6. Chaṭṭhavaggo6. 第六品
6. Chaṭṭhavaggo6. 第六品
(53) 1. Niyāmakathā(53) 1. 决定论
§445
Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「定法是无为」吗?「是的」。「涅槃是归依处、庇护所、皈依处、究竟归趣、不动、不死」吗?不应如是说……
Niyāmo asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「定法是无为,涅槃是无为」吗?「是的」。「有两种无为」吗?不应如是说……
Dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni dve leṇāni dve saraṇāni dve parāyanāni dve accutāni dve amatāni dve nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「有两种无为」吗?「是的」。「有两种归依处、两种庇护所、两种皈依处、两种究竟归趣、两种不动、两种不死、两种涅槃」吗?不应如是说……
Dve nibbānānīti? Āmantā. Atthi dvinnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「有两种涅槃」吗?「是的」。「两种涅槃之间有高低、劣胜、增减、界限或差别或区分或间隔」吗?不应如是说……
Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Atthi keci niyāmaṃ okkamanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhāpenti samuṭṭhāpenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Āmantā. Atthi keci asaṅkhataṃ okkamanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhāpenti samuṭṭhāpenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「定法是无为」吗?「是的」。「有某些人进入定法、获得、生起、令生起、建立、令建立、产生、令产生、生成、令生成」吗?「是的」。「有某些人进入无为、获得、生起、令生起、建立、令建立、产生、令产生、生成、令生成」吗?不应如是说……
§446
Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Maggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「定法是无为」吗?「是的」。「道是无为」吗?不应如是说……
Maggo saṅkhatoti? Āmantā. Niyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「道是有为」吗?「是的」。「定法是有为」吗?不应如是说……
Sotāpattiniyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Sotāpattimaggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「入流定法是无为」吗?「是的」。「入流道是无为」吗?不应如是说……
Sotāpattimaggo saṅkhatoti? Āmantā. Sotāpattiniyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
入流道是有为吗?是的。入流决定是有为吗?不应如是说……
Sakadāgāminiyāmo…pe… anāgāminiyāmo…pe… arahattaniyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Arahattamaggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe …pe… arahattamaggo saṅkhatoti? Āmantā. Arahattaniyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
一来决定……不来决定……阿拉汉决定是无为吗?是的。阿拉汉道是无为吗?不应如是说……阿拉汉道是有为吗?是的。阿拉汉决定是有为吗?不应如是说……
Sotāpattiniyāmo asaṅkhato…pe… arahattaniyāmo asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Pañca asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… pañca asaṅkhatānīti? Āmantā. Pañca tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
入流决定是无为……阿拉汉决定是无为,涅槃是无为吗?是的。有五种无为吗?不应如是说……有五种无为吗?是的。有五种庇护所……或间隙吗?不应如是说……
Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Micchattaniyāmo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… micchattaniyāmo saṅkhatoti? Āmantā. Sammattaniyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
决定是无为吗?是的。邪性决定是无为吗?不应如是说……邪性决定是有为吗?是的。正性决定是有为吗?不应如是说……
§447
Na vattabbaṃ – ‘‘niyāmo asaṅkhato’’ti? Āmantā. Niyāme uppajja niruddhe aniyato hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tena hi niyāmo asaṅkhatoti. Micchattaniyāme uppajja niruddhe aniyato hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi micchattaniyāmo asaṅkhatoti.
不应说「决定是无为」吗?是的。决定生起灭去时成为不决定吗?不应如是说……那么决定是无为。邪性决定生起灭去时成为不决定吗?不应如是说……那么邪性决定是无为。
Niyāmakathā niṭṭhitā. · 决定论完
6. Chaṭṭhavaggo
6. 第六品
(54) 2. Paṭiccasamuppādakathā(54) 2. 缘起论
§448
Paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni dve leṇāni dve saraṇāni dve parāyanāni dve accutāni dve amatāni dve nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve nibbānānīti? Āmantā. Atthi dvinnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
缘起是无为吗?是的。涅槃是庇护所、洞窟、归依处、彼岸、不动、不死吗?不应如是说……缘起是无为,涅槃是无为吗?是的。有两种无为吗?不应如是说……有两种无为吗?是的。有两种庇护所、两种洞窟、两种归依处、两种彼岸、两种不动、两种不死、两种涅槃吗?不应如是说……有两种涅槃吗?是的。两种涅槃有高低、劣胜、增减、界限或差别或堆积或间隙吗?不应如是说……
§449
Paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Avijjā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… avijjā saṅkhatāti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti ? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Avijjāpaccayā saṅkhārā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… avijjāpaccayā saṅkhārā saṅkhatāti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Jātipaccayā jarāmaraṇaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… jātipaccayā jarāmaraṇaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
缘起是无为吗?是的。无明是无为吗?不应如是说……无明是有为吗?是的。缘起是有为吗?不应如是说……缘起是无为吗?是的。缘无明之行是无为吗?不应如是说……缘无明之行是有为吗?是的。缘起是有为吗?不应如是说……缘起是无为吗?是的。缘行之识是无为吗?不应如是说……缘行之识是有为吗?是的。缘起是有为吗?不应如是说……缘起是无为吗?是的。缘识之名色是无为吗?不应如是说……缘识之名色是有为吗?是的。缘起是有为吗?不应如是说……缘起是无为吗?是的。缘生之老死是无为吗?不应如是说……缘生之老死是有为吗?是的。缘起是有为吗?不应如是说……
§450
Na vattabbaṃ – ‘‘paṭiccasamuppādo asaṅkhato’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttāniṃ karoti. ‘Passathā’ti cāha – jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ . Bhavapaccayā, bhikkhave, jāti…pe… avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu…pe… ‘passathā’ti cāha – avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā. Iti kho, bhikkhave, yā tatra tathatā avitathatā anaññathatā idappaccayatā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo’’ti . Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti.
不应说「缘起是无为」吗?是的。难道世尊不是说过——「诸比库!缘生而有老死。无论诸如来出现或诸如来不出现,彼界住立、法住性、法决定性、此缘性。如来现正觉、现等至彼。现正觉、现等至已,宣说、教导、施设、建立、开显、分别论、阐明。并说『你们看』——诸比库!缘生而有老死。诸比库!缘有而有生……(中略)……诸比库!缘无明而有行。无论诸如来出现或诸如来不出现,彼界住立……(中略)……并说『你们看』——诸比库!缘无明而有行。诸比库!如此,于彼处的如性、不异性、不他性、此缘性——诸比库!此被称为缘起」。有此经吗?是的。那么,缘起是无为。
§451
Avijjāpaccayā saṅkhārāti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「缘无明而有行」,于彼处的法住性、法决定性是无为,涅槃是无为吗?是的。有两种无为吗?不应如此说……(中略)……有两种无为吗?是的。有两种庇护所……(中略)……或有间隔吗?不应如此说……(中略)……
Avijjāpaccayā saṅkhārāti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, saṅkhārapaccayā viññāṇanti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Tīṇi asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tīṇi asaṅkhatānīti? Āmantā. Tīṇi tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「缘无明而有行」,于彼处的法住性、法决定性是无为,「缘行而有识」,于彼处的法住性、法决定性是无为,涅槃是无为吗?是的。有三种无为吗?不应如此说……(中略)……有三种无为吗?是的。有三种庇护所……(中略)……或有间隔吗?不应如此说……(中略)……
Avijjāpaccayā saṅkhārāti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, saṅkhārapaccayā viññāṇanti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā…pe… jātipaccayā jarāmaraṇanti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dvādasa asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dvādasa asaṅkhatānīti? Āmantā. Dvādasa tāṇāni dvādasa leṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「缘无明而有行」,于彼处的法住性、法决定性是无为,「缘行而有识」,于彼处的法住性、法决定性是无为……(中略)……「缘生而有老死」,于彼处的法住性、法决定性是无为,涅槃是无为吗?是的。有十二种无为吗?不应如此说……(中略)……有十二种无为吗?是的。有十二种庇护所、十二种洞窟……(中略)……或有间隔吗?不应如此说……(中略)……
Paṭiccasamuppādakathā niṭṭhitā. · 缘起论完
6. Chaṭṭhavaggo
6. 第六品
(55) 3. Saccakathā(55) 3. 谛论
§452
Cattāri saccāni asaṅkhatānīti? Āmantā. Cattāri tāṇāni cattāri leṇāni cattāri saraṇāni cattāri parāyanāni cattāri accutāni cattāri amatāni cattāri nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cattāri nibbānānīti? Āmantā. Atthi catunnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
四谛是无为吗?是的。有四种庇护所、四种洞窟、四种归依处、四种彼岸、四种不动、四种不死、四种涅槃吗?不应如此说……(中略)……有四种涅槃吗?是的。四种涅槃有高低、劣胜、增减、界限或差别或堆积或间隔吗?不应如此说……(中略)……
Dukkhasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā . Dukkhaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dukkhasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassaupāyāsā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Samudayo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Maggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
苦谛是无为吗?是的。苦是无为吗?不应如此说……(中略)……苦谛是无为吗?是的。身苦、心苦、愁、悲、苦、忧、恼是无为吗?不应如此说……(中略)……集谛是无为吗?是的。集是无为吗?不应如此说……(中略)……集谛是无为吗?是的。欲爱、有爱、无有爱是无为吗?不应如此说……(中略)……道谛是无为吗?是的。道是无为吗?不应如此说……(中略)……道谛是无为吗?是的。正见……(中略)……正定是无为吗?不应如此说……(中略)……
Dukkhaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassaupāyāsā saṅkhatāti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayo saṅkhatoti? Āmantā. Samudayasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā saṅkhatāti? Āmantā . Samudayasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggo saṅkhatoti? Āmantā. Maggasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi saṅkhatoti? Āmantā. Maggasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
苦是有为吗?是的。苦谛是有为吗?不应如此说……(中略)……身苦、心苦、愁、悲、苦、忧、恼是有为吗?是的。苦谛是有为吗?不应如此说……(中略)……集是有为吗?是的。集谛是有为吗?不应如此说……(中略)……欲爱、有爱、无有爱是有为吗?是的。集谛是有为吗?不应如此说……(中略)……道是有为吗?是的。道谛是有为吗?不应如此说……(中略)……正见……(中略)……正定是有为吗?是的。道谛是有为吗?不应如此说……(中略)……
§453
Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho asaṅkhatoti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ asaṅkhataṃ, dukkhaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho asaṅkhatoti? Āmantā. Samudayasaccaṃ asaṅkhataṃ, samudayo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho asaṅkhatoti? Āmantā. Maggasaccaṃ asaṅkhataṃ, maggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
灭谛是无为,灭是无为吗?是的。苦谛是无为,苦是无为吗?不应如此说……灭谛是无为,灭是无为吗?是的。集谛是无为,集是无为吗?不应如此说……灭谛是无为,灭是无为吗?是的。道谛是无为,道是无为吗?不应如此说……
Dukkhasaccaṃ asaṅkhataṃ, dukkhaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayasaccaṃ asaṅkhataṃ, samudayo saṅkhatoti? Āmantā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggasaccaṃ asaṅkhataṃ, maggo saṅkhatoti? Āmantā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
苦谛是无为,苦是有为吗?是的。灭谛是无为,灭是有为吗?不应如此说……集谛是无为,集是有为吗?是的。灭谛是无为,灭是有为吗?不应如此说……道谛是无为,道是有为吗?是的。灭谛是无为,灭是有为吗?不应如此说……
§454
Na vattabbaṃ – ‘‘cattāri saccāni asaṅkhatānī’’ti? Āmantā . Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni! Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ…pe… ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathānī’’ti . Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi cattāri saccāni asaṅkhatānīti.
不应说「四谛是无为」吗?是的。世尊不是说过——「诸比库,这四者是如、不异如、不他如!哪四者?诸比库,『此是苦』,这是如、这是不异如、这是不他如……『此是苦集』……『此是苦灭』……『此是导至苦灭之道』,这是如、这是不异如、这是不他如。诸比库,这四者是如、不异如、不他如」。有此经吗?是的。那么,四谛是无为。
Saccakathā niṭṭhitā. · 谛论完
6. Chaṭṭhavaggo
6. 第六品
(56) 4. Āruppakathā(56) 4. 无色论
§455
Ākāsānañcāyatanaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāsānañcāyatanaṃ asaṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
空无边处是无为吗?是的。涅槃是庇护所、洞窟、归依处、彼岸、不动、不死吗?不应如此说……空无边处是无为,涅槃是无为吗?是的。有二无为吗?不应如此说……有二无为吗?是的。有二庇护所……中间的风吗?不应如此说……
Ākāsānañcāyatanaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Ākāsānañcāyatanaṃ bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaṅkhataṃ bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
空无边处是无为吗?是的。空无边处是有、趣、有情居、轮回、生处、识住、得自体吗?是的。无为是有、趣、有情居、轮回、生处、识住、得自体吗?不应如此说……
Atthi ākāsānañcāyatanūpagaṃ kammanti? Āmantā. Atthi asaṅkhatūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi ākāsānañcāyatanūpagā sattāti? Āmantā. Atthi asaṅkhatūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
有趣向空无边处的业吗?是的。有趣向无为的业吗?不应如此说……有趣向空无边处的有情吗?是的。有趣向无为的有情吗?不应如此说……
Ākāsānañcāyatane sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Āmantā. Asaṅkhate sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāsānañcāyatane atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Asaṅkhate atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāsānañcāyatanaṃ catuvokārabhavoti? Āmantā. Asaṅkhataṃ catuvokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
有情在空无边处生、老、死、死没、投生吗?是的。有情在无为中生、老、死、死没、投生吗?不应如此说……在空无边处有受、想、行、识吗?是的。在无为中有受、想、行、识吗?不应如此说……空无边处是四蕴有吗?是的。无为是四蕴有吗?不应如此说……
§456
Na vattabbaṃ – ‘‘cattāro āruppā asaṅkhatā’’ti? Āmantā. Nanu cattāro āruppā anejā vuttā bhagavatāti? Āmantā. Hañci cattāro āruppā anejā vuttā bhagavatā, tena vata re vattabbe ‘‘cattāro āruppā asaṅkhatā’’ti.
不应说「四无色是无为」吗?是的。难道世尊不是说四无色是不动吗?是的。如果世尊说四无色是不动,那么诸贤,应说「四无色是无为」。
Āruppakathā niṭṭhitā. · 无色论完
6. Chaṭṭhavaggo
6. 第六品
(57) 5. Nirodhasamāpattikathā(57) 5. 灭尽定论
§457
Nirodhasamāpatti asaṅkhatāti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhasamāpatti asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
灭尽定是无为吗?是的。涅槃是庇护所、洞窟、归依处、彼岸、不动、不死吗?不应如是说……(中略)……灭尽定是无为,涅槃是无为吗?是的。有两种无为吗?不应如是说……(中略)……有两种无为吗?是的。有两种庇护所……(中略)……在中间吗?不应如是说……(中略)……
Nirodhasamāpatti asaṅkhatāti? Āmantā. Atthi keci nirodhaṃ samāpajjanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhapenti samuṭṭhapenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Āmantā. Atthi keci asaṅkhataṃ samāpajjanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhapenti samuṭṭhapenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
灭尽定是无为吗?是的。有某些人证入灭尽、获得、生起、令生起、建立、令建立、出生、令出生、产生、令产生吗?是的。有某些人证入无为、获得、生起、令生起、建立、令建立、出生、令出生、产生、令产生吗?不应如是说……(中略)……
§458
Nirodhā vodānaṃ vuṭṭhānaṃ paññāyatīti? Āmantā. Asaṅkhatā vodānaṃ vuṭṭhānaṃ paññāyatīti ? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhaṃ samāpajjantassa paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāroti? Āmantā. Asaṅkhataṃ samāpajjantassa paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāroti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhā vuṭṭhahantassa paṭhamaṃ uppajjati cittasaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato vacīsaṅkhāroti? Āmantā . Asaṅkhatā vuṭṭhahantassa paṭhamaṃ uppajjati cittasaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato vacīsaṅkhāroti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
从灭尽了知出起、出定吗?是的。从无为了知出起、出定吗?不应如是说……(中略)……证入灭尽者首先灭尽语行,其次身行,其次心行吗?是的。证入无为者首先灭尽语行,其次身行,其次心行吗?不应如是说……(中略)……从灭尽出定者首先生起心行,其次身行,其次语行吗?是的。从无为出定者首先生起心行,其次身行,其次语行吗?不应如是说……(中略)……
Nirodhā vuṭṭhitaṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phassoti? Āmantā. Asaṅkhatā vuṭṭhitaṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phassoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
从灭尽出定者三触触及——空触、无相触、无愿触吗?是的。从无为出定者三触触及——空触、无相触、无愿触吗?不应如是说……(中略)……
Nirodhā vuṭṭhitassa vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāranti? Āmantā. Asaṅkhatā vuṭṭhitassa vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
从灭尽出定者心倾向远离、趣向远离、倾斜远离吗?是的。从无为出定者心倾向远离、趣向远离、倾斜远离吗?不应如是说……(中略)……
§459
Na vattabbaṃ – ‘‘nirodhasamāpatti asaṅkhatā’’ti? Āmantā. Saṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi nirodhasamāpatti asaṅkhatāti.
不应说「灭尽定是无为」吗?是的。是有为吗?不应如是说……(中略)……那么灭尽定是无为。
Nirodhasamāpattikathā niṭṭhitā. · 灭尽定论完
6. Chaṭṭhavaggo
6. 第六品
(58) 6. Ākāsakathā(58) 6. 虚空论
§460
Ākāso asaṅkhatoti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāso asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve asaṅkhatānīti? Āmantā . Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
虚空是无为吗?是的。涅槃是归依处、洞窟、庇护所、彼岸、不动、不死吗?不应如是说……虚空是无为,涅槃是无为吗?是的。有二无为吗?不应如是说……有二无为吗?是的。有二归依处……在中间吹吗?不应如是说……
Ākāso asaṅkhatoti? Āmantā. Atthi keci anākāsaṃ ākāsaṃ karontīti? Āmantā. Atthi keci saṅkhataṃ asaṅkhataṃ karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi keci ākāsaṃ anākāsaṃ karontīti? Āmantā. Atthi keci asaṅkhataṃ saṅkhataṃ karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
虚空是无为吗?是的。有某些人把非虚空作成虚空吗?是的。有某些人把有为作成无为吗?不应如是说……有某些人把虚空作成非虚空吗?是的。有某些人把无为作成有为吗?不应如是说……
Ākāse pakkhino gacchanti, candimasūriyā gacchanti, tārakarūpāni gacchanti, iddhiṃ vikubbanti, bāhuṃ cālenti, pāṇiṃ cālenti, leḍḍuṃ khipanti, laguḷaṃ khipanti, iddhiṃ khipanti, usuṃ khipantīti? Āmantā. Asaṅkhate pakkhino gacchanti, candimasūriyā gacchanti, tārakarūpāni gacchanti, iddhiṃ vikubbanti, bāhuṃ cālenti, pāṇiṃ cālenti, leḍḍuṃ khipanti, laguḷaṃ khipanti, iddhiṃ khipanti, usuṃ khipantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
鸟在虚空中行走,日月行走,星宿行走,显现神变,挥动手臂,挥动手掌,投掷土块,投掷木棒,投掷神变,投掷箭吗?是的。鸟在无为中行走,日月行走,星宿行走,显现神变,挥动手臂,挥动手掌,投掷土块,投掷木棒,投掷神变,投掷箭吗?不应如是说……
§461
Ākāsaṃ parivāretvā gharāni karonti koṭṭhāni karontīti? Āmantā. Asaṅkhataṃ parivāretvā gharāni karonti koṭṭhāni karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
围绕虚空建造房屋、建造仓库吗?是的。围绕无为建造房屋、建造仓库吗?不应如是说……
Udapāne khaññamāne anākāso ākāso hotīti? Āmantā. Saṅkhataṃ asaṅkhataṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
在挖掘水井时,非虚空成为虚空吗?是的。有为成为无为吗?不应如是说……
Tucchaudapāne pūriyamāne, tucchakoṭṭhe pūriyamāne, tucchakumbhiyā pūriyamānāya ākāso antaradhāyatīti? Āmantā. Asaṅkhataṃ antaradhāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
在填满空井时,在填满空仓库时,在填满空瓶时,虚空消失吗?是的。无为消失吗?不应如是说……
§462
Na vattabbaṃ – ‘‘ākāso asaṅkhato’’ti? Āmantā. Ākāso saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi ākāso asaṅkhatoti.
不应说「虚空是无为」吗?是的。虚空是有为吗?不应如是说……那么,虚空是无为。
Ākāsakathā niṭṭhitā. · 虚空论完
6. Chaṭṭhavaggo
6. 第六品
(59) 7. Ākāso sanidassanotikathā(59) 7. 虚空有见等论
§463
Ākāso sanidassanoti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
虚空是有见的吗?是的。色、色处、色界、青、黄、赤、白、眼识所识知的、撞击于眼、来到眼的范围吗?不应如此说……
Ākāso sanidassanoti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe …pe….
虚空是有见的吗?是的。缘眼与虚空生起眼识吗?不应如此说……
Cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
缘眼与虚空生起眼识吗?是的。「缘眼与虚空生起眼识」——有这样的经吗?没有。「缘眼与色生起眼识」——有这样的经吗?是的。如果「缘眼与色生起眼识」——有这样的经,确实不应说——「缘眼与虚空生起眼识」。
§464
Na vattabbaṃ – ‘‘ākāso sanidassano’’ti? Āmantā. Nanu passati dvinnaṃ rukkhānaṃ antaraṃ, dvinnaṃ thambhānaṃ antaraṃ, tāḷacchiddaṃ vātapānacchiddanti? Āmantā . Hañci passati dvinnaṃ rukkhānaṃ antaraṃ, dvinnaṃ thambhānaṃ antaraṃ, tāḷacchiddaṃ vātapānacchiddaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘ākāso sanidassano’’ti.
不应说——「虚空是有见的」吗?是的。难道不是看见两棵树之间、两根柱之间、钥匙孔、窗孔吗?是的。如果看见两棵树之间、两根柱之间、钥匙孔、窗孔,那么确实应说——「虚空是有见的」。
Ākāso sanidassanotikathā niṭṭhitā. · 虚空有见等论完
6. Chaṭṭhavaggo
6. 第六品
(60) 8. Pathavīdhātu sanidassanātiādikathā(60) 8. 地界有见等论
§465
Pathavīdhātu sanidassanāti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
地界是有见的吗?是的。色、色处、色界、青、黄、赤、白、眼识所识知的、撞击于眼、来到眼的范围吗?不应如此说……
Pathavīdhātu sanidassanāti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
地界是有见的吗?是的。缘眼与地界生起眼识吗?不应如此说……
Cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
「缘眼与地界生起眼识」吗?是的。「缘眼与地界生起眼识」——有这样的经吗?没有。「缘眼与色生起眼识」——有这样的经吗?是的。如果「缘眼与色生起眼识」——有这样的经,那么确实不应该说——「缘眼与地界生起眼识」。
§466
Na vattabbaṃ – ‘‘pathavīdhātu sanidassanā’’ti? Āmantā. Nanu passati bhūmiṃ pāsāṇaṃ pabbatanti? Āmantā. Hañci passati bhūmiṃ pāsāṇaṃ pabbataṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘pathavīdhātu sanidassanā’’ti…pe….
不应该说——「地界是有见的」吗?是的。难道不是看见地、石头、山吗?是的。如果看见地、石头、山,那么确实应该说——「地界是有见的」……
Na vattabbaṃ – ‘‘āpodhātu sanidassanā’’ti? Āmantā. Nanu passati udakanti? Āmantā. Hañci passati udakaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘āpodhātu sanidassanāti…pe….
不应该说——「水界是有见的」吗?是的。难道不是看见水吗?是的。如果看见水,那么确实应该说——「水界是有见的」……
Na vattabbaṃ – tejodhātu sanidassanāti? Āmantā. Nanu passati aggiṃ jalantanti? Āmantā. Hañci passati aggiṃ jalantaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘tejodhātu sanidassanā’’ti…pe….
不应该说——「火界是有见的」吗?是的。难道不是看见燃烧的火吗?是的。如果看见燃烧的火,那么确实应该说——「火界是有见的」……
Na vattabbaṃ – ‘‘vāyodhātu sanidassanā’’ti? Āmantā. Nanu passati vātena rukkhe sañcāliyamāneti? Āmantā. Hañci passati vātena rukkhe sañcāliyamāne, tena vata re vattabbe – ‘‘vāyodhātu sanidassanā’’ti…pe….
不应该说——「风界是有见的」吗?是的。难道不是看见被风摇动的树吗?是的。如果看见被风摇动的树,那么确实应该说——「风界是有见的」……
Pathavīdhātu sanidassanātiādikathā niṭṭhitā. · 地界有见等论完
6. Chaṭṭhavaggo
6. 第六品
(61) 9. Cakkhundriyaṃ sanidassanantiādikathā(61) 9. 眼根有见等论
§467
Cakkhundriyaṃ sanidassananti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu…pe… cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「眼根是有见的」吗?是的。「色、色处、色界……来到眼的范围」吗?不应该这样说……
Cakkhundriyaṃ sanidassananti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「眼根是有见的」吗?是的。「缘眼与眼根生起眼识」吗?不应该这样说……
Cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
「缘眼与眼根生起眼识」吗?是的。「缘眼与眼根生起眼识」——有这样的经文吗?没有。「缘眼与色生起眼识」——有这样的经文吗?是的。如果「缘眼与色生起眼识」——有这样的经文,那么确实不应说——「缘眼与眼根生起眼识」。
§468
Na vattabbaṃ – ‘‘pañcindriyāni sanidassanānī’’ti? Āmantā. Nanu passati cakkhuṃ sotaṃ ghānaṃ jivhaṃ kāyanti? Āmantā. Hañci passati cakkhuṃ sotaṃ ghānaṃ jivhaṃ kāyaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘pañcindriyāni sanidassanānī’’ti…pe….
不应说——「五根是有见的」吗?是的。难道不是看见眼、耳、鼻、舌、身吗?是的。如果看见眼、耳、鼻、舌、身,那么确实应说——「五根是有见的」……
Cakkhundriyaṃ sanidassanantiādikathā niṭṭhitā. · 眼根有见等论完
6. Chaṭṭhavaggo
6. 第六品
(62) 10. Kāyakammaṃ sanidassanantikathā(62) 10. 身业有见等论
§469
Kāyakammaṃ sanidassananti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「身业是有见的」吗?是的。「色、色处、色界、青、黄、赤、白、眼所识知的、撞击于眼、来到眼的范围」吗?不应如此说……
Kāyakammaṃ sanidassananti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
「身业是有见的」吗?是的。「缘眼与身业生起眼识」吗?不应如此说……
Cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
「缘眼与身业生起眼识」吗?是的。「缘眼与身业生起眼识」——有这样的经文吗?没有。「缘眼与色生起眼识」——有这样的经文吗?是的。如果「缘眼与色生起眼识」——有这样的经文,那么确实不应说——「缘眼与身业生起眼识」。
§470
Na vattabbaṃ – ‘‘kāyakammaṃ sanidassana’’nti? Āmantā. Nanu passati abhikkamantaṃ paṭikkamantaṃ ālokentaṃ vilokentaṃ samiñjentaṃ pasārentanti? Āmantā. Hañci passati abhikkamantaṃ paṭikkamantaṃ ālokentaṃ vilokentaṃ samiñjentaṃ pasārentaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘kāyakammaṃ sanidassana’’nti.
不应说——「身业是有见的」吗?是的。难道不是看见前进、后退、前视、旁视、屈曲、伸展吗?是的。如果看见前进、后退、前视、旁视、屈曲、伸展,那么确实应说——「身业是有见的」。
Kāyakammaṃ sanidassanantikathā niṭṭhitā. · 身业有见等论完
Chaṭṭhavaggo. · 第六品
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Niyamo asaṅkhato, paṭiccasamuppādo asaṅkhato, cattāri saccāni asaṅkhatāni, cattāro āruppā asaṅkhatā, nirodhasamāpatti asaṅkhatā, ākāso asaṅkhato, ākāso sanidassano, cattāro mahābhūtā, pañcindriyāni, tatheva kāyakammanti.
定法是无为,缘起是无为,四谛是无为,四无色是无为,灭尽定是无为,虚空是无为,虚空是有见,四大种,五根,身业亦如是。