← 相应部目录

SN 44 · 10. 无记相应

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 101 段 · 打开交互阅读器

1“是苦的,尊者。”
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
210. 无记相应
10. Abyākatasaṃyuttaṃ
31. 谶摩经
1. Khemāsuttaṃ
410有一次,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,谶摩比丘尼正在憍萨罗国游行,途经舍卫城与沙计多城之间,在都罗那瓦都村住下了。而憍萨罗国波斯匿王正从沙计多前往舍卫城,也在舍卫城与沙计多之间的都罗那瓦都村停留一晚。那时,波斯匿王叫来一个人,说:“来吧,伙计,在都罗那瓦都村找一个沙门或婆罗门,让我今天能去拜访他。”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena khemā bhikkhunī kosalesu cārikaṃ caramānā antarā ca sāvatthiṃ antarā ca sāketaṃ toraṇavatthusmiṃ vāsaṃ upagatā hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo sāketā sāvatthiṃ gacchanto, antarā ca sāketaṃ antarā ca sāvatthiṃ toraṇavatthusmiṃ ekarattivāsaṃ upagacchi. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, toraṇavatthusmiṃ tathārūpaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā jāna yamahaṃ ajja payirupāseyya’’nti.
5那个人回答:“好的,大王。”然后他走遍整个都罗那瓦都村,却没有找到波斯匿王可以拜访的沙门或婆罗门。但他看见谶摩比丘尼在都罗那瓦都村住下了。看到后,就来见波斯匿王,对王这样说:
‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā kevalakappaṃ toraṇavatthuṃ āhiṇḍanto nāddasa tathārūpaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā yaṃ rājā pasenadi kosalo payirupāseyya. Addasā kho so puriso khemaṃ bhikkhuniṃ toraṇavatthusmiṃ vāsaṃ upagataṃ. Disvāna yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca –
6“大王,都罗那瓦都村里没有大王可以拜访的沙门或婆罗门。不过,有一位名叫谶摩的比丘尼,她是那位世尊、阿拉汉、正自觉者的弟子。而且这位圣尼有非常好的名声:‘她聪明、善巧、有智慧、多闻、善于言辞、应答如流。’大王可以去拜访她。”
‘‘Natthi kho, deva, toraṇavatthusmiṃ tathārūpo samaṇo vā brāhmaṇo vā yaṃ devo payirupāseyya. Atthi ca kho, deva, khemā nāma bhikkhunī, tassa bhagavato sāvikā arahato sammāsambuddhassa. Tassā kho pana ayyāya evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘paṇḍitā, viyattā medhāvinī bahussutā cittakathā kalyāṇapaṭibhānā’ti. Taṃ devo payirupāsatū’’ti.
7于是波斯匿王就去见谶摩比丘尼。到了之后,向谶摩比丘尼礼敬,坐在一旁。坐在一旁后,波斯匿王对谶摩比丘尼说:“圣尼,如来死后存在吗?” “大王,世尊对此是不予记说的:‘如来死后存在。’” “那么,圣尼,如来死后不存在吗?” “大王,世尊对此也是不予记说的:‘如来死后不存在。’” “那么,圣尼,如来死后既存在又不存在吗?” “大王,世尊对此是不予记说的:‘如来死后既存在又不存在。’” “那么,圣尼,如来死后既非存在又非不存在吗?” “大王,世尊对此也是不予记说的:‘如来死后既非存在又非不存在。’”
Atha kho rājā pasenadi kosalo yena khemā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā khemaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo khemaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, ayye, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, bhagavatā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ panayye, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, mahārāja, abyākataṃ bhagavatā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, ayye, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, bhagavatā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ panayye, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti. ‘‘Etampi kho, mahārāja, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
8“圣尼,当被问‘如来死后存在吗?’,您说:‘大王,世尊对此不予记说:如来死后存在。’ 当被问‘如来死后不存在吗?’,您说:‘大王,世尊对此也不予记说:如来死后不存在。’ 当被问‘如来死后既存在又不存在吗?’,您说:‘大王,世尊对此不予记说:如来死后既存在又不存在。’ 当被问‘如来死后既非存在又非不存在吗?’,您说:‘大王,世尊对此也不予记说:如来死后既非存在又非不存在。’ 圣尼,是什么原因、什么条件,世尊对这些都不予记说呢?”
‘‘‘Kiṃ nu kho, ayye, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭhā samānā – ‘abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, bhagavatā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ panayye, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭhā samānā – ‘etampi kho, mahārāja, abyākataṃ bhagavatā – na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, ayye, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭhā samānā – ‘abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, bhagavatā – hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ panayye, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭhā samānā – ‘etampi kho, mahārāja, abyākataṃ bhagavatā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Ko nu kho , ayye, hetu, ko paccayo yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’’ti?
9“那么,大王,我就针对这一点反问你。你就按你所认同的回答我。大王,你怎么想?你有任何会计、算师或统计师,能够数出恒河里的沙粒:‘有这么多的沙粒’,乃至‘有这么几十万沙粒’吗?” “没有,尊者。” “那么,你有任何会计、算师或统计师,能够量出大海里的水:‘有这么多桶水’,乃至‘有这么多几十万桶水’吗?” “没有,尊者。” “为什么没有?” “尊师,大海甚深、不可测量、难以探究。” “同样的道理,大王,如果有人想要通过色来施设如来,那么如来已经断除了那种色,切断了它的根,就像砍断的棕榈树桩一样,不会再生起,未来也不会出现。大王,如来已经从色的计量中解脱,他甚深、不可测量、难以探究——就像大海一样。‘如来死后存在’不适用……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’也不适用。如果有人想要通过感受……通过想……通过诸行……来施设如来……”,
‘‘Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṃ gaṇetuṃ – ettakā vālukā iti vā…pe… ettakāni vālukasatasahassāni iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamudde udakaṃ gaṇetuṃ – ettakāni udakāḷhakāni iti vā…pe… ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Mahā, bhante, samuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho. Evameva kho, mahārāja, yena rūpena tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya, taṃ rūpaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Rūpasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti. Yāya vedanāya…pe… yāya saññāya…pe… yehi saṅkhārehi…pe…’’.
10大王,如果有人想要通过感受来施设如来,那么如来已经断除了那种感受,切断了它的根,就像砍断的棕榈树桩一样,不会再生起,未来也不会出现。大王,如来已经从感受的计量中解脱,他甚深、不可测量、难以探究——就像大海一样。‘如来死后存在’不适用,‘如来死后不存在’不适用,‘如来死后既存在又不存在’不适用,‘如来死后既非存在又非不存在’也不适用。
‘‘Yāya vedanāya tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya, sā vedanā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Vedanāsaṅkhāyavimutto, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti.
11大王,如果有人想要通过想来施设如来……乃至……想要通过诸行来施设如来,那么如来已经断除了那些行,切断了它们的根,就像砍断的棕榈树桩一样,不会再生起,未来也不会出现。大王,如来已经从行的计量中解脱,他甚深、不可测量、难以探究——就像大海一样。‘如来死后存在’不适用……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’也不适用。
‘‘Yāya saññā tathāgataṃ…pe… yehi saṅkhārehi tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya, te saṅkhārā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Saṅkhārasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti , ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti.
12大王,如果有人想要通过识来施设如来,那么如来已经断除了那种识,切断了它的根,就像砍断的棕榈树桩一样,不会再生起,未来也不会出现。大王,如来已经从识的计量中解脱,他甚深、不可测量、难以探究——就像大海一样。‘如来死后存在’不适用,‘如来死后不存在’不适用,‘如来死后既存在又不存在’不适用,‘如来死后既非存在又非不存在’也不适用。” 那时,憍萨罗国波斯匿王对谶摩比丘尼所说的感到欢喜、随喜,从座位起身,向谶摩比丘尼礼敬,右绕后离去。
‘‘Yena viññāṇe tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya taṃ viññāṇaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upetī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo khemāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā khemaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
13后来,憍萨罗国波斯匿王来到世尊那里,向世尊礼敬后,坐在一旁。坐下后,波斯匿王对世尊说:“尊者,如来死后存在吗?” “大王,这个我没有记说:‘如来死后存在’。” “那么,尊者,如来死后不存在吗?” “大王,这个我也没有记说:‘如来死后不存在’。” “那么,尊者,如来死后既存在又不存在吗?” “大王,这个我也没有记说。” “那么,尊者,如来死后既非存在又非不存在吗?” “大王,这个我也没有记说。” “尊者,我问‘如来死后存在吗?’您说‘无记’。我问‘不存在吗?’您说‘无记’。我问‘既存在又不存在吗?’您说‘无记’。我问‘既非存在又非不存在吗?’您也说‘无记’。尊者,到底是什么原因,什么理由,让世尊对此不予记说呢?”
Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, mayā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bhante, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, mahārāja, abyākataṃ mayā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bhante, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti ? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, mayā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bhante, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, mahārāja, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bhante, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti iti puṭṭho samāno – ‘abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, mayā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi…pe…. ‘‘‘Kiṃ pana, bhante, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno – ‘‘‘etampi kho, mahārāja, abyākataṃ mayā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti?
14“那么,大王,我要反过来问您了。请您按理解回答。大王,您认为有没有哪位数学家、会计或统计员,能计算恒河里的沙数,说‘有这么多粒沙’、‘有几百粒沙’、‘有几千粒沙’或‘有几十万粒沙’呢?” “没有,圣尼。” “那么,有没有哪位数学家、会计或统计员,能计算大海里的水量,说‘有这么多桶水’、‘有几百桶水’、‘有几千桶水’或‘有几十万桶水’呢?” “没有,圣尼。” “为什么呢?” “圣尼,因为大海深不可测,无法度量,难以探究。” “正是如此,大王。那个可以用来描述如来的色,已经被如来断除,砍断了根,就像砍断的棕榈树桩一样,不再存续,未来不再生起。大王,如来已经从色的计量中解脱,他深不可测,无法度量,难以探究——就像大海一样。说‘如来死后存在’,不合适;说‘如来死后不存在’,不合适;说‘如来死后既存在又不存在’,不合适;说‘如来死后既非存在又非不存在’,也不合适。”
‘‘Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṃ gaṇetuṃ – ettakā vālukā iti vā, ettakāni vālukasatāni iti vā, ettakāni vālukasahassāni iti vā, ettakāni vālukasatasahassāni iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, ayye’’. ‘‘Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamudde udakaṃ gaṇetuṃ – ettakāni udakāḷhakāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasatāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasahassāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, ayye’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Mahāyye, samuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yena rūpe tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya taṃ rūpaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Rūpasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti.
15“如果有人想要通过识来施设如来,那么如来已经断除了那种识,切断了它的根,就像砍断的棕榈树桩一样,不会再生起,未来也不会出现。大王,如来已经从识的计量中解脱,他甚深、不可测量、难以探究——就像大海一样。‘如来死后存在’不适用,‘如来死后不存在’不适用,‘如来死后既存在又不存在’不适用,‘如来死后既非存在又非不存在’也不适用。”
‘‘Yena viññāṇena tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya, taṃ viññāṇaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upetī’’ti.
16“不可思议啊,大德!太稀有了,大德!导师和女弟子对于这最高之事的义理与义理、词句与词句,竟然能如此契合、一致,毫无冲突。大德,有一次,我去拜访谶摩比丘尼,也问了同样的问题。那位圣尼也是用同样的话、同样的词句,为我解答了这件事,和世尊您说的一模一样。不可思议啊,大德!太稀有了,大德!导师和女弟子对于这最高之事的义理与义理、词句与词句,竟然能如此契合、一致,毫无冲突。那么,大德,我们现在告辞了。我们还有许多事务,还有许多事情要做。” “大王,现在你可以随意安排时间了。” 那时,高沙喇国波斯匿王对世尊所说的话感到欢喜、随喜,便从座位起身,向世尊行礼,右绕之后离开了。 第一经。
‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yatra hi nāma satthu ceva sāvikāya ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati , samessati, na virodhayissati yadidaṃ aggapadasmiṃ. Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ khemaṃ bhikkhuniṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ apucchiṃ. Sāpi me ayyā etehi padehi etehi byañjanehi etamatthaṃ byākāsi, seyyathāpi bhagavā. Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yatra hi nāma satthu ceva sāvikāya ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati, samessati, na virodhayissati yadidaṃ aggapadasmiṃ. Handa dāni mayaṃ, bhante, gacchāma. Bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassa dāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti. Paṭhamaṃ.
172. 阿奴拉度经
2. Anurādhasuttaṃ
411有一次,世尊住在韦沙离城大林的重阁讲堂。那时,阿奴拉度尊者住在离世尊不远的一间森林小屋里。有一群其他教派的游方者,来到阿奴拉度尊者那里;到了之后,与阿奴拉度尊者互相问候致意。谈过一些客气、令人愉悦的话后,便在一旁坐下。那些其他教派的游方者坐定后,就对阿奴拉度尊者这样说: “阿奴拉度学友,那位如来,是无上的人,最卓越的人,达到了最卓越境界的人,当人们要描述这位如来时,是依据这四个立场来描述的吗——‘如来死后存在’?或是‘如来死后不存在’?或是‘如来死后既存在又不存在’?或是‘如来死后既非存在也非不存在’?” “学友们,那位如来,是无上的人,最卓越的人,达到了最卓越境界的人,当人们要描述这位如来时,是抛开这四个立场来描述的——‘如来死后存在’?或是‘如来死后不存在’?或是‘如来死后既存在又不存在’?或是‘如来死后既非存在也非不存在’?” 听了这话,那些其他教派的游方者就对阿奴拉度尊者说: “这位比丘应该是个刚出家不久的新手吧,或者,就算是个长老,也是个愚蠢、不懂事的人。” 于是,那些其他教派的游方者用“新手”和“愚蠢”的言辞贬低了阿奴拉度尊者之后,便起身告辞离开了。
Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena āyasmā anurādho bhagavato avidūre araññakuṭikāyaṃ viharati. Atha kho sambahulā aññatitthiyā paribbājakā yenāyasmā anurādho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anurādhena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu . Ekamantaṃ nisinnā kho te aññatitthiyā paribbājakā āyasmantaṃ anurādhaṃ etadavocuṃ – ‘‘yo so, āvuso anurādha, tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato imesu catūsu ṭhānesu paññāpayamāno paññāpeti – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti? ‘‘Yo so, āvuso, tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato aññatra imehi catūhi ṭhānehi paññāpayamāno paññāpeti – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti. Evaṃ vutte, te aññatitthiyā paribbājakā āyasmantaṃ anurādhaṃ etadavocuṃ – ‘‘so cāyaṃ bhikkhu navo bhavissati acirapabbajito, thero vā pana bālo abyatto’’ti. Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā āyasmantaṃ anurādhaṃ navavādena ca bālavādena ca apasādetvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu.
19在那些其他教派的游方者离开后不久,阿奴拉度尊者心里想: “如果那些其他教派的游方者再继续追问我的话,我该怎么回答,才能既如实地表达世尊的意图,不妄加诽谤世尊,又能随顺法义地解答,不让任何如法行持的论说者找到可以指摘的地方呢?” 于是,阿奴拉度尊者就去到世尊那里。到了之后,向世尊行礼,然后在一旁坐下。坐定后,阿奴拉度尊者就对世尊这样说: “大德,我住在离世尊不远的一间森林小屋里。大德,那时有一群其他教派的游方者到我那里来;来了之后,和我互相问候致意。谈过一些客气、令人愉悦的话后,就在一旁坐下。坐定后,大德,那些其他教派的游方者就这样问我: ‘阿奴拉度学友,那位如来,是无上的人,最卓越的人,达到了最卓越境界的人,当人们要描述这位如来时,是依据这四个立场来描述的吗——如来死后存在?……乃至……如来死后既非存在也非不存在?’ 听了这话,大德,我就这样回答那些其他教派的游方者: ‘学友们,那位如来,是无上的人,最卓越的人,达到了最卓越境界的人,当人们要描述这位如来时,是抛开这四个立场来描述的——如来死后存在?……乃至……如来死后既非存在也非不存在?’ 听我这么说,大德,那些其他教派的游方者就对我说: ‘这位比丘应该是个刚出家不久的新手吧,或者,就算是个长老,也是个愚蠢、不懂事的人。’ 然后,大德,那些其他教派的游方者用‘新手’和‘愚蠢’的言辞贬低了我之后,就起身告辞离开了。 他们离开后不久,大德,我心里就想着: ‘如果那些其他教派的游方者再继续追问我的话,我该怎么回答,才能既如实地表达世尊的意图,不妄加诽谤世尊,又能随顺法义地解答,不让任何如法行持的论说者找到可以指摘的地方呢?’”
Atha kho āyasmato anurādhassa acirapakkantesu aññatitthiyesu paribbājakesu etadahosi – ‘‘sace kho maṃ te aññatitthiyā paribbājakā uttariṃ puccheyyuṃ, kathaṃ byākaramāno nu khvāhaṃ tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ vuttavādī ceva bhagavato assaṃ, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyaṃ, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyaṃ, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti? Atha kho āyasmā anurādho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anurādho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, bhagavato avidūre araññakuṭikāyaṃ viharāmi. Atha kho, bhante, sambahulā aññatitthiyā paribbājakā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā maṃ etadavocuṃ – ‘‘yo so, āvuso anurādha, tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato imesu catūsu ṭhānesu paññāpayamāno paññāpeti – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti? Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te aññatitthiye paribbājake etadavocaṃ – ‘‘yo so, āvuso , tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato aññatra imehi catūhi ṭhānehi paññāpayamāno paññāpeti – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti. Evaṃ vutte, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā maṃ etadavocuṃ – ‘‘so cāyaṃ bhikkhu navo bhavissati acirapabbajito thero vā pana bālo abyatto’’ti. Atha kho maṃ, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā navavādena ca bālavādena ca apasādetvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu. Tassa mayhaṃ, bhante, acirapakkantesu tesu aññatitthiyesu paribbājakesu etadahosi – ‘‘sace kho maṃ te aññatitthiyā paribbājakā uttariṃ puccheyyuṃ, kathaṃ byākaramāno nu khvāhaṃ tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ vuttavādī ceva bhagavato assaṃ, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyaṃ, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyaṃ, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti?
20“阿奴拉度,你怎么看?色是恒常的,还是无常的?”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
21“是无常的,大德。”
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
22「无常的,尊者。」
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
23“那么,凡是无常的,是苦还是乐呢?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
24“是苦的,尊者。”
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
25「是苦的,尊者。」
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
26“而凡是无常、苦、变易之法,适合把它看作‘这是我的,我是这个,这是我的自我’吗?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
27“不,尊者,这不适合。”
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
28「不,尊者。」
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
29“受是常的还是无常的?”……(想)……(行)……“识是常的还是无常的?”
‘‘Vedanā niccā vā aniccā vā’’ti?…Pe… saññā …pe… saṅkhārā…pe… ‘‘viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
30“是无常的,尊者。”
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
31「无常的,尊者。」
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
32“那么,凡是无常的,是苦呢,还是乐呢?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
33「尊者,是苦。」
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
34“那么,那些无常、苦、会变坏的东西,适合把它们看成‘这是我的,这是我,这是我的自我’吗?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
35“不适合,尊者。”
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
36「尊者,确实不适合。」
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
37“所以,阿奴拉度,任何色,无论过去、未来、现在,内在或外在,粗的或细的,低劣的或殊胜的,远的或近的,一切色都应该以正慧如实地看到:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’任何受……任何想……任何行……任何识,无论过去、未来、现在,内在或外在,粗的或细的,低劣的或殊胜的,远的或近的,一切识都应该以正慧如实地看到:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’阿奴拉度,这样看的时候,多闻的圣弟子对色也厌离,对受也厌离,对想也厌离,对行也厌离,对识也厌离。因厌离而离欲;因离欲而解脱;于解脱中生起‘解脱了’的智慧。他了知:‘生已灭尽,梵行已立,应做已做,不再有这辈子的状态了。’
‘‘Tasmātiha, anurādha, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā…pe… yā kāci saññā…pe… ye keci saṅkhārā…pe… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ, anurādha, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti.
38“阿奴拉度,你怎么看,你把色看成是如来吗?”“不会,尊者。”“你把受看成是如来吗?”“不会,尊者。”“你把想看成是如来吗?”“不会,尊者。”“你把行看成是如来吗?”“不会,尊者。”“你把识看成是如来吗?”“不会,尊者。”“阿奴拉度,你怎么看,你认为如来在色里面吗?”“不会,尊者。”“你认为如来在色之外吗?”“不会,尊者。”“在受当中……在受之外……在想当中……在想之外……在行当中……在行之外……你认为如来在识里面吗?”“不会,尊者。”“你认为如来在识之外吗?”“不会,尊者。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, rūpaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Saññaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Saṅkhāre tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Viññāṇaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, rūpasmiṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Aññatra rūpā tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanāya…pe… aññatra vedanāya…pe… saññāya…pe… aññatra saññāya…pe… saṅkhāresu…pe… aññatra saṅkhārehi…pe… viññāṇasmiṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Aññatra viññāṇā tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
39“阿奴拉度,你怎么看,你把色、受、想、行、识合在一起看成是如来吗?”“不会,尊者。”“阿奴拉度,你怎么看,你认为那个没有色、没有受、没有想、没有行、没有识的就是如来吗?”“不会,尊者。”“阿奴拉度,就在这里、在现前可见的层面上,你真实地、确然地找不到一个如来,那你之前那种回答合适吗——‘那位如来,那位最上的人、最高的人、达到了最高成就的人,当描述那位如来时,除了从这四个角度之外来安立他,他要么是说:如来死后存在,……要么是说:如来死后既非存在也非不存在’?”“不合适,尊者。”“好,好,阿奴拉度!阿奴拉度,过去和现在,我所教导的,只是苦,以及苦的熄灭。”第二经。
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, rūpaṃ, vedanaṃ, saññaṃ, saṅkhāre, viññāṇaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, ayaṃ so arūpī avedano asaññī asaṅkhāro aviññāṇo tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Ettha ca te, anurādha, diṭṭheva dhamme saccato thetato tathāgate anupalabbhiyamāne kallaṃ nu te taṃ veyyākaraṇaṃ – yo so, āvuso, tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato aññatra imehi catūhi ṭhānehi paññāpayamāno paññāpeti – ‘‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu sādhu, anurādha! Pubbe cāhaṃ, anurādha, etarahi ca dukkhañceva paññāpemi dukkhassa ca nirodha’’nti. Dutiyaṃ.
403. 第一舍利弗果提德经
3. Paṭhamasāriputtakoṭṭhikasuttaṃ
412有一次,舍利弗尊者和摩诃拘希罗尊者住在巴拉纳西的仙人坠处鹿野苑。那时,摩诃拘希罗尊者在傍晚时分,从独处禅修中起身,去到舍利弗尊者那里。到了之后,与舍利弗尊者相互问候。彼此进行了亲切友善的交谈后,坐在一边。坐在一边的摩诃拘希罗尊者对舍利弗尊者这样说:
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto, āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
42“舍利弗学友,如来死后存在吗?”“学友,世尊对此不予记说:‘如来死后存在。’”“那么,学友,如来死后不存在吗?”“学友,世尊对此也不予记说:‘如来死后不存在。’”“那么,学友,如来死后既存在又不存在吗?”“学友,世尊对此不予记说:‘如来死后既存在又不存在。’”“那么,学友,如来死后既非存在又非不存在吗?”“学友,世尊对此也不予记说:‘如来死后既非存在又非不存在。’”
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ panāvuso, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
43“当被问到‘舍利弗学友,如来死后存在吗?’时,你回答说:‘学友,世尊对此不予记说:如来死后存在。’……当被问到‘那么,学友,如来死后既非存在又非不存在吗?’时,你回答说:‘学友,世尊对此也不予记说:如来死后既非存在又非不存在。’学友,是什么原因,什么理由,使得世尊对此不予记说呢?”
‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno, ‘abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi…pe… ‘kiṃ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. Ko nu kho, āvuso, hetu, ko paccayo yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti?
44“学友,‘如来死后存在’这个观点,是基于色、安立在色上的。‘如来死后不存在’这个观点,是基于色、安立在色上的。‘如来死后既存在又不存在’这个观点,是基于色、安立在色上的。‘如来死后既非存在又非不存在’这个观点,是基于色、安立在色上的。‘如来死后存在’这个观点,学友,是基于受、安立在受上的。‘如来死后不存在’这个观点,是基于受、安立在受上的。‘如来死后既存在又不存在’这个观点,是基于受、安立在受上的。‘如来死后既非存在又非不存在’这个观点,是基于受、安立在受上的。‘如来死后存在’这个观点,学友,是基于想、安立在想上的。‘如来死后不存在’这个观点,是基于想、安立在想上的。‘如来死后既存在又不存在’这个观点,是基于想、安立在想上的。‘如来死后既非存在又非不存在’这个观点,是基于想、安立在想上的。‘如来死后存在’这个观点,学友,是基于行、安立在行上的。‘如来死后不存在’这个观点,是基于行、安立在行上的。‘如来死后既存在又不存在’这个观点,是基于行、安立在行上的。‘如来死后既非存在又非不存在’这个观点,是基于行、安立在行上的。‘如来死后存在’这个观点,学友,是基于识、安立在识上的。‘如来死后不存在’这个观点,是基于识、安立在识上的。‘如来死后既存在又不存在’这个观点,是基于识、安立在识上的。‘如来死后既非存在又非不存在’这个观点,是基于识、安立在识上的。学友,正是这个原因,这个理由,使得世尊对此不予记说。第三经。”
‘‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, rūpagatametaṃ. Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, rūpagatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, rūpagatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, rūpagatametaṃ. Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, vedanāgatametaṃ. Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, vedanāgatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, vedanāgatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, vedanāgatametaṃ. Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, saññāgatametaṃ. Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saññāgatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saññāgatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saññāgatametaṃ. Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, saṅkhāragatametaṃ . Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saṅkhāragatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saṅkhāragatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saṅkhāragatametaṃ. Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, viññāṇagatametaṃ. Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, viññāṇagatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, viññāṇagatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, viññāṇagatametaṃ. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti. Tatiyaṃ.
454. 第二舍利弗果提德经
4. Dutiyasāriputtakoṭṭhikasuttaṃ
413有一次,舍利弗尊者和摩诃拘希罗尊者住在巴拉纳西的仙人坠处鹿野苑……(内容与前面相同的提问)“学友,是什么原因,什么理由,使得世尊对此不予记说呢?”“学友,对于色,不能如实知见的人;对于色的集起,不能如实知见的人;对于色的灭去,不能如实知见的人;对于导向色灭去的修行方法,不能如实知见的人,他便会这样想:‘如来死后存在’;他便会这样想:‘如来死后不存在’;他便会这样想:‘如来死后既存在又不存在’;他便会这样想:‘如来死后既非存在又非不存在’。对于受……对于想……对于行……对于识,不能如实知见的人;对于识的集起,不能如实知见的人;对于识的灭去,不能如实知见的人;对于导向识灭去的修行方法,不能如实知见的人,他便会这样想:‘如来死后存在’;他便会这样想:‘如来死后不存在’;他便会这样想:‘如来死后既存在又不存在’;他便会这样想:‘如来死后既非存在又非不存在’。
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto, āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… (sāyeva pucchā) ‘‘ko nu kho, āvuso, hetu, ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Rūpaṃ kho, āvuso, ajānato apassato yathābhūtaṃ, rūpasamudayaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, rūpanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ , rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, viññāṇasamudayaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, viññāṇanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’tipissa hoti.
47“学友,对于色,能够如实知见的人;对于色的集起,能够如实知见的人;对于色的灭去,能够如实知见的人;对于导向色灭去的修行方法,能够如实知见的人,他便不会这样想:‘如来死后存在’;……他便不会这样想:‘如来死后既非存在又非不存在’。对于受……对于想……对于行……对于识,能够如实知见的人;对于识的集起,能够如实知见的人;对于识的灭去,能够如实知见的人;对于导向识灭去的修行方法,能够如实知见的人,他便不会这样想:‘如来死后存在’;他便不会这样想:‘如来死后不存在’;他便不会这样想:‘如来死后既存在又不存在’;他便不会这样想:‘如来死后既非存在又非不存在’。学友,正是这个原因,这个理由,使得世尊对此不予记说。第四经。”
‘‘Rūpañca kho, āvuso, jānato passato yathābhūtaṃ, rūpasamudayaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, rūpanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, viññāṇasamudayaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, viññāṇanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti. Catutthaṃ.
485. 第三舍利弗果提德经
5. Tatiyasāriputtakoṭṭhikasuttaṃ
414有一次,舍利弗尊者和大拘絺罗尊者住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑。(就像前面的问题那样)……“朋友,是什么原因,什么缘,使得这些被世尊搁置不答?” “朋友,对于色,如果一个人还没有离贪、没有离欲、没有离喜爱、没有离渴求、没有离热恼、没有离爱著,他就会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至会生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。对于受……对于想……对于行……对于识,如果还没有离贪、没有离欲、没有离喜爱、没有离渴求、没有离热恼、没有离爱著,他就会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至会生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。而朋友,对于色,如果已经离贪……乃至对于受……对于想……对于行……对于识,如果已经离贪、已经离欲、已经离喜爱、已经离渴求、已经离热恼、已经离爱著,他就不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。朋友,这就是原因,这就是缘,使得这些被世尊搁置不答。” 第五经。
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto, āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… (sāyeva pucchā) ‘‘ko nu kho, āvuso, hetu ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Rūpe kho, āvuso, avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Vedanāya…pe… saññāya…pe… saṅkhāresu…pe… viññāṇe avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Rūpe ca kho, āvuso, vigatarāgassa…pe… vedanāya…pe… saññāya…pe… saṅkhāresu…pe… viññāṇe vigatarāgassa vigatacchandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayaṃ kho, āvuso, hetu, ayaṃ paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti. Pañcamaṃ.
506. 第四舍利弗果提德经
6. Catutthasāriputtakoṭṭhikasuttaṃ
415有一次,舍利弗尊者和大拘絺罗尊者住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑。那时,舍利弗尊者在傍晚独坐禅修起来之后,去到大拘絺罗尊者那里。到了之后,和大拘絺罗尊者互相问候,说了令人欢喜、值得关怀的话,然后坐在一边。坐在一边的舍利弗尊者对大拘絺罗尊者这样说:“朋友拘絺罗,当被问到‘如来死后存在吗?’……乃至‘如来死后既不存在也非不存在吗?’的时候,你这样回答说:‘朋友,这也是世尊所搁置不答的——如来死后既不存在也非不存在。’朋友,是什么原因,什么缘,使得这些被世尊搁置不答呢?”
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto, āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākoṭṭhiko tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākoṭṭhikena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘‘kiṃ nu kho, āvuso koṭṭhika, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti…pe… ‘kiṃ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi’’. ‘‘Ko nu kho, āvuso, hetu, ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti?
52“朋友,对于乐于色、以色为快乐、随喜于色,不如实了知、不如实看见色灭的人,他就会生起‘如来死后存在’这样的见解;生起‘如来死后不存在’的见解;生起‘如来死后也存在也不存在’的见解;生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。对于乐于受、以受为快乐、随喜于受,不如实了知、不如实看见受灭的人,他就会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至……对于乐于想……对于乐于行……对于乐于识、以识为快乐、随喜于识,不如实了知、不如实看见识灭的人,他就会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。”
‘‘Rūpārāmassa kho, āvuso, rūparatassa rūpasammuditassa rūpanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Vedanārāmassa kho, āvuso, vedanāratassa vedanāsammuditassa, vedanānirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… saññārāmassa kho, āvuso…pe… saṅkhārārāmassa kho āvuso…pe… viññāṇārāmassa kho, āvuso, viññāṇaratassa viññāṇasammuditassa viññāṇanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti’’.
53“朋友,对于不乐于色、不以色为快乐、不随喜于色,如实了知、如实看见色灭的人,他就不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。对于不乐于受……对于不乐于想……对于不乐于行……对于不乐于识、不以识为快乐、不随喜于识,如实了知、如实看见识灭的人,他就不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。朋友,这就是原因,这就是缘,使得这些被世尊搁置不答。”
‘‘Na rūpārāmassa kho, āvuso, na rūparatassa na rūpasammuditassa, rūpanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Na vedanārāmassa kho, āvuso…pe… na saññārāmassa kho, āvuso…pe… na saṅkhārārāmassa kho, āvuso…pe… na viññāṇārāmassa kho, āvuso, na viññāṇaratassa na viññāṇasammuditassa, viññāṇanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayaṃ kho, āvuso, hetu, ayaṃ paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti.
54“朋友,还有没有其他的方法,让世尊对此不予记说呢?”“朋友,有的。朋友,一个以渴爱为乐、乐于渴爱、喜欢渴爱的人,如果不如实了知、不如实看见渴爱的灭尽,他就会认为‘如来死后存在’……乃至……‘如来死后既不存在也不是不存在’。而一个不以渴爱为乐、不乐于渴爱、不喜欢渴爱的人,如实了知、如实看见渴爱的灭尽,他就不会认为‘如来死后存在’……乃至……‘如来死后既不存在也不是不存在’。朋友,这也是一个方法,让世尊对此不予记说。”
‘‘Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Siyā, āvuso. Taṇhārāmassa kho, āvuso, taṇhāratassa taṇhāsammuditassa, taṇhānirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Na taṇhārāmassa kho, āvuso, na taṇhāratassa na taṇhāsammuditassa, taṇhānirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe. … ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayampi kho, āvuso, pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti.
55“朋友,还有没有更进一步的方法,让世尊对此不予记说呢?”“到此为止吧,舍利弗朋友,你还想再知道些什么呢?舍利弗朋友,一位因灭尽渴爱而解脱的比丘,已经没有任何施设轮回的依据了。”第六段。
‘‘Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Ettha dāni, āvuso sāriputta, ito uttari kiṃ icchasi? Taṇhāsaṅkhayavimuttassa, āvuso sāriputta, bhikkhuno vaṭṭaṃ natthi paññāpanāyā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
56“朋友,还有其他的角度,能说明为什么这些被世尊搁置不答吗?” “有的,朋友。对于乐于有、以有为快乐、随喜于有,不如实了知、不如实看见有灭的人,他就会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。而对于不乐于有、不以有为快乐、不随喜于有,如实了知、如实看见有灭的人,他就不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。朋友,这也是其中的一个角度,能说明为什么这些被世尊搁置不答。”
‘‘Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Siyā, āvuso. Bhavārāmassa kho, āvuso, bhavaratassa bhavasammuditassa, bhavanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Na bhavārāmassa kho, āvuso, na bhavaratassa na bhavasammuditassa, bhavanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayampi kho, āvuso, pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti.
57“朋友,还有其他的角度,能说明为什么这些被世尊搁置不答吗?” “有的,朋友。对于乐于取、以取为快乐、随喜于取,不如实了知、不如实看见取灭的人,他就会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。而对于不乐于取、不以取为快乐、不随喜于取,如实了知、如实看见取灭的人,他就不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既不存在也非不存在’的见解。朋友,这也是其中的一个角度,能说明为什么这些被世尊搁置不答。”
‘‘Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Siyā, āvuso. Upādānārāmassa kho, āvuso, upādānaratassa upādānasammuditassa, upādānanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Na upādānārāmassa kho, āvuso, na upādānaratassa na upādānasammuditassa, upādānanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva, hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayampi kho āvuso, pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti.
587. 目犍连经
7. Moggallānasuttaṃ
416那时,游方者瓦恰果答来到大目犍连尊者那里;到了之后,与大目犍连尊者互相问候。说了一些亲切友好的话之后,他坐在一边。坐在一边的游方者瓦恰果答对大目犍连尊者这样说:
Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –
60“目犍连先生,难道世间是常的吗?”“瓦恰,世尊对此不予记说:‘世间是常的’。”“那么,目犍连先生,世间是无常的吗?”“瓦恰,世尊对此也不予记说:‘世间是无常的’。”“目犍连先生,难道世间是有边的吗?”“瓦恰,世尊对此不予记说:‘世间是有边的’。”“那么,目犍连先生,世间是无边的吗?”“瓦恰,世尊对此也不予记说:‘世间是无边的’。”“目犍连先生,难道生命就是身体吗?”“瓦恰,世尊对此不予记说:‘生命就是身体’。”“那么,目犍连先生,生命与身体是不同的吗?”“瓦恰,世尊对此也不予记说:‘生命与身体是不同的’。”“目犍连先生,难道如来死后存在吗?”“瓦恰,世尊对此不予记说:‘如来死后存在’。”“那么,目犍连先生,如来死后不存在吗?”“瓦恰,世尊对此也不予记说:‘如来死后不存在’。”“目犍连先生,难道如来死后既存在又不存在吗?”“瓦恰,世尊对此不予记说:‘如来死后既存在又不存在’。”“那么,目犍连先生,如来死后既不存在也不是不存在吗?”“瓦恰,世尊对此也不予记说:‘如来死后既不存在也不是不存在’。”
‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, sassato loko’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘sassato loko’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, asassato loko’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘asassato loko’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, antavā loko’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘antavā loko’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, anantavā loko’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘anantavā loko’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’’nti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’’nti. ‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
61“目犍连先生,是什么原因、什么条件,使得其他教派的游方者被这样问的时候,会给出这样的回答——说‘世间是常的’等等,或者说‘世间是无常的’、‘世间是有边的’、‘世间是无边的’、‘生命就是身体’、‘生命与身体是不同的’、‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后既存在又不存在’、‘如来死后既不存在也不是不存在’呢?而目犍连先生,又是什么原因、什么条件,使得沙门乔达摩被这样问的时候,却不给出这样的回答——不说‘世间是常的’等等,也不说‘世间是无常的’、‘世间是有边的’、‘世间是无边的’、‘生命就是身体’、‘生命与身体是不同的’、‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后既存在又不存在’、‘如来死后既不存在也不是不存在’呢?”
‘‘Ko nu kho, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā? Ko pana, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena samaṇassa gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – sassato lokotipi, asassato lokotipi, antavā lokotipi, anantavā lokotipi, taṃ jīvaṃ taṃ sarīrantipi, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīrantipi, hoti tathāgato paraṃ maraṇātipi, na hoti tathāgato paraṃ maraṇātipi, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇātipi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇātipī’’ti?
62“瓦恰,其他教派的游方者会认为眼睛是‘这是我的,这是我,这是我的自我’……乃至……认为舌头是‘这是我的,这是我,这是我的自我’……乃至……认为意门是‘这是我的,这是我,这是我的自我’。所以,其他教派的游方者被这样问的时候,会给出这样的回答——说‘世间是常的’等等……乃至……说‘如来死后既不存在也不是不存在’。然而,瓦恰,如来、阿拉汉、正自觉者不会认为眼睛是‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我’……乃至……不会认为舌头是‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我’……乃至……不会认为意门是‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我’。所以,如来被这样问的时候,却不给出这样的回答——不说‘世间是常的’等等……乃至……不说‘如来死后既不存在也不是不存在’。”
‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti…pe… jivhaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti…pe… manaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti. Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – sassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho cakkhuṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati…pe… jivhaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati…pe… manaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – sassato lokotipi…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇātipī’’ti.
63那时,游方者瓦恰果答从座位起身,朝世尊那边走过去。走到之后,与世尊互相亲切问候,说完一番令人欢喜、值得记取的话,便坐在一旁。坐在一旁的游方者瓦恰果答对世尊说:“乔达摩先生,世界是常住的吗?”“瓦恰,这件事我没有记说:‘世界是常住的。’……”“那么,乔达摩先生,如来死后既非存在,又非不存在吗?”“瓦恰,这件事我同样没有记说:‘如来死后既非存在,又非不存在。’”
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, sassato loko’’ti? Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, mayā – ‘sassato loko’ti…pe…. ‘‘Kiṃ pana, bho gotama, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
64“乔达摩先生,是什么原因、什么缘由,使得其他外道游方者被这样问时,会这样回答:‘世界是常住的’……乃至……‘如来死后既非存在,又非不存在’呢?而乔达摩先生,您被这样问时,却不这样回答:‘世界是常住的’……乃至……‘如来死后既非存在,又非不存在’,这又是什么原因、什么缘由呢?”
‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā? Ko pana, bho gotama, hetu ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti?
65“瓦恰,那些外道游方者把眼视为‘这是我的,我是这个,这是我的自我’……把舌视为‘这是我的,我是这个,这是我的自我’……把意视为‘这是我的,我是这个,这是我的自我’。因此,那些外道游方者被这样问时,会这样回答:‘世界是常住的’……乃至……‘如来死后既非存在,又非不存在’。而如来、阿拉汉、正自觉者则这样看待眼:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我’……这样看待舌:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我’……这样看待意:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我’。因此,如来被这样问时,不这样回答:‘世界是常住的’、‘世界是无常的’、‘世界是有边的’、‘世界是无边的’、‘命即是身’、‘命与身异’、‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后既存在又不存在’、‘如来死后既非存在又非不存在’。”
‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi , eso me attā’ti samanupassanti…pe… jivhaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti…pe… manaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti. Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho cakkhuṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati…pe… jivhaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati…pe… manaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’ntipi, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’ntipi, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti.
66“真是稀有啊,乔达摩先生!真是奇妙啊,乔达摩先生!导师和弟子,在义理之义理、文句之文句上,竟然如此契合、一致,毫无矛盾,就在这最高的文句上。刚才,乔达摩先生,我去见沙门大目犍连,询问了同样的义理。沙门大目犍连也用同样的语句、同样的文词为我解答了这层义理,完全就像乔达摩先生您说的那样。真是稀有啊,乔达摩先生!真是奇妙啊,乔达摩先生!导师和弟子,在义理之义理、文句之文句上,竟然如此契合、一致,毫无矛盾,就在这最高的文句上。”第七经。
‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmiṃ. Idānāhaṃ, bho gotama, samaṇaṃ mahāmoggallānaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ apucchiṃ. Samaṇopi me moggallāno etehi padehi etehi byañjanehi tamatthaṃ byākāsi, seyyathāpi bhavaṃ gotamo. Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama ! Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmi’’nti. Sattamaṃ.
678. 瓦恰果答经
8. Vacchagottasuttaṃ
417那时,游方者瓦恰果答来到世尊那里。到了之后,与世尊互相问候致意。说完那些令人欢喜、值得回忆的话后,他坐在一边。坐在一边后,游方者瓦恰果答对世尊这样说:“乔达摩尊者,有‘我’吗?”这样说后,世尊沉默不语。“那么,乔达摩尊者,没有‘我’吗?”世尊第二次仍然沉默不语。于是,游方者瓦恰果答从座位上站起来,离开了。
Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, atthattā’’ti? Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi. ‘‘Kiṃ pana, bho gotama, natthattā’’ti? Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi. Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
69“乔达摩先生,是什么原因、是什么缘由,使得其他外道游方者被这样问时,会这样回答:‘世界是常住的’……乃至……‘如来死后既非存在,又非不存在’呢?而乔达摩先生,您被这样问时,却不这样回答:‘世界是常住的’……乃至……‘如来死后既非存在,又非不存在’,这又是什么原因、什么缘由呢?”
‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā? Ko pana, bho gotama, hetu, ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti?
70瓦恰,其他外道游方者把色看作自我,或者认为自我拥有色,或者在自我中有色,或者在色中有自我。他们把受看作自我……乃至把想看作自我……把行看作自我……他们把识看作自我,或者认为自我拥有识,或者在自我中有识,或者在识中有自我。因此,当外道游方者被这样问时,他们就会这样回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’。然而,瓦恰,如来、阿拉汉、正自觉者不把色看作自我,不认为自我拥有色,不在自我中有色,不在色中有自我。不把受看作自我……乃至不把想看作自我……不把行看作自我……不把识看作自我,不认为自我拥有识,不在自我中有识,不在识中有自我。因此,当如来被这样问时,他不会这样回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’。”
‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā rūpaṃ attato samanupassanti, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ . Vedanaṃ attato samanupassanti…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassanti, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ attato samanupassati…pe… na saññaṃ…pe… na saṅkhāre…pe… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti.
71那时,游方者瓦恰果答从座位起身,朝着大目犍连尊者走去;到了之后,与大目犍连尊者互相问候。说过了亲切友好的话之后,坐在一边。坐在一边的游方者瓦恰果答对大目犍连尊者这样说:“目犍连大德,世界是常的吗?”“瓦恰,世尊对此是无记的:‘世界是常’……乃至……。”“那么,目犍连大德,‘如来死后既非存在也非不存在’吗?”“瓦恰,这也是世尊无记的:‘如来死后既非存在也非不存在’。”
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho moggallāna, sassato loko’’ti? Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘sassato loko’ti…pe…. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
72“目犍连大德,是什么原因,什么条件,使得外道游方者被这样问时,会这样回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’?又是什么原因,什么条件,使得沙门乔达摩被这样问时,不这样回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’?”
‘‘Ko nu kho, bho moggallāna, hetu, ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā? Ko pana, bho moggallāna, hetu, ko paccayo yena samaṇassa gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti?
73“瓦恰,其他外道游方者把色看作自我,或者认为自我拥有色,或者在自我中有色,或者在色中有自我。他们把受看作自我……把想看作自我……把行看作自我……他们把识看作自我,或者认为自我拥有识,或者在自我中有识,或者在识中有自我。因此,当外道游方者被这样问时,他们就会这样回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’。然而,瓦恰,如来、阿拉汉、正自觉者不把色看作自我,不认为自我拥有色,不在自我中有色,不在色中有自我。不把受看作自我……不把想看作自我……不把行看作自我……不把识看作自我,不认为自我拥有识,不在自我中有识,不在识中有自我。因此,当如来被这样问时,他不这样回答:‘世界是常’、‘世界是无常’、‘世界是有边’、‘世界是无边’、‘命即是身’、‘命异身异’、‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后既存在又不存在’、‘如来死后既非存在也非不存在’。”
‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā rūpaṃ attato samanupassanti, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ attato samanupassanti…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassanti, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ attato samanupassati…pe… na saññaṃ…pe… na saṅkhāre…pe… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’ntipi, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’ntipi, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti.
74“真是稀有啊,目犍连大德!真是不可思议啊,目犍连大德!在义理和言辞上,师父和弟子竟然这样吻合、一致,没有丝毫冲突,尤其是在这最殊胜的义理上。目犍连大德,之前我到沙门乔达摩那里问过这件事,沙门乔达摩也用同样的语句、同样的措辞为我解答了,完全就像大德目犍连您现在说的一样。真是稀有啊,目犍连大德!真是不可思议啊,目犍连大德!在义理和言辞上,师父和弟子竟然这样吻合、一致,没有丝毫冲突,尤其是在这最殊胜的义理上。”第八经。
‘‘Acchariyaṃ, bho moggallāna, abbhutaṃ, bho moggallāna! Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati, samessati, na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmiṃ. Idānāhaṃ, bho moggallāna, samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ apucchiṃ. Samaṇopi me gotamo etehi padehi etehi byañjanehi etamatthaṃ byākāsi, seyyathāpi bhavaṃ moggallāno. Acchariyaṃ, bho moggallāna, abbhutaṃ, bho moggallāna! Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.
759. 好奇堂经
9. Kutūhalasālāsuttaṃ
418那时,游方者瓦恰果答朝世尊那边走过去。走到之后,与世尊互相亲切问候,说完一番令人欢喜、值得记取的话,便坐在一旁。坐在一旁的游方者瓦恰果答对世尊说:“乔达摩先生,世界是常住的吗?”“瓦恰,这件事我没有记说:‘世界是常住的。’……”“那么,乔达摩先生,‘如来死后既非存在,又非不存在’呢?”“瓦恰,这件事我同样没有记说:‘如来死后既非存在,又非不存在。’”
Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, sassato loko’’ti? Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, mayā – ‘sassato loko’ti…pe…. ‘‘Kiṃ pana, bho gotama, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
77“乔达摩尊者,前几天,更早一些的时候,许多不同教派的沙门、婆罗门和游方者,聚集在议论堂里,他们中间生起了这样的谈论:‘这位富楼那迦叶,他有僧团,有徒众,是众人的老师,出了名,有声望,是教派创立者,被大众尊崇。他能记说去世弟子的投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。就是他那些上等的、卓越的、达到最高成就的弟子,他也能记说那些去世弟子的投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。’”
‘‘Purimāni , bho gotama , divasāni purimatarāni sambahulānaṃ nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ paribbājakānaṃ kutūhalasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘ayaṃ kho pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa. Sopi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’ti. Yopissa sāvako uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto tampi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’’’ti.
78“‘这位末伽梨瞿舍罗也是……这位尼乾陀若提子也是……这位散惹耶毗罗梨子也是……这位波拘陀迦旃延也是……这位阿耆多翅舍钦婆罗,他也有僧团,有徒众,是众人的老师,出了名,有声望,是教派创立者,被大众尊崇。他能记说去世弟子的投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。就是他那些上等的、卓越的、达到最高成就的弟子,他也能记说那些去世弟子的投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。’”
‘‘Ayampi kho makkhali gosālo…pe… ayampi kho nigaṇṭho nāṭaputto…pe… ayampi kho sañcayo belaṭṭhaputto…pe… ayampi kho pakudho kaccāno…pe… ayampi kho ajito kesakambalo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa. Sopi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’ti. Yopissa sāvako uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto tampi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’’’ti.
79“‘而这位沙门乔达摩,他也有僧团,有徒众,是众人的老师,出了名,有声望,是教派创立者,被大众尊崇。他也记说去世弟子的投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。但是,对于那些上等的、卓越的、达到最高成就的弟子,他却不会记说那位去世弟子的投生处,不说某某投生到了这里,某某投生到了那里;而是这样记说他:‘他断除了渴爱,解开了结缚,彻底洞悉了‘慢’,终结了痛苦。’乔达摩尊者,对此我确实生起了疑惑,感到了犹豫:‘沙门乔达摩的法,该如何被彻底了解呢?’”
‘‘Ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa. Sopi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’ti. Yopissa sāvako uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto tañca sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu na byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’ti. Api ca kho naṃ evaṃ byākaroti – ‘acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’ti. Tassa mayhaṃ, bho gotama, ahu deva kaṅkhā, ahu vicikicchā – ‘kathaṃ nāma samaṇassa gotamassa dhammo abhiññeyyo’’’ti ?
80“瓦恰,你足以疑惑,足以犹豫。对于应当疑惑之处,你的犹豫确实生起了。瓦恰,我是说有执取才有投生,而不是没有执取。瓦恰,就像火,有燃料才燃烧,没有燃料就不燃烧;同样地,瓦恰,我是说有执取才有投生,而不是没有执取。”
‘‘Alañhi te, vaccha, kaṅkhituṃ, alaṃ vicikicchituṃ. Kaṅkhanīye ca pana te ṭhāne vicikicchā uppannā. Saupādānassa khvāhaṃ, vaccha, upapattiṃ paññāpemi no anupādānassa. Seyyathāpi , vaccha, aggi saupādāno jalati, no anupādāno; evameva khvāhaṃ, vaccha, saupādānassa upapattiṃ paññāpemi, no anupādānassā’’ti.
81“乔达摩尊者,当火焰被风吹动,飘到很远的地方时,您说它以什么为执取呢?”“瓦恰,当火焰被风吹动,飘到很远的地方时,我说它以风为执取。因为,瓦恰,在那个时候,风就是它的执取。”“那么,乔达摩尊者,当一个众生舍弃这个身体,但又没有投生到另一个身体时,您说它以什么为执取呢?”“瓦恰,当一个众生舍弃这个身体,但又没有投生到另一个身体时,我说它以渴爱为执取。因为,瓦恰,在那个时候,渴爱就是他的执取。”
‘‘Yasmiṃ , bho gotama, samaye acci vātena khittā dūrampi gacchati, imassa pana bhavaṃ gotamo kiṃ upādānasmiṃ paññāpetī’’ti? ‘‘Yasmiṃ kho, vaccha, samaye acci vātena khittā dūrampi gacchati, tamahaṃ vātūpādānaṃ paññāpemi. Vāto hissa, vaccha, tasmiṃ samaye upādānaṃ hotī’’ti. ‘‘Yasmiñca pana, bho gotama, samaye imañca kāyaṃ nikkhipati, satto ca aññataraṃ kāyaṃ anupapanno hoti, imassa pana bhavaṃ gotamo kiṃ upādānasmiṃ paññāpetī’’ti? ‘‘Yasmiṃ kho, vaccha, samaye imañca kāyaṃ nikkhipati, satto ca aññataraṃ kāyaṃ anupapanno hoti, tamahaṃ taṇhūpādānaṃ vadāmi. Taṇhā hissa, vaccha, tasmiṃ samaye upādānaṃ hotī’’ti . Navamaṃ.
8210. 阿难经
10. Ānandasuttaṃ
419那时,游方者瓦恰果答朝着世尊走去;到了之后,与世尊互相问候。说过了亲切友好的话之后,坐在一边。坐在一边的游方者瓦恰果答对世尊这样说:
Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
84那时,瓦恰果答游方者离开后不久,阿难尊者就问世尊:“大德,为什么世尊被瓦恰果答游方者问了问题,却不回答他呢?”“阿难,如果瓦恰果答游方者问我‘有自我’,而我回答‘有自我’,阿难,这就会跟那些持常见论的沙门婆罗门一样了。阿难,如果瓦恰果答游方者问我‘没有自我’,而我回答‘没有自我’,阿难,这就会跟那些持断灭论的沙门婆罗门一样了。阿难,如果瓦恰果答游方者问我‘有自我’,而我回答‘有自我’,阿难,这能顺应‘一切法无我’这个智慧的生起吗?”“不能,大德。”“阿难,如果瓦恰果答游方者问我‘没有自我’,而我回答‘没有自我’,阿难,那已经糊涂的瓦恰果答游方者就会更加糊涂了,他会想:‘我以前确实有个自我,现在那个自我没有了。’”第十经。
Atha kho āyasmā ānando acirapakkante vacchagotte paribbājake bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, bhagavā vacchagottassa paribbājakassa pañhaṃ puṭṭho na byākāsī’’ti? ‘‘Ahañcānanda, vacchagottassa paribbājakassa ‘atthattā’ti puṭṭho samāno ‘atthattā’ti byākareyyaṃ, ye te, ānanda, samaṇabrāhmaṇā sassatavādā tesametaṃ saddhiṃ abhavissa. Ahañcānanda, vacchagottassa paribbājakassa ‘natthattā’ti puṭṭho samāno ‘natthattā’ti byākareyyaṃ, ye te, ānanda, samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā tesametaṃ saddhiṃ abhavissa. Ahañcānanda, vacchagottassa paribbājakassa ‘atthattā’ti puṭṭho samāno ‘atthattā’ti byākareyyaṃ, api nu me taṃ, ānanda, anulomaṃ abhavissa ñāṇassa uppādāya – ‘sabbe dhammā anattā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Ahañcānanda, vacchagottassa paribbājakassa ‘natthattā’ti puṭṭho samāno ‘natthattā’ti byākareyyaṃ , sammūḷhassa, ānanda, vacchagottassa paribbājakassa bhiyyo sammohāya abhavissa – ‘ahuvā me nūna pubbe attā, so etarahi natthī’’’ti. Dasamaṃ.
8511. 沙比亚咖恰那经
11. Sabhiyakaccānasuttaṃ
420有一次,沙比亚咖恰那尊者住在涅地卡村的砖瓦堂。那时,瓦恰果答游方者来到沙比亚咖恰那尊者那里。到了之后,和沙比亚咖恰那尊者互相友好问候。进行了令人欢喜、值得纪念的交谈后,坐在一边。坐在一边的瓦恰果答游方者对沙比亚咖恰那尊者这样说:“咖恰那贤者,如来死后存在吗?”“瓦恰,关于‘如来死后存在’这个问题,世尊没有记说。”“那么,咖恰那贤者,如来死后不存在吗?”“瓦恰,关于‘如来死后不存在’这个问题,世尊也没有记说。”
Ekaṃ samayaṃ āyasmā sabhiyo kaccāno ñātike viharati giñjakāvasathe. Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā sabhiyo kaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sabhiyena kaccānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṃ sabhiyaṃ kaccānaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho bho, kaccāna, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho kaccāna, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
87“那么,咖恰那贤者,如来死后既存在又不存在吗?”“瓦恰,关于‘如来死后既存在又不存在’这个问题,世尊没有记说。”“那么,咖恰那贤者,如来死后既非存在又非不存在吗?”“瓦恰,关于‘如来死后既非存在又非不存在’这个问题,世尊也没有记说。”
‘‘Kiṃ nu kho, bho kaccāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho kaccāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
88“咖恰那贤者,我问你‘如来死后存在吗’,你回答说:‘瓦恰,关于如来死后存在,世尊没有记说。’我问你‘如来死后不存在吗’,你回答说:‘瓦恰,关于如来死后不存在,世尊没有记说。’我问你‘如来死后既存在又不存在吗’,你回答说:‘瓦恰,关于如来死后既存在又不存在,世尊没有记说。’我问你‘如来死后既非存在又非不存在吗’,你回答说:‘瓦恰,关于如来死后既非存在又非不存在,世尊也没有记说。’咖恰那贤者,是什么原因、什么理由,让沙门乔达摩对这些都不予记说呢?”“瓦恰,凡是那个能让人安立为‘有色的’、‘无色的’、‘有想的’、‘无想的’、‘非想非非想的’的原因和条件,如果那个原因、那个条件,在任何方面、任何方式下,都毫无剩余地彻底灭尽了,那还要用什么去安立他,说他是‘有色的’、‘无色的’、‘有想的’、‘无想的’、‘非想非非想的’呢?”“咖恰那贤者,你出家多久了?”“朋友,没多久,才三年。”“朋友,在这么短的时间内就能达到这个程度,这已经非常了不起了,更何况是更高深的成就呢!”第十一经。
‘‘‘Kiṃ nu kho, bho kaccāna, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭho samāno – ‘abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi . ‘Kiṃ pana, bho kaccāna, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭho samāno – ‘abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho kaccāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭho samāno – ‘abyākataṃ kho etaṃ, vaccha , bhagavatā – hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho kaccāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. Ko nu kho, bho kaccāna, hetu, ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ samaṇena gotamenā’’ti? ‘‘Yo ca, vaccha, hetu, yo ca paccayo paññāpanāya rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya. Kena naṃ paññāpayamāno paññāpeyya rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā’’ti. ‘‘Kīvaciraṃ pabbajitosi, bho kaccānā’’ti? ‘‘Naciraṃ, āvuso, tīṇi vassānī’’ti. ‘‘Yassapa’ssa, āvuso, etamettakena ettakameva taṃpa’ssa bahu, ko pana vādo evaṃ abhikkante’’ti! Ekādasamaṃ.
89其摄颂为:
Tassuddānaṃ –
90无记相应完
Abyākatasaṃyuttaṃ samattaṃ.
91其摄颂——
Tassuddānaṃ –
92谶摩长老尼、阿奴拉度、舍利弗、拘𫄨罗;
Khemātherī anurādho, sāriputtoti koṭṭhiko;
93目犍连和瓦恰、库图哈拉娑罗与阿难;
Moggallāno ca vaccho ca, kutūhalasālānando;
94沙比亚,第十一;
Sabhiyo ekādasamanti;
95它的摄颂是:
Tassuddānaṃ –
96六处品第四
Saḷāyatanavaggo catuttho.
97其摄颂──
Tassuddānaṃ –
98六处受、妇女、阎浮车;
Saḷāyatanavedanā, mātugāmo jambukhādako;
99沙曼达卡、目犍连、质多、村长、有为;
Sāmaṇḍako moggallāno, citto gāmaṇi saṅkhataṃ;
100无记,就这样共有十经。
Abyākatanti dasadhāti.
101六处品相应部结束
Saḷāyatanavaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā.