三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页随附论藏随附其他随附14. Cuddasamo paricchedo

14. Cuddasamo paricchedo

581 段 · CSCD 巴利原典
14. Cuddasamo paricchedo第十四章
Rūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso色界定修习之解说
§789
789.
Bhāvanānayamahaṃ hitānayaṃ,
修习之法,是为利益之因,
Mānayañca sugataṃ sukhānayaṃ;
尊敬觉者,乃为安乐之因;
Byākaromi paramaṃ ito paraṃ,
吾今陈述最高上法、超越诸法,
Taṃ suṇātha madhuratthavaṇṇanaṃ.
请听此甜美之义解说。
§790
790.
Uttaraṃ tu manussānaṃ, dhammato ñāṇadassanaṃ;
人类当中,最高者为法之智慧与见解;
Pattukāmena kātabbaṃ, ādito sīlasodhanaṃ.
欲望所驱者应为第一,戒律之净化为初始。
§791
791.
七百九十一。
Saṅkassarasamācāre, dussīle sīlavajjite;
于摇摆不定之行为中,恶戒持犯戒者;
Natthi jhānaṃ kuto maggo, tasmā sīlaṃ visodhaye.
无有禅定,何以道得?故应净化戒法。
§792
792.
七百九十二。
Sīlaṃ cārittavārittavasena duvidhaṃ mataṃ;
戒律与行为,应作为行为之规约,其观念可分为两类;
Taṃ panācchiddamakkhaṇḍamakammāsamaninditaṃ.
其一为断绝恶法之戒律,另为破坏戒律恶行与受非难者。
§793
793.
Kattabbaṃ atthakāmena, vivekasukhamicchatā;
行为应当为利益之目的所为,且以离欲为乐;
Sīlañca nāma bhikkhūnaṃ, alaṅkāro anuttaro.
戒律在比库中被视为无上的装饰。
§794
794.
Ratanaṃ saraṇaṃ khemaṃ, tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇaṃ;
宝贵的护持、归依、安稳,保护与依靠之所;
Cintāmaṇi paṇīto ca, sīlaṃ yānamanuttaraṃ.
受人珍视的宝珠,至高无上的戒律行为。
§795
795.
Sītalaṃ salilaṃ sīlaṃ, kilesamaladhovanaṃ;
清凉洁净的戒律,是烦恼污秽的清除者;
Guṇānaṃ mūlabhūtañca, dosānaṃ balaghāti ca.
众善之本源,也是烦恼的力量消减。
§796
796.
Tidivārohaṇañcetaṃ, sopānaṃ paramuttamaṃ;
「三昧」者,如同登临三层高阶的最高处,
Maggo khemo ca nibbānanagarassa pavesane.
是通往寂灭安稳之涅槃之城的道路。
§797
797.
第七百九十七偈。
Tasmā suparisuddhaṃ taṃ, sīlaṃ duvidhalakkhaṇaṃ;
因此,应当谨守那极为清净的戒律,其有二种特征,
Kattabbaṃ atthakāmena, piyasīlena bhikkhunā.
为所有以利益为目的,善于遵守戒律的比库所应当行持。
§798
798.
第七百九十八偈。
Kātabbo pana sīlasmiṃ, parisuddhe ṭhitenidha;
于戒律中应当为所行者,须依清净持守而安住;
Palibodhassupacchedo, palibodhā dasāhu ca.
应当断除迷惑昏乱,断绝诸种迷惑之患。
§799
799.
‘‘Āvāso ca kulaṃ lābho,
居所亦是宗族资财,
Gaṇo kammañca pañcamaṃ;
团体与第五业亦属之;
Addhānaṃ ñāti ābādho,
亲族连带苦患。
Gantho iddhīti te dasā’’ti.
『结』者,谓缠绕、束缚也。
§800
800.
Palibodhassupacchedaṃ, katvā dasavidhassapi;
这是对入处(感受观察)的细分,在此分别成十种;
Upasaṅkamitabbo so, kammaṭṭhānassa dāyako.
应当亲近的,是业处的施主。
§801
801.
八百零一。
Piyo garu bhāvanīyo, vattā ca vacanakkhamo;
应亲近、尊敬、可修习的,是守戒且善辩者。
Gambhīrañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako.
又如何说是深刻,非仅在某固定处所所为者。
§802
802.
八百零二。
Evamādiguṇopetamupagantvā hitesinaṃ;
如是具足诸善德前来,乃为利益者;
Kalyāṇamittaṃ kālena, kammaṭṭhānassa dāyakaṃ.
为善知识,随时授与修习法门者。
§803
803.
八百零三。
Kammaṭṭhānaṃ gahetabbaṃ, vattaṃ katvā panassa tu;
当应取其修习法门,虽为自身所行;
Tenāpi caritaṃ ñatvā, dātabbaṃ tassa bhikkhuno.
因此,了知该比库应当布施的行为。
§804
804.
Caritaṃ panidaṃ rāgadosamohavasena ca;
此行为,如同贪欲、嗔恨与痴迷所显现;
Saddhābuddhivitakkānaṃ, vasena chabbidhaṃ mataṃ.
是信、觉知、思惟产生的六种差别状态。
§805
805.
Vomissakanayā tesaṃ, catusaṭṭhi bhavanti te;
这些中,有四十六种为解脱之路。
Tehi attho na catthīti, na mayā idha dassitā.
这含义并非四种,我此处未曾示现为四种。
§806
806.
第八百零六。
Asubhā ca dasevettha, tathā kāyagatāsati;
应当观心不净,亦如身体知念。
Ekādasa ime rāga-caritassānukūlatā.
此为十一种顺赞贪欲行为。
§807
807.
第八百零七。
Catasso appamaññāyo, savaṇṇakasiṇā ime;
此为四种广大,皆为黄金遍。
Aṭṭheva ca sadā dosa-caritassānukūlatā.
果如是,则恒常有助于恶行的发生。
§808
808.
第八百零八。
Taṃ mohacaritassettha, vitakkacaritassa ca;
于此,以迷惑行为与思维行为为主,
Anukūlanti niddiṭṭhaṃ, ānāpānaṃ panekakaṃ.
明确表明呼吸念一为其辅助。
§809
809.
第八百零九。
Purimānussatichakkaṃ, saddhācaritadehino;
以前世忆处之眼目为根基,具足信心行为者;
Maraṇūpasamāyuttā, satimāhāranissitā.
依止于念,断除死亡烦恼。
§810
810.
第八百一十条。
Saññā dhātuvavatthānaṃ, buddhippakatijantuno;
想是界的本质,诸根由智慧而生;
Ime pana ca cattāro, anukūlāti dīpitā.
这里有四者被称为顺缘。
§811
811.
第八百一十一条。
Cattāropi ca āruppā, sesāni kasiṇāni ca;
亦有四不着相,余者为炽盛相。
Anukūlā ime sabba-caritānanti vaṇṇitā.
此处『顺利』者谓诸种行为。
§812
812.
第八百一十二条。
Idaṃ sabbaṃ panekanta-vipaccanīkabhāvato;
这个全部因极端相反之性而不同;
Atisappāyato vutta-miti ñeyyaṃ vibhāvinā.
因过度宽泛而称为『过度生起』,这是须当分别明了之义。
§813
813.
第八百一十三条。
Kammaṭṭhānāni sabbāni, cattālīsāti niddise;
所有修行法,列举为四十有四。
Kasiṇāni dasa ceva, asubhānussatī dasa.
遍有十种,浊恶念觉知十种。
§814
814.
第八百一十四。
Catasso appamaññāyo, cattāro ca arūpino;
四种无比智,四种无色禅定;
Catudhātuvavatthānaṃ, saññā cāhāratā iti.
四大界所缘,想法相依也。
§815
815.
第八百一十五。
Kammaṭṭhānesu etesu, upacāravahā kati;
在此六处修习止观所依,近行之数多少;
Ānāpānasatiṃ kāya-gataṃ hitvā panaṭṭhapi.
止息入出息念时,若身念念散乱,则须令其安住。
§816
816.
(义释文义编号八一六)
Sesānussatiyo saññā, vavatthānanti terasa;
其余五种观想乃是色受想境三个名色之续,
Upacāravahā vuttā, sesā te appanāvahā.
称为近行相续,余者则称为安住相续。
§817
817.
(义释文义编号八一七)
Appanāyāvahesvettha, kasiṇāni dasāpi ca;
在安住相续里,亦说有十种遍(光)相。
Ānāpānasatī ceva, catukkajjhānikā ime.
入息出息念与四禅定,此为该义。
§818
818.
八百一十八。
Asubhāni dasa cettha, tathā kāyagatāsati;
此有十种不净法,亦即对身念不净;
Ekādasa ime dhammā, paṭhamajjhānikā siyuṃ.
此十一法,属于初禅定界。
§819
819.
八百一十九。
Ādibrahmavihārāti , tikajjhānavahā tayo;
自初至梵住,此三禅定为主要三法。
Catutthāpi ca āruppā, catutthajjhānikā matā.
第四者,又名无所着;谓第四禅定。
§820
820.
第八百二十节。
Vasenārammaṇaṅgānaṃ, duvidho samatikkamo;
以意为境的对象,有两种超越方式;
Gocarātikkamārūpe, rūpe jhānaṅgatikkamo.
一者超越彼境界,若境界为色相,则是超越色禅。
§821
821.
第八百二十一节。
Daseva kasiṇānettha, vaḍḍhetabbāni honti hi;
在此十种遍境中,有应当增长者,确如是。
Na ca vaḍḍhaniyā sesā, bhavanti asubhādayo.
不会有任何增益的残余,均成为不善的现象。
§822
822.
第八百二十二。
Daseva kasiṇānettha, asubhāni dasāpi ca;
这里论及十种遍,一切皆为不善;
Ānāpānasatī ceva, tathā kāyagatāsati.
入出息念亦如此,身念亦然。
§823
823.
第八百二十三。
Paṭibhāganimittāni , honti ārammaṇāni hi;
因缘为缘起的标记,确实作为所依的对象。
Sesāneva paṭibhāga-nimittārammaṇā siyuṃ.
在此教法中,余余部分乃因缘、缘起及境相所现。
§824
824.
第八百二十四条。
Asubhāni dasāhāra-saññā kāyagatāsati;
由身体禅那中生起的不净观念谓十种不净。
Devesu nappavattanti, dvādasetāni sabbadā.
对此诸天众生不曾断绝,此十二染心恒常起。
§825
825.
第八百二十五条。
Tāni dvādasa cetāni, ānāpānasatīpi ca;
这十二种心行即所谓十二处念,亦包括入出息念。
Teraseva panetāni, brahmaloke na vijjare.
这十三位长者在梵天界中不生病。
§826
826.
Ṭhapetvā caturārūpe, natthi kiñci arūpisu;
设立四种色相,诸无色者则无有任何;
Manussaloke sabbāni, pavattanti na saṃsayo.
在人间界中一切现象皆不断转,不生疑惑。
§827
827.
Catutthaṃ kasiṇaṃ hitvā, kasiṇā asubhāni ca;
舍弃第四种遍相,遍相中有恶色。
Diṭṭheneva gahetabbā, ime ekūnavīsati.
应当仅以已见作为所取,计有二十一事。
§828
828.
Satiyampi ca kāyamhi, diṭṭhena tacapañcakaṃ;
念住中于身众处,也应以所见及其五种相作为依止;
Sesamettha suteneva, gahetabbanti dīpitaṃ.
这里与前面所说相同,都应以已闻为所取,这是明确说明的。
§829
829.
Ānāpānasatī ettha, phuṭṭhena paridīpitā;
入出息念在此,已被明显表明;
Vāyokasiṇamevettha, diṭṭhaphuṭṭhena gayhati.
此处所说者为风声,此声以明显可见之理而被采纳。
§830
830.
此为第八百三十条目编号。
Suteneva gahetabbā, sesā aṭṭhārasāpi ca;
只有经文内容须被采纳,其余十八条亦然;
Upekkhā appamaññā ca, arūpā ceva pañcime.
以及平等心与无色界五法亦当采纳。
§831
831.
此为第八百三十一条目编号。
Āditova gahetabbā, na hontīti pakāsitā;
此处如火焰一般须被采纳,且已明示其不可缺失。
Pañcatiṃsāvasesāni, gahetabbāni ādito.
应当作出总结,取五十五种最末法门为始。
§832
832.
Kammaṭṭhānesu hetesu, ākāsakasiṇaṃ vinā;
在修习业处上诸因缘中,不得缺少空遍。
Kasiṇā nava honte ca, arūpānaṃ tu paccayā.
遍有九种,非色法之所依者。
§833
833.
Dasāpi kasiṇā honti, abhiññānaṃ tu paccayā;
遍有十种,为神通之所因。
Tayo brahmavihārāpi, catukkassa bhavanti tu.
三种梵天住处,确有四种存在。
§834
834.
Heṭṭhimaṃ heṭṭhimāruppaṃ, uparūparimassa hi;
下位的称为下位,上位者为上位;
Tathā catutthamāruppaṃ, nirodhassāti dīpitaṃ.
如此第四者为止灭,被称为灭尽。
§835
835.
Sabbāni ca panetāni, cattālīsavidhāni tu;
所有以及此处的,确有四十种各异。
Vipassanābhavasampatti-sukhānaṃ paccayā siyuṃ.
因内观修习之境界觉有成就而生诸安乐。
§836
836.
Kammaṭṭhānaṃ gahetvāna, ācariyassa santike;
承取修习法门,应当在老师面前;
Vasantassa kathetabbaṃ, āgatassāgatakkhaṇe.
于来来往往之时,当加演说。
§837
837.
Uggahetvā panaññatra, gantukāmassa bhikkhuno;
然唯有那个,出家比库怀有往彼欲,远行外出;
Nātisaṅkhepavitthāraṃ, kathetabbaṃ tu tenapi.
不可过于简略展开来说,然而仍应论说。
§838
838.
第八百三十八。
Kammaṭṭhānaṃ gahetvāna, sammaṭṭhānaṃ manobhuno;
应当持业处,心中正当安住,
Aṭṭhārasahi dosehi, niccaṃ pana vivajjite.
十八种过失,恒常应当分别斥弃。
§839
839.
第八百三十九。
Anurūpe vihārasmiṃ, vihātabbaṃ tu gāmato;
应当依正义而住,离乡背井时亦应如此。
Nātidūre naccāsanne, sive pañcaṅgasaṃyute.
不必远至舞蹈处,无论是配五节奏的舞蹈。
§840
840.
Khuddako palibodhopi, chinditabbo panatthi ce;
即使是较小的袈裟布,也应当割断,绝无例外;
Dīghā kesā nakhā lomā, chinditabbā vibhāvinā.
长发、指甲、体毛,均应当用刀斧斩除。
§841
841.
Cīvaraṃ rajitabbaṃ taṃ, kiliṭṭhaṃ tu sace siyā;
若袈裟布已被弄脏,应当洗净;若已污秽,应弃置。
Sace patte malaṃ hoti, pacitabbova suṭṭhu so.
若果真得污秽,则应善加焚烧净除之。
§842
842.
第八百四十二条。
Acchinnapalibodhena , pacchā tena ca bhikkhunā;
由未破坏的理解,以及随后比库尼之所为;
Pavivitte panokāse, vasantena yathāsukhaṃ.
在隐蔽处或空隙中,依季节按所适宜安住自如。
§843
843.
第八百四十三条。
Vajjetvā mattikaṃ nīlaṃ, pītaṃ setañca lohitaṃ;
用陶土制成蓝色、黄色、白色与红色;
Saṇhāyāruṇavaṇṇāya, mattikāya manoramaṃ.
呈现深红色的光辉,以泥土为基础,令人赏心悦目。
§844
844.
第八百四十四。
Kattabbaṃ kasiṇajjhānaṃ, pattukāmena dhīmatā;
应当修习感官玩味所难胜的业处禅那。
Senāsane vivittasmiṃ, bahiddhā vāpi tādise.
可在静室之中,或在隐蔽之地进行。
§845
845.
第八百四十五。
Paṭicchanne panaṭṭhāne, pabbhāre vā guhantare;
亦可于遮蔽之处、凉荫下或洞穴之中修习;
Saṃhārimaṃ vā kātabbaṃ, taṃ tatraṭṭhakameva vā.
应当废除者,或仅应在其中彻底废除。
§846
846.
〔八四六〕
Saṃhārimaṃ karontena, daṇḍakesu catūsvapi;
废除时,无论在四种杖刑中实行;
Cammaṃ vā kaṭasāraṃ vā, dussapattampi vā tathā.
或用皮鞭,或用蔗梢,甚至用棍棒也是如此。
§847
847.
〔八四七〕
Bandhitvā tathā kātabbaṃ, mattikāya pamāṇato;
应当按大小陶土的度量桎梏后实行;
Bhūmiyaṃ pattharitvā ca, oloketabbameva taṃ.
已观察土地后,应当细察其相。
§848
848.
第八百四十八。
Tatraṭṭhaṃ bhūmiyaṃ vaṭṭaṃ, ākoṭitvāna khāṇuke;
于是,应当围绕该土地的边缘,使用测量杖,将其圈定;
Vallīhi taṃ vinandhitvā, kātabbaṃ kaṇṇikaṃ samaṃ.
用绳索绕其周围,测量成均等的方形。
§849
849.
第八百四十九。
Vitthārato pamāṇena, vidatthicaturaṅgulaṃ;
用度量工具展开测量,其宽度为四指。
Vaṭṭaṃ vattati taṃ kātuṃ, vivaṭṭaṃ pana micchatā.
轮回因此而转,无明乃其迷绕之器。
§850
850.
八百五十。
Bherītalasamaṃ sādhu, katvā kasiṇamaṇḍalaṃ;
如鼓面一般善妙,施作遍加持处的业缘;
Sammajjitvāna taṃ ṭhānaṃ, nhatvā āgamma paṇḍito.
正当谋划此处之后,智者则令其熄灭不兴。
§851
851.
八百五十一。
Hatthapāsapamāṇasmiṃ, tamhā kasiṇamaṇḍalā;
如象足印一般,在彼处形成业缘境界;
Padese tu supaññatte, āsanasmiṃ suatthate.
此地众所周知,坐具的性质清晰明了。
§852
852.
八百五十二。
Ucce tattha nisīditvā, vidatthicaturaṅgule;
在那里高处坐下,知晓词义之四重义;
Ujukāyaṃ paṇidhāya, katvā parimukhaṃ satiṃ.
整正身躯,建立正念于前方。
§853
853.
八百五十三。
Kāmesvādīnavaṃ disvā, nekkhammaṃ daṭṭhu khemato;
见欲乐之新恶,已了知出离自安。
Paramaṃ pītipāmojjaṃ, janetvā ratanattaye.
至极的喜悦欢喜,因而生于宝贵之境。
§854
854.
第八百五十四。
‘‘Bhāgī assamahaṃ addhā, imāya paṭipattiyā;
「我亲自领会,依据这行持方法;
Pavivekasukhassā’’ti, katvā ussāhamuttamaṃ.
名为与清净远离交会的快乐」,发起最上精进。
§855
855.
第八百五十五。
Ākārena sameneva, ummīlitvāna locanaṃ;
如同形状刚好,睁开眼睛一般;
Nimittaṃ gaṇhatā sādhu, bhāvetabbaṃ punappunaṃ.
应当善于把握所缘相,并反复修习。
§856
856.
Na vaṇṇo pekkhitabbo so, daṭṭhabbaṃ na ca lakkhaṇaṃ;
不应仅仅观察色相,也不该仅着眼于相状;
Vaṇṇaṃ pana amuñcitvā, ussadassa vasena hi.
应当舍弃色相,专在于支使它产生变化的力量上。
§857
857.
Cittaṃ paṇṇattidhammasmiṃ, ṭhapetvekaggamānaso;
在心为特征法中,应当树立专一心。
‘‘Pathavī pathavi’’ccevaṃ, vatvā bhāveyya paṇḍito.
智慧者应当说『大地即为大地』,如此言说并加以思维。
§858
858.
八百五十八。
Pathavī medanī bhūmi, vasudhā ca vasundharā;
地者,润泽之地、大地也,又名财持、持财;
Evaṃ pathavināmesu, ekaṃ vattumpi vaṭṭati.
诸如此类有关大地的名称,虽然不同却指同一事物。
§859
859.
八百五十九。
Ummīlitvā nimīlitvā, āvajjeyya punappunaṃ;
不断地打开与闭合,反复地开合不止。
Yāvuggahanimittaṃ tu, nuppajjati ca tāva so.
至于潜入的缘由,彼时当下不会生起。
§860
860.
八百六十。
Evaṃ bhāvayato tassa, puna ekaggacetaso;
由此生起之念彼,复得一心专注;
Yadā pana nimīletvā, āvajjantassa yogino.
当时闭合而内敛,那禅修者便入于定。
§861
861.
八百六十一。
Yathā ummīlitekāle, tathāpāthaṃ tu yāti ce;
如同闭眼之时,若进入路径般;
Taduggahanimittaṃ ta-muppannanti pavuccati.
所谓『掩止的因缘』,谓因其缘起而得生,故称之。
§862
862.
第八百六十二条。
Nimitte pana sañjāte, tato pabhuti yoginā;
缘相一经生起,随之显现于禅修者面前;
Nisīditabbaṃ no cevaṃ, tasmiṃ ṭhāne vijānatā.
但并非于彼处当坐,博学者对此自有分别认识。
§863
863.
第八百六十三条。
Attano vasanaṭṭhānaṃ, pavisitvāna dhīmatā;
智者入内己意所住之所,安住其心。
Tena tattha nisinnena, bhāvetabbaṃ yathāsukhaṃ.
因此,在那里安坐时,应随意修习调伏。
§864
864.
八百六十四。
Papañcaparihāratthaṃ, pādānaṃ pana dhovane;
为断除烦恼,洗净双脚;
Tassekatalikā dve ca, icchitabbā upāhanā.
右脚左脚各两次,应当反复用水浸洗。
§865
865.
八百六十五。
Samādhitaruṇo tassa, asappāyena kenaci;
彼时禅定欢喜的年轻比库,因某种缘故;
Sace nassati taṃ ṭhānaṃ, gantvāvādāya taṃ pana.
如果那个处所不存在,必须前往那个处所。
§866
866.
第八百六十六。
Pīṭhe sukhanisinnena, bhāvetabbaṃ punappunaṃ;
应当反复以安适端坐于座位上修习;
Samannāharitabbañca, kare takkāhatampi ca.
同时应当具备正当的时间,且即使片刻也要行持。
§867
867.
第八百六十七。
Nimittaṃ pana taṃ hitvā, cittaṃ dhāvati ce bahi;
若舍弃相貌而心逸散于外面,
Nivāretvā nimittasmiṃ, ṭhapetabbaṃ tu mānasaṃ.
当摒除所造相缘之后,应当安立心念。
§868
868.
Yattha yattha nisīditvā, tamicchati tapodhano;
无论何处坐下,心欲彼处止;
Tattha tattha divārattiṃ, tassupaṭṭhāti cetaso.
彼处昼夜思虑割舍不来。
§869
869.
Evaṃ tassa karontassa, anupubbena yogino;
修行者渐次如是行持时,
Vikkhambhanti ca sabbāni, pañca nīvaraṇānipi.
一切烦恼皆被断除,五种蔽障亦然。
§870
870.
八百七十。
Samādhiyati cittampi, upacārasamādhinā;
心亦随近行禅那而专注定住;
Paṭibhāganimittampi, uppajjati ca yogino.
借缘与切断之相,瑜伽行者由此而生起。
§871
871.
八百七十一。
Ko panāyaṃ viseso hi, imassa purimassa vā;
究竟为何此处以及以前所言有特别区别?
Thavikā nīhatādāsa-maṇḍalaṃ viya majjitaṃ.
像守夜人所弃之铁链囚牢般沉没其中。
§872
872.
八百七十二。
Meghato viya nikkhantaṃ, sampuṇṇacandamaṇḍalaṃ;
如同乌云散去,满月呈现光轮;
Paṭibhāganimittaṃ taṃ, balākā viya toyade.
是其反光之相,如流水般映现。
§873
873.
八百七十三。
Taduggahanimittaṃ taṃ, padāletvāva niggataṃ;
此为隐晦之相,仿佛被踢破后掉落的囚笼;
Tatodhikataraṃ suddhaṃ, hutvāpaṭṭhāti tassa taṃ.
于是更加清净,若已了知,则守护之。
§874
874.
第八百七十四。
Tanusaṇṭhānavantañca, vaṇṇavantaṃ na ceva taṃ;
身体虽具停驻与色相,却不为彼;
Upaṭṭhākāramattaṃ taṃ, paññajaṃ bhāvanāmayaṃ.
乃仅守护形态,为智慧修习之所生。
§875
875.
第八百七十五。
Paṭibhāge samuppanne, nimitte bhāvanāmaye;
于对境起时,乃修习所生之缘相;
Honti vikkhambhitāneva, pañca nīvaraṇānipi.
烦恼必定扩大增长,五盖亦然。
§876
876.
八百七十六。
Kilesā sannisinnāva, yuttayogassa bhikkhuno;
烦恼往往聚集,使比库无法亲近解脱的修行;
Cittaṃ samāhitaṃyeva, upacārasamādhinā.
心未能专注,而是仅仅依靠近行定。
§877
877.
八百七十七。
Ākārehi pana dvīhi, samādhiyati mānasaṃ;
心意对于两种形相而生起集中的作用;
Upacārakkhaṇe tassa, paṭilābhe samādhino.
在近行期间,专注所得到的定。
§878
878.
八百七十八。
Nīvāraṇappahānena , upacārakkhaṇe tathā;
藉由烦恼遮蔽的摒除,亦如是在近行期间;
Aṅgānaṃ pātubhāvena, paṭilābhakkhaṇe pana.
凭借身业的功用,却是在专注所获得期间。
§879
879.
八百七十九。
Dvinnaṃ pana samādhīnaṃ, kiṃ nānākaraṇaṃ pana;
然而这两种定,究竟有何不同的理由?
Aṅgāni thāmajātāni, upacārakkhaṇena ca.
肢体为坚硬血肉所生,且具有护卫作用。
§880
880.
第八百八十节。
Appanāya panaṅgāni, thāmajātāni jāyare;
用于安止的肢体,是由坚硬血肉所生于生命体之中;
Tasmā taṃ appanācittaṃ, divasampi pavattati.
因此,这种安止之意念,即使一日之中亦能时常起。
§881
881.
第八百八十一节。
Pallaṅkena ca teneva, vaḍḍhetvā taṃ nimittakaṃ;
以床榻为依止,借此所生的本相增长;
Appanaṃ adhigantuṃ so, sakkoti yadi sundaraṃ.
能够入定者,谓之萨咖,如若入定甚为殊胜。
§882
882.
第八百八十二。
No ce sakkoti so tena,
若不能称为萨咖,
Taṃ nimittaṃ tu yoginā;
此相则唯瑜伽行者所能达成;
Cakkavattiya gabbhova,
正如天子之胎,
Ratanaṃ viya dullabhaṃ.
比喻为宝物,极为难得。
§883
883.
第八百八十三条。
Satataṃ appamattena, rakkhitabbaṃ satīmatā;
应当恒常以正念护持,具足正念为须守护者;
Nimittaṃ rakkhato laddhaṃ, parihāni na vijjati.
护持所守之相时所得者,损坏反而不得现。
§884
884.
第八百八十四条。
Ārakkhaṇe asantamhi, laddhaṃ laddhaṃ vinassati;
若守护不周全,则所得之物必然灭失;
Rakkhitabbaṃ hi tasmā taṃ, tatrāyaṃ rakkhaṇāvidhi.
故当守护,守护之法即是此处应行之法。
§885
885.
Āvāso gocaro bhassaṃ, puggalo bhojanaṃ utu;
住所是人的活动范围,食物是人的供养;
Iriyāpathoti sattete, asappāye vivajjaye.
所谓行动之路有七,即无间断地分离远离。
§886
886.
Sappāye satta seveyya, evañhi paṭipajjato;
无间断地应当事事恭敬侍奉,这正是比库的修行方法;
Na cireneva kālena, hoti bhikkhussa appanā.
若依此行,随着时日增长,比库不会遭受退转。
§887
887.
Yassappanā na hoteva, evampi paṭipajjato;
若没有有意念,修行亦当如是;
Appanāya ca kosallaṃ, sammā sampādaye budho.
用专注与巧妙,正当具足,佛智成就。
§888
888.
Appanāya hi kosalla-midaṃ dasavidhaṃ idha;
借专注与巧妙,此处说有十种;
Ganthavitthārabhītena, mayā vissajjitanti ca.
以开解和阐释,我亦现已舍弃之。
§889
889.
Evañhi sampādayato, appanākosallaṃ pana;
由此而生起时,安住无烦恼之境;
Paṭiladdhe nimittasmiṃ, appanā sampavattati.
遇缘于此相,内心安住圆满。
§890
890.
Evampi paṭipannassa, sace sā nappavattati;
若修行者如此行持,虽然此境未生;
Tathāpi na jahe yogaṃ, vāyametheva paṇḍito.
然而智者不放弃修行,犹如孜孜不倦地努力。
§891
891.
Cittappavattiākāraṃ , tasmā sallakkhayaṃ budho;
心的流转之现象,从此故名为心之灭尽者(即心的破灭);
Samataṃ vīriyasseva, yojayetha punappunaṃ.
应当如同持久的勇猛精进那样,反复持续地相应配合。
§892
892.
Īsakampi layaṃ yantaṃ, paggaṇhetheva mānasaṃ;
即便细微的灭已临近,亦应如观测心念一样察觉;
Accāraddhaṃ nisedhetvā, samameva pavattaye.
已开始的活动应予以制止,保持平稳使之继续流转。
§893
893.
八百九十三。
Līnatuddhatabhāvehi, mocayitvāna mānasaṃ;
放下放逸与傲慢的心态,释放心识;
Paṭibhāganimittābhi-mukhaṃ taṃ paṭipādaye.
以依缘因缘为对治,令对治法得以实行。
§894
894.
八百九十四。
Evaṃ nimittābhimukhaṃ, paṭipādayato pana;
如此以依缘因缘的法而对治,
Idānevappanā tassa, sā samijjhissatīti ca.
因此他的心自然会对此生起厌离。
§895
895.
第八百九十五条。
Bhavaṅgaṃ pana pacchijja, pathavīkasiṇaṃ tathā;
世有根本流转,亦如大地之坚固;
Tadevārammaṇaṃ katvā, manodvāramhi yogino.
正是此根本所缘,乃禅修者心门所依。
§896
896.
第八百九十六条。
Jāyatevajjanaṃ cittaṃ, tatrevārammaṇe tato;
心生即刹那发生,亦起于此所缘处;
Javanāni ca jāyante, tassa cattāri pañca vā.
心起即为流转,有时四种,有时五种。
§897
897.
第八百九十七条。
Avasāne panekaṃ tu, rūpāvacarikaṃ bhave;
然而终究有一法,是生于色相之外;
Takkādayo panaññehi, bhavanti balavattarā.
而智慧等则相较他法更为强盛。
§898
898.
第八百九十八条。
Appanācetaso tāni, parikammopacārato;
无定意力者之法,因业转依而显现;
Vuccanti parikammāni, upacārāni cātipi.
此等法称为依转法,亦谓顺业相应行法。
§899
899.
Appanāyānulomattā , anulomāni eva ca;
依止于安止而顺入,唯有顺入之法;
Yaṃ taṃ sabbantimaṃ ettha, gotrabhūti pavuccati.
此中一切所说者,谓为出自本族之根源。
§900
900.
Gahitāgahaṇenettha, parikammappanādikaṃ;
由取持抓摄故,谓行持与安止等;
Dutiyaṃ upacāraṃ taṃ, tatiyaṃ anulomakaṃ.
第二为近行,第三则为顺入也。
§901
901.
第九百零一条。
Catutthaṃ gotrabhu diṭṭhaṃ, pañcamaṃ appanāmano;
第四是见族属,五是不合礼节;
Paṭhamaṃ upacāraṃ vā, dutiyaṃ anulomakaṃ.
第一是近行,第二是顺行。
§902
902.
第九百零二条。
Tatiyaṃ gotrabhu diṭṭhaṃ, catutthaṃ appanāmano;
第三是见族属,第四是不合礼节;
Catutthaṃ pañcamaṃ vāti, appeti na tato paraṃ.
第四是五,不及它方。
§903
903.
第九百零三条。
Chaṭṭhe vā sattame vāpi, appanā neva jāyati;
无论是第六或第七果,皆无安住状态产生;
Āsannattā bhavaṅgassa, javanaṃ pati tāvade.
由此近于内心的生命流,流转仍然如此迅疾。
§904
904.
第九百零四条。
Purimehāsevanaṃ laddhā, chaṭṭhaṃ vā sattamampi vā;
若曾获得前行的服务,到第六或第七果亦然;
Appetīti panetthāha, godatto ābhidhammiko.
所谓『无欲』,此处言出于教义释义之中。
§905
905.
九百零五。
Dhāvanto hi yathā koci,
奔跑的人,就如同某个人,
Naro chinnataṭāmukho;
头颅已被砍断;
Ṭhātukāmo pariyante,
他绕着想要头颅旋转,
Ṭhātuṃ sakkoti neva so.
但他根本不能使头颅恢复原位。
§906
906.
九百零六。
Evameva panacchaṭṭhe, sattame vāpi mānaso;
同样地,若是第六、甚至第七心识;
Na sakkotīti appetuṃ, veditabbaṃ vibhāvinā.
不能兴起于“萨咖天帝不存在”,应当通过分别观察而知晓。
§907
907.
Ekacittakkhaṇāyeva, hotāyaṃ appanā pana;
只要在一刹那的专注之中,虽是微细的安住;
Tato bhavaṅgapātova, hotīti paridīpitaṃ.
接着即显现出依生起的存在,这即是被开示的。
§908
908.
Tato bhavaṅgaṃ chinditvā, paccavekkhaṇahetukaṃ;
继而断除存留心,作为回顾观察的缘起;
Āvajjanaṃ tato jhāna-paccavekkhaṇamānasaṃ.
然后是进入禅定时的回顾观察心。
§909
909.
九百零九。
Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca uddhato;
欲欲与嗔恚,昏沉睡眠及掉举追悔;
Kukkuccaṃ vicikicchā ca, pahīnā pañcime pana.
疑惑五盖已被舍弃。
§910
910.
九百一十。
Vitakkena vicārena, pītiyā ca sukhena ca;
由思维和观照,以及由欢喜和安乐所生,
Ekaggatāya saṃyuttaṃ, jhānaṃ pañcaṅgikaṃ idaṃ.
与一心不乱相应,此乃五支支缗具足的禅那。
§911
911.
第九百一十一。
Nānāvisayaluddhassa , kāmacchandavasā pana;
被各种对象所引诱,纵情于欲求;
Ito cito bhamantassa, vane makkaṭako viya.
心念散乱、随波逐流,如同林中猕猴奔走不定。
§912
912.
第九百一十二。
Ekasmiṃ visayeyeva, samādhāneva cetaso;
对一境界专心,心的专注;
‘‘Samādhi kāmacchandassa, paṭipakkho’’ti vuccati.
称为“定是对治欲欲”。
§913
913.
Pāmojjabhāvato ceva, sītalattā sabhāvato;
由于无喜而生,以及本性清凉;
‘‘Byāpādassa tato pīti, paṭipakkhā’’ti bhāsitā.
谓“由嗔恚而生的喜乐乃其对治”。
§914
914.
Savipphārikabhāvena, nekkhammādipavattito;
以自身表现的特性,起于放弃等
‘‘Vitakko thinamiddhassa, paṭipakkho’’ti vaṇṇito.
称为『对昏沉睡眠的内境所生的心念的对治』
§915
915.
第九百一十五条。
Avūpasantabhāvassa, sayañcevātisantato;
对于心不平静者,无论是躺着还是坐着,
‘‘Sukhaṃ uddhaccakukkucca-dvayassa paṭipakkhakaṃ’’.
『是安乐的,能对治掉举与追悔二者』。
§916
916.
第九百一十六条。
Matiyā anurūpattā, ‘‘anumajjanalakkhaṇo;
以其契合于智慧,故说『寻』之相为随顺推察;
Vicāro vicikicchāya, paṭipakkho’’ti dīpito.
『伺』者,乃疑之对治,如是显示。
§917
917.
九百一十七。
Pañcaṅgavippayuttaṃ taṃ, jhānaṃ pañcaṅgasaṃyutaṃ;
彼禅那,离五支而具足五支;
Sivaṃ tividhakalyāṇaṃ, dasalakkhaṇasaṃyutaṃ.
寂静、三种善妙,具足十相。
§918
918.
九百一十八。
Evañcādhigataṃ hoti, paṭhamaṃ tena yoginā;
此果如是获得,为那位修行者初得者。
Suciraṭṭhitikāmena, tassa jhānassa sabbaso.
恒久不变的境界,令其禅那完全现前。
§919
919.
九百一十九。
Taṃ samāpajjitabbaṃ tu, visodhetvāna pāpake;
此处应当进入,须先净除恶业。
Taṃ samāpajjato tassa, suciraṭṭhitikaṃ bhave.
由此进入之后,便生于恒久不变。
§920
920.
九百二十。
Cittabhāvanavepullaṃ, patthayantena bhikkhunā;
由比库读诵时,因心念增长而广博;
Paṭibhāganimittaṃ taṃ, vaḍḍhetabbaṃ yathākkamaṃ.
应当依照适当法则,以此为缘由而增长增进。
§921
921.
九百二十一。
Vaḍḍhanābhūmiyo dve ca, upacārañca appanā;
增长之所基有二种,即近行与安止;
Upacārampi vā patvā, vaḍḍhetuṃ tañca vattati.
即便舍弃近行,增长亦依然流转。
§922
922.
九百二十二。
Appanaṃ pana patvā vā, tatrāyaṃ vaḍḍhanakkamo;
但若入于安住境界,其间增长之能亦如是;
Kasitabbaṃ yathāṭhānaṃ, paricchindati kassako.
当如实地割分所持物,就如工匠剪裁其所持物一般。
§923
923.
Yoginā evamevampi, aṅguladvaṅgulādinā;
行者以此方法,或以一指、或以二指等;
Paricchijja paricchijja, vaḍḍhetabbaṃ yathicchakaṃ.
反复割分反复割分,当如适当刀具逐渐增长应增之法。
§924
924.
Pattepi paṭhame jhāne, ākārehipi pañcahi;
即便是在初禅中,也应以五种形态存在。
Suciṇṇavasinā tena, bhavitabbaṃ tapassinā.
凭此如净居士所持,应当如修苦行者般修习。
§925
925.
第九百二十五节。
Āvajjanaṃ samāpatti, adhiṭṭhānesu tīsu ca;
须分别三种专注的集成,
Vuṭṭhānapaccavekkhāsu, vasitā pañca bhāsitā.
以及起身观照与上述五种栖止。
§926
926.
第九百二十六节。
Āvajjitvā adhiṭṭhitvā, samāpajja punappunaṃ;
『放弃』者,即断绝烦恼,『坚定』者,即住于正法中,『身心再三进入』者,谓比库不断将心意回归修行之境,保持正念与专注。
Vuṭṭhitvā paccavekkhitvā, vasitā pañca sādhaye.
『起身』者,即由坐禅或止处起身行动,『回顾』者,即反复自察,『久住于五种功德』者,指久住于五种修行具足之德中,即戒、定、慧、解脱乃至无漏。
§927
927.
九百二十七。
Paṭhame avasipatte, dutiyaṃ yo panicchati;
『初次降临』者,指修行在初段阶段,『次次下落』者,谓次第陷入或退失烦恼状态。
Ubhato bhaṭṭhobhave yogī, paṭhamā dutiyāpi ca.
『两边俱具』者,指比库于二法相应中均具足功用,『修行者』者,指依止正法行持者,『第一及第二皆然』者,表明此理在初、次二阶段都成立。
§928
928.
九百二十八。
Kāmassahagatā saññā, manakkārā caranti ce;
若心随欲境而对境起观念,念行便随转动;
Pamādayogino jhānaṃ, hoti taṃ hānabhāgiyaṃ.
而放逸者,禅那便失去其份。
§929
929.
九百二十九。
Sati santiṭṭhate tasmiṃ, santā tadanudhammatā;
念在禅那中安住,心意安稳且与法相应;
Mandassa yogino jhānaṃ, hoti taṃ ṭhitibhāgiyaṃ.
而专注稳重者,禅那便得其固持份。
§930
930.
九百三十。
Atakkasahitā saññā, manakkārā caranti ce;
如若分别知觉依附于非理性的,是由念行运作;
Appamattassa taṃ jhānaṃ, visesabhāgiyaṃ siyā.
则此禅定为无失念者之殊胜禅定。
§931
931.
Nibbidāsaṃyutā saññā, manakkārā caranti ce;
若分别知觉与厌离俱起,由念行运作;
Nibbedhabhāgiyaṃ jhānaṃ, hotīti paridīpitaṃ.
则此禅定为断灭法之禅定,故被宣示。
§932
932.
Tasmā pañcasu etesu, suciṇṇavasinā pana;
因此,在这五种之中,唯有净住者;
Paṭhamā paguṇato jhānā, vuṭṭhāya vidhinā tato.
第一者依照方法修习禅那而得成就。
§933
933.
九百三十三。
Yasmā ayaṃ samāpatti, āsannākusalārikā;
因为此此禅定,靠近不善之染污;
Thūlattā takkacārānaṃ, tatoyaṃ aṅgadubbalā.
在粗重且不善行持的修习者中,此为肢体软弱。
§934
934.
九百三十四。
Iti ādīnavaṃ disvā, paṭhame pana yoginā;
由此见知根本之患,初行瑜伽者当察觉之;
Dutiyaṃ santato jhānaṃ, cintayitvāna dhīmatā.
继而智慧深思,了知念住禅定之次第。
§935
935.
Nikantiṃ pariyādāya, jhānasmiṃ paṭhame puna;
于初禅中,持戒清净,审察此念的离散;
Dutiyādhigamatthāya, kātabbo bhāvanakkamo.
为得第二禅,须行修习之法门。
§936
936.
Athassa paṭhamajjhānā, vuṭṭhāya vidhinā yadā;
彼时,当初禅那一出,由觉知的法则所起;
Satassa sampajānassa, jhānaṅgaṃ paccavekkhato.
由清醒正了知者,复审禅那支分。
§937
937.
Thūlato takkacārā hi, upatiṭṭhanti yogino;
禅修者如大树般稳固,理智之行亦然;
Sesamaṅgattayaṃ tassa, santamevopatiṭṭhati.
其余禅那支分,平静中相续坚立。
§938
938.
Thūlaṅgānaṃ pahānāya, tadā tassa ca yogino;
为了舍弃粗重的四肢,当时那比库便如此修持;
Santaṅgapaṭilābhāya, nimittaṃ tu tadeva ca.
为了得至安乐顺利,那征相正是此理。
§939
939.
‘‘Pathavī pathavi’’ccevaṃ, karoto manasā puna;
心中反复忆念『地即是地』;
Idāni dutiyajjhāna-muppajjissati taṃ iti.
现在由此,第二禅将要产生,此为其理。
§940
940.
Bhavaṅgaṃ pana pacchijja, pathavīkasiṇaṃ pana;
然断有分已,而取地遍——
Tadevārammaṇaṃ katvā, manodvāramhi yogino.
依此,以缘起作支,修行者于心门中安住。
§941
941.
第九百四十一颂。
Jāyatāvajjanaṃ cittaṃ, tasmiṃ ārammaṇe tato;
所谓生起流,即心,于此缘中由此之后;
Javanāni hi jāyante, tassa cattāri pañca vā.
生起乃生生不息,数量或四或五种。
§942
942.
第九百四十二颂。
Avasāne panekampi, tesaṃ javanacetasaṃ;
众多行为迅速的心意中,
Rūpāvacarikaṃ hoti, dutiyajjhānamānasaṃ.
此为色离念心,属于第二禅定心的范畴。
§943
943.
Sampasādanamajjhattaṃ, pītiyā ca sukhena ca;
中央生起具足欢喜与安乐;
Ekaggatāya saṃyuttaṃ, jhānaṃ hoti tivaṅgikaṃ.
与一心不乱相应,禅定有四支组成。
§944
944.
Heṭṭhā vuttanayeneva, sesaṃ samupalakkhaye;
依前所陈,余义应当一并观察成熟;
Evaṃ duvaṅgahīnaṃ tu, tīhi aṅgehi saṃyutaṃ.
如此对身、语、意三业未震动者,彼乃三部分相联结;
§945
945.
九百四十五。
Jhānaṃ tividhakalyāṇaṃ, dasalakkhaṇasaṃyutaṃ;
禅定分为三种善法,兼具十善标志;
Dutiyādhigataṃ hoti, bhikkhunā bhāvanāmayaṃ.
第二者乃比库尼所获得之培育相;
§946
946.
九百四十六。
Dutiyādhigate jhāne, ākārehi ca pañcahi;
第二禅所达,其形有五;
Suciṇṇavasinā hutvā, dutiyepi satīmatā.
居于清净之所,第二亦具正念。
§947
947.
Tasmā paguṇato jhānā, vuṭṭhāya dutiyā puna;
因此,此禅具足者,第二禅再现;
Āsannatakkacārāri, samāpatti ayaṃ iti.
具近乎于恶行者,此为成就。
§948
948.
Pītiyā piyato tassa, cetaso uppilāpanaṃ;
由欢喜所爱,心中生起激荡,
Pītiyā pana thūlattā, tatoyaṃ aṅgadubbalā.
然而欢喜因过盛,便成为身体的软弱。
§949
949.
Tattha ādīnavaṃ disvā, tatiye santato pana;
此处观察到其过患,在第三禅中却仍然存在;
Nikantiṃ pariyādāya, jhānasmiṃ dutiye puna.
到第二禅时,则圆满弃除躯体的软弱。
§950
950.
Tatiyādhigamatthāya, kātabbo bhāvanakkamo;
为了第三个修习目的,应当进行的修行方法;
Athassa dutiyajjhānā, vuṭṭhāya ca yadā pana.
以及其第二禅那,当起而观察时;
§951
951.
Satassa sampajānassa, jhānaṅgaṃ paccavekkhato;
正具正知之人,回顾禅那的各组成部分;
Thūlato pītupaṭṭhāti, sukhādi santato pana.
其中厚重者(诸烦恼)被欢喜所压住,随顺于安乐等境;
§952
952.
Thūlaṅgānaṃ pahānāya, tadā tassa ca yogino;
为了舍弃沉重的肢体,那时这位瑜伽行者也是如此;
Santaṅgapaṭilābhāya, nimittaṃ tu tadeva ca.
为了获得安稳的依止,所凭所依正是那个标记。
§953
953.
‘‘Pathavī pathavi’’ccevaṃ, karoto manasā puna;
‘大地,大地’,心里这样反复念诵;
Idāni tatiyaṃ jhāna-muppajjissati taṃ iti.
现在,将会生起第三禅定。
§954
954.
Bhavaṅgaṃ manupacchijja, pathavīkasiṇaṃ pana;
在依止存在流转心法之后,是着于地界的心根表象;
Tadevārammaṇaṃ katvā, manodvāramhi yogino.
修习者在心门中以此作为正念的起点。
§955
955.
第九百五十五条。
Jāyatāvajjanaṃ cittaṃ, tasmiṃ ārammaṇe tato;
出生流动的是心,在此心所依止之处;
Javanāni ca jāyante, tassa cattāri pañca vā.
由此生起的流转有四种或五种别相。
§956
956.
第九百五十六条。
Avasāne panekaṃ tu, tesaṃ javanacetasaṃ;
终结时,唯有一法,谓之迅速心;
Rūpāvacarikaṃ hoti, tatiyajjhānamānasaṃ.
彼心能远离色境,即是第三禅心。
§957
957.
九百五十七。
Satiyā sampajaññena, sampannaṃ tu sukhena ca;
凭念念住与正知,兼具安乐为资粮;
Ekaggatāya saṃyuttaṃ, duvaṅgaṃ tatiyaṃ mataṃ.
相续专注相连缀,二禅与三禅见此。
§958
958.
九百五十八。
Heṭṭhā vuttanayeneva, sesaṃ samupalakkhaye;
如前所说,余下诸义得以共相领会;
Evamekaṅgahīnaṃ tu, dvīhi aṅgehi saṃyutaṃ.
如此,无缺一处,乃二处结合而成。
§959
959.
Jhānaṃ tividhakalyāṇaṃ, dasalakkhaṇasaṃyutaṃ;
禅定有三种善妙,具足十种标志;
Tatiyādhigataṃ hoti, bhikkhunā bhāvanāmayaṃ.
第三种由比库尼所证得,全部由修习而成。
§960
960.
Tatiyādhigate jhāne, ākārehi ca pañcahi;
第三个专注禅定已达时,具足五种形态;
Suciṇṇavasinā hutvā, tasmiṃ pana satīmatā.
并且住于清净安住中,同时具足正念。
§961
961.
第九百六十一。
Tasmā paguṇato jhānā, vuṭṭhāya tatiyā puna;
因此禅那,因其具足功德,第三禅再现;
Āsannapītidosā hi, samāpatti ayanti ca.
接近纯净无染的污秽,禅定相续而至。
§962
962.
第九百六十二。
Yadevacettha ābhogo, sukhamicceva cetaso;
如果那是什么利益,亦如心意所愿的快乐;
Evaṃ sukhassa thūlattā, hotāyaṃ aṅgadubbalā.
如此巨大的快乐,对于这个身体的软弱者而言,实际上是存在的。
§963
963.
Iti ādīnavaṃ disvā, jhānasmiṃ tatiye puna;
于是观察初禅的不善之处,再次进入第三禅;
Catutthaṃ santato disvā, cetasā pana yoginā.
又观察第四禅的连续存在,以及修行者的心。
§964
964.
Nikantiṃ pariyādāya, jhānasmiṃ tatiye puna;
结束第四禅后,在第三禅中重新进行修习;
Catutthādhigamatthāya, kātabbo bhāvanakkamo.
为达到第四禅的境界,应当完成修习的专门功课。
§965
965.
第九百六十五。
Athassa tatiyajjhānā, vuṭṭhāya hi yadā pana;
然后,当第三禅已起,且有觉知觉察者观察;
Satassa sampajānassa, jhānaṅgaṃ paccavekkhato.
身心圆满具足的觉知者,回顾第三禅行的各个禅支。
§966
966.
第九百六十六。
Thūlato tassupaṭṭhāti, sukhaṃ taṃ mānasaṃ tato;
因其宽厚而守护,于心中生安乐;
Upekkhā santato tassa, cittassekaggatāpi ca.
其常持平等心,且心专一清净。
§967
967.
Thūlaṅgassa pahānāya, santaṅgassūpaladdhiyā;
为了舍弃沉重之行,得于安稳之行;
Tadeva ca nimittañhi, ‘‘pathavī pathavī’’ti ca.
这正是其相,称为「地、地」之相。
§968
968.
Karoto manasā eva, punappunañca yogino;
比库以心作意,反复修习精进;
Catutthaṃ panidaṃ jhānaṃ, uppajjissati taṃ iti.
此即第四禅,须臾必当生起;
§969
969.
第九百六十九偈。
Bhavaṅgaṃ panupacchijja, pathavīkasiṇaṃ tathā;
舍弃有余流,入于地界宽广;
Tadevārammaṇaṃ katvā, manodvāramhi yogino.
正是心门开,修行者由此入;
§970
970.
第九百七十偈。
Jāyatāvajjanaṃ cittaṃ, tasmiṃ ārammaṇe tato;
心起生运动,继之于缘境中而生起;
Javanāni ca jāyante, tassa cattāri pañca vā.
运动亦由心生,数量或为四或为五。
§971
971.
第九百七十一条。
Avasāne panekaṃ tu, tesaṃ javanacetasaṃ;
到终结时心于是动者之一;
Rūpāvacarikaṃ hoti, catutthajjhānamānasaṃ.
为色所引导者,第四禅对应于心者也。
§972
972.
第九百七十二条。
Ekaṅgavippahīnaṃ tu, dvīhi aṅgehi yogato;
独支断除者,乃凭二肢合摄;
Catutthaṃ panidaṃ jhānaṃ, duvaṅganti pavuccati.
第四禅则名之为二支禅。
§973
973.
九百七十三。
Evaṃ tividhakalyāṇaṃ, dasalakkhaṇasaṃyutaṃ;
如是三种殊胜,具足十相庄严;
Catutthādhigataṃ hoti, bhikkhunā bhāvanāmayaṃ.
第四禅得成,出自比库尼修习而成。
§974
974.
九百七十四。
Yasmā sukhamupekkhāya, na hotāsevanaṃ pana;
因于对快乐不起分别,故不生追逐之心;
Upekkhāsahagatāneva, javanāni javanti ca.
正如处于平等无断之际,诸行亦随之生起。
§975
975.
九百七十五。
Upekkhāsahagataṃ tasmā, catutthaṃ samudīritaṃ;
由此与平等无断相应者,即所谓第四法;
Ayamettha viseso hi, sesaṃ vuttanayaṃ pana.
这乃有别处,余义已广泛说明。
§976
976.
九百七十六。
Yaṃ catukkanaye jhānaṃ, dutiyaṃ taṃ dvidhā pana;
所谓四支禅,第二支却有二重含义;
Katvāna pañcakanaye, dutiyaṃ tatiyaṃ kataṃ.
成就五支禅时,第二支即为第三支。
§977
977.
九百七十七。
Tatiyaṃ taṃ catutthañca, catutthaṃ pañcamaṃ idha;
这里第三为第四,第四为第五;
Paṭhamaṃ paṭhamaṃyeva, ayamettha visesatā.
起首即为首,区别显著。
§978
978.
九百七十八。
Evamettāvatā vuttā, nātisaṅkhepato mayā;
如上所说,并非由我简略陈述;
Nātivitthārato cāyaṃ, rūpāvacarabhāvanā.
此关于色行的发扬,并非过于详尽;
§979
979.
第九百七十九节。
Sumadhuravarataravacano, kaṃ nu janaṃ neva rañjayati;
甘美清净而明澈的语辞,究竟有谁不为之悦喜?
Atinisitavisadabuddhi-pasādajana vedanīyoyaṃ.
确有明彻清净的智慧,令人心安而深受欢迎。
Iti abhidhammāvatāre rūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso · 如是,于《阿毗达摩入门》中,色界定修习之解说
Nāma cuddasamo paricchedo. · 名为第十四品。