3. Dhātuvibhaṅgo3. 界分别
3. Dhātuvibhaṅgo3. 界分别
1. Suttantabhājanīyaṃ
1. 经的分类
§172
Cha dhātuyo – pathavīdhātu , āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.
六界——地界、水界、火界、风界、空界、识界。
§173
Tattha katamā pathavīdhātu? Pathavīdhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā pathavīdhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ kakkhaḷattaṃ kakkhaḷabhāvo ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ kakkhaḷattaṃ kakkhaḷabhāvo ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā pathavīdhātu’.
其中,什么是地界?地界有二种——有内的,有外的。其中,什么是内地界?凡内的、自身的、坚的、坚固的、坚性、坚固性、内所执取的,即:发、毛、爪、齿、皮、肉、筋、骨、骨髓、肾、心、肝、肋膜、脾、肺、肠、肠间膜、胃中物、粪,或者其他任何内的、自身的、坚的、坚固的、坚性、坚固性、内所执取的——这称为「内地界」。
Tattha katamā bāhirā pathavīdhātu? Yaṃ bāhiraṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ kakkhaḷattaṃ kakkhaḷabhāvo bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathidaṃ – ayo lohaṃ tipu sīsaṃ sajjhaṃ muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅko masāragallaṃ tiṇaṃ kaṭṭhaṃ sakkharā kaṭhalaṃ bhūmi pāsāṇo pabbato, yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ kakkhaḷattaṃ kakkhaḷabhāvo bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā pathavīdhātu’. Yā ca ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘pathavīdhātu’’.
其中,什么是外地界?凡外的、坚的、坚固的、坚性、坚固性、外不执取的,即:铁、铜、锡、铅、银、金、珍珠、宝石、琉璃、螺贝、石、珊瑚、银、黄金、红宝石、玛瑙、草、木、砂砾、瓦砾、土地、岩石、山,或者其他任何外的、坚的、坚固的、坚性、坚固性、外不执取的——这称为「外地界」。内地界与外地界,将此二者合集、总括——这称为「地界」。
§174
Tattha katamā āpodhātu? Āpodhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā āpodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā āpodhātu’.
其中,什么是水界?水界有二种——有内的,有外的。其中,什么是内水界?凡内的、自身的、水、水性、湿、湿性、色的结合性、内所执取的,即:胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、膏、唾、涕、关节滑液、尿,或者其他任何内的、自身的、水、水性、湿、湿性、色的结合性、内所执取的——这称为「内水界」。
Tattha katamā bāhirā āpodhātu? Yaṃ bāhiraṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathidaṃ – mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso khīraṃ dadhi sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ bhummāni vā udakāni antalikkhāni vā, yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā āpodhātu’. Yā ca ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘āpodhātu’’.
其中,什么是外水界?凡外的、水、水性、湿、湿性、色的结合性、外不执取的,即:根汁、茎汁、皮汁、叶汁、花汁、果汁、乳、酪、酥、生酥、油、蜜、糖蜜、地上的水或空中的水,或者其他任何外的、水、水性、湿、湿性、色的结合性、外不执取的——这称为「外水界」。内水界与外水界,将此二者合集、总括——这称为「水界」。
§175
Tattha katamā tejodhātu? Tejodhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā tejodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – yena ca santappati yena ca jīrīyati yena ca pariḍayhati yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā tejodhātu’.
其中,什么是火界?火界有二种——有内的,有外的。其中,什么是内火界?凡内的、自身的、火、火性、热、热性、暖、暖性、内所执取的,即:以此而温暖、以此而衰老、以此而燃烧、以此而使所食、所饮、所嚼、所尝的完全消化,或者其他任何内的、自身的、火、火性、热、热性、暖、暖性、内所执取的——这称为「内火界」。
Tattha katamā bāhirā tejodhātu? Yaṃ bāhiraṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathidaṃ – kaṭṭhaggi palālaggi tiṇaggi gomayaggi thusaggi saṅkāraggi indaggi aggisantāpo sūriyasantāpo kaṭṭhasannicayasantāpo tiṇasannicayasantāpo dhaññasannicayasantāpo bhaṇḍasannicayasantāpo, yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā tejodhātu’. Yā ca ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘tejodhātu’’.
其中,什么是外火界?凡外的、火、火性、热、热性、暖、暖性、外不执取的,即:木火、草火、禾秆火、牛粪火、糠火、垃圾火、因陀罗火、火的热度、太阳的热度、木堆的热度、草堆的热度、谷堆的热度、货物堆的热度,或者其他任何外的、火、火性、热、热性、暖、暖性、外不执取的——这称为「外火界」。内火界与外火界,将此二者合集、总括——这称为「火界」。
§176
Tattha katamā vāyodhātu? Vāyodhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā vāyodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – uddhaṅgamā vātā adhogamā vātā kucchisayā vātā koṭṭhāsayā vātā aṅgamaṅgānusārino vātā satthakavātā khurakavātā uppalakavātā assāso passāso iti vā, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā vāyodhātu’.
于此,什么是风界?风界有二种——有内的,有外的。于此,什么是内风界?凡内的、自身的风、风性、支持性、色的内在被执取的,即:上行风、下行风、腹中风、肠中风、遍行于肢体的风、入息、出息,或者其他任何内的、自身的风、风性、支持性、色的内在被执取的——这被称为「内风界」。
Tattha katamā bāhirā vāyodhātu? Yaṃ bāhiraṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathidaṃ – puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā kāḷavātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālavaṇṭavātā vidhūpanavātā, yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā vāyodhātu’. Yā ca ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘vāyodhātu’’.
于此,什么是外风界?凡外在的风、风性、支持性、色的外在未被执取的,即:东风、西风、北风、南风、有尘风、无尘风、冷风、热风、微风、强风、黑风、旋风、侧风、金翅鸟风、棕榈叶风、扫除风,或者其他任何外在的风、风性、支持性、色的外在未被执取的——这被称为「外风界」。内风界与外风界,将此二者合并、集合——这被称为「风界」。
§177
Tattha katamā ākāsadhātu? Ākāsadhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā ākāsadhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ ākāso ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaro vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ maṃsalohitehi ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – kaṇṇacchiddaṃ nāsacchiddaṃ mukhadvāraṃ, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ ajjhoharati, yattha ca asitapītakhāyitasāyitaṃ santiṭṭhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ adhobhāgaṃ nikkhamati, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ ākāso ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaro vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ maṃsalohitehi ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā ākāsadhātu’.
于此,什么是空界?空界有二种——有内的,有外的。于此,什么是内空界?凡内的、自身的空、空性、孔、孔性、隙、隙性、不接触肉血的、内在被执取的,即:耳孔、鼻孔、口门,以及吞咽所食、所饮、所嚼、所尝之处,以及所食、所饮、所嚼、所尝停留之处,以及所食、所饮、所嚼、所尝向下排出之处,或者其他任何内的、自身的空、空性、孔、孔性、隙、隙性、不接触肉血的、内在被执取的——这被称为「内空界」。
Tattha katamā bāhirā ākāsadhātu? Yaṃ bāhiraṃ ākāso ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaro vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ catūhi mahābhūtehi bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā ākāsadhātu’. Yā ca ajjhattikā ākāsadhātu yā ca bāhirā ākāsadhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘ākāsadhātu’’.
于此,什么是外空界?凡外在的空、空性、孔、孔性、隙、隙性、不接触四大种的、外在未被执取的——这被称为「外空界」。内空界与外空界,将此二者合并、集合——这被称为「空界」。
§178
Tattha katamā viññāṇadhātu? Cakkhuviññāṇadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manoviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘viññāṇadhātu’’.
于此,什么是识界?眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界、意识界——这被称为「识界」。
Imā cha dhātuyo. · 这六界
§179
Aparāpi cha dhātuyo – sukhadhātu, dukkhadhātu, somanassadhātu, domanassadhātu, upekkhādhātu, avijjādhātu.
另有六界——乐界、苦界、喜界、忧界、舍界、无明界。
§180
Tattha katamā sukhadhātu? Yaṃ kāyikaṃ sātaṃ kāyikaṃ sukhaṃ kāyasamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘sukhadhātu’’.
于此,什么是乐界?凡身的适意、身的乐、身触所生的适意乐的所感受、身触所生的适意乐的受——这被称为「乐界」。
Tattha katamā dukkhadhātu? Yaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhadhātu’’.
于此,什么是苦界?凡身的不适意、身的苦、身触所生的不适意苦的所感受、身触所生的不适意苦的受——这被称为「苦界」。
Tattha katamā somanassadhātu? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘somanassadhātu’’.
于此,什么是悦意界?凡是心所的愉悦、心所的乐、意触所生的愉悦乐受、意触所生的愉悦乐受——这称为「悦意界」。
Tattha katamā domanassadhātu? Yaṃ cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘domanassadhātu’’.
于此,什么是忧界?凡是心所的不愉悦、心所的苦、意触所生的不愉悦苦受、意触所生的不愉悦苦受——这称为「忧界」。
Tattha katamā upekkhādhātu? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhādhātu’’.
于此,什么是舍界?凡是心所的非愉悦非不愉悦、意触所生的不苦不乐受、意触所生的不苦不乐受——这称为「舍界」。
Tattha katamā avijjādhātu? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhaṇā apariyogāhaṇā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjādhātu’’.
于此,什么是无明界?凡是不知、不见、不现观、不随觉、不等觉、不通达、不把握、不深入、不观察、不审察、不作证、愚昧、愚痴、不正知、痴、痴昧、痴迷、无明、无明流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明栅、痴、不善根——这称为「无明界」。
Imā cha dhātuyo. · 这六界
§181
Aparāpi cha dhātuyo – kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṃsādhātu, nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṃsādhātu.
另有六界——欲界、嗔恚界、害界、出离界、无嗔界、无害界。
§182
Tattha katamā kāmadhātu? Kāmapaṭisaṃyutto takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati kāmadhātu. Heṭṭhato avīcinirayaṃ pariyantaṃ karitvā uparito paranimmitavasavattī deve anto karitvā yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātuāyatanā rūpā vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kāmadhātu’’.
于此,什么是欲界?与欲相应的寻、伺、思惟、专注、遍注、心的现起、邪思惟——这称为欲界。从下方以无间地狱为边际,从上方以他化自在天为边际,凡在此中间属于此处、包含于此处的蕴、界、处、色、受、想、行、识——这称为「欲界」。
Tattha katamā byāpādadhātu? Byāpādapaṭisaṃyutto takko vitakko…pe… micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘byāpādadhātu’’. Dasasu vā āghātavatthūsu cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘byāpādadhātu’’.
于此,什么是嗔恚界?与嗔恚相应的寻、伺……乃至……邪思惟——这称为「嗔恚界」。或者在十种恼害事中,心的恼害、反感、嗔、对抗、怒、发怒、大怒、嗔、嗔恨、大嗔恨、心的嗔恚、意恼害、忿、忿怒、忿怒性、嗔、嗔恨、嗔恨性、嗔恚、嗔恚性、对抗、反对抗、凶暴、阿修罗性、心的不满意——这称为「嗔恚界」。
Tattha katamā vihiṃsādhātu? Vihiṃsāpaṭisaṃyutto takko vitakko…pe… micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘vihiṃsādhātu’’. Idhekacco pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā rajjuyā vā aññataraññatarena satte viheṭheti, yā evarūpā heṭhanā viheṭhanā hiṃsanā vihiṃsanā rosanā virosanā parūpaghāto – ayaṃ vuccati ‘‘vihiṃsādhātu’’.
于此,什么是害界?与害相应的寻、伺……乃至……邪思惟——这称为「害界」。于此,某人以手、以石块、以棍、以刀、以绳索、或以某种其他方式伤害众生,凡如此的伤害、损害、害、恼害、激怒、激恼、对他人的伤害——这称为「害界」。
Tattha katamā nekkhammadhātu? Nekkhammapaṭisaṃyutto takko vitakko…pe… sammāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘nekkhammadhātu’’. Sabbepi kusalā dhammā ‘‘nekkhammadhātu’’.
其中,什么是出离界?与出离相应的寻、伺……乃至……正思惟——这称为「出离界」。一切善法都是「出离界」。
Tattha katamā abyāpādadhātu? Abyāpādapaṭisaṃyutto takko vitakko…pe… sammāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘abyāpādadhātu’’. Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘abyāpādadhātu’’.
其中,什么是无嗔界?与无嗔相应的寻、伺……乃至……正思惟——这称为「无嗔界」。对众生的慈、慈意、慈意状态、慈心解脱——这称为「无嗔界」。
Tattha katamā avihiṃsādhātu? Avihiṃsāpaṭisaṃyutto takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘avihiṃsādhātu’’ . Yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘avihiṃsādhātu’’.
其中,什么是无害界?与无害相应的寻、伺、思惟、安置、普置、心的现前安置、正思惟——这称为「无害界」。对众生的悲、悲意、悲意状态、悲心解脱——这称为「无害界」。
Imā cha dhātuyo. · 这六界
Iti imāni tīṇi chakkāni tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā aṭṭhārasa dhātuyo honti.
如此,将这三个六法合并、集合,成为十八界。
Suttantabhājanīyaṃ. · 经分别
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
2. 阿毗达摩分别论
§183
Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu , kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu.
十八界——眼界、色界、眼识界,耳界、声界、耳识界,鼻界、香界、鼻识界,舌界、味界、舌识界,身界、触界、身识界,意界、法界、意识界。
§184
Tattha katamā cakkhudhātu? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘cakkhudhātu’’.
其中,什么是眼界?依于四大种的眼净色……乃至……空村譬喻——这称为「眼界」。
Tattha katamā rūpadhātu? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā…pe… rūpadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘rūpadhātu’’.
其中,什么是色界?依于四大种的色、色现……乃至……色界之譬喻——这称为「色界」。
Tattha katamā cakkhuviññāṇadhātu? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjācakkhuviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘cakkhuviññāṇadhātu’’.
于此,什么是眼识界?缘眼与诸色而生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、与彼相应的眼识界——这称为「眼识界」。
Tattha katamā sotadhātu? Yaṃ sotaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘sotadhātu’’ .
于此,什么是耳界?凡依四大种的耳净色……乃至……空村之喻——这称为「耳界」。
Tattha katamā saddadhātu? Yo saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho…pe… saddadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘saddadhātu’’.
于此,什么是声界?凡依四大种的声,无见有对……乃至……声界之喻——这称为「声界」。
Tattha katamā sotaviññāṇadhātu? Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāsotaviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘sotaviññāṇadhātu’’.
于此,什么是耳识界?缘耳与诸声而生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、与彼相应的耳识界——这称为「耳识界」。
Tattha katamā ghānadhātu? Yaṃ ghānaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘ghānadhātu’’.
于此,什么是鼻界?凡依四大种的鼻净色……乃至……空村之喻——这称为「鼻界」。
Tattha katamā gandhadhātu? Yo gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho…pe… gandhadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘gandhadhātu’’.
于此,什么是香界?凡依四大种的香,无见有对……乃至……香界之喻——这称为「香界」。
Tattha katamā ghānaviññāṇadhātu? Ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāghānaviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘ghānaviññāṇadhātu’’.
于此,什么是鼻识界?缘鼻与诸香而生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、与彼相应的鼻识界——这称为「鼻识界」。
Tattha katamā jivhādhātu? Yā jivhā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘jivhādhātu’’.
于此,什么是舌界?凡依四大种的舌净色……乃至……空村之喻——这称为「舌界」。
Tattha katamā rasadhātu? Yo raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho…pe… rasadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘rasadhātu’’.
于此,什么是味界?凡是依四大种而有的味,不可见有对……味界的寻求——这被称为「味界」。
Tattha katamā jivhāviññāṇadhātu? Jivhañca paṭicca rase ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjājivhāviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘jivhāviññāṇadhātu’’.
于此,什么是舌识界?缘舌与诸味而生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的舌识界——这被称为「舌识界」。
Tattha katamā kāyadhātu? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘kāyadhātu’’.
于此,什么是身界?凡是依四大种而有的身净色……空村的寻求——这被称为「身界」。
Tattha katamā phoṭṭhabbadhātu? Pathavīdhātu…pe… phoṭṭhabbadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘phoṭṭhabbadhātu’’.
于此,什么是触所缘界?地界……触所缘界的寻求——这被称为「触所缘界」。
Tattha katamā kāyaviññāṇadhātu? Kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjākāyaviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘kāyaviññāṇadhātu’’.
于此,什么是身识界?缘身与诸触所缘而生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的身识界——这被称为「身识界」。
Tattha katamā manodhātu? Cakkhuviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu; sotaviññāṇadhātuyā…pe… ghānaviññāṇadhātuyā…pe… jivhāviññāṇadhātuyā…pe… kāyaviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu sabbadhammesu vā pana paṭhamasamannāhāro uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu – ayaṃ vuccati ‘‘manodhātu’’.
于此,什么是意界?眼识界生起后灭尽的紧接之后生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意界;耳识界……鼻识界……舌识界……身识界生起后灭尽的紧接之后生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意界;或者于一切法中第一次专注生起心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意界——这被称为「意界」。
Tattha katamā dhammadhātu? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, yañca rūpaṃ anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu.
于此,什么是法界?受蕴、想蕴、行蕴,以及凡是不可见无对、法处所摄的色,以及无为界。
Tattha katamo vedanākkhandho? Ekavidhena vedanākkhandho – phassasampayutto . Duvidhena vedanākkhandho – atthi sahetuko, atthi ahetuko. Tividhena vedanākkhandho – atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato…pe… evaṃ dasavidhena vedanākkhandho…pe… evaṃ bahuvidhena vedanākkhandho. Ayaṃ vuccati ‘‘vedanākkhandho’’.
于此,什么是受蕴?以一种方式的受蕴——与触相应。以二种方式的受蕴——有有因的,有无因的。以三种方式的受蕴——有善的,有不善的,有无记的……如此以十种方式的受蕴……如此以多种方式的受蕴。这被称为「受蕴」。
Tattha katamo saññākkhandho? Ekavidhena saññākkhandho – phassasampayutto. Duvidhena saññākkhandho – atthi sahetuko, atthi ahetuko. Tividhena saññākkhandho – atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato…pe… evaṃ dasavidhena saññākkhandho…pe… evaṃ bahuvidhena saññākkhandho. Ayaṃ vuccati ‘‘saññākkhandho’’.
于此,什么是想蕴?以一种方式,想蕴——与触相应。以二种方式,想蕴——有有因的,有无因的。以三种方式,想蕴——有善的,有不善的,有无记的……乃至……如此以十种方式,想蕴……乃至……如此以多种方式,想蕴。这被称为「想蕴」。
Tattha katamo saṅkhārakkhandho? Ekavidhena saṅkhārakkhandho – cittasampayutto. Duvidhena saṅkhārakkhandho – atthi hetu, atthi ahetu. Tividhena saṅkhārakkhandho – atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato…pe… evaṃ dasavidhena saṅkhārakkhandho…pe… evaṃ bahuvidhena saṅkhārakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhārakkhandho’’.
于此,什么是行蕴?以一种方式,行蕴——与心相应。以二种方式,行蕴——有因,有非因。以三种方式,行蕴——有善的,有不善的,有无记的……乃至……如此以十种方式,行蕴……乃至……如此以多种方式,行蕴——这被称为「行蕴」。
Tattha katamaṃ rūpaṃ anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ vuccati rūpaṃ ‘‘anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ’’.
于此,什么是无见无对、法处所摄的色?女根……乃至……段食——这被称为「无见无对、法处所摄的色」。
Tattha katamā asaṅkhatā dhātu? Rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo – ayaṃ vuccati ‘‘asaṅkhatā dhātu’’. Ayaṃ vuccati ‘‘dhammadhātu’’.
于此,什么是无为界?贪尽、嗔尽、痴尽——这被称为「无为界」。这被称为「法界」。
Tattha katamā manoviññāṇadhātu? Cakkhuviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati manodhātu, manodhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu; sotaviññāṇadhātuyā…pe… ghānaviññāṇadhātuyā …pe… jivhāviññāṇadhātuyā…pe… kāyaviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati manodhātu, manodhātuyāpi uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu manañca paṭicca dhamme ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘manoviññāṇadhātu’’.
于此,什么是意识界?眼识界生起后灭尽无间,意界生起,意界生起后灭尽无间,心、意、意所……乃至……彼所生意识界生起;耳识界……乃至……鼻识界……乃至……舌识界……乃至……身识界生起后灭尽无间,意界生起,意界生起后灭尽无间,心、意、意所……乃至……彼所生意识界生起;缘意与法,心、意、意所、心脏、净白、意、意处、意根、识、识蕴、彼所生意识界生起——这被称为「意识界」。
Abhidhammabhājanīyaṃ. · 阿毗达摩分类
3. Pañhāpucchakaṃ
3. 问分
Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu.
十八界——眼界、色界、眼识界,耳界、声界、耳识界,鼻界、香界、鼻识界,舌界、味界、舌识界,身界、触界、身识界,意界、法界、意识界。
§186
Aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā…pe… kati saraṇā, kati araṇā?
十八界中,多少是善的,多少是不善的,多少是无记的……乃至……多少是有烦恼的,多少是无烦恼的?
1. Tikaṃ1. 三法
§187
Soḷasa dhātuyo abyākatā. Dve dhātuyo siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā. Dasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘sukhāya vedanāya sampayuttā’’tipi, ‘‘dukkhāya vedanāya sampayuttā’’tipi, ‘‘adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā’’tipi. Pañca dhātuyo adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Kāyaviññāṇadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā. Manoviññāṇadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Dhammadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā, siyā na vattabbā – ‘‘sukhāya vedanāya sampayuttā’’tipi, ‘‘dukkhāya vedanāya sampayuttā’’tipi, ‘‘adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā’’tipi.
十六界是无记的。二界或者是善的,或者是不善的,或者是无记的。十界不应说为「与乐受相应」、「与苦受相应」、「与不苦不乐受相应」。五界与不苦不乐受相应。身识界或者与乐受相应,或者与苦受相应。意识界或者与乐受相应,或者与苦受相应,或者与不苦不乐受相应。法界或者与乐受相应,或者与苦受相应,或者与不苦不乐受相应,或者不应说为「与乐受相应」、「与苦受相应」、「与不苦不乐受相应」。
Dasa dhātuyo nevavipākanavipākadhammadhammā. Pañca dhātuyo vipākā. Manodhātu siyā vipākā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Dve dhātuyo siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā.
十界是非果报非果报法法。五界是果报。意界或者是果报,或者是非果报非果报法法。二界或者是果报,或者是果报法法,或者是非果报非果报法法。
Dasa dhātuyo upādinnupādāniyā. Saddadhātu anupādinnupādāniyā. Pañca dhātuyo siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā. Dve dhātuyo siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā.
十界是所取能取的。声界是非所取能取的。五界或者是所取能取的,或者是非所取能取的。二界或者是所取能取的,或者是非所取能取的,或者是非所取非能取的。
Soḷasa dhātuyo asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā. Dve dhātuyo siyā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā, siyā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā, siyā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā. Pannarasa dhātuyo avitakkaavicārā. Manodhātu savitakkasavicārā. Manoviññāṇadhātu siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Dhammadhātu siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā, siyā na vattabbā – ‘‘savitakkasavicārā’’tipi, ‘‘avitakkavicāramattā’’tipi, ‘‘avitakkaavicārā’’tipi. Dasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘pītisahagatā’’tipi, ‘‘sukhasahagatā’’tipi, ‘‘upekkhāsahagatā’’tipi . Pañca dhātuyo upekkhāsahagatā. Kāyaviññāṇadhātu na pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, na upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā – ‘‘sukhasahagatā’’ti. Dve dhātuyo siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā – ‘‘pītisahagatā’’tipi, ‘‘sukhasahagatā’’tipi, ‘‘upekkhāsahagatā’’tipi.
十六界是不杂染能杂染的。二界或者是杂染能杂染的,或者是不杂染能杂染的,或者是不杂染非能杂染的。十五界是无寻无伺的。意界是有寻有伺的。意识界或者是有寻有伺的,或者是无寻唯伺的,或者是无寻无伺的。法界或者是有寻有伺的,或者是无寻唯伺的,或者是无寻无伺的,或者不应说为「有寻有伺」、「无寻唯伺」、「无寻无伺」。十界不应说为「与喜俱」、「与乐俱」、「与舍俱」。五界与舍俱。身识界不与喜俱,或者与乐俱,不与舍俱,或者不应说为「与乐俱」。二界或者与喜俱,或者与乐俱,或者与舍俱,或者不应说为「与喜俱」、「与乐俱」、「与舍俱」。
Soḷasa dhātuyo neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Dve dhātuyo siyā dassanena pahātabbā, siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Soḷasa dhātuyo neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. Dve dhātuyo siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. Soḷasa dhātuyo nevācayagāmināpacayagāmino. Dve dhātuyo siyā ācayagāmino, siyā apacayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino. Soḷasa dhātuyo nevasekkhanāsekkhā. Dve dhātuyo siyā sekkhā, siyā asekkhā, siyā nevasekkhanāsekkhā.
十六界是非见所断非修所断的。二界或者是见所断的,或者是修所断的,或者是非见所断非修所断的。十六界是非见所断非修所断因的。二界或者是见所断因的,或者是修所断因的,或者是非见所断非修所断因的。十六界是非积集趣非损减趣的。二界或者是积集趣的,或者是损减趣的,或者是非积集趣非损减趣的。十六界是非有学非无学的。二界或者是有学的,或者是无学的,或者是非有学非无学的。
Soḷasa dhātuyo parittā. Dve dhātuyo siyā parittā, siyā mahaggatā, siyā appamāṇā. Dasa dhātuyo anārammaṇā. Cha dhātuyo parittārammaṇā. Dve dhātuyo siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, siyā appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā – ‘‘parittārammaṇā’’tipi, ‘‘mahaggatārammaṇā’’tipi, ‘‘appamāṇārammaṇā’’tipi. Soḷasa dhātuyo majjhimā. Dve dhātuyo siyā hīnā, siyā majjhimā, siyā paṇītā. Soḷasa dhātuyo aniyatā. Dve dhātuyo siyā micchattaniyatā, siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā.
十六界是小的。二界或者是小的,或者是大的,或者是无量的。十界是无所缘的。六界是小所缘的。二界或者是小所缘的,或者是大所缘的,或者是无量所缘的,或者不应说为「小所缘」、「大所缘」、「无量所缘」。十六界是中等的。二界或者是劣的,或者是中等的,或者是胜妙的。十六界是不定的。二界或者是邪性决定的,或者是正性决定的,或者是不定的。
Dasa dhātuyo anārammaṇā. Cha dhātuyo na vattabbā – ‘‘maggārammaṇā’’tipi, ‘‘maggahetukā’’tipi, ‘‘maggādhipatino’’tipi. Dve dhātuyo siyā maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā – ‘‘maggārammaṇā’’tipi, ‘‘maggahetukā’’tipi, ‘‘maggādhipatino’’tipi. Dasa dhātuyo siyā uppannā, siyā uppādino, siyā na vattabbā – ‘‘anuppannā’’ti. Saddadhātu siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā na vattabbā – ‘‘uppādinī’’ti. Cha dhātuyo siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino. Dhammadhātu siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādinī, siyā na vattabbā – ‘‘uppannā’’tipi, ‘‘anuppannā’’tipi, ‘‘uppādinī’’tipi.
十界是无所缘的。六界不应说为「道所缘」、「道因」、「道增上」。二界或者是道所缘的,或者是道因的,或者是道增上的,或者不应说为「道所缘」、「道因」、「道增上」。十界或者是已生的,或者是能生的,或者不应说为「未生」。声界或者是已生的,或者是未生的,或者不应说为「能生」。六界或者是已生的,或者是未生的,或者是能生的。法界或者是已生的,或者是未生的,或者是能生的,或者不应说为「已生」、「未生」、「能生」。
Sattarasa dhātuyo siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Dhammadhātu siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā, siyā na vattabbā – ‘‘atītā’’tipi, ‘‘anāgatā’’tipi, ‘‘paccuppannā’’tipi. Dasa dhātuyo anārammaṇā. Cha dhātuyo paccuppannārammaṇā. Dve dhātuyo siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā , siyā na vattabbā – ‘‘atītārammaṇā’’tipi, ‘‘anāgatārammaṇā’’tipi, ‘‘paccuppannārammaṇā’’tipi; siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.
十七界或者是过去的,或者是未来的,或者是现在的。法界或者是过去的,或者是未来的,或者是现在的,或者不应说为「过去」、「未来」、「现在」。十界是无所缘的。六界是现在所缘的。二界或者是过去所缘的,或者是未来所缘的,或者是现在所缘的,或者不应说为「过去所缘」、「未来所缘」、「现在所缘」;或者是内的,或者是外的,或者是内外的。
Dasa dhātuyo anārammaṇā. Cha dhātuyo siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā. Dve dhātuyo siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā, siyā na vattabbā – ‘‘ajjhattārammaṇā’’tipi, ‘‘bahiddhārammaṇā’’tipi, ‘‘ajjhattabahiddhārammaṇā’’tipi. Rūpadhātu sanidassanasappaṭighā. Nava dhātuyo anidassanaappaṭighā. Aṭṭha dhātuyo anidassanaappaṭighā.
十界无所缘。六界或有内所缘,或有外所缘,或有内外所缘。二界或有内所缘,或有外所缘,或有内外所缘,或不应说为「有内所缘」、「有外所缘」、「有内外所缘」。色界有见有对。九界无见无对。八界无见无对。
2. Dukaṃ2. 二法
§188
Sattarasa dhātuyo na hetū. Dhammadhātu siyā hetu, siyā na hetu. Soḷasa dhātuyo ahetukā. Dve dhātuyo siyā sahetukā, siyā ahetukā. Soḷasa dhātuyo ahetukā. Dve dhātuyo siyā sahetukā, siyā ahetukā. Soḷasa dhātuyo hetuvippayuttā . Dve dhātuyo siyā hetusampayuttā, siyā hetuvippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘hetu ceva sahetukā cā’’tipi, ‘‘sahetukā ceva na ca hetū’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘hetu ceva sahetukā cā’’ti, siyā sahetukā ceva na ca hetu, siyā na vattabbā – ‘‘sahetukā ceva na ca hetū’’ti. Dhammadhātu siyā hetu ceva sahetukā ca, siyā sahetukā ceva na ca hetu, siyā na vattabbā – ‘‘hetu ceva sahetukā cā’’tipi, ‘‘sahetukā ceva na ca hetū’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘hetū ceva hetusampayuttā cā’’tipi, ‘‘hetusampayuttā ceva na ca hetū’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘hetu ceva hetusampayuttā cā’’ti, siyā hetusampayuttā ceva na ca hetu, siyā na vattabbā – ‘‘hetusampayuttā ceva na ca hetū’’ti. Dhammadhātu siyā hetu ceva hetusampayuttā ca, siyā hetusampayuttā ceva na ca hetu, siyā na vattabbā – ‘‘hetu ceva hetusampayuttā cā’’tipi, ‘‘hetusampayuttā ceva na ca hetū’’tipi. Soḷasa dhātuyo na hetuahetukā. Manoviññāṇadhātu siyā na hetusahetukā, siyā na hetuahetukā. Dhammadhātu siyā na hetusahetukā, siyā na hetuahetukā, siyā na vattabbā – ‘‘na hetusahetukā’’tipi, ‘‘na hetuahetukā’’tipi.
十七界非因。法界或是因,或非因。十六界无因。二界或有因,或无因。十六界无因。二界或有因,或无因。十六界离因。二界或相应因,或离因。十六界不应说为「是因且有因」、「有因且非因」。意识界不应说为「是因且有因」,或有因且非因,或不应说为「有因且非因」。法界或是因且有因,或有因且非因,或不应说为「是因且有因」、「有因且非因」。十六界不应说为「是因且相应因」、「相应因且非因」。意识界不应说为「是因且相应因」,或相应因且非因,或不应说为「相应因且非因」。法界或是因且相应因,或相应因且非因,或不应说为「是因且相应因」、「相应因且非因」。十六界非因无因。意识界或非因有因,或非因无因。法界或非因有因,或非因无因,或不应说为「非因有因」、「非因无因」。
Sattarasa dhātuyo sappaccayā. Dhammadhātu siyā sappaccayā, siyā appaccayā. Sattarasa dhātuyo saṅkhatā. Dhammadhātu siyā saṅkhatā, siyā asaṅkhatā. Rūpadhātu sanidassanā. Sattarasa dhātuyo anidassanā. Dasa dhātuyo sappaṭighā. Aṭṭha dhātuyo appaṭighā. Dasa dhātuyo rūpā. Satta dhātuyo arūpā. Dhammadhātu siyā rūpā, siyā arūpā. Soḷasa dhātuyo lokiyā. Dve dhātuyo siyā lokiyā, siyā lokuttarā; kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.
十七界有缘。法界或有缘,或无缘。十七界有为。法界或有为,或无为。色界有见。十七界无见。十界有对。八界无对。十界色。七界非色。法界或色,或非色。十六界世间。二界或世间,或出世间;以某些可知,以某些不可知。
Sattarasa dhātuyo no āsavā. Dhammadhātu siyā āsavā, siyā no āsavā. Soḷasa dhātuyo sāsavā. Dve dhātuyo siyā sāsavā, siyā anāsavā. Soḷasa dhātuyo āsavavippayuttā. Dve dhātuyo siyā āsavasampayuttā, siyā āsavavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘āsavā ceva sāsavā cā’’ti, ‘‘sāsavā ceva no ca āsavā’’. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘āsavo ceva sāsavā cā’’ti, siyā sāsavā ceva no ca āsavo, siyā na vattabbā – ‘‘sāsavā ceva no ca āsavo’’ti. Dhammadhātu siyā āsavo ceva sāsavā ca, siyā sāsavā ceva no ca āsavo, siyā na vattabbā – ‘‘āsavo ceva sāsavā cā’’tipi, ‘‘sāsavā ceva no ca āsavo’’tipi.
十七界非漏。法界或是漏,或非漏。十六界有漏。二界或有漏,或无漏。十六界离漏。二界或相应漏,或离漏。十六界不应说为「是漏且有漏」、「有漏且非漏」。意识界不应说为「是漏且有漏」,或有漏且非漏,或不应说为「有漏且非漏」。法界或是漏且有漏,或有漏且非漏,或不应说为「是漏且有漏」、「有漏且非漏」。
Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘āsavā ceva āsavasampayuttā cā’’tipi, ‘‘āsavasampayuttā ceva no ca āsavā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘āsavo ceva āsavasampayuttā cā’’ti, siyā āsavasampayuttā ceva no ca āsavo, siyā na vattabbā – ‘‘āsavasampayuttā ceva no ca āsavo’’ti. Dhammadhātu siyā āsavo ceva āsavasampayuttā ca, siyā āsavasampayuttā ceva no ca āsavo, siyā na vattabbā – ‘‘āsavo ceva āsavasampayuttā cā’’tipi, ‘‘āsavasampayuttā ceva no ca āsavo’’tipi. Soḷasa dhātuyo āsavavippayuttasāsavā. Dve dhātuyo siyā āsavavippayuttasāsavā, siyā āsavavippayuttaanāsavā , siyā na vattabbā – ‘‘āsavavippayuttasāsavā’’tipi, ‘‘āsavavippayuttaanāsavā’’tipi.
十六界不应说为「是漏且相应漏」、「相应漏且非漏」。意识界不应说为「是漏且相应漏」,或相应漏且非漏,或不应说为「相应漏且非漏」。法界或是漏且相应漏,或相应漏且非漏,或不应说为「是漏且相应漏」、「相应漏且非漏」。十六界离漏有漏。二界或离漏有漏,或离漏无漏,或不应说为「离漏有漏」、「离漏无漏」。
Sattarasa dhātuyo no saṃyojanā. Dhammadhātu siyā saṃyojanaṃ, siyā no saṃyojanaṃ. Soḷasa dhātuyo saṃyojaniyā. Dve dhātuyo siyā saṃyojaniyā, siyā asaṃyojaniyā. Soḷasa dhātuyo saṃyojanavippayuttā. Dve dhātuyo siyā saṃyojanasampayuttā, siyā saṃyojanavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘saṃyojanā ceva saṃyojaniyā cā’’ti, saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘saṃyojanañceva saṃyojaniyā cā’’ti, siyā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojana’’nti. Dhammadhātu siyā saṃyojanañceva saṃyojaniyā ca, siyā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojanañceva saṃyojaniyā cā’’tipi, ‘‘saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojana’’ntipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā cā’’tipi, ‘‘saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttā cā’’ti, siyā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojana’’nti. Dhammadhātu siyā saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttā ca, siyā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttā cā’’tipi, ‘‘saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojana’’ntipi. Soḷasa dhātuyo saṃyojanavippayuttasaṃyojaniyā. Dve dhātuyo siyā saṃyojanavippayuttasaṃyojaniyā, siyā saṃyojanavippayuttaasaṃyojaniyā, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojanavippayuttasaṃyojaniyā’’tipi, ‘‘saṃyojanavippayuttaasaṃyojaniyā’’tipi.
十七界非结。法界或是结,或非结。十六界应结。二界或应结,或不应结。十六界离结。二界或相应结,或离结。十六界不应说为「是结且应结」、「应结且非结」。意识界不应说为「是结且应结」,或应结且非结,或不应说为「应结且非结」。法界或是结且应结,或应结且非结,或不应说为「是结且应结」、「应结且非结」。十六界不应说为「是结且相应结」、「相应结且非结」。意识界不应说为「是结且相应结」,或相应结且非结,或不应说为「相应结且非结」。法界或是结且相应结,或相应结且非结,或不应说为「是结且相应结」、「相应结且非结」。十六界离结应结。二界或离结应结,或离结不应结,或不应说为「离结应结」、「离结不应结」。
Sattarasa dhātuyo no ganthā. Dhammadhātu siyā gantho, siyā no gantho. Soḷasa dhātuyo ganthaniyā. Dve dhātuyo siyā ganthaniyā, siyā aganthaniyā. Soḷasa dhātuyo ganthavippayuttā. Dve dhātuyo siyā ganthasampayuttā, siyā ganthavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘ganthā ceva ganthaniyā cā’’ti, ganthaniyā ceva no ca ganthā. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘gantho ceva ganthaniyā cā’’ti, siyā ganthaniyā ceva no ca gantho, siyā na vattabbā – ‘‘ganthaniyā ceva no ca gantho’’ti. Dhammadhātu siyā gantho ceva ganthaniyā ca, siyā ganthaniyā ceva no ca gantho, siyā na vattabbā – ‘‘gantho ceva ganthaniyā cā’’tipi, ‘‘ganthaniyā ceva no ca gantho’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘ganthā ceva ganthasampayuttā cā’’tipi, ‘‘ganthasampayuttā ceva no ca ganthā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘gantho ceva ganthasampayuttā cā’’ti, siyā ganthasampayuttā ceva no ca gantho, siyā na vattabbā – ‘‘ganthasampayuttā ceva no ca gantho’’ti. Dhammadhātu siyā gantho ceva ganthasampayuttā ca, siyā ganthasampayuttā ceva no ca gantho, siyā na vattabbā – ‘‘gantho ceva ganthasampayuttā cā’’tipi, ‘‘ganthasampayuttā ceva no ca gantho’’tipi. Soḷasa dhātuyo ganthavippayuttaganthaniyā. Dve dhātuyo siyā ganthavippayuttaganthaniyā, siyā ganthavippayuttaaganthaniyā, siyā na vattabbā – ‘‘ganthavippayuttaganthaniyā’’tipi, ‘‘ganthavippayuttaaganthaniyā’’tipi.
十七界非缚。法界或是缚,或非缚。十六界应缚。二界或应缚,或不应缚。十六界离缚。二界或相应缚,或离缚。十六界不应说为「是缚且应缚」、「应缚且非缚」。意识界不应说为「是缚且应缚」,或应缚且非缚,或不应说为「应缚且非缚」。法界或是缚且应缚,或应缚且非缚,或不应说为「是缚且应缚」、「应缚且非缚」。十六界不应说为「是缚且相应缚」、「相应缚且非缚」。意识界不应说为「是缚且相应缚」,或相应缚且非缚,或不应说为「相应缚且非缚」。法界或是缚且相应缚,或相应缚且非缚,或不应说为「是缚且相应缚」、「相应缚且非缚」。十六界离缚应缚。二界或离缚应缚,或离缚不应缚,或不应说为「离缚应缚」、「离缚不应缚」。
Sattarasa dhātuyo no oghā…pe… no yogā…pe… no nīvaraṇā. Dhammadhātu siyā nīvaraṇaṃ, siyā no nīvaraṇaṃ. Soḷasa dhātuyo nīvaraṇiyā. Dve dhātuyo siyā nīvaraṇiyā, siyā anīvaraṇiyā. Soḷasa dhātuyo nīvaraṇavippayuttā. Dve dhātuyo siyā nīvaraṇasampayuttā, siyā nīvaraṇavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā cā’’ti, nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘nīvaraṇañceva nīvaraṇiyā cā’’ti, siyā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇa’’nti. Dhammadhātu siyā nīvaraṇañceva nīvaraṇiyā ca, siyā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇaṃ , siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇañceva nīvaraṇiyā cā’’tipi, ‘‘nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇa’’ntipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā cā’’tipi, ‘‘nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttā cā’’ti, siyā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇa’’nti. Dhammadhātu siyā nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttā ca, siyā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttā cā’’tipi, ‘‘nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇa’’ntipi. Soḷasa dhātuyo nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā. Dve dhātuyo siyā nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā, siyā nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiyā, siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā’’tipi, ‘‘nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiyā’’tipi.
十七界非暴流……非轭……非盖。法界或是盖,或非盖。十六界应盖。二界或应盖,或不应盖。十六界离盖。二界或相应盖,或离盖。十六界不应说为「是盖且应盖」、「应盖且非盖」。意识界不应说为「是盖且应盖」,或应盖且非盖,或不应说为「应盖且非盖」。法界或是盖且应盖,或应盖且非盖,或不应说为「是盖且应盖」、「应盖且非盖」。十六界不应说为「是盖且相应盖」、「相应盖且非盖」。意识界不应说为「是盖且相应盖」,或相应盖且非盖,或不应说为「相应盖且非盖」。法界或是盖且相应盖,或相应盖且非盖,或不应说为「是盖且相应盖」、「相应盖且非盖」。十六界离盖应盖。二界或离盖应盖,或离盖不应盖,或不应说为「离盖应盖」、「离盖不应盖」。
Sattarasa dhātuyo no parāmāsā. Dhammadhātu siyā parāmāso, siyā no parāmāso. Soḷasa dhātuyo parāmaṭṭhā. Dve dhātuyo siyā parāmaṭṭhā, siyā aparāmaṭṭhā. Soḷasa dhātuyo parāmāsavippayuttā. Manoviññāṇadhātu siyā parāmāsasampayuttā, siyā parāmāsavippayuttā. Dhammadhātu siyā parāmāsasampayuttā, siyā parāmāsavippayuttā, siyā na vattabbā – ‘‘parāmāsasampayuttā’’tipi , ‘‘parāmāsavippayuttā’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘parāmāsā ceva parāmaṭṭhā cāti parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā’’. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘parāmāso ceva parāmaṭṭhā cā’’ti, siyā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāso, siyā na vattabbā – ‘‘parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāso’’ti. Dhammadhātu siyā parāmāso ceva parāmaṭṭhā ca, siyā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāso, siyā na vattabbā – ‘‘parāmāso ceva parāmaṭṭhā cā’’tipi, ‘‘parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāso’’tipi. Soḷasa dhātuyo parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā. Dve dhātuyo siyā parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā, siyā parāmāsavippayuttaaparāmaṭṭhā, siyā na vattabbā – ‘‘parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā’’tipi, ‘‘parāmāsavippayuttaaparāmaṭṭhā’’tipi.
十七界非执取。法界或者是执取,或者非执取。十六界被执取。二界或者被执取,或者未被执取。十六界与执取不相应。意识界或者与执取相应,或者与执取不相应。法界或者与执取相应,或者与执取不相应,或者不应说「与执取相应」或「与执取不相应」。十六界不应说「既是执取又被执取」或「被执取而非执取」。意识界不应说「既是执取又被执取」,或者被执取而非执取,或者不应说「被执取而非执取」。法界或者既是执取又被执取,或者被执取而非执取,或者不应说「既是执取又被执取」或「被执取而非执取」。十六界与执取不相应而被执取。二界或者与执取不相应而被执取,或者与执取不相应而未被执取,或者不应说「与执取不相应而被执取」或「与执取不相应而未被执取」。
Dasa dhātuyo anārammaṇā. Satta dhātuyo sārammaṇā. Dhammadhātu siyā sārammaṇā, siyā anārammaṇā. Satta dhātuyo cittā. Ekādasa dhātuyo no cittā. Sattarasa dhātuyo acetasikā. Dhammadhātu siyā cetasikā, siyā acetasikā. Dasa dhātuyo cittavippayuttā. Dhammadhātu siyā cittasampayuttā, siyā cittavippayuttā. Satta dhātuyo na vattabbā – ‘‘cittena sampayuttā’’tipi, ‘‘cittena vippayuttā’’tipi. Dasa dhātuyo cittavisaṃsaṭṭhā. Dhammadhātu siyā cittasaṃsaṭṭhā , siyā cittavisaṃsaṭṭhā. Satta dhātuyo na vattabbā – ‘‘cittena saṃsaṭṭhā’’tipi, ‘‘cittena visaṃsaṭṭhā’’tipi.
十界无所缘。七界有所缘。法界或者有所缘,或者无所缘。七界是心。十一界非心。十七界非心所。法界或者是心所,或者非心所。十界与心不相应。法界或者与心相应,或者与心不相应。七界不应说「与心相应」或「与心不相应」。十界与心分离。法界或者与心结合,或者与心分离。七界不应说「与心结合」或「与心分离」。
Dvādasa dhātuyo no cittasamuṭṭhānā. Cha dhātuyo siyā cittasamuṭṭhānā, siyā no cittasamuṭṭhānā. Sattarasa dhātuyo no cittasahabhuno. Dhammadhātu siyā cittasahabhū, siyā no cittasahabhū. Sattarasa dhātuyo no cittānuparivattino. Dhammadhātu siyā cittānuparivattī, siyā no cittānuparivattī. Sattarasa dhātuyo no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. Dhammadhātu siyā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā, siyā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. Sattarasa dhātuyo no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno. Dhammadhātu siyā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhū, siyā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhū. Sattarasa dhātuyo no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino. Dhammadhātu siyā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattī, siyā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattī. Dvādasa dhātuyo ajjhattikā. Cha dhātuyo bāhirā.
十二界非心等起。六界或者是心等起,或者非心等起。十七界非心俱生。法界或者是心俱生,或者非心俱生。十七界非心随转。法界或者是心随转,或者非心随转。十七界非心结合等起。法界或者是心结合等起,或者非心结合等起。十七界非心结合等起俱生。法界或者是心结合等起俱生,或者非心结合等起俱生。十七界非心结合等起随转。法界或者是心结合等起随转,或者非心结合等起随转。十二界是内。六界是外。
Nava dhātuyo upādā. Aṭṭha dhātuyo no upādā. Dhammadhātu siyā upādā, siyā no upādā. Dasa dhātuyo upādinnā. Saddadhātu anupādinnā. Sattadhātuyo siyā upādinnā, siyā anupādinnā. Sattarasa dhātuyo no upādānā. Dhammadhātu siyā upādānaṃ, siyā no upādānaṃ. Soḷasa dhātuyo upādāniyā. Dve dhātuyo siyā upādāniyā, siyā anupādāniyā. Soḷasa dhātuyo upādānavippayuttā. Dve dhātuyo siyā upādānasampayuttā, siyā upādānavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘upādānā ceva upādāniyā cā’’ti, ‘‘upādāniyā ceva no ca upādānā’’. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘upādānañceva upādāniyā cā’’ti, siyā upādāniyā ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘upādāniyā ceva no ca upādāna’’nti. Dhammadhātu siyā upādānañceva upādāniyā ca, siyā upādāniyā ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘upādānañceva upādāniyā cā’’tipi, ‘‘upādāniyā ceva no ca upādāna’’ntipi.
九界是所取。八界非所取。法界或者是所取,或者非所取。十界被取。声界未被取。七界或者被取,或者未被取。十七界非取。法界或者是取,或者非取。十六界是应取。二界或者是应取,或者非应取。十六界与取不相应。二界或者与取相应,或者与取不相应。十六界不应说「既是取又是应取」或「是应取而非取」。意识界不应说「既是取又是应取」,或者是应取而非取,或者不应说「是应取而非取」。法界或者既是取又是应取,或者是应取而非取,或者不应说「既是取又是应取」或「是应取而非取」。
Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘upādānā ceva upādānasampayuttā cā’’tipi, ‘‘upādānasampayuttā ceva no ca upādānā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘upādānañceva upādānasampayuttā cā’’ti, siyā upādānasampayuttā ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘upādānasampayuttā ceva no ca upādāna’’nti. Dhammadhātu siyā upādānañceva upādānasampayuttā ca, siyā upādānasampayuttā ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘upādānañceva upādānasampayuttā cā’’tipi, ‘‘upādānasampayuttā ceva no ca upādāna’’ntipi. Soḷasa dhātuyo upādānavippayuttaupādāniyā. Dve dhātuyo siyā upādānavippayuttaupādāniyā, siyā upādānavippayuttaanupādāniyā, siyā na vattabbā – ‘‘upādānavippayuttaupādāniyā’’tipi, ‘‘upādānavippayuttaanupādāniyā’’tipi.
十六界不应说「既是取又与取相应」或「与取相应而非取」。意识界不应说「既是取又与取相应」,或者与取相应而非取,或者不应说「与取相应而非取」。法界或者既是取又与取相应,或者与取相应而非取,或者不应说「既是取又与取相应」或「与取相应而非取」。十六界与取不相应而应取。二界或者与取不相应而应取,或者与取不相应而非应取,或者不应说「与取不相应而应取」或「与取不相应而非应取」。
Sattarasa dhātuyo no kilesā. Dhammadhātu siyā kilesā, siyā no kilesā. Soḷasa dhātuyo saṃkilesikā. Dve dhātuyo siyā saṃkilesikā, siyā asaṃkilesikā. Soḷasa dhātuyo asaṃkiliṭṭhā. Dve dhātuyo siyā saṃkiliṭṭhā, siyā asaṃkiliṭṭhā. Soḷasa dhātuyo kilesavippayuttā. Dve dhātuyo siyā kilesasampayuttā, siyā kilesavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘kilesā ceva saṃkilesikā cā’’ti, saṃkilesikā ceva no ca kilesā. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘kileso ceva saṃkilesikā cā’’ti, siyā saṃkilesikā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘saṃkilesikā ceva no ca kileso’’ti. Dhammadhātu siyā kileso ceva saṃkilesikā ca, siyā saṃkilesikā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘kileso ceva saṃkilesikā cā’’tipi, ‘‘saṃkilesikā ceva no ca kileso’’tipi.
十七界非烦恼。法界或者是烦恼,或者非烦恼。十六界是杂染的。二界或者是杂染的,或者非杂染的。十六界未被杂染。二界或者被杂染,或者未被杂染。十六界与烦恼不相应。二界或者与烦恼相应,或者与烦恼不相应。十六界不应说「既是烦恼又是杂染的」或「是杂染的而非烦恼」。意识界不应说「既是烦恼又是杂染的」,或者是杂染的而非烦恼,或者不应说「是杂染的而非烦恼」。法界或者既是烦恼又是杂染的,或者是杂染的而非烦恼,或者不应说「既是烦恼又是杂染的」或「是杂染的而非烦恼」。
Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘kilesā ceva saṃkiliṭṭhā cā’’tipi, ‘‘saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘kileso ceva saṃkiliṭṭhā cā’’ti, siyā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘saṃkiliṭṭhā ceva no ca kileso’’ti. Dhammadhātu siyā kileso ceva saṃkiliṭṭhā ca, siyā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘kileso ceva saṃkiliṭṭhā cā’’tipi, ‘‘saṃkiliṭṭhā ceva no ca kileso’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘kilesā ceva kilesasampayuttā cā’’tipi, ‘‘kilesasampayuttā ceva no ca kilesā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘kileso ceva kilesasampayuttā cā’’ti, siyā kilesasampayuttā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘kilesasampayuttā ceva no ca kileso’’ti. Dhammadhātu siyā kileso ceva kilesasampayuttā ca, siyā kilesasampayuttā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘kileso ceva kilesasampayuttā cā’’tipi, ‘‘kilesasampayuttā ceva no ca kileso’’tipi. Soḷasa dhātuyo kilesavippayuttasaṃkilesikā. Dve dhātuyo siyā kilesavippayuttasaṃkilesikā, siyā kilesavippayuttaasaṃkilesikā, siyā na vattabbā – ‘‘kilesavippayuttasaṃkilesikā’’tipi, ‘‘kilesavippayuttaasaṃkilesikā’’tipi.
十六界不应说「既是烦恼又被杂染」或「被杂染而非烦恼」。意识界不应说「既是烦恼又被杂染」,或者被杂染而非烦恼,或者不应说「被杂染而非烦恼」。法界或者既是烦恼又被杂染,或者被杂染而非烦恼,或者不应说「既是烦恼又被杂染」或「被杂染而非烦恼」。十六界不应说「既是烦恼又与烦恼相应」或「与烦恼相应而非烦恼」。意识界不应说「既是烦恼又与烦恼相应」,或者与烦恼相应而非烦恼,或者不应说「与烦恼相应而非烦恼」。法界或者既是烦恼又与烦恼相应,或者与烦恼相应而非烦恼,或者不应说「既是烦恼又与烦恼相应」或「与烦恼相应而非烦恼」。十六界与烦恼不相应而杂染的。二界或者与烦恼不相应而杂染的,或者与烦恼不相应而非杂染的,或者不应说「与烦恼不相应而杂染的」或「与烦恼不相应而非杂染的」。
Soḷasa dhātuyo na dassanena pahātabbā. Dve dhātuyo siyā dassanena pahātabbā, siyā na dassanena pahātabbā. Soḷasa dhātuyo na bhāvanāya pahātabbā. Dve dhātuyo siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā na bhāvanāya pahātabbā. Soḷasa dhātuyo na dassanena pahātabbahetukā. Dve dhātuyo siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā na dassanena pahātabbahetukā. Soḷasa dhātuyo na bhāvanāya pahātabbahetukā. Dve dhātuyo siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā na bhāvanāya pahātabbahetukā.
十六界非以见所断。二界或者以见所断,或者非以见所断。十六界非以修所断。二界或者以修所断,或者非以修所断。十六界非以见所断因。二界或者以见所断因,或者非以见所断因。十六界非以修所断因。二界或者以修所断因,或者非以修所断因。
Pannarasa dhātuyo avitakkā. Manodhātu savitakkā. Dve dhātuyo siyā savitakkā, siyā avitakkā. Pannarasa dhātuyo avicārā. Manodhātu savicārā. Dve dhātuyo siyā savicārā, siyā avicārā. Soḷasa dhātuyo appītikā. Dve dhātuyo siyā sappītikā, siyā appītikā. Soḷasa dhātuyo na pītisahagatā. Dve dhātuyo siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā. Pannarasa dhātuyo na sukhasahagatā. Tisso dhātuyo siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā. Ekādasa dhātuyo na upekkhāsahagatā. Pañca dhātuyo upekkhāsahagatā. Dve dhātuyo siyā upekkhāsahagatā, siyā na upekkhāsahagatā.
十五界是无寻的。意界是有寻的。二界或者是有寻的,或者是无寻的。十五界是无伺的。意界是有伺的。二界或者是有伺的,或者是无伺的。十六界是无喜的。二界或者是有喜的,或者是无喜的。十六界是不与喜俱的。二界或者是与喜俱的,或者是不与喜俱的。十五界是不与乐俱的。三界或者是与乐俱的,或者是不与乐俱的。十一界是不与舍俱的。五界是与舍俱的。二界或者是与舍俱的,或者是不与舍俱的。
Soḷasa dhātuyo kāmāvacarā. Dve dhātuyo siyā kāmāvacarā, siyā na kāmāvacarā. Soḷasa dhātuyo na rūpāvacarā. Dve dhātuyo siyā rūpāvacarā, siyā na rūpāvacarā. Soḷasa dhātuyo na arūpāvacarā. Dve dhātuyo siyā arūpāvacarā, siyā na arūpāvacarā. Soḷasa dhātuyo pariyāpannā. Dve dhātuyo siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Soḷasa dhātuyo aniyyānikā. Dve dhātuyo siyā niyyānikā, siyā aniyyānikā. Soḷasa dhātuyo aniyatā. Dve dhātuyo siyā niyatā, siyā aniyatā. Soḷasa dhātuyo sauttarā. Dve dhātuyo siyā sauttarā, siyā anuttarā. Soḷasa dhātuyo araṇā. Dve dhātuyo siyā saraṇā, siyā araṇāti.
十六界是欲界的。二界或者是欲界的,或者不是欲界的。十六界不是色界的。二界或者是色界的,或者不是色界的。十六界不是无色界的。二界或者是无色界的,或者不是无色界的。十六界是所摄的。二界或者是所摄的,或者是不所摄的。十六界是不出离的。二界或者是出离的,或者是不出离的。十六界是不决定的。二界或者是决定的,或者是不决定的。十六界是有上的。二界或者是有上的,或者是无上的。十六界是无诤的。二界或者是有诤的,或者是无诤的。
Pañhāpucchakaṃ. · 问分
Dhātuvibhaṅgo niṭṭhito. · 界分别完