三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页复注论藏复注论藏第2册复注13. Appamaññāvibhaṅgo

13. Appamaññāvibhaṅgo

8 段 · CSCD 巴利原典
13. Appamaññāvibhaṅgo13. 无量分别
1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
1. 经文分解解释
§642
642.Disādesodhināti ‘‘ekaṃ disa’’ntiādidisodhinā, vihāragāmanigamanagarajanapadarajjādidesodhinā ca. Sattodhināti ‘‘sabbā itthiyo, sabbe purisā, ariyā, anariyā’’tiādivasappavattena sattodhinā. Etassāti etassa padassa, padatthassa vā. Anuvattakanti adhikāravasena pavattakaṃ. Taṃ dvayanti tathā-saddo, iti-saddoti ubhayaṃ. ‘‘Tathā dutiya’’nti hi vutte ‘‘tathā-saddo yathā mettāsahagatena cetasā puratthimādīsu ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyampi disaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharatī’’ti imamatthaṃ dīpeti. Sesadvayepi eseva nayo. Yasmā itīti ayaṃ iti-saddo pakāratthe, evanti vuttaṃ hoti, tasmā ‘‘yathā mettāsahagatena cetasā ekaṃ, dutiyaṃ, tatiyaṃ, catutthaṃ disaṃ pharitvā viharati, evaṃ uddhaṃ, adho, tiriyaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharatī’’ti imamatthaṃ dīpeti. Tena vuttaṃ ‘‘mettā…pe… taṃ dvaya’’nti. Tassāti dvayassa. Pharaṇantarādiṭṭhānanti pharaṇato aññaṃ pharaṇantaraṃ, taṃ ādi yassa, taṃ pharaṇantarādi. Pharaṇantarañhetaṃ mettābhāvanāya, yadidaṃ vipulatā. Ādi-saddena bhummantarapaguṇabhāvādi gayhati, tassa pharaṇantarādino ṭhānaṃ ṭhānabhūto ‘‘vipulenā’’tiādinā vuccamāno mettābhāvanāviseso. Vuttappakāramattaparāmasanassa tassa dvayassa aṭṭhānaṃ anokāsoti. Iti katvā iminā kāraṇena na vuttaṃ taṃ dvayanti attho.
642. 「以方位为限」者,即以「一方」等所说的方位为限,以及以精舍、村落、城镇、国家、区域、王国等地域为限。「以众生为限」者,即以「一切女人、一切男人、圣者、凡夫」等方式展开运作的众生限定。「彼」者,即彼词句,或彼词句之义。「随行者」者,即依主体范畴而运行者。「此二者」者,即「如是」之词与「彼」之词,两者合称。盖说「如是第二」时,乃显明此义:「如以慈俱行之心遍照东方等一方而住,如是亦以慈俱行之心遍照第二方而住。」其余二者亦同此理。「由于此」中,此「彼」字表方式义,即等同「如是」之意;故其所显之义为:「如以慈俱行之心遍照一方、第二方、第三方、第四方而住,如是亦以慈俱行之心遍照上方、下方、横方而住。」因此说「慈……乃至……此二者」。「彼」者,即指此二者。「遍照之外所立处」者,遍照以外的另一遍照名为「遍照之外」,以此为首者即称「遍照之外等」。此慈修习之「遍照之外」,即是广大性;「等」字摄取地域之间的娴熟性等。彼「遍照之外等」的所立处、作为其处者,乃以「以广大」等所说的慈修习之特殊性。对于如上所述仅涉及字面的彼二者,乃无处所、无余地。故以此故,不言彼二者,此即其义。
§643
643.Rāgassāti kāmarāgassa. Sinehassāti puttasinehādisinehassa. Vipattiyāti rāgasinehasaṅkhātāya mettābhāvanāya vipattiyā vināsassa. Anuppattito hirottappabalena anuppajjanato.
643. 「贪」者,即欲贪。「爱著」者,即对子女等的爱著。「失坏」者,即所称为贪与爱著的慈修习之失坏、毁损。「不生起」者,即凭借惭愧之力而不生起。
§645
645.Adhimuñcitvāti bhāvanācittaṃ ārammaṇe suṭṭhu vissajjetvā, taṃ panettha adhimuccanaṃ yasmā pharaṇavaseneva hoti, tasmā vuttaṃ ‘‘suṭṭhu pasāretvā’’ti. Yasmā pana ārammaṇe suṭṭhu asaṃsappanavaseneva taṃ mettābhāvanāya adhimuccanaṃ hoti, tasmā ‘‘balavatā vā adhimokkhena adhimuccitvā’’ti ca vuttaṃ.
645. 「胜解后」者,即将修习之心善好地投注于所缘上;而此处之胜解,由于是藉遍照方式而成,故说「善好地扩展开来」。又由于对所缘善好地不散乱游走,方成就慈修习之胜解,故亦说「以强有力的胜解而胜解」。
§648
648.Etesaṃ padānaṃ sabbena sakalena disādesādibhedena avadhinā. Sabbāvadhidisādipharaṇākārehīti sabbāvadhibhūtadisādesapuggalapharaṇappakārehi.
648. 「彼诸词句」以全部、整体,即以包含方位、地域等差别的一切限定。「以一切限定的方位、地域、个人遍照方式」者,即以成为一切限定的方位、地域、个人等遍照的各种方式。
§650
650.Vighātavasenāti vikkhambhanavasena.
650. 「依障碍义」者,即依压制义。
Suttantabhājanīyavaṇṇanā niṭṭhitā. · 经分别注释完毕。
3. Pañhapucchakavaṇṇanā
三、问答品释
§699
699.Kathitānaṃ kusalādidhammānaṃ. Imasmiṃ pana appamaññāvibhaṅge kathitā appamaññā, tā ca sabhāvato lokiyā eva, na khandhavibhaṅgādīsu kathitā khandhādayo viya lokuttarāpīti ekaṃsato sabbāsaṃ appamaññānaṃ lokiyabhāvameva dīpetuṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘imasmiṃ panā’’tiādi vuttanti imamatthaṃ dassento āha ‘‘imasmiṃ pana…pe… hotī’’ti.
第699节。已说明诸善法起端。在此却论及不轻慢的分别,不轻慢自其本性是世间法,非如蕴等品所说为出世间法。注疏中为了单一地彰显所有不轻慢皆是世间性的,故云『在此』等语,阐明此义时说道:『在此……故……』。
Pañhapucchakavaṇṇanā niṭṭhitā. · 问分注释完毕。
Appamaññāvibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā. · 无量分别注释完毕。