3. Dukatikapaṭṭhānavaṇṇanā · 3. Dukatikapaṭṭhāna解释
3. Dukatikapaṭṭhānavaṇṇanā三、二法三法发趣注释
Dukatikapaṭṭhāne hetuṃ kusalaṃ dhammaṃ paṭicca hetu kusalo dhammo uppajjati hetupaccayāti evaṃ pañhāmattuddhāravaseneva saṅkhepato desanā katā. ‘‘Kusalaṃ alobhaṃ paṭicca adoso amoho’’tiādinā pana nayena vitthāro vattabbo siyā, so heṭṭhā dassitanayena sakkā avuttopi jānitunti ekapadepi ekapaccayo vā na vutto. Yā panesā saṅkhepato desanā katā, sā evaṃ katāti veditabbā. Hetudukena hi saddhiṃ kusalapadaṃ yojetvā paṭiccavāre anulomassa ceva paccanīyassa ca vasena sabbe labbhamānakapaccayā dassitā, anulomapaccanīyapaccanīyānulomanayā ceva sahajātavārādayo ca na dassitā, kevalaṃ ‘‘paṭiccavārasadisaṃyeva vitthāretabba’’nti vuttaṃ. Pañhāvāre pañhampi avissajjetvā kevalaṃ pañhuddhāramattaṃ katvā anulomapaccanīyavaseneva labbhamānapaccayā dassitā. Yathā ca kusalapadaṃ, evaṃ akusalaabyākatapadānipi hetudukena saddhiṃ yojetvā hetukusaladukatikaṃ niddisitabbanti vuttaṃ.
关于苦集之因缘，应当依止善法因缘而生善法之说，简略阐述为：因缘生法。此中教导，诸如“善法因无贪爱，无嗔恨，无痴惑”等，需以正知正见广泛展开。对此，辅以下文示例，虽可仅以一因一果的说明，然而未明说单一因缘的条件。已简略阐述者，当知正是此种教法。因缘之义，在于以因缘合成善法所依之阶梯，顺缘逆缘互相作用，显现所有果报因缘，但与生死的自然本性无关。此意唯应详述因缘相似处。问答中，将问处不废，仅就简略提问并说明顺逆缘之关系而显现果缘。如同善法道理，亦当分析不善道理所构成的因缘，显现因善因不善的区别。
Tato paraṃ hetuṃ sukhāya vedanāya sampayuttaṃ dhammantiādinā nayena hetuvedanādukatikādīni ekavīsati dukatikāni dassitāni. Yasmā pana hetu nāma sanidassanasappaṭigho anidassanasappaṭigho vā natthi, tasmā hetupadena saddhiṃ sanidassanasappaṭighaanidassanasappaṭighapadāni na yojitāni. Evaṃ hetudukena saddhiṃ labbhamānakavasena dvāvīsati tike yojetvā puna te sahetukadukādīhi saraṇadukapariyosānehi sabbadukehi saddhiṃ yojitā. Tattha yaṃ yaṃ padaṃ yena yena padena saddhiṃ yojanaṃ na gacchati, taṃ taṃ pāḷiyaṃyeva na labbhatīti vuttaṃ. Evamettha ekena dukena saddhiṃ bāvīsati tike yojetvā puna aparena bāvīsati, aparena bāvīsatīti paṭipāṭiyā dukasate labbhamānadukapadehi saddhiṃ dvāvīsati tikā yojitāti dvāvīsati tike gahetvā dukasate pakkhipitvā dukatikapaṭṭhānaṃ nāma desitaṃ. Tattha yesu yesu ṭhānesu nayaṃ dassetvā pāḷiyā saṅkhepo kato, tesu tesu ṭhānesu dassitanayānurūpena tassā vitthāro veditabboti.
接着，因缘所摄受为愉悦感受之法，则称为因缘与感受相应诸法。有二十一种苦因，如二十一苦集类法而展现。因缘名谓，无明有无分别之对境，故因缘之词未与无明分别词连结。以此理，因缘相关联结之词语不相合。故以因缘为合成缘，由二十一种三法合成，继而与苦受之类诸苦法在最终，普遍连结。任一词语不相合他词，即如巴利读音不合，故该词不成立。如此以一苦果，合二十一种三法，再以另一苦果合并另一，有所排列，即成苦集之因缘分类。此中各处指出理路，简略为巴利文，于所指之处，附以说明详尽。
Dukatikapaṭṭhānavaṇṇanā. · 二法三法发趣注释。