5. Saṃkiliṭṭhattikaṃ · 5. 杂染三法义注
5-22. Saṅkiliṭṭhattikādivaṇṇanā五至二十二：染污三法等的解释。
Saṅkiliṭṭhasaṅkilesikattike sabbaṃ kusalattike vuttanayānusāreneva veditabbaṃ.
在杂染及其导致杂染者的相关事物中，一切均应依照善法所称诵的教义逐一了知。
§79
79. Vitakkattike yathākammūpagañāṇassa parikammanti dibbacakkhuparikammameva tassa uppādanatthāya parikammaṃ. Uppannassa pana vaḷañjanakāle parikammaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Sesamettha yathāpāḷimeva niyyāti.
第七十九条论思维时，依照对应之定慧相应的天眼观察，所修行的正是用以断除思维发生的方便。其发生时，却应于思维渐消之际持守此方便。剩余部分亦应依照巴利原文逐句了知。
§82
82. Ti tadārammaṇabhavaṅgamūlabhavaṅgānaṃ vasena vuttaṃ. Sesamettha sabbaṃ pāḷivaseneva veditabbaṃ.
第八十二条论此三种根本之境界及其生起，已依其原处说清楚。其余部分亦当如同巴利原文义理逐一分明了知。
Dassanattike dassanena pahātabbo rāgo uppajjatītiādīsu dassanena pahātabbo puthujjanassa uppajjati. Bhāvanāya pahātabbo sotāpannassāpīti evaṃ uparimassa uparimassa heṭṭhimā heṭṭhimā nuppajjantīti veditabbā. Dassanena pahātabbo dhammo bhāvanāya pahātabbassa dhammassa ekenapi paccayena paccayo na hoti. Sesamettha pāḷiṃ anugantvā kusalattike vuttalakkhaṇavaseneva veditabbaṃ.
于观察之时应以观察弃恶欲贪等烦恼，因其产生于凡夫众生中。于修习中应弃除流果位者所现烦恼，依次类推，层层递减逐渐不起，须知此理。以观察应弃恶行而于修习时须弃之法，不可单凭一因而生起其果。此余部分依循巴利经文所说善法特征明辨而知之。
Dassanenapahātabbahetukattike dassanenapahātabbahetukādīnaṃ vibhāgo aṭṭhakathākaṇḍe vuttanayeneva veditabbo. Vicikicchuddhaccasahagato moho ahetukattā tatiyapade paviṭṭho. Evamettha yesaṃ dassanabhāvanāhi pahātabbo hetu atthi, te pahātabbahetukā. Yesaṃ so natthi te nevadassanena nabhāvanāyapahātabbahetukāti imaṃ pahātabbahetukavibhāgaṃ ñatvā sesaṃ dassanenapahātabbattike ceva kusalattike ca dassitalakkhaṇānusāreneva veditabbaṃ.
于观察中应弃之因果之分类，亦应依照论释章节中如所述法义了然。疑惑无明相随者为无因缘，列于第三中句。由此，对于那些由观察及修习而应当弃除的因，如果存在者即为应弃之因；若无则不应弃为因。此应弃因果之分类阐明后，其余关联应弃与善法观察所显示的性质亦当依原文见解明了。
Ācayagāmittike ca paṭiccavārasaṃsaṭṭhavāresu anulomaṃ kusalattikasadisameva. Sesaṃ vissajjanato gaṇanato ca yathāpāḷimeva niyyāti.
于根本及缘起条文中，相关项在二十七处依序前进，保持与善法特征一致。其余部分随之终止并计数，仍按巴利原文逐条了达。
Sekkhattike asekkho dhammo sekkhassa dhammassa na kenaci paccayena paccayo. Sekkho asekkhassa anantarapakatūpanissayo pana hoti. Sesamettha yathāpāḷimeva niyyāti, tathā parittattike.
在可修习者中，无明的法是被修习的法的无因缘缘。修习者与无明之间不存在任何因缘联系。修习者和无明之间没有立刻显现的因缘。此处的结语依如巴利经典原文所示，结语亦同。
Parittārammaṇattike appamāṇārammaṇācetanāti sekkhānaṃ gotrabhucetanā, paccavekkhaṇacetanātipi vattuṃ vaṭṭati. Vipākānaṃ parittārammaṇānanti paṭisandhiyaṃ kammaṃ ārammaṇaṃ katvā, pavatte cakkhuviññāṇādivasenarūpādiārammaṇaṃ, tadārammaṇavasena javanena gahitaparittārammaṇañca ārammaṇaṃ katvā uppannānaṃ. Ye pana ‘‘gotrabhucittena natthi paṭisandhī’’ti vadanti, te iminā suttena paṭisedhetabbā. Sesamettha pāḷinayeneva veditabbaṃ. Hīnattiko saṅkiliṭṭhattikasadiso.
在依止对象方面，无量的依止心，即修习者的家族依止心，也包括观照依止心，此亦可以被说明。所谓依止对象的报，即接续业，是由制造缘起的依止，此乃由眼识等六根根源所生的色等依止。作为依止运转，对应于速行的报依止而成。凡自称“以家族依止心无接续”者，应当以此经典教诫反驳之。其结语皆依巴利文原式，应如法了解。且此属低级且混杂的教义。
Micchattattike micchattaniyato sammattaniyatassa, sammattaniyato vā micchattaniyatassa kenaci paccayena paccayo na hoti. Micchattaniyato vā sammattaniyato vā sahajātādhipatirahito nāma natthi. Sammattaniyate ekantato ārammaṇapurejātaṃ natthi, micchattaniyate siyā ārammaṇapurejātaṃ. Aniyataṃ cittaṃ ārabbha niyatā micchādiṭṭhi uppajjeyya. Sesā niyataṃ ārabbha niyataṃ nuppajjati, micchattaniyataṃ garuṃ katvā na koci dhammo uppajjati. Kusalo micchattassa upanissayapaccayo na hoti. Sesamettha pāḷiyaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.
在邪见方面，邪见定着于邪见者，正见定着于正见者，二者之间无任何因缘关系。邪见者或正见者，皆无天生主宰者。正见者无纯然生于依止，邪见者倒可能生于依止。起始心不定，则会生起邪见。其余定心起后不生起，邪见定意势重故无有法起。善法不会成为邪见之因缘。此处同样应依巴利所述方式理解。
Maggārammaṇattike paṭiccavārassa anulome vipākapaccayo natthi. Kammapaccayepi imasmiṃ tike nānākkhaṇikaṃ na labbhati, tathā uppannattikaatītattikesu. Paccanīye ahetukaṃ maggārammaṇanti ahetukaṃ maggārammaṇaṃ, āvajjanaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Sesamettha pāḷianusāreneva veditabbaṃ.
在道的依止方面，顺次因果的果报因缘不存在。在此三者中，业的因缘也未在不同现时获得，亦同于现起、过去三者。所说未来的无因果报，乃指导因缘之无因果。结语当依巴利文义理认识。
Uppannattike ca atītattike ca paṭiccavārādayo natthi, pañhāvāramattameva labbhati. Kasmā? Paṭiccavārādayo hi sahajātapurejātānaññeva honti. Ime ca tikā atītānāgatamissakā. Uppannattike cettha anantarabhāgiyāpi paccayā na labbhanti. Kasmā? Uppannattike atītassa abhāvato. Uppanno ca anuppanno cāti ime cettha dve dhammā uppannassa ca anuppannassa cāti imesaṃ dvinnaṃ na kenaci paccayena paccayo. Anuppanno ca uppādī cāti ime pana dve uppannassa ārammaṇūpanissayavasena dvīhi paccayehi paccayo. Sesamettha pāḷiyaṃ āgatanayeneva veditabbaṃ.
在现起与过去两者，顺次因果诸因缘不存在，唯得疑惑之火起故。缘何？因缘诸法本为天生主宰所生。而这三者为过去与未来错乱。现起故时，即使有即刻部分的因缘，亦不可得因缘。何故？因现起无过往。现起与未起二者，皆不可得因缘。未起又现起，即是由两个现起依止因缘间产生因缘。结语同样应依巴利文义理认识。
Atītattike paccuppannaṃ atītānāgatassa, atītānāgatañca atītānāgatassa na kenaci paccayena paccayo. Nibbānaṃ pana dvīsupi imesu tikesu neva paccayato na paccayuppannato labbhati. Sesamidhāpi pāḷiyaṃ āgatanayeneva veditabbaṃ.
在过去方面，现起是过去、未来的，过去与未来二者之间无任何因缘。涅槃虽涉及这三者，却非因缘因果构成。此结语亦应依照巴利经典的教导体认。
Ajjhattattike ajjhattabahiddhāpadaṃ na gahitaṃ. Ajjhattabahiddhāsaṅkhātā hi ubho rāsayo neva ekato paccayā honti, na paccayuppannā; tasmā hatthatale ṭhapitassa sāsapassa vaṇṇopi hatthatalavaṇṇena saddhiṃ ekato ārammaṇaṃ na hotīti veditabbo. Yathā ca ajjhattabahiddhāpadaṃ, evamettha ajjhattārammaṇattikepi ajjhattabahiddhārammaṇapadaṃ na labbhati. Sesaṃ yathāpāḷimeva niyyāti.
内在因缘与外在因缘并未被混合理解。所谓内外因，即两种缘起法，都不是单一而独立的因，也非彼此互为单一因缘。因此，如同在手掌上的印记，其色虽同手掌色，但并未真正合为单一，故不可视为同一的着缘。正如内外因缘不能混合，内在所缘的因缘中也不生外在的因缘。余者依旧随巴利文原意而转。
Sanidassanattikepi pāḷivaseneva attho gahetabbo. Gaṇanāpettha pāḷiyaṃ āgatavāre saṅkhipitvā heṭṭhā vuttanayeneva saṃsandanesu saṃsanditvā veditabbāti.
在现示（说明）阶段，意义应依巴利原文语义而取。不可强行将巴利文压缩，需按巴利文原义流转，于文中上下依次相接之处理解为连贯，方可洞察其中实义。
Dhammānulome tikapaṭṭhānavaṇṇanā. · 法随顺中三法发趣的解释。