8. Sammappadhānavibhaṅgo
8. Sammappadhānavibhaṅgo八、正勤分别
1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
1. 经文语句释义
§390
390. Kāraṇasaddo yuttivācako ‘‘sabbametaṃ akāraṇaṃ vadatī’’tiādīsu viya, tasmā kāraṇappadhānāti yuttippadhānā, anuppannapāpakānuppādanādikiriyāya anurūpappadhānāti evaṃ vā ettha attho daṭṭhabbo. Anuppannapāpakādīnaṃ anuppādādi anuppannapāpakānuppādādi.
390. 关于「因缘」一词，其含义如同理性语句所说「这一切都非无因而生」之类，因此「因缘」指符合缘起的缘分，是指帮助产生行为，依据未生恶与生恶行为相应的缘分。在此可见此义。未生恶等词，是指未生与生恶行为。
§391
391.‘‘Na añño dhammoti yathā taṇhāyanamicchābhinivesavāyamanasabhāvānaṃ taṇhādīnaṃ chandapariyāyo aññadhammo nāma hoti kattukamyatāsaṅkhātassa chandaniyassa tesu abhāvā, dhammacchando pana taṃsabhāvattā aññadhammo na hoti. Tenāha ‘‘dhammacchandoti sabhāvacchando’’ti.
391.“非他法”者，如渴爱等恶取执及心行本性，彼恶法的欲念转换即非他法，此谓非造作的欲念。如没有欲望的特性，则非他法；然法欲因其本性，非他法不生。故云：「法欲即是本性的欲念」。
§406
406.Aṭṭhakathāyanti porāṇaṭṭhakathāyaṃ. Vaṭṭānatthasaṃvattanatoti saṃsāradukkhasambhavato.
406. 关于《注疏》一词，是指古代《注疏》，即「轮转义」者，谓因轮回生起痛苦而成。
Na sakkontīti āha ‘‘santāya samāpattiyā parihīnā brahmacariyavāse santhambhituṃ na sakkontī’’ti.
「不能」者，说明『因失去圣者入灭，欲住淫戒清净行而不能』之意。
Tattha duvidhāyāti yojetabbaṃ. Uppannāyevāti uppannapubbā eva uppajjanti samudācārādivasena.
此处说二种义。所谓“已现”即过去现前，如由现起的行为，与其随行现起的状态等。
Sabbāsu avatthāsūti pakatattādiavatthāsu. Pakatattāvatthena hi sabbena sabbaṃ tāni na caritabbāni. Itarāvatthena ca tadavatthāya tāni tāniyeva caritabbāni. Vattabbantiādīnīti ādi-saddena ‘‘na ekacchanne anāvāse vatthabbaṃ, na ekacchanne āvāse vā anāvāse vā vatthabbaṃ, na ekāsane nisīditabbaṃ, na nīce āsane nisinne ucce āsane nisīditabbaṃ, na chamāyaṃ nisinne āsane nisīditabbaṃ, na ekacaṅkame caṅkamitabbaṃ, na nīce caṅkame caṅkamante ucce caṅkame caṅkamitabbaṃ, na chamāyaṃ caṅkamante caṅkame caṅkamitabba’’nti imāni saṅgaṇhāti. Tesanti pārivāsikavuḍḍhatarādīnaṃ vasena. Sampiṇḍetvāti saṅkaḍḍhitvā. Ekekaṃ katvāti navāpi ekamekaṃ katvā. ‘‘Abhivādanapaccuṭṭhānañjalikammasāmīcikammaṃ na sāditabbaṃ, āsanābhihāraṃ, seyyābhihāraṃ, pādodakaṃ, pādapīṭhaṃ, pādakathalikaṃ, pattacīvarapaṭiggahaṇaṃ na sāditabba’’nti idaṃ sabbampi asādiyanasāmaññena ekaṃ. Dasāti ‘‘na sīlavipattiyā, na ācāravipattiyā, na diṭṭhivipattiyā, na ājīvavipattiyā, na bhikkhū bhikkhūhi bhedetabbā, na gihiddhajo dhāretabbo, na titthiyaddhajo dhāretabbo, na titthiyā sevitabbā, bhikkhū sevitabbā, bhikkhusikkhāya sikkhitabba’’nti (cūḷava. 60) evamāgatā dasa.
所谓所有依止，指的是已表明义理等的依止。由于已经表明的义理，一切皆不可任意行持；但依他义理，依诸他义理则各当独自修持。所谓“应行”等，乃以“应”字为起始，说“不能在同一座位中无端停坐，亦不能在同一座位上动与不动之间徘徊，不能在低座席中坐已而移至高座席，不能在沙发上久坐，不能在单步中行走等，无论是坐卧行止皆不可任意”，此等言语悉数包含在内。此乃针对外衣等较厚重衣物的穿戴用法。所谓集合，是指将之合拢；“各各为之”，说明即使是一件件新衣，亦当分别整治。“敬礼、问候及合掌礼仪不可懈怠，座位使用、床榻使用、洗脚水、脚凳、脚毯、衣被的接纳皆不可随意”，此等皆是一体。所谓“十者”，是说“不因戒律破坏、不因行为破坏、不因见解破坏、不因生计破坏，戒律僧众之间不可分裂，出家人不应带家眷出家，不应带外道家属出家，亦不应与异教徒交往，但应与比库交往，应受戒修习”，诸如此类法义成就此十种规定。以上皆出自《中部注疏》第六十章。
‘‘Kammañcā’’ti paccattavasena vuttaṃ kammaṃ ‘‘avipakkavipākassā’’ti ettha ‘‘kammassā’’ti sāmivacanavasena pariṇāmetvā yojetabbaṃ. Bhūtāpagatuppannanti vuttanti sambandho. Idhāti imissā sammohavinodaniyā. ‘‘Evaṃ kate okāse vipāko…pe… uppannoti vuccatī’’ti vadanto vipākameva vadati. Tatthāti aṭṭhasāliniyaṃ. Maggena samucchinnā thāmagatā kāmarāgādayo ‘‘anusayā’’ti vuccantīti āha ‘‘anusayita…pe… maggena pahātabbā’’ti.
所谓‘业’者，即特指之业。此处‘未感报与已感报’等，是以‘业’为总称，将其调整归入使用。所谓‘因缘生起已往生成’，谓报的关系。注曰“此处指此种迷惑之悦”。所谓‘像此业成时感报生起’，说者以感报为谓，也就是说感报即名因缘所生报应。此处称为八章节。由道断绝而生灭诸如贪欲等烦恼称为‘习气’，故说‘应以道断习气’。
Āhatakhīrarukkho viya ārammaṇaṃ, kathaṃ? Nimittaggāhavasena. Tamevatthaṃ vivarati ‘‘adhigata’’ntiādinā. Tattha nimittaggāhavasena ārammaṇassa adhiggahitattā taṃ ārammaṇaṃ anussaritānussaritakkhaṇe kilesuppattihetubhāvena uppattiṭṭhānato adhigatameva nāma hotīti āha ‘‘adhigataṃ nimittaggāhavasenā’’ti, taṃ ārammaṇaṃ pātubhūtakilesanti adhippāyo. Kilesuppattinimittatāya uppattirahaṃ kilesaṃ ‘‘ārammaṇaṃ antogadhakilesa’’nti vuttaṃ. Tañca kho gāhake labbhamānaṃ gahetabbe upacaritvā, yathā nissite labbhamānaṃ nissaye upacaritvā ‘‘mañcā ukkuṭṭhiṃ karontī’’ti. Idāni upacāraṃ muñcitvā nippariyāyeneva atthaṃ dassento ‘‘nimittaggāha…pe… sadisā’’ti āha. Vitthāretabbanti ‘‘yathā kiṃ? Sace khīrarukkha’’ntiādinā vitthāretabbaṃ.
譬如被砍伐的椴树，是触缘的缘起。为什么？因为依缘相随。对此处详细解释为‘已得的’等。其说有依缘相随，依椴树的缘得而成，此椴树名为境界。由内生烦恼而缘生依止，此境界终究名为已得，故称‘已得乃因缘相随’。此所说及烦恼因缘生起，已生境界即是依止之烦恼。比喻若取下悬挂的物品，应当予以恭敬善行，如同将其放于合适之处。此乃终止执着的用意，示现‘诸缘相随之执着境界相似’。进一步说明“如何？譬如椴树”等以比喻详说。
Tidhāti atītādivasena tidhā. Ābhato upamāvasena. Appahīnatādassanatthampīti pi-saddena ‘‘tidhā navattabbatādassanatthampī’’ti vuttameva sampiṇḍeti. Evaṃ maggena pahīnakilesā daṭṭhabbā magge anuppanne uppattirahānampi uppanne sabbena sabbaṃ abhāvato.
“三时”者，谓过去诸时。用火因喻。以减少不见之故。说“亦三时之不现”相连合。由此可见，在道已断戒烦恼时，及未现和已现的生起灭尽中，一切皆无所有。
Suttantabhājanīyavaṇṇanā niṭṭhitā. · 经分别注释已终了。
3. Pañhapucchakavaṇṇanā
三、提问阐释篇
§427
427.Vīriyajeṭṭhikāyapana maggabhāvanāya na vattabbāni sammappadhānāni ‘‘maggādhipatīnī’’ti vā ‘‘namaggādhipatīnī’’ti vāti vāti ettha paṭhamassa vīriyantarābhāvo, itarassa itarādhipatino, namaggabhūtavīriyādhipatino ca abhāvo navattabbatāya kāraṇanti imamatthamāha ‘‘maggādhipatīnī’’tiādinā. Tadāti vīriyajeṭṭhikamaggabhāvanākāle.
第427条。关于精进为上，断灭之道的修行中，不应有散乱专注。“道之主者”或“非道之主者”，此反复说法中，第一为精进缺失，另一为他类主宰者，即非正道的精进于散乱不稳的原因。此因此称为“道之主者”等。此语专指于修习断灭之道时的精进为上。
Pañhapucchakavaṇṇanā niṭṭhitā. · 问询分注释已终了。
Sammappadhānavibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā. · 正勤分别注释已终了。