垠虚空界。
§1473
1473.
一四七三。
Tato tamhā vasībhūtā, vuṭṭhahitvā vicintayaṃ;
于是,那些已经得以制伏的,起身思惟,
‘‘Āsannarūpāvacarajjhānapaccatthika’’nti taṃ.
称之为“这是近境色界内静虑所缘所得”。
§1474
1474.
Nikantiṃ pariyādāya, tamhā ākāsagocarā;
以界限来说明,是在那里,属于虚空之境;
Appetuṃ dutiyāruppa-matisantanti gacchati.
第二意识因迷乱不清而趋向远离。
§1475
1475.
Paṭhamāruppaviññāṇa-manantaṃ pharato tato;
第一识处于界限之内而向外显现;
Dutiyāruppamappeti, viññāṇānantagocare.
第二意识趋向离开,远乎认识的范围。
§1476
1476.
Paṭhamāruppaviññāṇa-mabhāvento tato paraṃ;
首先是初禅的意识及其所存在之处,继而是第二禅阶段;
Appeti tatiyāruppa-mākiñcaññamhi gocare.
在第三禅阶段的某无分别境中转入。
§1477
1477.
Tato ca tatiyāruppaṃ, ‘‘santameta’’nti passato;
随后见第二禅为『安乐境』,
Catutthāruppamappeti, tatiyāruppagocare.
转入第四禅阶段,此时以第二禅境界为依止。
§1478
1478.
Gūthamhi maṇḍape laggo, eko tannissitoparo;
大厅内有柱子支撑,只有一根柱子独自支撑其上部分;
Eko bahi anissāya, taṃ taṃ nissāya cāparo.
只有一根柱子得外物依靠,而各自依凭着彼此的柱子。
§1479
1479.
Ṭhito catūhi etehi, purisehi yathākkamaṃ;
这几根柱子直立于四个不同的人之间,按照适当方式;
Samānatāya ñātabbā, catassopi vibhāvinā.
应当以平等的态度互相认识,也以四个不同的角度分别观察。
§1480
1480.
一四八零。
Iccālambaṇabhedehi , catudhāruppabhāvanā;
所谓依附关系,分为四种类型的生成;
Aṅgabhedaṃ panetāsaṃ, na kathenti tathāpi ca.
至于部分的差别,这些作者虽未明言,但依然存在。
§1481
1481.
一四八一。
Suppaṇītatarā honti, uddhamuddhaṃ yathākkamaṃ;
它们的飞行速度极快,像箭矢一般疾驰;
Cātumahārājikādidibbasampattiyo yathā.
如四大王天等天界诸天的神通威力一般。
§1482
1482.
一四八二。
Āneñjamiti bhāvetvā, samāpattiṃ catubbidhaṃ;
以『非我』为分别观念,达到四种圆满的定境;
Susamāhitasaṅkappo, sampannācalamānaso.
具足善巧专注之念,心意坚固不动摇。
§1483
1483.
一四八三。
Vipassanto yathābhūtaṃ, sacchikatvā phaluttamaṃ;
如实观照真如,彻证最上成果;
Ubhatobhāgavimutto, arahāti pavuccati.
即断两边束缚,即称阿拉汉之名。
§1484
1484.
一四八四。
Kammaṭṭhānavidhiṃ ñatvā, cattālīsavidhaṃ tato;
了知业处方法之后,乃至四十三种业处方法;
Abhiññāyopi viññeyyā, samathe bhāvanānaye.
又应了知三明之法,及安定禅定的修习法门。
§1485
1485.
一四八五。
Iddhividhā dibbasotā, cetopariyajānanā;
神通种类包括天耳通、心念读解,
Pubbenivāsānussati, dibbacakkhu tathāparā.
往昔生生之忆念,天眼通及他诸神通。
§1486
1486.
一四八六。
Cetosamādhinissaṭṭhā, pañcābhiññā pakāsitā;
依止于心定,显现五种神通能力;
Rūpāvacaradhammāva, pañcamajjhānabhūmikā.
色界诸法依止于五禅地。
§1487
1487.
一四八七。
Bahubhāvādidhiṭṭhānaṃ, komārādivikubbanā;
多种显现如法,显现如儿童等;
Manomayābhinimmānamiccevaṃ tividhiddhiyo.
乃由意力所造,如斯三种神变而生。
§1488
1488.
一四八八。
Dibbe ca mānuse sadde,
天人和人类所发出的声音,
Tathā dūre ca santike;
既远又近,
Suṇanti yāya sā dibbā,
凡此种种天界的声音,
Sotadhātūti bhāsitā.
被称为耳根所知的声音。
§1489
1489.
一四八九。
Cetopariyañāṇanti, parapuggalacetaso;
『心上知』者,彼他人之心所知也;
Sarāgavītarāgādiparicchedakamīritaṃ.
断除欲贪等烦恼者,谓此所谓清净慧;
§1490
1490.
一四九零。
Pubbenivutthakhandhānussaraṇe ñāṇamīritaṃ;
依止先前生灭蕴之忆念,为慧之清净;
Pubbenivāsānussatiñāṇa nāmena tādinā.
名为先前所住忆念之慧,或称此等;
§1491
1491.
一四九一。
Cavamāne ca jāyante, satte rūpamarūpakaṃ;
众生死时复生,存在着有色相与无色相两种境界;
Tathā mānusakaṃ rūpaṃ, thūlaṃ sukhuma santikaṃ.
其中又有人所具的形体,有粗重者,亦有微细者。
§1492
1492.
一四九二。
Dūre pakāsaṃ channañca, yena passanti yogino;
远处明亮且具遮蔽,使修行者能够观察;
Cutūpapātañāṇaṃ taṃ, dibbacakkhūti vuccati.
即是出离生死的智慧,此智慧称为天眼。
§1493
1493.
一四九三。
Anāgataṃsañāṇañca, yathākammupagaṃ tathā;
未来知见,犹如业所推动者;
Tannissitattā gacchanti, dibbacakkhumhi saṅgahaṃ.
依此而行,在天眼中汇聚。
§1494
1494.
一四九四。
Iti pañcavidhaṃ pattumabhiññaṃ pana paṇḍito;
如是,圣明者已证五种现证,智者也;
Katvāna pañcamajjhāne, pañcadhā vasitaṃ cidaṃ.
于五中间已成就,五种慧得安住于此心。
§1495
1495.
一四九五。
Tathā samāhite citte, parisuddhe niraṅgaṇe;
如是于心安住静慮、净洁无染,
Mudubhūte kammaniye, āneñjamhi patiṭṭhite.
柔和易受感、安稳自持,
§1496
1496.
Abhiññāpādakajjhānā, tato vuṭṭhāya pañcamā;
由超越诸根的禅那所成,继而起第第五禅;
Abhiññāparikammāya, ninnāmeyyātha mānasaṃ.
为无烦恼之智慧所应,心必降伏安住。
§1497
1497.
Adhiṭṭheyyādikaṃ taṃ tamāvajjitvā yathārahaṃ;
应当正当断定修习的方法等,依理如法而行;
Parikammaṃ karitvāna, samāpajjeyya pādakaṃ.
实施完备修行后,应当达到彼岸。
§1498
1498.
一四九八。
Punadeva ca vuṭṭhāya, parikammaṃ yathā pure;
复次,比库起身,依前如故进行修行;
Karontassa panappeti, abhiññāṇena pañcamaṃ.
彼修行者因第五种超知而获得增长。
§1499
1499.
一四九九。
Adhiṭṭhantaṃ vikubbantaṃ, nimminantaṃ yathārahaṃ;
修持者所坚守者虽生偏差,所塑造者依其资质相称;
Sadde suṇantaṃ sattānaṃ, parijānañca mānasaṃ.
众生听闻此声,亦能心知意解。
§1500
1500.
Saraṃ pubbenivāsañca, passaṃ sugatiduggatiṃ;
观察过去所住之处,亦见善道与恶道;
Yathākammaṃ vipākañca, pajānantamanāgataṃ.
如同业报与果报,知晓今世与来世。
§1501
1501.
Yathāsambhavamiccevamupāyakusalo muni;
如实而然具有方便善巧的大智者;
Upanissayasampanno, abhiññamadhigacchati.
具足相应依止,并获得神通解脱。
§1502
1502.
一五零二。
Pattābhiñño mahāyogī, pariyodātamānaso;
已得神通的大瑜伽士,心志清净自觉;
Paripakkena ñāṇena, vipassitvā tilakkhaṇaṃ.
以圆满正确的智慧,洞察三相之真谛。
§1503
1503.
一五零三。
Laddhāsavakkhayaṃ ñāṇaṃ, chadhābhiññamanuttaraṃ;
断除烦恼的智慧,超越一切神通的究竟通达,
Mahākhīṇāsavo nāma, chaḷabhiñño pavuccati.
称为大断除诸烦恼者,此乃通达六种神通者所称。
§1504
1504.
一五零四。
Cattālīsavidhaṃ panitthamamalocetomalakkhālanaṃ,
四十种最纯净无垢,明辨细察的相状,
Kammaṭṭhānanayaṃ yamāha sugato sammā samādhānakaṃ;
为修习法门,称为世尊所宣,具正定的法门;
Saṃkhittaṃ kathitaṃ tamettha sakalaṃ sābhiññamettāvatā,
此处简略而全备地阐述,适于所有神通之中最广大者。
Kattabbā muninettha sādhumatinā sambhāvanā sabbathā.
应当善于修习此尊者之正念,时刻恭敬庄严之心养成。
§1505
1505.
Varaguṇagaṇabhūsitānusiṭṭhaṃ,
具足诸种优良品质、荣耀庄严、修行成熟者,
Iti samathamimaṃ tu bhāvayitvā;
在此教法中统一称之,经过深思熟虑后;
Paramamanupamaṃ bhajanti dhīrā,
智慧明达者敬奉如无上至宝,
Hitasukhamukhamuttamānubuddhaṃ.
此宝乃真实善乐之缘,已彻悟其究竟功德者。
Iti nāmarūpaparicchede sesakammaṭṭhānavibhāgo nāma · 如此,在《名色辨别》中,名为「其余业处分别」。
Dasamo paricchedo. · 第十章。
Niṭṭhito ca nāmarūpaparicchede sabbathāpi · 并且,在《名色辨别》中,以一切方式已完成
Samathabhāvanāvibhāgo. · 止修习分别。