11. Ekādasamavaggo11. 第十一品
11. Ekādasamavaggo11. 第十一品
(106-108) 1-3. Tissopi anusayakathā(106-108) 1-3. 三随眠论
§605
Anusayā abyākatāti? Āmantā. Vipākābyākatā kiriyābyākatā rūpaṃ nibbānaṃ cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
诸随眠是无记的吗?是的。异熟无记、唯作无记、色、涅槃、眼处……乃至……触处是无记的吗?不应如是说……
Kāmarāgānusayo abyākatoti? Āmantā. Kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ…pe… kāmacchandanīvaraṇaṃ akusalanti? Āmantā. Kāmarāgānusayo akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
欲贪随眠是无记的吗?是的。欲贪、欲贪缠、欲贪结、欲流、欲轭、欲欲盖是无记的吗?不应如是说……欲贪、欲贪缠……乃至……欲欲盖是不善的吗?是的。欲贪随眠是不善的吗?不应如是说……
Paṭighānusayo abyākatoti? Āmantā. Paṭighaṃ paṭighapariyuṭṭhānaṃ paṭighasaṃyojanaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭighaṃ paṭighapariyuṭṭhānaṃ paṭighasaṃyojanaṃ akusalanti? Āmantā. Paṭighānusayo akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
嗔恚随眠是无记的吗?是的。嗔恚、嗔恚缠、嗔恚结是无记的吗?不应如是说……嗔恚、嗔恚缠、嗔恚结是不善的吗?是的。嗔恚随眠是不善的吗?不应如是说……
Mānānusayo abyākatoti? Āmantā. Māno mānapariyuṭṭhānaṃ mānasaṃyojanaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe …pe… māno mānapariyuṭṭhānaṃ mānasaṃyojanaṃ akusalanti? Āmantā. Mānānusayo akusaloti? Na hevaṃ vattabbe …pe….
慢随眠是无记的吗?是的。慢、慢缠、慢结是无记的吗?不应如是说……慢、慢缠、慢结是不善的吗?是的。慢随眠是不善的吗?不应如是说……
Diṭṭhānusayo abyākatoti? Āmantā. Diṭṭhi diṭṭhogho diṭṭhiyogo diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… diṭṭhi diṭṭhogho diṭṭhiyogo diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ akusalanti? Āmantā. Diṭṭhānusayo akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
见随眠是无记的吗?是的。见、见流、见轭、见缠、见结是无记的吗?不应如是说……见、见流、见轭、见缠、见结是不善的吗?是的。见随眠是不善的吗?不应如是说……
Vicikicchānusayo abyākatoti? Āmantā. Vicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ akusalanti? Āmantā. Vicikicchānusayo akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
疑随眠是无记的吗?是的。疑、疑缠、疑结、疑盖是无记的吗?不应如是说……疑、疑缠、疑结、疑盖是不善的吗?是的。疑随眠是不善的吗?不应如是说……
Bhavarāgānusayo abyākatoti? Āmantā. Bhavarāgo bhavarāgapariyuṭṭhānaṃ bhavarāgasaṃyojanaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… bhavarāgo bhavarāgapariyuṭṭhānaṃ bhavarāgasaṃyojanaṃ akusalanti? Āmantā. Bhavarāgānusayo akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
有贪随眠是无记的吗?是的。有贪、有贪缠、有贪结是无记的吗?不应如是说……有贪、有贪缠、有贪结是不善的吗?是的。有贪随眠是不善的吗?不应如是说……
Avijjānusayo abyākatoti? Āmantā. Avijjā avijjogho avijjāyogo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… avijjā avijjogho avijjāyogo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇaṃ akusalanti? Āmantā. Avijjānusayo akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
无明随眠是无记的吗?是的。无明、无明流、无明轭、无明缠、无明结、无明盖是无记的吗?不应如是说……无明、无明流、无明轭、无明缠、无明结、无明盖是不善的吗?是的。无明随眠是不善的吗?不应如是说……
§606
Na vattabbaṃ – ‘‘anusayā abyākatā’’ti? Āmantā. Puthujjano kusalābyākate citte vattamāne ‘‘sānusayo’’ti vattabboti? Āmantā. Kusalākusalā dhammā sammukhībhāvaṃ āgacchantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi anusayā abyākatāti. Puthujjano kusalābyākate citte vattamāne ‘‘sarāgo’’ti vattabboti? Āmantā. Kusalākusalā dhammā sammukhībhāvaṃ āgacchantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi rāgo abyākatoti.
不应说「随眠是无记的」吗?「是的。」凡夫在善无记心转起时,应说「有随眠」吗?「是的。」善不善法来到现前吗?不应如是说……那么,随眠是无记的。凡夫在善无记心转起时,应说「有贪」吗?「是的。」善不善法来到现前吗?不应如是说……那么,贪是无记的。
§607
Anusayā ahetukāti? Āmantā. Rūpaṃ nibbānaṃ cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
随眠是无因的吗?「是的。」色、涅槃、眼处……触处吗?不应如是说……
Kāmarāgānusayo ahetukoti? Āmantā. Kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmacchandanīvaraṇaṃ ahetukanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ…pe… kāmacchandanīvaraṇaṃ sahetukanti? Āmantā. Kāmarāgānusayo sahetukoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭighānusayo…pe… mānānusayo… diṭṭhānusayo… vicikicchānusayo… bhavarāgānusayo… avijjānusayo ahetukoti? Āmantā. Avijjā avijjogho avijjāyogo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇaṃ ahetukanti ? Na hevaṃ vattabbe …pe… avijjā avijjogho…pe… avijjānīvaraṇaṃ sahetukanti? Āmantā. Avijjānusayo sahetukoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
欲贪随眠是无因的吗?「是的。」欲贪、欲贪缠、欲贪结、欲欲盖是无因的吗?不应如是说……欲贪、欲贪缠……欲欲盖是有因的吗?「是的。」欲贪随眠是有因的吗?不应如是说……嗔恚随眠……慢随眠、见随眠、疑随眠、有贪随眠、无明随眠是无因的吗?「是的。」无明、无明暴流、无明轭、无明缠、无明结、无明盖是无因的吗?不应如是说……无明、无明暴流……无明盖是有因的吗?「是的。」无明随眠是有因的吗?不应如是说……
§608
Na vattabbaṃ – ‘‘anusayā ahetukā’’ti? Āmantā. Puthujjano kusalābyākate citte vattamāne ‘‘sānusayo’’ti vattabboti? Āmantā. Anusayā tena hetunā sahetukāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi anusayā ahetukāti. Puthujjano kusalābyākate citte vattamāne ‘‘sarāgo’’ti vattabboti? Āmantā. Rāgo tena hetunā sahetukoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi rāgo ahetukoti.
不应说「随眠是无因的」吗?「是的。」凡夫在善无记心转起时,应说「有随眠」吗?「是的。」随眠以那个因而为有因的吗?不应如是说……那么,随眠是无因的。凡夫在善无记心转起时,应说「有贪」吗?「是的。」贪以那个因而为有因的吗?不应如是说……那么,贪是无因的。
§609
Anusayā cittavippayuttāti? Āmantā. Rūpaṃ nibbānaṃ cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
随眠是心不相应的吗?「是的。」色、涅槃、眼处……触处吗?不应如是说……
Kāmarāgānusayo cittavippayuttoti? Āmantā. Kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇaṃ cittavippayuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ…pe… kāmacchandanīvaraṇaṃ cittasampayuttanti? Āmantā. Kāmarāgānusayo cittasampayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
欲贪随眠是心不相应的吗?「是的。」欲贪、欲贪缠、欲贪结、欲暴流、欲轭、欲欲盖是心不相应的吗?不应如是说……欲贪、欲贪缠……欲欲盖是心相应的吗?「是的。」欲贪随眠是心相应的吗?不应如是说……
§610
Kāmarāgānusayo cittavippayuttoti? Āmantā. Katamakkhandhapariyāpannoti? Saṅkhārakkhandhapariyāpannoti. Saṅkhārakkhandho cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe. Saṅkhārakkhandho cittavippayuttoti? Āmantā. Vedanākkhandho saññākkhandho cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
欲贪随眠是心不相应的吗?「是的。」摄属于哪个蕴?摄属于行蕴。行蕴是心不相应的吗?不应如是说。行蕴是心不相应的吗?「是的。」受蕴、想蕴是心不相应的吗?不应如是说……
Kāmarāgānusayo saṅkhārakkhandhapariyāpanno cittavippayuttoti? Āmantā. Kāmarāgo saṅkhārakkhandhapariyāpanno cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmarāgo saṅkhārakkhandhapariyāpanno cittasampayuttoti? Āmantā. Kāmarāgānusayo saṅkhārakkhandhapariyāpanno cittasampayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
欲贪随眠摄属于行蕴而为心不相应的吗?「是的。」欲贪摄属于行蕴而为心不相应的吗?不应如是说……欲贪摄属于行蕴而为心相应的吗?「是的。」欲贪随眠摄属于行蕴而为心相应的吗?不应如是说……
Kāmarāgānusayo saṅkhārakkhandhapariyāpanno cittavippayutto, kāmarāgo saṅkhārakkhandhapariyāpanno cittasampayuttoti? Āmantā. Saṅkhārakkhandho ekadeso cittasampayutto ekadeso cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
欲贪随眠摄属于行蕴而与心不相应,欲贪摄属于行蕴而与心相应吗?是的。行蕴一部分与心相应、一部分与心不相应吗?不应如是说……
Saṅkhārakkhandho ekadeso cittasampayutto ekadeso cittavippayuttoti? Āmantā. Vedanākkhandho saññākkhandho ekadeso cittasampayutto ekadeso cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
行蕴一部分与心相应、一部分与心不相应吗?是的。受蕴、想蕴一部分与心相应、一部分与心不相应吗?不应如是说……
§611
Paṭighānusayo mānānusayo diṭṭhānusayo vicikicchānusayo bhavarāgānusayo avijjānusayo cittavippayuttoti? Āmantā. Avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānīvaraṇaṃ cittavippayuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānīvaraṇaṃ cittasampayuttanti? Āmantā. Avijjānusayo cittasampayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
嗔恚随眠、慢随眠、见随眠、疑随眠、有贪随眠、无明随眠与心不相应吗?是的。无明、无明暴流、无明轭、无明盖与心不相应吗?不应如是说……无明、无明暴流、无明轭、无明盖与心相应吗?是的。无明随眠与心相应吗?不应如是说……
§612
Avijjānusayo cittavippayuttoti? Āmantā. Katamakkhandhapariyāpannoti? Saṅkhārakkhandhapariyāpannoti. Saṅkhārakkhandho cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe . Saṅkhārakkhandho cittavippayuttoti? Āmantā. Vedanākkhandho saññākkhandho cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
无明随眠与心不相应吗?是的。摄属于何蕴?摄属于行蕴。行蕴与心不相应吗?不应如是说。行蕴与心不相应吗?是的。受蕴、想蕴与心不相应吗?不应如是说……
Avijjānusayo saṅkhārakkhandhapariyāpanno cittavippayuttoti? Āmantā. Avijjā saṅkhārakkhandhapariyāpannā cittavippayuttāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… avijjā saṅkhārakkhandhapariyāpannā cittasampayuttāti? Āmantā. Avijjānusayo saṅkhārakkhandhapariyāpanno cittasampayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
无明随眠摄属于行蕴而与心不相应吗?是的。无明摄属于行蕴而与心不相应吗?不应如是说……无明摄属于行蕴而与心相应吗?是的。无明随眠摄属于行蕴而与心相应吗?不应如是说……
Avijjānusayo saṅkhārakkhandhapariyāpanno cittavippayutto, avijjāsaṅkhārakkhandhapariyāpannā cittasampayuttāti? Āmantā. Saṅkhārakkhandho ekadeso cittasampayutto ekadeso cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe.
无明随眠摄属于行蕴而与心不相应,无明摄属于行蕴而与心相应吗?是的。行蕴一部分与心相应、一部分与心不相应吗?不应如是说。
Saṅkhārakkhandho ekadeso cittasampayutto ekadeso cittavippayuttoti? Āmantā. Vedanākkhandho saññākkhandho ekadeso cittasampayutto ekadeso cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
行蕴一部分与心相应、一部分与心不相应吗?是的。受蕴、想蕴一部分与心相应、一部分与心不相应吗?不应如是说……
§613
Na vattabbaṃ – ‘‘anusayā cittavippayuttā’’ti? Āmantā. Puthujjano kusalābyākate citte vattamāne ‘‘sānusayo’’ti vattabboti? Āmantā. Anusayā tena cittena sampayuttāti? Na hevaṃ vattabbe. Tena hi anusayā cittavippayuttāti. Puthujjano kusalābyākate citte vattamāne ‘‘sarāgo’’ti vattabboti? Āmantā. Rāgo tena cittena sampayuttoti? Na hevaṃ vattabbe. Tena hi rāgo cittavippayuttoti.
不应说「诸随眠与心不相应」吗?是的。凡夫于善无记心转起时,应说「有随眠」吗?是的。诸随眠与彼心相应吗?不应如是说。那么,诸随眠与心不相应。凡夫于善无记心转起时,应说「有贪」吗?是的。贪与彼心相应吗?不应如是说。那么,贪与心不相应。
Tissopi anusayakathā niṭṭhitā. · 三随眠论完
11. Ekādasamavaggo
11. 第十品
(109) 4. Ñāṇakathā(109) 4. 智论
§614
Aññāṇe vigate ñāṇavippayutte citte vattamāne na vattabbaṃ – ‘‘ñāṇī’’ti? Āmantā. Rāge vigate na vattabbaṃ – ‘‘vītarāgo’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aññāṇe vigate ñāṇavippayutte citte vattamāne na vattabbaṃ – ‘‘ñāṇī’’ti? Āmantā. Dose vigate… mohe vigate… kilese vigate na vattabbaṃ – ‘‘nikkileso’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
当无明已灭、与智相应之心生起时,不应说「有智者」吗?是的。当贪已灭时,不应说「离贪者」吗?不应如此说……当无明已灭、与智相应之心生起时,不应说「有智者」吗?是的。当嗔已灭……当痴已灭……当烦恼已灭时,不应说「无烦恼者」吗?不应如此说……
Rāge vigate vattabbaṃ – ‘‘vītarāgo’’ti? Āmantā. Aññāṇe vigate ñāṇavippayutte citte vattamāne vattabbaṃ – ‘‘ñāṇī’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dose vigate… mohe vigate… kilese vigate vattabbaṃ – ‘‘nikkileso’’ti? Āmantā. Aññāṇe vigate ñāṇavippayutte citte vattamāne vattabbaṃ – ‘‘ñāṇī’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
当贪已灭时,应说「离贪者」吗?是的。当无明已灭、与智相应之心生起时,应说「有智者」吗?不应如此说……当嗔已灭……当痴已灭……当烦恼已灭时,应说「无烦恼者」吗?是的。当无明已灭、与智相应之心生起时,应说「有智者」吗?不应如此说……
§615
Aññāṇe vigate ñāṇavippayutte citte vattamāne vattabbaṃ – ‘‘ñāṇī’’ti? Āmantā . Atītena ñāṇena ñāṇī niruddhena vigatena paṭipassaddhena ñāṇena ñāṇīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
当无明已灭、与智相应之心生起时,应说「有智者」吗?是的。以过去的智、已灭的智、已离的智、已寂止的智而为有智者吗?不应如此说……
Ñāṇakathā niṭṭhitā. · 智论完
11. Ekādasamavaggo
11. 第十品
(110) 5. Ñāṇaṃ cittavippayuttantikathā(110) 5. 智心不相应论
§616
Ñāṇaṃ cittavippayuttanti? Āmantā. Rūpaṃ nibbānaṃ cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ñāṇaṃ cittavippayuttanti? Āmantā. Paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo cittasampayuttoti? Āmantā. Ñāṇaṃ cittasampayuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
智是心不相应吗?是的。色、涅槃、眼处……触处是吗?不应如此说……智是心不相应吗?是的。慧、慧根、慧力、正见、择法觉支是心不相应吗?不应如此说……慧、慧根、慧力、正见、择法觉支是心相应吗?是的。智是心相应吗?不应如此说……
Ñāṇaṃ cittavippayuttanti? Āmantā. Katamakkhandhapariyāpannanti ? Saṅkhārakkhandhapariyāpannanti. Saṅkhārakkhandho cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… saṅkhārakkhandho cittavippayuttoti? Āmantā. Vedanākkhandho saññākkhandho cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ñāṇaṃ saṅkhārakkhandhapariyāpannaṃ cittavippayuttanti? Āmantā. Paññā saṅkhārakkhandhapariyāpannā cittavippayuttāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paññā saṅkhārakkhandhapariyāpannā cittasampayuttāti? Āmantā. Ñāṇaṃ saṅkhārakkhandhapariyāpannaṃ cittasampayuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ñāṇaṃ saṅkhārakkhandhapariyāpannaṃ cittavippayuttaṃ, paññā saṅkhārakkhandhapariyāpannā cittasampayuttāti? Āmantā. Saṅkhārakkhandho ekadeso cittasampayutto ekadeso cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… saṅkhārakkhandho ekadeso cittasampayutto ekadeso cittavippayuttoti? Āmantā. Vedanākkhandho saññākkhandho ekadeso cittasampayutto ekadeso cittavippayuttoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
智是心不相应吗?是的。摄属于何蕴?摄属于行蕴。行蕴是心不相应吗?不应如此说……行蕴是心不相应吗?是的。受蕴、想蕴是心不相应吗?不应如此说……智是摄属于行蕴、心不相应吗?是的。慧是摄属于行蕴、心不相应吗?不应如此说……慧是摄属于行蕴、心相应吗?是的。智是摄属于行蕴、心相应吗?不应如此说……智是摄属于行蕴、心不相应,慧是摄属于行蕴、心相应吗?是的。行蕴一部分是心相应、一部分是心不相应吗?不应如此说……行蕴一部分是心相应、一部分是心不相应吗?是的。受蕴、想蕴一部分是心相应、一部分是心不相应吗?不应如此说……
§617
Na vattabbaṃ – ‘‘ñāṇaṃ cittavippayutta’’nti? Āmantā. Arahā cakkhuviññāṇasamaṅgī ‘‘ñāṇī’’ti vattabboti? Āmantā. Ñāṇaṃ tena cittena sampayuttanti? Na hevaṃ vattabbe. Tena hi ñāṇaṃ cittavippayuttanti.
不应说「智是心不相应」吗?是的。阿拉汉具有眼识,应说「有智者」吗?是的。智与彼心相应吗?不应如此说。那么,智是心不相应。
Arahā cakkhuviññāṇasamaṅgī ‘‘paññavā’’ti vattabboti ? Āmantā. Paññā tena cittena sampayuttāti? Na hevaṃ vattabbe. Tena hi paññā cittavippayuttāti.
具眼识的阿拉汉应被称为「有慧者」吗?是的。慧与那个心相应吗?不应如此说。那么,慧与心不相应吗?
Ñāṇaṃ cittavippayuttantikathā niṭṭhitā. · 智心不相应论完
11. Ekādasamavaggo
11. 第十品
(111) 6. Idaṃ dukkhantikathā(111) 6. 此是苦论
§618
‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Ayaṃ dukkhasamudayo’’ti vācaṃ bhāsato ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ‘‘idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Ayaṃ dukkhanirodho’’ti vācaṃ bhāsato ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ‘‘idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Ayaṃ maggo’’ti vācaṃ bhāsato ‘‘ayaṃ maggo’’ti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
说「此是苦」之语时,「此是苦」之智生起吗?是的。说「此是苦集」之语时,「此是苦集」之智生起吗?不应如此说……说「此是苦」之语时,「此是苦」之智生起吗?是的。说「此是苦灭」之语时,「此是苦灭」之智生起吗?不应如此说……说「此是苦」之语时,「此是苦」之智生起吗?是的。说「此是道」之语时,「此是道」之智生起吗?不应如此说……
‘‘Ayaṃ samudayo’’ti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘ayaṃ samudayo’’ti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ‘‘ayaṃ nirodho’’ti… ‘‘ayaṃ maggo’’ti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘ayaṃ maggo’’ti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
说「此是集」之语时,而「此是集」之智不生起吗?是的。说「此是苦」之语时,而「此是苦」之智不生起吗?不应如此说……「此是灭」……说「此是道」之语时,而「此是道」之智不生起吗?是的。说「此是苦」之语时,而「此是苦」之智不生起吗?不应如此说……
§619
‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Rūpaṃ anicca’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘rūpaṃ anicca’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ‘‘idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. Vedanā… saññā… saṅkhārā… ‘‘viññāṇaṃ anicca’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘viññāṇaṃ anicca’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
说「此是苦」之语时,「此是苦」之智生起吗?是的。说「色是无常」之语时,「色是无常」之智生起吗?不应如此说……说「此是苦」之语时,「此是苦」之智生起吗?是的。受……想……行……说「识是无常」之语时,「识是无常」之智生起吗?不应如此说……
‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Rūpaṃ anattā’’ti vācaṃ bhāsato ‘‘rūpaṃ anattā’’ti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ‘‘idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. Vedanā … saññā… saṅkhārā… ‘‘viññāṇaṃ anattā’’ti vācaṃ bhāsato ‘‘viññāṇaṃ anattā’’ti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
说「此是苦」之语时,「此是苦」之智生起吗?是的。说「色是无我」之语时,「色是无我」之智生起吗?不应如此说……说「此是苦」之语时,「此是苦」之智生起吗?是的。受……想……行……说「识是无我」之语时,「识是无我」之智生起吗?不应如此说……
‘‘Rūpaṃ anicca’’nti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘rūpaṃ anicca’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vedanā… saññā… saṅkhārā… ‘‘viññāṇaṃ anicca’’nti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘viññāṇaṃ anicca’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
说「色是无常」之语时,而「色是无常」之智不生起吗?是的。说「此是苦」之语时,而「此是苦」之智不生起吗?不应如此说……受……想……行……说「识是无常」之语时,而「识是无常」之智不生起吗?是的。说「此是苦」之语时,而「此是苦」之智不生起吗?不应如此说……
‘‘Rūpaṃ anattā’’ti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘rūpaṃ anattā’’ti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe …pe… vedanā… saññā… saṅkhārā… ‘‘viññāṇaṃ anattā’’ti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘viññāṇaṃ anattā’’ti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato na ca ‘‘dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
说「色是无我」之语时,而「色是无我」之智不生起吗?是的。说「此是苦」之语时,而「此是苦」之智不生起吗?不应如此说……受……想……行……说「识是无我」之语时,而「识是无我」之智不生起吗?是的。说「此是苦」之语时,而「苦」之智不生起吗?不应如此说……
§620
‘‘Idaṃ dukkha’’nti vācaṃ bhāsato ‘‘idaṃ dukkha’’nti ñāṇaṃ pavattatīti? Āmantā. ‘‘I’’ti ca ‘‘da’’nti ca ‘‘du’’ti ca ‘‘kha’’nti ca ñāṇaṃ pavattatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「这是苦」,说此语时,「这是苦」之智生起吗?是的。「这」、「是」、「苦」,智生起吗?不应如是说……
Idaṃ dukkhantikathā niṭṭhitā. · 此是苦论完
11. Ekādasamavaggo
11. 第十品
(112) 7. Iddhibalakathā(112) 7. 神通力论
§621
Iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyāti? Āmantā. Iddhimayiko so āyu, iddhimayikā sā gati, iddhimayiko so attabhāvappaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
具足神通力者能住一劫吗?是的。那寿命是神通所成的,那趣是神通所成的,那个体之获得是神通所成的吗?不应如是说……
Iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyāti? Āmantā. Atītaṃ kappaṃ tiṭṭheyya, anāgataṃ kappaṃ tiṭṭheyyāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyāti? Āmantā. Dve kappe tiṭṭheyya, tayo kappe tiṭṭheyya, cattāro kappe tiṭṭheyyāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyāti? Āmantā. Sati jīvite jīvitāvasese tiṭṭheyya, asati jīvite jīvitāvasese tiṭṭheyyāti? Sati jīvite jīvitāvasese tiṭṭheyyāti. Hañci sati jīvite jīvitāvasese tiṭṭheyya, no ca vata re vattabbe – ‘‘iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyā’’ti. Asati jīvite jīvitāvasese tiṭṭheyyāti, mato tiṭṭheyya, kālaṅkato tiṭṭheyyāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
具足神通力者能住一劫吗?是的。能住过去劫,能住未来劫吗?不应如是说……具足神通力者能住一劫吗?是的。能住二劫、能住三劫、能住四劫吗?不应如是说……具足神通力者能住一劫吗?是的。有寿命、有寿命余时能住,无寿命、无寿命余时能住吗?有寿命、有寿命余时能住。若有寿命、有寿命余时能住,则不应说「具足神通力者能住一劫」。无寿命、无寿命余时能住吗?死者能住,命终者能住吗?不应如是说……
§622
Iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyāti? Āmantā. Uppanno phasso mā nirujjhīti labbhā iddhiyā paggahetunti? Na hevaṃ vattabbe…pe… uppannā vedanā…pe… uppannā saññā …pe… uppannā cetanā…pe… uppannaṃ cittaṃ… uppannā saddhā… uppannaṃ vīriyaṃ… uppannā sati… uppanno samādhi …pe… uppannā paññā mā nirujjhīti labbhā iddhiyā paggahetunti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
具足神通力者能住一劫吗?是的。已生起的触不灭,能以神通力执持吗?不应如是说……已生起的受……已生起的想……已生起的思……已生起的心……已生起的信……已生起的精进……已生起的念……已生起的定……已生起的慧不灭,能以神通力执持吗?不应如是说……
Iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyāti? Āmantā. Rūpaṃ niccaṃ hotūti labbhā iddhiyā paggahetunti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vedanā…pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ hotūti labbhā iddhiyā paggahetunti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
具足神通力者能住一劫吗?是的。色成为常,能以神通力执持吗?不应如是说……受……想……行……识成为常,能以神通力执持吗?不应如是说……
Iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyāti? Āmantā. Jātidhammā sattā mā jāyiṃsūti labbhā iddhiyā paggahetunti? Na hevaṃ vattabbe…pe… jarādhammā sattā mā jīriṃsūti…pe… byādhidhammā sattā mā byādhiyiṃsūti…pe… maraṇadhammā sattā mā mīyiṃsūti labbhā iddhiyā paggahetunti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
具足神通力者能住一劫吗?是的。有生法的众生不生,能以神通力执持吗?不应如是说……有老法的众生不老……有病法的众生不病……有死法的众生不死,能以神通力执持吗?不应如是说……
§623
Na vattabbaṃ – ‘‘iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyā’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti ! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyāti.
不应说「具足神通力者能住一劫」吗?是的。世尊不是说过:「阿难,任何人若已修习、已多修四神足,已作为车乘、已作为基础、已实行、已熟练、已善精勤,若愿意,他能住一劫或一劫余」吗!有此经吗?是的。那么,具足神通力者能住一劫。
§624
Iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘catunnaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ natthi koci pāṭibhogo samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ! Katamesaṃ catunnaṃ? Jarādhammo ‘‘mā jīrī’’ti natthi koci pāṭibhogo samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ. Byādhidhammo ‘‘mā byādhiyī’’ti…pe… maraṇadhammo ‘‘mā mīyī’’ti…pe… yāni kho pana tāni pubbe katāni pāpakāni kammāni saṃkilesikāni ponobbhavikāni sadarāni dukkhavipākāni āyatiṃ jātijarāmaraṇiyāni tesaṃ vipāko ‘‘mā nibbattī’’ti natthi koci pāṭibhogo samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ dhammānaṃ natthi koci pāṭibhogo samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmi’’nti . Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyyā’’ti.
「具足神通力者能住一劫吗?」「是的,尊者。」「世尊不是说过——『诸比库!对于四法,无论沙门、婆罗门、天人、魔、梵天或世间任何人都无法抗拒!哪四法?具老法者『愿我不老』,无论沙门、婆罗门、天人、魔、梵天或世间任何人都无法抗拒。具病法者『愿我不病』……具死法者『愿我不死』……对于那些过去所造的恶业,即杂染的、再生的、可怖的、有苦果报的、未来导致生老死的诸业,其果报『愿不生起』,无论沙门、婆罗门、天人、魔、梵天或世间任何人都无法抗拒。诸比库!对于这四法,无论沙门、婆罗门、天人、魔、梵天或世间任何人都无法抗拒』吗?」「是的,尊者。」「有此经吗?」「是的,尊者。」「那么,不应说——『具足神通力者能住一劫』。」
Iddhibalakathā niṭṭhitā. · 神通力论完
11. Ekādasamavaggo
11. 第十品
(113) 8. Samādhikathā(113) 8. 定论
§625
Cittasantati samādhīti? Āmantā. Atītā cittasantati samādhīti? Na hevaṃ vattabbe …pe… cittasantati samādhīti? Āmantā. Anāgatā cittasantati samādhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cittasantati samādhīti? Āmantā. Nanu atītaṃ niruddhaṃ anāgataṃ ajātanti? Āmantā. Hañci atītaṃ niruddhaṃ anāgataṃ ajātaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘cittasantati samādhī’’ti.
「心相续是定吗?」「是的,尊者。」「过去的心相续是定吗?」「不应如此说……」「心相续是定吗?」「是的,尊者。」「未来的心相续是定吗?」「不应如此说……」「心相续是定吗?」「是的,尊者。」「过去已灭、未来未生,不是吗?」「是的,尊者。」「如果过去已灭、未来未生,那么实在不应说——『心相续是定』。」
§626
Ekacittakkhaṇiko samādhīti? Āmantā. Cakkhuviññāṇasamaṅgī samāpannoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotaviññāṇasamaṅgī…pe… ghānaviññāṇasamaṅgī… jivhāviññāṇasamaṅgī… kāyaviññāṇasamaṅgī…pe… akusalacittasamaṅgī …pe… rāgasahagatacittasamaṅgī…pe… dosasahagatacittasamaṅgī…pe… mohasahagatacittasamaṅgī…pe… anottappasahagatacittasamaṅgī samāpannoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「一心刹那的定吗?」「是的,尊者。」「具眼识者已入定吗?」「不应如此说……」「具耳识者……具鼻识者……具舌识者……具身识者……具不善心者……具相应贪心者……具相应嗔心者……具相应痴心者……具相应无惭心者已入定吗?」「不应如此说……」
Cittasantati samādhīti? Āmantā. Akusalacittasantati samādhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rāgasahagatā…pe… dosasahagatā…pe… mohasahagatā…pe… anottappasahagatā cittasantati samādhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「心相续是定吗?」「是的,尊者。」「不善心相续是定吗?」「不应如此说……」「相应贪的……相应嗔的……相应痴的……相应无惭的心相续是定吗?」「不应如此说……」
Na vattabbaṃ – ‘‘cittasantati samādhī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘ahaṃ kho, āvuso nigaṇṭhā, pahomi aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṃ, satta rattindivāni ekantasukhaṃ paṭisaṃvedī viharitu’’nti ! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi cittasantati samādhīti.
「不应说『心相续是定』吗?」「是的,尊者。」「世尊不是说过——『贤友尼干陀们!我能身不动、语不发,七日七夜感受唯一的乐而住』吗?」「有此经吗?」「是的,尊者。」「那么,心相续是定。」
Samādhikathā niṭṭhitā. · 定论完
11. Ekādasamavaggo
11. 第十品
(114) 9. Dhammaṭṭhitatākathā(114) 9. 法住论
§627
Dhammaṭṭhitatā parinipphannāti? Āmantā. Tāya ṭhitatā parinipphannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tāya ṭhitatā parinipphannāti? Āmantā. Tāya tāyeva natthi dukkhassantakiriyā , natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「法住性是完成的吗?」「是的,尊者。」「依那住性而完成的吗?」「不应如此说……」「依那住性而完成的吗?」「是的,尊者。」「依那住性本身,没有苦的灭尽、没有轮回的断绝、没有无取般涅槃吗?」「不应如此说……」
Rūpassa ṭhitatā parinipphannāti? Āmantā. Tāya ṭhitatā parinipphannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tāya ṭhitatā parinipphannāti? Āmantā. Tāya tāyeva natthi dukkhassantakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
色的住立已圆满吗?是的。由那住立而住立已圆满吗?不应如是说……由那住立而住立已圆满吗?是的。由那住立本身没有苦的灭尽,没有轮回的断绝,没有无取般涅槃吗?不应如是说……
Vedanāya ṭhitatā…pe… saññāya ṭhitatā…pe… saṅkhārānaṃ ṭhitatā…pe… viññāṇassa ṭhitatā parinipphannāti? Āmantā. Tāya ṭhitatā parinipphannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tāya ṭhitatā parinipphannāti? Āmantā. Tāya tāyeva natthi dukkhassantakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
受的住立……想的住立……诸行的住立……识的住立已圆满吗?是的。由那住立而住立已圆满吗?不应如是说……由那住立而住立已圆满吗?是的。由那住立本身没有苦的灭尽,没有轮回的断绝,没有无取般涅槃吗?不应如是说……
Dhammaṭṭhitatākathā niṭṭhitā. · 法住论完
11. Ekādasamavaggo
11. 第十品
(115) 10. Aniccatākathā(115) 10. 无常论
§628
Aniccatā parinipphannāti? Āmantā. Tāya aniccatāya aniccatā parinipphannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tāya aniccatāya aniccatā parinipphannāti? Āmantā. Tāya tāyeva natthi dukkhassantakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe.
无常性已圆满吗?是的。由那无常性而无常性已圆满吗?不应如是说……由那无常性而无常性已圆满吗?是的。由那无常性本身没有苦的灭尽,没有轮回的断绝,没有无取般涅槃吗?不应如是说。
Jarā parinipphannāti? Āmantā. Tāya jarāya jarā parinipphannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tāya jarāya jarā parinipphannāti? Āmantā. Tāya tāyeva natthi dukkhassantakiriyā , natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
老已圆满吗?是的。由那老而老已圆满吗?不应如是说……由那老而老已圆满吗?是的。由那老本身没有苦的灭尽,没有轮回的断绝,没有无取般涅槃吗?不应如是说……
Maraṇaṃ parinipphannanti? Āmantā. Tassa maraṇassa maraṇaṃ parinipphannanti? Na hevaṃ vattabbe. Tassa maraṇassa maraṇaṃ parinipphannanti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassantakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
死已圆满吗?是的。由那死而死已圆满吗?不应如是说。由那死而死已圆满吗?是的。由那死本身没有苦的灭尽,没有轮回的断绝,没有无取般涅槃吗?不应如是说……
§629
Rūpaṃ parinipphannaṃ, rūpassa aniccatā atthīti? Āmantā. Aniccatā parinipphannā, aniccatāya aniccatā atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ parinipphannaṃ, rūpassa jarā atthīti? Āmantā. Jarā parinipphannā, jarāya jarā atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
色已圆满,色的无常性存在吗?是的。无常性已圆满,无常性的无常性存在吗?不应如是说……色已圆满,色的老存在吗?是的。老已圆满,老的老存在吗?不应如是说……
Rūpaṃ parinipphannaṃ, rūpassa bhedo atthi, antaradhānaṃ atthīti? Āmantā. Maraṇaṃ parinipphannaṃ, maraṇassa bhedo atthi, antaradhānaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
色已圆满,色的破坏存在,消失存在吗?是的。死已圆满,死的破坏存在,消失存在吗?不应如是说……
Vedanā …pe… saññā… saṅkhārā…pe… viññāṇaṃ parinipphannaṃ, viññāṇassa aniccatā atthīti? Āmantā. Aniccatā parinipphannā, aniccatāya aniccatā atthīti? Na hevaṃ vattabbe …pe… viññāṇaṃ parinipphannaṃ, viññāṇassa jarā atthīti? Āmantā. Jarā parinipphannā, jarāya jarā atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
受……乃至……想……诸行……乃至……识已完成，识有无常性吗?「是的。」无常性已完成，无常性有无常性吗?「不应如是说。」……乃至……识已完成，识有老吗?「是的。」老已完成，老有老吗?「不应如是说。」……乃至……
Viññāṇaṃ parinipphannaṃ, viññāṇassa bhedo atthi, antaradhānaṃ atthīti? Āmantā. Maraṇaṃ parinipphannaṃ, maraṇassa bhedo atthi, antaradhānaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
识已完成，识有破坏、有灭没吗?「是的。」死已完成，死有破坏、有灭没吗?「不应如是说。」……乃至……
Aniccatākathā niṭṭhitā. · 无常论完
Ekādasamavaggo. · 第十一品
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Anusayā abyākatā, ahetukā, cittavippayuttā, aññāṇe vigate ñāṇī, ñāṇaṃ cittavippayuttaṃ, yattha sadde ñāṇaṃ pavattati, iddhibalena samannāgato kappaṃ tiṭṭheyya, cittasantati samādhi, dhammaṭṭhitatā, aniccatāti.
随眠、无记、无因、心不相应，当无知灭去时是智者，智是心不相应，于何处声智转起，具神通力者能住一劫，心相续、定，法住性，无常性。