SN 45 · 1. 道相应
大品
2一、道相应
1. Maggasaṃyuttaṃ
1. 无明品
1. 无明经
1如是我闻:一时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。在那儿,世尊对诸比丘说:“诸比丘。”那些比丘回答:“尊者。”世尊这样说道:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
6“诸比丘,无明是进入不善法的先导,无惭无愧紧随其后。对于被无明所覆、没有智慧的人,邪见便生起;有邪见者,邪思惟便生起;有邪思惟者,邪语便生起;有邪语者,邪业便生起;有邪业者,邪命便生起;有邪命者,邪精进便生起;有邪精进者,邪念便生起;有邪念者,邪定便生起。”
‘‘Avijjā, bhikkhave, pubbaṅgamā akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā, anvadeva ahirikaṃ anottappaṃ . Avijjāgatassa, bhikkhave, aviddasuno micchādiṭṭhi pahoti; micchādiṭṭhissa micchāsaṅkappo pahoti; micchāsaṅkappassa micchāvācā pahoti; micchāvācassa micchākammanto pahoti; micchākammantassa micchāājīvo pahoti; micchāājīvassa micchāvāyāmo pahoti; micchāvāyāmassa micchāsati pahoti; micchāsatissa micchāsamādhi pahoti.
7诸比丘,明是进入善法的先导,惭愧紧随其后。对于具有明与智慧的人,正见便生起;有正见者,正思惟便生起;有正思惟者,正语便生起;有正语者,正业便生起;有正业者,正命便生起;有正命者,正精进便生起;有正精进者,正念便生起;有正念者,正定便生起。
‘‘Vijjā ca kho, bhikkhave, pubbaṅgamā kusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā, anvadeva hirottappaṃ. Vijjāgatassa, bhikkhave , viddasuno sammādiṭṭhi pahoti; sammādiṭṭhissa sammāsaṅkappo pahoti; sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti; sammāvācassa sammākammanto pahoti; sammākammantassa sammāājīvo pahoti; sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti; sammāvāyāmassa sammāsati pahoti; sammāsatissa sammāsamādhi pahotī’’ti. Paṭhamaṃ.
第二 半经
2如是我闻:一时,世尊住在释迦族一个名为那伽罗迦的村落。阿难尊者来到世尊跟前,向世尊礼敬后,退坐一面。坐定之后,阿难尊者对世尊这样说:“尊者,此半个梵行,即是善友、善伴、善交谊。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakyesu viharati nagarakaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘upaḍḍhamidaṃ, bhante, brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti.
11“别这么说,阿难!别这么说,阿难!阿难,此即是整个梵行,也即是善友、善伴、善交谊。阿难,有善友、善伴、善交谊的比丘,便可预期:他将修习圣八支道,他将多修习圣八支道。”
‘‘Mā hevaṃ, ānanda, mā hevaṃ, ānanda! Sakalamevidaṃ, ānanda, brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Kalyāṇamittassetaṃ, ānanda, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati.
12“阿难,一位有善友、善伴、善交谊的比丘,如何修习圣八支道、多修习圣八支道呢?阿难,在此,比丘修习正见,依止于远离、依止于离贪、依止于灭、导向舍遣;他修习正思惟……修习正语……修习正业……修习正命……修习正精进……修习正念;他修习正定,依止于远离、依止于离贪、依止于灭、导向舍遣。阿难,一位有善友、善伴、善交谊的比丘,便是这样修习圣八支道、多修习圣八支道的。”
‘‘Kathañcānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idhānanda, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; sammāsaṅkappaṃ bhāveti vivekanissitaṃ …pe… sammāvācaṃ bhāveti …pe… sammākammantaṃ bhāveti…pe… sammāājīvaṃ bhāveti…pe… sammāvāyāmaṃ bhāveti…pe… sammāsatiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti.
13“阿难,还应从这一角度来理解:这完整的梵行,即是善友、善伴、善交。阿难,的确,依靠我这样的善友,有生法的众生从生中解脱;有老法的众生从老中解脱;有死法的众生从死中解脱;有愁、悲、苦、忧、恼法的众生从愁、悲、苦、忧、恼中解脱。阿难,由这一角度便应如此了知:这整个梵行,就是善友、善伴、善交。”
‘‘Tadamināpetaṃ , ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Mamañhi, ānanda, kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti; jarādhammā sattā jarāya parimuccanti; maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti; sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Iminā kho etaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti. Dutiyaṃ.
3. 舍利弗经
3舍卫城因缘。那时,具寿舍利弗来到世尊处,向世尊礼敬后,退坐一面。坐定后,具寿舍利弗对世尊说:“尊者,这整个梵行,便是善友、善伴、善交。”
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sakalamidaṃ, bhante, brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti.
17善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,这完整的梵行,即是善友、善伴、善交。舍利弗,对于有善友、有善伴、有善交的比丘,可预期他会修习八支圣道,多修八支圣道。那么,怎样的比丘才是有善友、有善伴、有善交,能修习八支圣道、多修八支圣道呢?
‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Sakalamidaṃ, sāriputta, brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Kalyāṇamittassetaṃ, sāriputta, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, sāriputta, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti?
18舍利弗,在此,比丘修习正见,依于远离、依于离贪、依于灭尽、导向舍遣……修习正定,依于远离、依于离贪、依于灭尽、导向舍遣。舍利弗,有善友、有善伴、有善交的比丘,正是这样修习八支圣道、多修八支圣道。
‘‘Idha, sāriputta, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, sāriputta, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti.
19舍利弗,也应通过这个角度了知:整个梵行就是善友、善伴、善交。舍利弗,确实,因为我作为善友,有生法的众生得以从生解脱,有老法的众生从老解脱,有死法的众生从死解脱,有愁、悲、苦、忧、恼法的众生从愁、悲、苦、忧、恼中解脱。舍利弗,应通过这个角度如此了知:整个梵行就是善友、善伴、善交。
‘‘Tadamināpetaṃ, sāriputta, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamidaṃ brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Mamañhi, sāriputta, kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti; jarādhammā sattā jarāya parimuccanti; maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti; sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Iminā kho etaṃ, sāriputta, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamidaṃ brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti. Tatiyaṃ.
4. 阇努索尼婆罗门经
第二 半经
22那时,阿难尊者在舍卫城托钵巡行,食毕,从托钵处返回后,便去往世尊那里。到后,向世尊礼敬,退坐一面。退坐一面后,阿难尊者对世尊这样说:
Atha kho āyasmā ānando sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
23“尊者,今日午前,我着下衣,持钵与上衣,入舍卫城乞食。尊者,我看见婆罗门佳奴索尼乘着全白的母马车,正从舍卫城出城。那些马是纯白的,装具也是白的;车是白的;随从身着白衣;缰绳是白的;鞭杖是白的;伞盖是白的;头巾是白的;衣服是白的;鞋子是白的;还有人用白色的马尾拂尘为他扇风。人们看见了便这样说:‘啊,这真是梵天之车!这真像梵天之车的模样!’尊者,在此法与律中,是否也能施设梵天之车呢?”
‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Addasaṃ khvāhaṃ, bhante, jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ sabbasetena vaḷavābhirathena sāvatthiyā niyyāyantaṃ. Setā sudaṃ assā yuttā honti setālaṅkārā, seto ratho, setaparivāro, setā rasmiyo, setā patodalaṭṭhi, setaṃ chattaṃ, setaṃ uṇhīsaṃ, setāni vatthāni, setā upāhanā, setāya sudaṃ vālabījaniyā bījīyati. Tamenaṃ jano disvā evamāha – ‘brahmaṃ vata, bho, yānaṃ! Brahmayānarūpaṃ vata, bho’ti!! Sakkā nu kho, bhante, imasmiṃ dhammavinaye brahmayānaṃ paññāpetu’’nti?
24世尊说:“可以的,阿难。阿难,这正是圣八支道的别名:‘梵天车乘’、‘法车乘’、‘无上战胜’。”
‘‘Sakkā , ānandā’’ti bhagavā avoca – ‘‘imasseva kho etaṃ, ānanda, ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ – ‘brahmayānaṃ’ itipi, ‘dhammayānaṃ’ itipi, ‘anuttaro saṅgāmavijayo’ itipī’’ti.
25“阿难,正见修习、多修习,最终导向贪的调伏、瞋的调伏、痴的调伏。阿难,正思惟修习、多修习,最终导向贪的调伏、瞋的调伏、痴的调伏。阿难,正语修习、多修习,最终导向贪的调伏、瞋的调伏、痴的调伏。阿难,正业修习、多修习,最终导向贪的调伏、瞋的调伏、痴的调伏。阿难,正命修习、多修习,最终导向贪的调伏、瞋的调伏、痴的调伏。阿难,正精进修习、多修习,最终导向贪的调伏、瞋的调伏、痴的调伏。阿难,正念修习、多修习,最终导向贪的调伏、瞋的调伏、痴的调伏。阿难,正定修习、多修习,最终导向贪的调伏、瞋的调伏、痴的调伏。”
‘‘Sammādiṭṭhi, ānanda, bhāvitā bahulīkatā rāgavinayapariyosānā hoti, dosavinayapariyosānā hoti, mohavinayapariyosānā hoti. Sammāsaṅkappo, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosavinayapariyosāno hoti, mohavinayapariyosāno hoti. Sammāvācā, ānanda, bhāvitā bahulīkatā rāgavinayapariyosānā hoti, dosa…pe… mohavinayapariyosānā hoti. Sammākammanto, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosa… mohavinayapariyosāno hoti. Sammāājīvo, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosa… mohavinayapariyosāno hoti . Sammāvāyāmo, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosa… mohavinayapariyosāno hoti. Sammāsati, ānanda, bhāvitā bahulīkatā rāgavinayapariyosānā hoti, dosa… mohavinayapariyosānā hoti. Sammāsamādhi, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosa… mohavinayapariyosāno hoti.
26“阿难,依此义理当知,这圣八支道又可称为‘梵乘’、‘法乘’,及‘无上战胜’。”世尊如是说。说已,善逝、导师复说此偈:
‘‘Iminā kho etaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā imassevetaṃ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ – ‘brahmayānaṃ’ itipi, ‘dhammayānaṃ’ itipi, ‘anuttaro saṅgāmavijayo’ itipī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
27“信与慧,此二法恒系于轭;
‘‘Yassa saddhā ca paññā ca, dhammā yuttā sadā dhuraṃ;
28惭为车辕,意为系绳,念为守护的车夫。”
Hirī īsā mano yottaṃ, sati ārakkhasārathi.
29此车以戒为庄严,禅那为轴,精进为轮,
‘‘Ratho sīlaparikkhāro, jhānakkho cakkavīriyo;
30舍与定为车辕,无欲为围覆。
Upekkhā dhurasamādhi, anicchā parivāraṇaṃ.
31“无嗔、无害及远离为其武器。”
‘‘Abyāpādo avihiṃsā, viveko yassa āvudhaṃ;
32“忍辱为铠甲,趣向离轭安稳。”
Titikkhā cammasannāho , yogakkhemāya vattati.
33这生于自身的,即是无上梵乘;
‘‘Etadattani sambhūtaṃ, brahmayānaṃ anuttaraṃ;
34智者乘此出离世间,必定获得胜利。”第四经。
Niyyanti dhīrā lokamhā, aññadatthu jayaṃ jaya’’nti. catutthaṃ;
5. 为何义经
5舍卫城因缘。那时,众多比丘来到世尊这里……退坐一面。坐定后,那些比丘对世尊这样说:
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu…pe… ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
38“尊者,有些外道游方者这样问我们:‘贤友们,你们在沙门乔达摩座下修习梵行,目的是什么?’ 尊者,被这样问时,我们如此回答他们:‘贤友,我们为了遍知苦,而在世尊座下修习梵行。’ 尊者,我们这样回答,是否恰当地宣说了世尊的教导?是否没有以不实之词诽谤世尊?是否如法随法地作了宣说?是否不会有任何如法的论说招致呵责?”
‘‘Idha no, bhante, aññatitthiyā paribbājakā amhe evaṃ pucchanti – ‘kimatthiyaṃ, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākaroma – ‘dukkhassa kho, āvuso, pariññatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Kacci mayaṃ, bhante, evaṃ puṭṭhā evaṃ byākaramānā vuttavādino ceva bhagavato homa, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhāma, dhammassa cānudhammaṃ byākaroma, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti?
39“诸比丘,你们如此被问,又如此作答,确是在称说我所说的话,不以不实之词诽谤我,又能随顺法义而解答,不会让任何如法的论说与评断,落在应受呵责之处。因为,在我座下修习梵行,正是为了遍知苦。诸比丘,如果外道游方者这样问你们:‘贤友,那么,有道路、有途径能遍知此苦吗?’诸比丘,被这样问时,你们应对那些外道游方者这样回答:‘贤友,有道路、有途径能遍知此苦。’”
‘‘Taggha tumhe, bhikkhave, evaṃ puṭṭhā evaṃ byākaramānā vuttavādino ceva me hotha, na ca maṃ abhūtena abbhācikkhatha, dhammassa cānudhammaṃ byākarotha, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati. Dukkhassa hi pariññatthaṃ mayi brahmacariyaṃ vussati. Sace vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘atthi panāvuso, maggo, atthi paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyā’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘atthi kho, āvuso, maggo, atthi paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyā’’’ti.
40“那么,诸比丘,什么是道路,什么是遍知此苦的途径呢?就是这圣八支道,也就是:正见……(中略)……正定。诸比丘,这就是道路,这就是遍知此苦的途径。诸比丘,你们被这样问时,便应这样为那些外道游方者解说。” 第五经。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, maggo, katamā paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyāti? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ, bhikkhave, maggo, ayaṃ paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyāti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti. Pañcamaṃ.
6. 某位比丘经第一
6舍卫城因缘。那时,有一位比丘来到世尊处……在一旁坐定后,对世尊这样说:“尊者,人们说‘梵行、梵行’。尊者,什么是梵行?什么是梵行的终极目标?”
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘brahmacariyaṃ, brahmacariya’nti, bhante, vuccati. Katamaṃ nu kho, bhante, brahmacariyaṃ, katamaṃ brahmacariyapariyosāna’’nti?
43“比丘,此圣八支道即是梵行,即:正见……正定。比丘,贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽——这便是梵行的终极目标。”第六经。
‘‘Ayameva kho, bhikkhu, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo brahmacariyaṃ, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi . Yo kho, bhikkhu, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – idaṃ brahmacariyapariyosāna’’nti. Chaṭṭhaṃ.
第七 某比丘经第二
7在舍卫城。那时,一位比丘来到世尊处……在一旁坐定后,那位比丘对世尊这样说道:
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
46“尊者,常言‘调伏贪、调伏嗔、调伏痴’。尊者,这‘调伏贪、调伏嗔、调伏痴’所指为何?”“比丘,这是‘涅槃界’的异名——即调伏贪、调伏嗔、调伏痴。依此而说诸漏灭尽。”
‘‘‘Rāgavinayo dosavinayo mohavinayo’ti, bhante, vuccati. Kissa nu kho etaṃ, bhante, adhivacanaṃ – ‘rāgavinayo dosavinayo mohavinayo’’’ti? ‘‘Nibbānadhātuyā kho etaṃ, bhikkhu, adhivacanaṃ – ‘rāgavinayo dosavinayo mohavinayo’ti. Āsavānaṃ khayo tena vuccatī’’ti.
47听了这话,那位比丘对世尊说道:“尊者,常言‘不死、不死’。尊者,什么是不死?什么是通往不死之路?”“比丘,贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽,便名为不死。而这条圣八支道正是通往不死之路,即:正见……正定。”
Evaṃ vutte so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘amataṃ, amata’nti, bhante, vuccati. Katamaṃ nu kho, bhante, amataṃ, katamo amatagāmimaggo’’ti? ‘‘Yo kho, bhikkhu, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – idaṃ vuccati amataṃ. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo amatagāmimaggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhī’’ti. Sattamaṃ.
8. 分别经
8舍卫城。
“诸比丘,我要为你们解说、分析圣八支道。你们要谛听,好好作意,我要说了。”
“是的,世尊。”那些比丘回应世尊。
世尊这样说:
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Ariyaṃ vo, bhikkhave, aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ desessāmi vibhajissāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
51诸比丘,什么是圣八支道呢?那就是:正见……乃至……正定。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
52诸比丘,什么是正见呢?诸比丘,就是于苦的智、于苦集的智、于苦灭的智、于导向苦灭之道的智。诸比丘,这称为正见。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi? Yaṃ kho, bhikkhave, dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ , dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi.
53诸比丘,什么是正思惟呢?诸比丘,就是出离思惟、无瞋思惟、无害思惟。诸比丘,这称为正思惟。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo? Yo kho, bhikkhave, nekkhammasaṅkappo , abyāpādasaṅkappo, avihiṃsāsaṅkappo – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsaṅkappo.
54诸比丘,什么是正语呢?诸比丘,就是远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离杂秽语。诸比丘,这称为正语。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā? Yā kho, bhikkhave, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāvācā.
55诸比丘,什么是正业?即远离杀生、远离不与取、远离非梵行。诸比丘,这称为正业。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto? Yā kho, bhikkhave, pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, abrahmacariyā veramaṇī – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammākammanto.
56诸比丘,什么是正命?于此,圣弟子舍离邪命,以正命维持生活。诸比丘,这称为正命。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo? Idha, bhikkhave, ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvitaṃ kappeti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāājīvo.
57诸比丘,什么是正精进?诸比丘,在此,比丘为使未生起的邪恶不善法不生起,生起意欲、努力用功、激发精进、策励心、勤奋修习;为使已生起的邪恶不善法断除,生起意欲、努力用功、激发精进、策励心、勤奋修习;为使未生起的善法生起,生起意欲、努力用功、激发精进、策励心、勤奋修习;为使已生起的善法保持、不忘失、增长、广大、圆满修习,生起意欲、努力用功、激发精进、策励心、勤奋修习。诸比丘,这称为正精进。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammāvāyāmo? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāvāyāmo.
58诸比丘,什么是正念呢?诸比丘,一位比丘于身随观身而住,热忱、正知、具念,调伏世间贪忧;于受随观受而住,热忱、正知、具念,调伏世间贪忧;于心随观心而住,热忱、正知、具念,调伏世间贪忧;于法随观法而住,热忱、正知、具念,调伏世间贪忧。诸比丘,这便称为正念。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, sammāsati? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsati.
59诸比丘,什么是正定呢?诸比丘,一位比丘舍离欲乐、舍离不善法,有寻有伺,由远离所生的喜与乐,进入并安住于初禅。寻与伺止息后,内心清净,心念专一,无寻无伺,由定所生的喜与乐,进入并安住于第二禅。喜消退后,他安住于舍,具念、正知,以身感受乐,正如圣者们所宣说的那样:‘他是一个具舍、具念、安住于乐的人’,进入并安住于第三禅。舍断乐与舍断苦后,先前已有的喜与忧灭没,具足不苦不乐、由舍与念的清净所成,进入并安住于第四禅。诸比丘,这称为正定。此为第八经。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammāsamādhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsamādhī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
第九 针经
3. 舍利弗经
63诸比丘,譬如一根稻芒或一根麦芒,若被正确安立,当以手或脚踩踏时,便能刺穿手足,或引生血液——这确有可能。这是什么缘故呢?诸比丘,因为那芒正确安立。同样地,诸比丘,若一位比丘以正确安立之见、正确安立之道修习,便能刺破无明,生起明,证悟涅槃——这确有可能。这是什么缘故呢?诸比丘,因为其见正确安立。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sālisūkaṃ vā yavasūkaṃ vā sammāpaṇihitaṃ hatthena vā pādena vā akkantaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā bhindissati, lohitaṃ vā uppādessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Sammāpaṇihitattā, bhikkhave , sūkassa. Evameva kho, bhikkhave, so vata bhikkhu sammāpaṇihitāya diṭṭhiyā sammāpaṇihitāya maggabhāvanāya avijjaṃ bhindissati, vijjaṃ uppādessati, nibbānaṃ sacchikarissatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Sammāpaṇihitattā, bhikkhave, diṭṭhiyā.
64诸比丘,一位比丘如何以正确安立的见、以正确修习的道,来刺破无明、生起明、证悟涅槃呢?诸比丘,于此,一位比丘修习正见,依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣……修习正定,依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣。诸比丘,如此,比丘以正确安立的见、正确修习的道,刺破无明、生起明、证悟涅槃。第九经。
‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sammāpaṇihitāya diṭṭhiyā sammāpaṇihitāya maggabhāvanāya avijjaṃ bhindati, vijjaṃ uppādeti, nibbānaṃ sacchikarotīti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sammāpaṇihitāya diṭṭhiyā sammāpaṇihitāya maggabhāvanāya avijjaṃ bhindati, vijjaṃ uppādeti, nibbānaṃ sacchikarotī’’ti. Navamaṃ.
10. 难提经
10在舍卫城。那时,游方者难提前往世尊处,到了之后,与世尊相互问候。互致友好、值得忆念的交谈后,在一旁坐下。坐在一旁的游方者难提对世尊这样说:“乔达摩尊者,有多少法,修习、多修之后,能导向涅槃、以涅槃为彼岸、以涅槃为究竟?”
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho nandiyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho nandiyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā nibbānaṅgamā honti nibbānaparāyanā nibbānapariyosānā’’ti?
68“难提,这八法,修习、多修之后,能导向涅槃、以涅槃为彼岸、以涅槃为究竟。哪八法?即:正见……(中略)……正定。难提,修习、多修这八法,便能导向涅槃、以涅槃为彼岸、以涅槃为究竟。” 听闻此言,游方者难提对世尊这样说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!……(中略)……愿乔达摩尊者忆持我为优婆塞,从今日起,尽形寿皈依。”
第十经。
‘‘Aṭṭhime kho, nandiya, dhammā bhāvitā bahulīkatā nibbānaṅgamā honti nibbānaparāyanā nibbānapariyosānā. Katame aṭṭha? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ime kho, nandiya, aṭṭha dhammā bhāvitā bahulīkatā nibbānaṅgamā honti nibbānaparāyanā nibbānapariyosānā’’ti. Evaṃ vutte nandiyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ , bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama …pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.
69无明品第一
Avijjāvaggo paṭhamo.
70其摄颂曰:
Tassuddānaṃ –
72无明经、半经,舍利弗与婆罗门;
Avijjañca upaḍḍhañca, sāriputto ca brāhmaṇo;
73为何义经、两位比丘经、分别经、针经与难提游方者经。
Kimatthiyo ca dve bhikkhū, vibhaṅgo sūkanandiyāti.
2. 住品
1. 第一住经
11舍卫城缘起。
“诸比丘,我欲独处半月。除一位送食者外,任何人不得前来见我。”
“好的,尊者。”比丘们这样应诺世尊后,果然没有谁去见世尊,唯除那位送食者。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Icchāmahaṃ, bhikkhave, aḍḍhamāsaṃ paṭisalliyituṃ. Namhi kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā nāssudha koci bhagavantaṃ upasaṅkamati, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena.
78那时,半月过后,世尊从独处中出,告诉诸比丘:“诸比丘,我以初正觉时所住的分而住。我如此了知:‘以邪见为缘,也有感受;以正见为缘,也有感受……乃至……以邪定为缘,也有感受;以正定为缘,也有感受;以欲为缘,也有感受;以寻为缘,也有感受;以想为缘,也有感受;欲未寂止、寻未寂止、想未寂止时,由此而生感受;欲已寂止、寻已寂止、想已寂止时,由此而生感受;为未得之得而精勤,当尚未到达时,由此而生感受。’”
第一经。
Atha kho bhagavā tassa aḍḍhamāsassa accayena paṭisallānā vuṭṭhito bhikkhū āmantesi – ‘‘yena svāhaṃ, bhikkhave, vihārena paṭhamābhisambuddho viharāmi, tassa padesena vihāsiṃ. So evaṃ pajānāmi – ‘micchādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṃ; sammādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṃ…pe… micchāsamādhipaccayāpi vedayitaṃ; sammāsamādhipaccayāpi vedayitaṃ; chandapaccayāpi vedayitaṃ; vitakkapaccayāpi vedayitaṃ; saññāpaccayāpi vedayitaṃ; chando ca avūpasanto hoti, vitakko ca avūpasanto hoti, saññā ca avūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṃ; chando ca vūpasanto hoti, vitakko ca vūpasanto hoti, saññā ca vūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṃ; appattassa pattiyā atthi āyāmaṃ , tasmimpi ṭhāne anuppatte tappaccayāpi vedayita’’’nti. Paṭhamaṃ.
第二住经
12舍卫城因缘。
“比丘们,我欲静居三月。除了一位送食者,任何人不得前来见我。”
“是的,尊者。”那些比丘应答世尊后,果然除了一位送食者,无人前来谒见世尊。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Icchāmahaṃ, bhikkhave, temāsaṃ paṭisalliyituṃ. Namhi kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenā’’ti . ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā nāssudha koci bhagavantaṃ upasaṅkamati, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena.
81那时,三月过后,世尊从静居出定,告诉比丘们:
“比丘们,我曾依初成正觉时安住的法住之一分而住。我如此了知:
‘以邪见为缘也会有感受,以邪见息灭为缘也会有感受;
以正见为缘也会有感受,以正见息灭为缘也会有感受;
……
以邪定为缘也会有感受,以邪定息灭为缘也会有感受;
以正定为缘也会有感受,以正定息灭为缘也会有感受;
以欲为缘也会有感受,以欲息灭为缘也会有感受;
以寻为缘也会有感受,以寻息灭为缘也会有感受;
以想为缘也会有感受,以想息灭为缘也会有感受。
欲未息灭、寻未息灭、想未息灭时,由此会生起感受;
欲已息灭、寻已息灭、想已息灭时,由此也会生起感受。
为证得尚未证得者而精勤,当尚未证得时,由此也会生起感受。’”
Atha kho bhagavā tassa temāsassa accayena paṭisallānā vuṭṭhito bhikkhū āmantesi – ‘‘yena svāhaṃ, bhikkhave, vihārena paṭhamābhisambuddho viharāmi, tassa padesena vihāsiṃ. So evaṃ pajānāmi – ‘micchādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṃ; micchādiṭṭhivūpasamapaccayāpi vedayitaṃ; sammādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṃ; sammādiṭṭhivūpasamapaccayāpi vedayitaṃ…pe… micchāsamādhipaccayāpi vedayitaṃ; micchāsamādhivūpasamapaccayāpi vedayitaṃ, sammāsamādhipaccayāpi vedayitaṃ; sammāsamādhivūpasamapaccayāpi vedayitaṃ; chandapaccayāpi vedayitaṃ; chandavūpasamapaccayāpi vedayitaṃ; vitakkapaccayāpi vedayitaṃ; vitakkavūpasamapaccayāpi vedayitaṃ; saññāpaccayāpi vedayitaṃ; saññāvūpasamapaccayāpi vedayitaṃ; chando ca avūpasanto hoti, vitakko ca avūpasanto hoti, saññā ca avūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṃ; chando ca vūpasanto hoti , vitakko ca vūpasanto hoti, saññā ca vūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṃ; appattassa pattiyā atthi āyāmaṃ , tasmimpi ṭhāne anuppatte tappaccayāpi vedayita’’’nti. Dutiyaṃ.
有学经
13舍卫城因缘。那时,有一位比丘来到世尊那里……(中略)……坐在一旁后,对世尊这样说:
“尊者,人们常说‘有学,有学’,要做到什么程度才算是‘有学’呢?”
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sekkho, sekkho’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sekkho hotī’’ti?
85“比丘,于此,他成就了有学的正见……(中略)……成就了有学的正定。比丘,达到这个程度,便名为有学。”
第三品。
‘‘Idha, bhikkhu, sekkhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti…pe… sekkhena sammāsamādhinā samannāgato hoti. Ettāvatā kho, bhikkhu, sekkho hotī’’ti. Tatiyaṃ.
4. 第一生起经
4. 阇努索尼婆罗门经
5. 第二生起经
15舍卫城因缘。
“诸比丘,这八种法,修习、多修习时,未生的便会生起,而这唯在善逝的教法中才会如此。是哪八种呢?即:正见……乃至……正定。诸比丘,这八种法,修习、多修习时,未生的便会生起,唯在善逝的教法中才会如此。”第五经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā. Katame aṭṭha? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi . Ime kho, bhikkhave, aṭṭha dhammā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Pañcamaṃ.
第一清净经
16在舍卫城。“诸比丘,这八种法清净、洁白、无垢,远离随烦恼;未生起的便得以生起,而如此生起,唯有在如来、阿拉汉、正自觉者出现于世时才有,而非其他时候。哪八种呢?即:正见……乃至……正定。诸比丘,这八种法清净、洁白、无垢,远离随烦恼;未生起的便得以生起,而如此生起,唯有在如来、阿拉汉、正自觉者出现于世时才有,而非其他时候。” 第六经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, dhammā parisuddhā pariyodātā anaṅgaṇā vigatūpakkilesā anuppannā uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa. Katame aṭṭha? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha dhammā parisuddhā pariyodātā anaṅgaṇā vigatūpakkilesā anuppannā uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
第二清净经
17舍卫城因缘。“诸比丘,有八种法清净、洁白、无垢、远离随烦恼,未生起时,唯于善逝之律中能生起,不在别处。哪八种?即:正见……乃至……正定。诸比丘,这八种法清净、洁白、无垢、远离随烦恼,未生起时,唯于善逝之律中能生起,不在别处。”第七经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, dhammā parisuddhā pariyodātā anaṅgaṇā vigatūpakkilesā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā. Katame aṭṭha? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha dhammā parisuddhā pariyodātā anaṅgaṇā vigatūpakkilesā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Sattamaṃ.
第一鸡园经
18如是我闻:一时,具寿阿难与具寿跋陀住在华氏城的鸡园寺。那时,具寿跋陀于傍晚时分,从独处禅修中起身,来到具寿阿难处。到后,与具寿阿难互相问候,交谈了一些悦意、可忆念的话语,然后退坐一面。退坐一面的具寿跋陀对具寿阿难这样说:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ca ānando āyasmā ca bhaddo pāṭaliputte viharanti kukkuṭārāme. Atha kho āyasmā bhaddo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā bhaddo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
96“贤友阿难,‘非梵行、非梵行’被这样说。贤友,到底什么是非梵行呢?”
“善哉,善哉,贤友跋陀!贤友跋陀,你的思惟善妙,辩才善妙,所问甚善。你正是这样问的:‘贤友阿难,“非梵行、非梵行”被这样说。贤友,到底什么是非梵行呢?’”
“是的,贤友。”
“贤友,这八支邪道本身就是非梵行,即:邪见……乃至……邪定。”
第八经。
‘‘‘Abrahmacariyaṃ, abrahmacariya’nti, āvuso ānanda, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso, abrahmacariya’’nti? ‘‘Sādhu sādhu, āvuso bhadda! Bhaddako kho te, āvuso bhadda, ummaṅgo, bhaddakaṃ paṭibhānaṃ, kalyāṇī paripucchā. Evañhi tvaṃ, āvuso bhadda, pucchasi – ‘abrahmacariyaṃ, abrahmacariyanti, āvuso ānanda, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso, abrahmacariya’’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti. ‘‘Ayameva kho , āvuso, aṭṭhaṅgiko micchāmaggo abrahmacariyaṃ, seyyathidaṃ – micchādiṭṭhi…pe… micchāsamādhī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第二鸡园经
19华氏城因缘。
“贤友阿难,‘梵行、梵行’被这样说。贤友,什么是梵行?什么是梵行的终极?”
“善哉,善哉,贤友跋陀!贤友跋陀,你的思惟善妙,辩才善妙,所问甚善。你正是这样问的:‘贤友阿难,“梵行、梵行”被这样说。贤友,什么是梵行?什么是梵行的终极?’”
“是的,贤友。”
“贤友,这圣八支道就是梵行,即:正见……乃至……正定。贤友,贪的灭尽、瞋的灭尽、痴的灭尽——这就是梵行的终极。”
第九经。
Pāṭaliputtanidānaṃ. ‘‘‘Brahmacariyaṃ, brahmacariya’nti, āvuso ānanda, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso, brahmacariyaṃ, katamaṃ brahmacariyapariyosāna’’nti? ‘‘Sādhu sādhu, āvuso bhadda! Bhaddako kho te, āvuso bhadda, ummaṅgo, bhaddakaṃ paṭibhānaṃ, kalyāṇī paripucchā. Evañhi tvaṃ, āvuso bhadda, pucchasi – ‘brahmacariyaṃ, brahmacariyanti, āvuso ānanda, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso , brahmacariyaṃ, katamaṃ brahmacariyapariyosāna’’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti. ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo brahmacariyaṃ, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Yo kho, āvuso, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – idaṃ brahmacariyapariyosāna’’nti. Navamaṃ.
10. 第三鸡园经
20华氏城因缘。“贤友阿难,常听到‘梵行、梵行’的说法。贤友,什么是梵行?谁是梵行者?什么是梵行的究竟?”“善哉!善哉!贤友跋陀!贤友跋陀,你的思路很好,辩才很好,提问也很好。你正是这样问的:‘贤友阿难,常听到“梵行、梵行”的说法。贤友,什么是梵行?谁是梵行者?什么是梵行的究竟?’”“是的,贤友。”“贤友,此圣八支道即是梵行,也就是:正见……乃至……正定。贤友,凡是具足此圣八支道的人,便称为梵行者。贤友,贪的灭尽、瞋的灭尽、痴的灭尽,这就是梵行的究竟。”第十经。住品第二。
Pāṭaliputtanidānaṃ. ‘‘‘Brahmacariyaṃ, brahmacariya’nti, āvuso ānanda, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso, brahmacariyaṃ, katamo brahmacārī, katamaṃ brahmacariyapariyosāna’’nti? ‘‘Sādhu sādhu, āvuso bhadda! Bhaddako kho te, āvuso bhadda, ummaṅgo, bhaddakaṃ paṭibhānaṃ, kalyāṇī paripucchā. Evañhi tvaṃ, āvuso bhadda, pucchasi – ‘brahmacariyaṃ, brahmacariyanti, āvuso ānanda, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso, brahmacariyaṃ, katamo brahmacārī, katamaṃ brahmacariyapariyosāna’’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti. ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo brahmacariyaṃ, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Yo kho, āvuso, iminā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena samannāgato – ayaṃ vuccati brahmacārī. Yo kho, āvuso, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – idaṃ brahmacariyapariyosāna’’nti. Dasamaṃ.
101以上三经出自同一因缘。住品第二。
Tīṇi suttantāni ekanidānāni.Vihāravaggo dutiyo.
102其摄颂:
Tassuddānaṃ –
104二种住处与有学,复有二种生起;
Dve vihārā ca sekkho ca, uppādā apare duve;
105清净所说二种,鸡园三说。
Parisuddhena dve vuttā, kukkuṭārāmena tayoti.
3. 邪性品
1. 邪性经
3. 邪性品
邪性经
21一时,世尊在舍卫城。诸比丘,我将为你们宣说邪性与正性,你们谛听。诸比丘,什么是邪性?即邪见……乃至邪定。诸比丘,这称为邪性。诸比丘,什么是正性?即正见……乃至正定。诸比丘,这称为正性。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Micchattañca vo, bhikkhave, desessāmi, sammattañca. Taṃ suṇātha. Katamañca , bhikkhave, micchattaṃ? Seyyathidaṃ – micchādiṭṭhi…pe… micchāsamādhi . Idaṃ vuccati, bhikkhave, micchattaṃ. Katamañca, bhikkhave, sammattaṃ? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, sammatta’’nti. Paṭhamaṃ.
不善法经
22于舍卫城。诸比丘,我将为你们开示不善法与善法。谛听。诸比丘,什么是不善法?即:邪见……乃至……邪定。诸比丘,这些称为不善法。诸比丘,什么是善法?即:正见……乃至……正定。诸比丘,这些称为善法。第二经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Akusale ca kho, bhikkhave, dhamme desessāmi, kusale ca dhamme. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, akusalā dhammā? Seyyathidaṃ – micchādiṭṭhi…pe… micchāsamādhi. Ime vuccanti, bhikkhave, akusalā dhammā. Katame ca, bhikkhave, kusalā dhammā ? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ime vuccanti, bhikkhave, kusalā dhammā’’ti. Dutiyaṃ.
113第一道经。
3. Paṭhamapaṭipadāsuttaṃ
23于舍卫城。诸比丘,我将为你们开示邪行道与正行道。谛听。诸比丘,什么是邪行道?即:邪见……乃至……邪定。诸比丘,这称为邪行道。诸比丘,什么是正行道?即:正见……乃至……正定。诸比丘,这称为正行道。第三经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Micchāpaṭipadañca vo, bhikkhave, desessāmi, sammāpaṭipadañca. Taṃ suṇātha. Katamā ca, bhikkhave, micchāpaṭipadā? Seyyathidaṃ – micchādiṭṭhi…pe… micchāsamādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, micchāpaṭipadā. Katamā ca, bhikkhave, sammāpaṭipadā? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāpaṭipadā’’ti. Tatiyaṃ.
4. 第二行道经
24在舍卫城。“诸比丘,我不赞叹在家者的邪行道,亦不赞叹出家者的邪行道。诸比丘,无论是居家者还是出家人,若行邪道,以行邪道为因,便不能成就那正确的、善的法。”
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Gihino vāhaṃ, bhikkhave, pabbajitassa vā micchāpaṭipadaṃ na vaṇṇemi. Gihi vā, bhikkhave, pabbajito vā micchāpaṭipanno micchāpaṭipattādhikaraṇahetu nārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ’’.
117“诸比丘,什么是邪行道?这就是:邪见……乃至……邪定。诸比丘,这便称为邪行道。诸比丘,我不赞叹在家者的邪行道,亦不赞叹出家者的邪行道。诸比丘,无论是居家者还是出家人,若行邪道,以行邪道为因,便不能成就那正确的、善的法。”
‘‘Katamā ca, bhikkhave, micchāpaṭipadā? Seyyathidaṃ – micchādiṭṭhi…pe… micchāsamādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, micchāpaṭipadā. Gihino vāhaṃ, bhikkhave, pabbajitassa vā micchāpaṭipadaṃ na vaṇṇemi. Gihi vā, bhikkhave, pabbajito vā micchāpaṭipanno micchāpaṭipattādhikaraṇahetu nārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ.
118诸比丘,我赞叹在家者的正行道,亦赞叹出家者的正行道。诸比丘,在家者或出家者,若行于正行道,以正行道为因,皆能成就那正确、善的法。诸比丘,什么是正行道?那就是——正见……乃至……正定。诸比丘,这便称为正行道。诸比丘,我赞叹在家者的正行道,亦赞叹出家者的正行道。诸比丘,在家者或出家者,若行于正行道,以正行道为因,皆能成就那正确、善的法。
‘‘Gihino vāhaṃ, bhikkhave, pabbajitassa vā sammāpaṭipadaṃ vaṇṇemi. Gihi vā, bhikkhave, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ. Katamā ca, bhikkhave, sammāpaṭipadā? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāpaṭipadā. Gihino vāhaṃ, bhikkhave, pabbajitassa vā sammāpaṭipadaṃ vaṇṇemi. Gihi vā, bhikkhave , pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusala’’nti. Catutthaṃ.
第一不善人经
25于舍卫城。
“诸比丘,我将为你们开示不善人与善人,谛听。
诸比丘,何为不善人?在此,诸比丘,有人具有邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定。诸比丘,这便称为不善人。”
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, sappurisañca . Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, asappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti, micchāsaṅkappo, micchāvāco, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappuriso’’.
121“诸比丘,什么是善士呢?诸比丘,于此,有某位具足正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定的人——诸比丘,这就称为善士。”第五经。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo, sammāvāco, sammākammanto , sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappuriso’’ti. Pañcamaṃ.
6. 非善士经第二
26在舍卫城。
“诸比丘,我将为你们开示非善士与更为非善士者,也将为你们开示善士与更为善士者。你们谛听。
诸比丘,什么是非善士呢?诸比丘,于此,有某位具足邪见……乃至……邪定的人——诸比丘,这就称为非善士。”
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca. Sappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi sappurisena sappurisatarañca. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, asappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti…pe… micchāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappuriso’’.
124“诸比丘,何谓比非善士更不如者?诸比丘,在此,有人是邪见者……乃至……邪定、邪智、邪解脱者。诸比丘,这便称为比非善士更不如者。”
‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti…pe… micchāsamādhi, micchāñāṇī, micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.
125诸比丘,何谓善士?诸比丘,在此,有人是正见者……乃至……正定。诸比丘,这便称为善士。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappuriso.
126诸比丘,何谓比善士更胜者?诸比丘,在此,有人是正见者……乃至……正定、正智、正解脱者。诸比丘,这便称为比善士更胜者。第六经。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti…pe… sammāsamādhi, sammāñāṇī, sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro’’ti. Chaṭṭhaṃ.
第七 瓶经
27舍卫城因缘。“诸比丘,譬如一只没有支撑的陶罐,很容易被推倒;有支撑的陶罐,则很难被推倒。同样地,诸比丘,没有支撑的心,很容易动摇;有支撑的心,则很难动摇。那么,诸比丘,什么是心的支撑呢?正是这圣八支道,也就是——正见……正定。这便是心的支撑。诸比丘,譬如一只没有支撑的陶罐,很容易被推倒;有支撑的陶罐,则很难被推倒。同样地,诸比丘,没有支撑的心,很容易动摇;有支撑的心,则很难动摇。”第七经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kumbho anādhāro suppavattiyo hoti, sādhāro duppavattiyo hoti; evameva kho, bhikkhave, cittaṃ anādhāraṃ suppavattiyaṃ hoti, sādhāraṃ duppavattiyaṃ hoti. Ko ca, bhikkhave, cittassa ādhāro? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ cittassa ādhāro. Seyyathāpi, bhikkhave, kumbho anādhāro suppavattiyo hoti, sādhāro duppavattiyo hoti; evameva kho, bhikkhave, cittaṃ anādhāraṃ suppavattiyaṃ hoti, sādhāraṃ duppavattiyaṃ hotī’’ti. Sattamaṃ.
第八 定经
28在舍卫城。“诸比丘,我将为你们宣说具足近因、具足资粮的圣正定。你们听好。诸比丘,什么是具足近因、具足资粮的圣正定呢?这便是——正见……正念。诸比丘,心依这七支而成就的,为资粮所扶持的一境性——诸比丘,这就称为具足近因、具足资粮的圣正定。”第八经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Ariyaṃ vo, bhikkhave, sammāsamādhiṃ desessāmi saupanisaṃ saparikkhāraṃ. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, ariyo sammāsamādhi saupaniso saparikkhāro? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsati . Yā kho, bhikkhave, imehi sattahaṅgehi cittassa ekaggatā saparikkhāratā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyo sammāsamādhi saupaniso itipi saparikkhāro itipī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 受经
5. 为何义经
10. 优低耶经
30舍卫城因缘。那时,尊者优低耶来到世尊处……于一面坐已,尊者优低耶对世尊这样说:“尊者,我独处静默时,心中生起这样的念头:‘世尊曾说五种欲。那么,世尊所说的五种欲究竟是哪五种呢?’” “善哉,善哉!优低耶。优低耶,我确实说过这五种欲。是哪五种呢?眼所识知的色,可意、可爱、可悦、悦意、伴随欲、引生染着;耳所识知的声……鼻所识知的香……舌所识知的味……身所识知的可触物,可意、可爱、可悦、悦意、伴随欲、引生染着。优低耶,这就是我所说的五种欲。优低耶,为断除这五种欲,应当修习圣八支道。什么是圣八支道呢?即是——正见……正定。优低耶,为断除这五种欲,应当修习此圣八支道。” 第十经。
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho āyasmā uttiyo yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā uttiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘pañca kāmaguṇā vuttā bhagavatā. Katame nu kho pañca kāmaguṇā vuttā bhagavatā’’’ti? ‘‘Sādhu sādhu, uttiya! Pañcime kho, uttiya, kāmaguṇā vuttā mayā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, uttiya, pañca kāmaguṇā vuttā mayā. Imesaṃ kho, uttiya, pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ pahānāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Imesaṃ kho, uttiya, pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ pahānāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Dasamaṃ.
邪性品第三
140其摄颂:
Tassuddānaṃ –
142邪性、不善法,及两种行道;
Micchattaṃ akusalaṃ dhammaṃ, duve paṭipadāpi ca;
143非善士二经、瓮经,定、受及第一。
Asappurisena dve kumbho, samādhi vedanuttiyenāti.
4. 行道品
1. 第一行道经
31舍卫城因缘。
“诸比丘,我将为你们解说邪的修行方式与正的修行方式。你们谛听。诸比丘,什么是邪的修行方式?即是:邪见……乃至……邪定。诸比丘,这称为邪的修行方式。诸比丘,什么是正的修行方式?即是:正见……乃至……正定。诸比丘,这称为正的修行方式。”
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Micchāpaṭipattiñca vo, bhikkhave, desessāmi, sammāpaṭipattiñca . Taṃ suṇātha. Katamā ca, bhikkhave, micchāpaṭipatti? Seyyathidaṃ – micchādiṭṭhi…pe… micchāsamādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, micchāpaṭipatti. Katamā ca, bhikkhave, sammāpaṭipatti? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāpaṭipattī’’ti. Paṭhamaṃ.
第二行道经
32舍卫城因缘。 “诸比丘,我将为你们开示邪行道者与正行道者。你们谛听。诸比丘,何等为邪行道者?诸比丘,世间有一类人持有邪见……乃至……持有邪定。诸比丘,这便名为邪行道者。诸比丘,何等为正行道者?诸比丘,世间有一类人持有正见……乃至……持有正定。诸比丘,这便名为正行道者。” 第二经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Micchāpaṭipannañca vo, bhikkhave, desessāmi, sammāpaṭipannañca. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, micchāpaṭipanno? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti…pe… micchāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave , micchāpaṭipanno. Katamo ca, bhikkhave, sammāpaṭipanno? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāpaṭipanno’’ti. Dutiyaṃ.
错失经
33舍卫城因缘。“比丘们,任何人若错失了圣八支道,便错失了正确导向苦灭尽的圣八支道;任何人若发起了圣八支道,便发起了正确导向苦灭尽的圣八支道。比丘们,什么是圣八支道?即正见……乃至……正定。比丘们,任何人若错失了此圣八支道,便错失了正确导向苦灭尽的圣八支道;任何人若发起了此圣八支道,便发起了正确导向苦灭尽的圣八支道。”第三经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Yesaṃ kesañci, bhikkhave, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viraddho, viraddho tesaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āraddho, āraddho tesaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Katamo ca, bhikkhave, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viraddho, viraddho tesaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āraddho, āraddho tesaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti. Tatiyaṃ.
到彼岸经
6. 某位比丘经第一
156世尊如此说。善逝这样说后,导师接着开示:
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
157众人之中,能到达彼岸的人,实为稀少;
‘‘Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;
158而其余众生,只在此岸,奔走不止。
Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.
159而对于那善说的教法,能随法而行的人,
‘‘Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;
160他们便将到达彼岸,度越那极难超越的死亡领域。
Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.
161舍弃黑法,智者当修习白法;
‘‘Kaṇhaṃ dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;
162从家来到无家,在那难以享受的远离之处。
Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.
163应于彼处希求喜乐,舍离诸欲,成为无所有者;
‘‘Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;
164智者应净化自身,去除心的烦恼。
Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.
165那些在觉支中,正确修心的人;
‘‘Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;
166舍离执取,他们乐于无取;
Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā;
167漏尽者,具足光明,他们于世间般涅槃。第四。
Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā’’ti. catutthaṃ;
第一沙门性经
35在舍卫城。
“诸比丘,我将为你们宣说沙门性与沙门果。你们应当谛听。
诸比丘,什么是沙门性?就是这圣八支道,即:正见……乃至……正定。诸比丘,这便称为沙门性。
诸比丘,什么是沙门果?即须陀洹果、斯陀含果、阿那含果、阿拉汉果。诸比丘,这些便称为沙门果。”
第五。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Sāmaññañca vo, bhikkhave, desessāmi, sāmaññaphalāni ca. Taṃ suṇātha. Katamañca, bhikkhave, sāmaññaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, sāmaññaṃ. Katamāni ca, bhikkhave, sāmaññaphalāni? Sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ – imāni vuccanti, bhikkhave, sāmaññaphalānī’’ti. Pañcamaṃ.
第二沙门性经
36舍卫城因缘。
“诸比丘,我将为你们宣说沙门性与沙门义,你们当谛听。
诸比丘,什么是沙门性?即是圣八支道,即:正见……正定。诸比丘,此名为沙门性。
诸比丘,什么是沙门义?诸比丘,贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽——这就称为沙门义。”
第六。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Sāmaññañca vo, bhikkhave, desessāmi, sāmaññatthañca. Taṃ suṇātha. Katamañca kho, bhikkhave, sāmaññaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, sāmaññaṃ. Katamo ca, bhikkhave, sāmaññattho? Yo kho, bhikkhave, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sāmaññattho’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 第一梵性经
第七 某比丘经第二
第二梵性经
38在舍卫城。「诸比丘,我将为你们讲说梵性与梵性义。你们当谛听。诸比丘,什么是梵性?就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。诸比丘,这称为梵性。诸比丘,什么是梵性义?诸比丘,即贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽——诸比丘,这称为梵性义。」第八。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Brahmaññañca vo, bhikkhave, desessāmi, brahmaññatthañca. Taṃ suṇātha. Katamañca, bhikkhave, brahmaññaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, brahmaññaṃ. Katamo ca, bhikkhave, brahmaññattho? Yo kho, bhikkhave, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – ayaṃ vuccati, bhikkhave, brahmaññattho’’ti. Aṭṭhamaṃ.
第一梵行经
39如是我闻:一时,世尊住在舍卫城。于此,世尊告诸比丘:“诸比丘,我将为你们宣说梵行与梵行果。你们谛听。诸比丘,什么是梵行?就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。诸比丘,这便称为梵行。诸比丘,什么是梵行果?就是须陀洹果、斯陀含果、阿那含果、阿拉汉果。诸比丘,这些便称为梵行果。”第九。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Brahmacariyañca vo, bhikkhave, desessāmi, brahmacariyaphalāni ca. Taṃ suṇātha. Katamañca, bhikkhave, brahmacariyaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, brahmacariyaṃ. Katamāni ca, bhikkhave, brahmacariyaphalāni? Sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ – imāni vuccanti, bhikkhave, brahmacariyaphalānī’’ti. Navamaṃ.
10. 第二梵行经
40如是我闻:一时,世尊住在舍卫城。于此,世尊告诸比丘:“诸比丘,我将为你们宣说梵行与梵行之目标。你们谛听。诸比丘,什么是梵行?就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。诸比丘,这便称为梵行。诸比丘,什么是梵行之目标?即是贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽。诸比丘,这便称为梵行之目标。”第十。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Brahmacariyañca vo, bhikkhave, desessāmi, brahmacariyatthañca. Taṃ suṇātha. Katamañca, bhikkhave, brahmacariyaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, brahmacariyaṃ. Katamo ca, bhikkhave, brahmacariyattho? Yo kho, bhikkhave, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – ayaṃ vuccati, bhikkhave, brahmacariyattho’’ti. Dasamaṃ.
行道品第四
181其摄颂——
Tassuddānaṃ –
183行道、行道者,迷途与到彼岸者;
Paṭipatti paṭipanno ca, viraddhañca pāraṃgamā;
184依沙门性宣说两经,依婆罗门性复宣说两经;
Sāmaññena ca dve vuttā, brahmaññā apare duve;
185依梵行宣说两经,此品因此而得名。
Brahmacariyena dve vuttā, vaggo tena pavuccatīti.
5. 外道游方者品
贪离贪经
8. 分别经
断除结缚等六经
42-47“诸比丘,如果外道游方者这样问你们:‘贤友,在沙门乔达摩座下修习梵行,是为何目的?’诸比丘,被这样问时,你们应当这样回答那些外道游方者:‘贤友,在世尊座下修习梵行,是为了断除结使……贤友,是为了彻底拔除随眠烦恼……贤友,是为了遍知漫长的轮回之路……贤友,是为了灭尽诸漏……贤友,是为了亲证“明”与解脱之果……贤友,是为了知见。’第七经。”
‘‘Sace vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kimatthiyaṃ, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘saṃyojanappahānatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti…pe… ‘anusayasamugghātanatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti…pe… ‘addhānapariññatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti…pe… ‘āsavānaṃ khayatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti…pe… ‘vijjāvimuttiphalasacchikiriyatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti…pe… ‘ñāṇadassanatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti…pe…. Sattamaṃ.
8. 无取般涅槃经
48舍卫城因缘。“诸比丘,如果有其他外道游方者这样问你们:‘贤友,在沙门乔达摩座下修习梵行,是为何目的?’诸比丘,被这样问时,你们应当这样回答那些外道游方者:‘贤友,为了无取般涅槃,在世尊座下修习梵行。’诸比丘,如果那些外道游方者再问:‘贤友,可有道、有道迹能证得无取般涅槃吗?’诸比丘,被这样问时,你们应当这样回答:‘贤友,有道,有道迹能证得无取般涅槃。’‘那么,诸比丘,什么道、什么道迹能证得无取般涅槃呢?’即是这圣八支道,也就是:正见……正定。诸比丘,这就是能证得无取般涅槃的道,这就是道迹。诸比丘,被这样问时,你们应当这样回答那些外道游方者。”第八经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Sace vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kimatthiyaṃ, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘anupādāparinibbānatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Sace pana vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘atthi panāvuso, maggo, atthi paṭipadā anupādāparinibbānāyā’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘atthi kho, āvuso, maggo, atthi paṭipadā anupādāparinibbānāyā’ti . Katamo ca, bhikkhave, maggo, katamā ca paṭipadā anupādāparinibbānāya? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ, bhikkhave, maggo, ayaṃ paṭipadā anupādāparinibbānāyāti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
外道广说品第五
195其摄颂:
Tassuddānaṃ –
197离贪、结使、随眠,漫漫轮回、诸漏灭尽;
Virāgasaṃyojanaṃ anusayaṃ, addhānaṃ āsavā khayā;
198明与解脱智,无取著为第八。
Vijjāvimuttiñāṇañca, anupādāya aṭṭhamī.
6. 日轮广说品
1. 善友经
49舍卫城因缘。“比丘们,太阳升起的前行相与前兆,即是曙光;同样地,比丘们,圣八支道生起的前行相与前兆,即是善友性。比丘们,对于具足善友的比丘,可以预期:他将修习圣八支道,他将反复修习圣八支道。比丘们,具足善友的比丘如何修习圣八支道,如何反复修习圣八支道?比丘们,在此,比丘修习依远离、依离贪、依灭、导向舍遣的正见……修习依远离、依离贪、依灭、导向舍遣的正定。比丘们,具足善友的比丘正是这样修习圣八支道,这样反复修习圣八支道。”第一经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ; evameva kho, bhikkhave , bhikkhuno ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa uppādāya etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā. Kalyāṇamittassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Paṭhamaṃ.
2-6. 戒具足等五经
50-54“比丘们,太阳升起的前行相与前兆,即是曙光;同样地,比丘们,圣八支道生起的前行相与前兆,即是戒具足。比丘们,对于具足戒的比丘,可以预期……即是欲具足……即是我具足……即是见具足……即是不放逸具足……”第六经。
‘‘Sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa uppādāya etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – sīlasampadā. Sīlasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ… yadidaṃ – chandasampadā… yadidaṃ – attasampadā… yadidaṃ – diṭṭhisampadā… yadidaṃ – appamādasampadā…. Chaṭṭhaṃ.
如理作意具足经
55诸比丘!曙光乃是太阳升起的前导、前兆。同样地,诸比丘!成就如理作意,乃是比丘圣八支道生起的前导、前兆。诸比丘!成就如理作意的比丘,当可预期:他将修习圣八支道,他将多修习圣八支道。诸比丘!成就如理作意的比丘,如何修习、多修习圣八支道呢?诸比丘!在此,比丘修习依止于远离、依止于离贪、依止于灭、回向于舍的正见……(中略)……修习依止于远离、依止于离贪、依止于灭、回向于舍的正定。诸比丘!成就如理作意的比丘,便是这样修习、多修习圣八支道。第七。
‘‘Sūriyassa , bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa uppādāya etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimmittaṃ, yadidaṃ – yonisomanasikārasampadā. Yonisomanasikārasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Sattamaṃ.
善友经
10. 难提经
2-6. 戒具足等五经
57-61比丘们,正如日出有其前兆与预兆,那就是晨光。同样,比丘们,比丘的圣八支道生起有其前兆与预兆,那就是戒具足……那就是欲具足……那就是自具足……那就是见具足……那就是不放逸具足……乃至……第六。
‘‘Sūriyassa , bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa uppādāya etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – sīlasampadā…pe… yadidaṃ – chandasampadā…pe… yadidaṃ – attasampadā…pe… yadidaṃ – diṭṭhisampadā…pe… yadidaṃ – appamādasampadā…pe…. Chaṭṭhaṃ.
如理作意具足经
62“那就是如理作意的成就。诸比丘!对于成就如理作意的比丘,有此可期:他将修习圣八支道,他将多修习圣八支道。诸比丘!成就如理作意的比丘,如何修习圣八支道、多修习圣八支道呢?诸比丘!于此,比丘修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正见……(中略)……修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正定。诸比丘!成就如理作意的比丘,便是这样修习圣八支道、多修习圣八支道。”第七。
‘‘Yadidaṃ – yonisomanasikārasampadā. Yonisomanasikārasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Sattamaṃ.
日广说品第六
213其摄颂:
Tassuddānaṃ –
215善友、戒、意欲,及自我具足;
Kalyāṇamittaṃ sīlañca, chando ca attasampadā;
216见与不放逸,如理作意为第七。
Diṭṭhi ca appamādo ca, yoniso bhavati sattamaṃ.
7. 一法重说品
1. 善友经
2. 住品
戒具足等五经
64-68“诸比丘,有一法能助成圣八支道的生起。哪一法呢?即是戒具足……意欲具足……我具足……见具足……不放逸具足……”第六经。
‘‘Ekadhammo, bhikkhave, bahūpakāro ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa uppādāya. Katamo ekadhammo? Yadidaṃ – sīlasampadā…pe… yadidaṃ – chandasampadā…pe… yadidaṃ – attasampadā…pe… yadidaṃ – diṭṭhisampadā…pe… yadidaṃ – appamādasampadā…pe…. Chaṭṭhaṃ.
如理作意具足经
69那即是——如理作意的圆满。诸比丘,对于具足如理作意的比丘,这是可期待的:他将修习圣八支道,他将多修圣八支道。诸比丘,比丘如何具足如理作意而修习圣八支道,多修圣八支道呢?诸比丘,在此,比丘依远离、依离贪、依灭、向于舍而修习正见;依远离、依离贪、依灭、向于舍而修习正思惟;依远离、依离贪、依灭、向于舍而修习正语;依远离、依离贪、依灭、向于舍而修习正业;依远离、依离贪、依灭、向于舍而修习正命;依远离、依离贪、依灭、向于舍而修习正精进;依远离、依离贪、依灭、向于舍而修习正念;依远离、依离贪、依灭、向于舍而修习正定。诸比丘,比丘即如此具足如理作意而修习圣八支道,多修圣八支道。第七。
‘‘Yadidaṃ – yonisomanasikārasampadā. Yonisomanasikārasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Sattamaṃ.
第一 善友经
有学经
戒具足等五经
71-75舍卫城因缘。“诸比丘,有一法大有助于圣八支道的生起。何等一法?即戒具足……即欲具足……即自具足……即见具足……即不放逸具足……。”第六。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Ekadhammo, bhikkhave, bahūpakāro ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa uppādāya. Katamo ekadhammo? Yadidaṃ – sīlasampadā…pe… yadidaṃ – chandasampadā…pe… yadidaṃ – attasampadā…pe… yadidaṃ – diṭṭhisampadā…pe… yadidaṃ – appamādasampadā…pe…. Chaṭṭhaṃ.
如理作意具足经
76即:如理作意具足。诸比丘,具足如理作意的比丘可望修习圣八支道,多修圣八支道。诸比丘,比丘如何具足如理作意而修习圣八支道、多修圣八支道呢?诸比丘,于此,比丘修习正见……修习以贪之调伏为终极、以嗔之调伏为终极、以痴之调伏为终极的正定。诸比丘,比丘如此具足如理作意,修习圣八支道,多修圣八支道。第七。
‘‘Yadidaṃ – yonisomanasikārasampadā. Yonisomanasikārasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Sattamaṃ.
一法广说品第七
231其摄颂:
Tassuddānaṃ –
233善友、戒,以及善法欲与自我成就;
Kalyāṇamittaṃ sīlañca, chando ca attasampadā;
234正见与不放逸,如理作意是第七。
Diṭṭhi ca appamādo ca, yoniso bhavati sattamaṃ.
8. 第二 一法重颂品
1. 善友经
第一清净经
2-6. 戒具足等五经
78-82诸比丘,我不见有其他任何一法,能像戒具足那样,令未生的圣八支道生起,或令已生的圣八支道修习圆满。……能像欲具足……能像自具足……能像见具足……能像不放逸具足……。」第六。
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yena anuppanno vā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo uppajjati, uppanno vā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchati, yathayidaṃ , bhikkhave, sīlasampadā…pe… yathayidaṃ, bhikkhave, chandasampadā…pe… yathayidaṃ, bhikkhave, attasampadā…pe… yathayidaṃ, bhikkhave, diṭṭhisampadā…pe… yathayidaṃ, bhikkhave, appamādasampadā…pe…. Chaṭṭhaṃ.
如理作意具足经
83诸比丘,这即是如理作意具足。诸比丘,对于具足如理作意的比丘,可预期:他将修习圣八支道,他将多修圣八支道。那么,诸比丘,具足如理作意的比丘如何修习圣八支道、多修圣八支道呢?诸比丘,于此,比丘修习依止远离的正见……修习依止远离、依止离贪、依止灭、导向舍离的正定。诸比丘,具足如理作意的比丘便是这样修习圣八支道、多修圣八支道的。」第七。
‘‘Yathayidaṃ , bhikkhave, yonisomanasikārasampadā. Yonisomanasikārasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Sattamaṃ.
善友经
9. 第二鸡园经
2-6. 戒具足等五经
85-89诸比丘,我不见有其他任何一法,能像戒具足那样,令未生的圣八支道生起,或令已生的圣八支道修习圆满。……能像欲具足……能像自具足……能像见具足……能像不放逸具足……。」第六。
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yena anuppanno vā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo uppajjati, uppanno vā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchati, yathayidaṃ, bhikkhave, sīlasampadā…pe… yathayidaṃ, bhikkhave, chandasampadā…pe… yathayidaṃ, bhikkhave, attasampadā…pe… yathayidaṃ , bhikkhave, diṭṭhisampadā…pe… yathayidaṃ, bhikkhave, appamādasampadā…pe…. Chaṭṭhaṃ.
7. 如理作意具足经
90比丘们,这正是如理作意的成就。比丘们,成就了如理作意的比丘,可预期他将修习圣八支道,将多修圣八支道。比丘们,比丘如何成就如理作意,而修习圣八支道、多修圣八支道呢?比丘们,于此,比丘修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正见……修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正定。比丘们,比丘正是这样成就如理作意,修习圣八支道、多修圣八支道。第七。
‘‘Yathayidaṃ, bhikkhave, yonisomanasikārasampadā. Yonisomanasikārasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha , bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. Evaṃ kho , bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Sattamaṃ.
第二 一法重复品第八
249其摄颂:
Tassuddānaṃ –
251善友与净戒,志欲与自圆满;
Kalyāṇamittaṃ sīlañca, chando ca attasampadā;
252正见与不放逸,如理为第七。
Diṭṭhi ca appamādo ca, yoniso bhavati sattamaṃ.
恒河略说品
第一·东倾经
91舍卫城因缘。诸比丘,犹如恒河向东方倾斜、向东方斜向、向东方流注;同样的,诸比丘,比丘修习、多修圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃斜向、向涅槃流注。诸比丘,比丘如何修习、多修圣八支道,而向涅槃倾斜、向涅槃斜向、向涅槃流注呢?诸比丘,于此,比丘依止远离、依止离贪、依止灭、转向于舍,修习正见……乃至……依止远离、依止离贪、依止灭、转向于舍,修习正定。诸比丘,正是这样,比丘修习、多修圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃斜向、向涅槃流注。第一。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave , bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Paṭhamaṃ.
第二等东倾四经
92-95诸比丘,譬如耶牟那河,东向、斜向东、倾向东;同样地,诸比丘……乃至……诸比丘,譬如阿致罗筏底河,东向、斜向东、倾向东;同样地,诸比丘……乃至……诸比丘,譬如萨罗游河,东向、斜向东、倾向东;同样地,诸比丘……乃至……诸比丘,譬如摩醯河,东向、斜向东、倾向东;同样地,诸比丘……乃至……第五。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yamunā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave…pe… seyyathāpi , bhikkhave, aciravatī nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave…pe… seyyathāpi, bhikkhave, sarabhū nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave…pe… seyyathāpi , bhikkhave, mahī nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave…pe…. Pañcamaṃ.
第六 东倾经
96诸比丘,譬如所有的大河,也就是:恒河、耶牟那河、阿致罗筏底河、萨罗游河、摩醯河,这一切大河都东向、斜向东、倾向东;同样地,诸比丘,比丘修习圣八支道、多修圣八支道,便导向涅槃、斜向涅槃、倾向涅槃。诸比丘,比丘如何修习圣八支道、多修圣八支道,而导向涅槃、斜向涅槃、倾向涅槃呢?诸比丘,于此,比丘依远离、依离贪、依灭、向舍遣修习正见……乃至……依远离、依离贪、依灭、向舍遣修习正定。诸比丘,比丘正是这样修习圣八支道、多修圣八支道,而导向涅槃、斜向涅槃、倾向涅槃。第六。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yā kācimā mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, sabbā tā pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Chaṭṭhaṃ.
第一海倾经
97“诸比丘,就如恒河偏向大海、斜向大海、倾向大海,同样地,比丘修习、多修圣八支道,便偏向涅槃、斜向涅槃、倾向涅槃。诸比丘,比丘如何修习、多修圣八支道,而偏向涅槃、斜向涅槃、倾向涅槃呢?诸比丘,于此,比丘依止远离修习正见……乃至……依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣修习正定。诸比丘,正是这样,比丘修习、多修圣八支道,便偏向涅槃、斜向涅槃、倾向涅槃。第一。”
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, gaṅgā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Paṭhamaṃ.
2-6. 第二等海倾五经
98-102诸比丘,正如耶牟那河流向大海、归向大海、趋归大海;同样地,比丘也……乃至……诸比丘,正如阿致罗筏底河流向大海、归向大海、趋归大海;同样地,比丘也……乃至……诸比丘,正如萨罗游河流向大海、归向大海、趋归大海;同样地,比丘也……乃至……诸比丘,正如摩醯河流向大海、归向大海、趋归大海;同样地,比丘也……乃至……诸比丘,正如所有的大河——即恒河、耶牟那河、阿致罗筏底河、萨罗游河、摩醯河——全都流向大海、归向大海、趋归大海;同样地,比丘修习圣八支道、多修圣八支道,便流向涅槃、归向涅槃、趋归涅槃。诸比丘,比丘如何修习圣八支道、多修圣八支道,从而流向涅槃、归向涅槃、趋归涅槃呢?诸比丘,于此,比丘依止远离、依止离贪、依止灭尽、转向舍遣而修习正见……乃至……依止远离、依止离贪、依止灭尽、转向舍遣而修习正定。诸比丘,比丘便是如此修习圣八支道、多修圣八支道,从而流向涅槃、归向涅槃、趋归涅槃。第六。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yamunā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, aciravatī nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi , bhikkhave, sarabhū nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, mahī nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, yā kācimā mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, sabbā tā samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Chaṭṭhaṃ.
恒河广说品 第一
265其摄颂:
Tassuddānaṃ –
267六者流注于东,六者流注于海;
Cha pācīnato ninnā, cha ninnā ca samuddato;
268此二六成十二,是故称为品。
Ete dve cha dvādasa honti, vaggo tena pavuccatīti;
269恒河中略,东流之教说,依止远离,十二经为初品。
Gaṅgāpeyyālī pācīnaninnavācanamaggī, vivekanissitaṃ dvādasakī paṭhamakī.
2. 第二恒河中略品
1. 第一东倾经
第一不善人经
2-6. 第二等东倾五经
104诸比丘,犹如耶牟那河向东流、向东倾、向东斜;同样地,诸比丘,比丘……(略)……这是第二经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yamunā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… dutiyaṃ.
105诸比丘,犹如阿致罗筏底河向东流、向东倾、向东斜;同样地,诸比丘,比丘……(略)……这是第三经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, aciravatī nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… tatiyaṃ.
6. 非善士经第二
107诸比丘,譬如摩醯河趋东、向东倾斜、流向东方;同样地,诸比丘,比丘……为第五。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahī nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… pañcamaṃ.
108诸比丘,譬如那些大河——恒河、耶牟那河、阿致罗筏底河、萨罗游河、摩醯河——所有这些河都趋东、向东倾斜、流向东方;同样地,诸比丘,比丘……为第六。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā kācimā mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, sabbā tā pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… chaṭṭhaṃ.
第一海倾经
109比丘们,犹如恒河趋向大海、低垂向海、汇流于海,同样地,比丘修习圣八支道、多修圣八支道时,心便趋向涅槃、低垂向涅槃、汇入涅槃。比丘们,比丘怎样修习圣八支道、多修圣八支道,而能趋向涅槃、低垂向涅槃、汇入涅槃呢?比丘们,于此有比丘修习正见,以贪欲的去除为深入处,以瞋恚的去除为归宿,以愚痴的去除为终点……修习正定,以贪欲的去除为深入处,以瞋恚的去除为归宿,以愚痴的去除为终点。比丘们,比丘正是这样修习圣八支道、多修圣八支道,他便趋向涅槃、低垂向涅槃、汇入涅槃。第一经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Paṭhamaṃ.
第二至第六 海倾五经
110诸比丘,犹如耶牟那河向大海低斜、向大海倾注、向大海奔流;正是如此,诸比丘,比丘……此是第二。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yamunā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… dutiyaṃ.
第七 瓶经
112诸比丘,犹如萨罗游河向大海低斜、向大海倾注、向大海奔流;正是如此,诸比丘,比丘……此是第四。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, sarabhū nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… catutthaṃ.
第八 定经
114诸比丘,譬如一切大河,即:恒河、耶牟那河、阿致罗筏底河、萨罗游河、摩醯河,皆趋向大海、归入大海、倾向大海;同样地,诸比丘,比丘修习圣八支道、多修习圣八支道,即趋向涅槃、归入涅槃、倾向涅槃。诸比丘,比丘如何修习圣八支道、多修习圣八支道,而趋向涅槃、归入涅槃、倾向涅槃呢?诸比丘,比丘于此修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正见……修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正定。诸比丘,比丘如此修习圣八支道、多修习圣八支道,便趋向涅槃、归入涅槃、倾向涅槃。第六。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā kācimā mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, sabbā tā samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Chaṭṭhaṃ.
287(调伏贪十二事,其二,称为“趋向大海”。)
(Rāgavinayadvādasakī dutiyakī samuddaninnanti).
第一 东倾经
9. 受经
第二至第六 东倾五经
116诸比丘!譬如耶牟那河,流向东方、倾向东方、趋向东方;同样地,诸比丘,比丘……第二。
Seyyathāpi , bhikkhave, yamunā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… dutiyaṃ.
10. 优低耶经
118诸比丘!譬如萨罗游河,流向东方、倾向东方、趋向东方;同样地,诸比丘,比丘……第四。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sarabhū nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… catutthaṃ.
邪性品第三
120诸比丘,譬如任何大河,即:恒河、耶牟那河、阿致罗筏底河、萨罗游河、摩醯河,所有这些大河都倾向东方、倾注东方、流向东方;同样地,诸比丘,比丘……第六。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā kācimā mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, sabbā tā pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… chaṭṭhaṃ.
1. 第一向海经
121诸比丘,犹如恒河向大海倾斜、向大海倾注、向大海流去;同样地,比丘修习、多修习圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去。诸比丘,比丘如何修习、多修习圣八支道而向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去呢?诸比丘,在此,比丘修习正见,以不死为归趣、以不死为彼岸、以不死为终极……修习正定,以不死为归趣、以不死为彼岸、以不死为终极。诸比丘,比丘如此修习、多修习圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去。第一。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha , bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Paṭhamaṃ.
2-6. 第二等向海倾斜五经
122-126诸比丘,犹如耶牟那河向大海倾斜、向大海倾注、向大海流去;诸比丘,同样地,比丘……诸比丘,犹如阿致罗筏底河向大海倾斜、向大海倾注、向大海流去;诸比丘,同样地,比丘……诸比丘,犹如萨罗游河向大海倾斜、向大海倾注、向大海流去;诸比丘,同样地,比丘……诸比丘,犹如摩醯河向大海倾斜、向大海倾注、向大海流去;诸比丘,同样地,比丘……诸比丘,犹如任何大河——恒河、耶牟那河、阿致罗筏底河、萨罗游河、摩醯河——全都向大海倾斜、倾注、流去;同样地,比丘修习、多修习圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去。诸比丘,比丘如何修习、多修习圣八支道而向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去呢?诸比丘,在此,比丘修习正见,以不死为归趣、以不死为彼岸、以不死为终极……修习正定,以不死为归趣、以不死为彼岸、以不死为终极。诸比丘,比丘如此修习、多修习圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去。第六。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yamunā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, aciravatī nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, sarabhū nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, mahī nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, yā kācimā mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā , yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, sabbā tā samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Chaṭṭhaṃ.
不死归趣十二品 第三品
第一东倾经
127诸比丘,譬如恒河向东方倾斜、向东方倾注、向东方流向;同样,诸比丘,比丘修习圣八支道、多修圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流向。诸比丘,比丘如何修习圣八支道、多修圣八支道,而向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流向呢?诸比丘,于此,比丘修习正见,向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流向……修习正定,向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流向。诸比丘,比丘如此修习圣八支道、多修圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流向。第一。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Paṭhamaṃ.
第二等东倾五经
128-132诸比丘,譬如耶牟那河向东倾斜、向东倾注、向东流去;同样地,比丘……。
诸比丘,譬如阿致罗筏底河向东倾斜、向东倾注、向东流去;同样地,比丘……。
诸比丘,譬如萨罗游河向东倾斜、向东倾注、向东流去;同样地,比丘……。
诸比丘,譬如摩醯河向东倾斜、向东倾注、向东流去;同样地,比丘……。
诸比丘,正如这五条大河——恒河、耶牟那河、阿致罗筏底河、萨罗游河、摩醯河,全都向东倾斜、向东倾注、向东流去;同样地,比丘修习圣八支道、多修习圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去。
比丘如何修习圣八支道、多修习圣八支道,而向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去呢?
诸比丘,于此,比丘修习正见,向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去……乃至修习正定,向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去。
诸比丘,比丘如是修习圣八支道、多修习圣八支道,便向涅槃倾斜、向涅槃倾注、向涅槃流去。
第六。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yamunā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, aciravatī nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, sarabhū nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, mahī nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, yā kācimā mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, sabbā tā pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Chaṭṭhaṃ.
第一海倾经
133诸比丘,譬如恒河趣向大海、倾向大海、汇归大海;同样地,诸比丘,比丘修习圣八支道、多修习圣八支道,便趣向涅槃、倾向涅槃、汇归涅槃。诸比丘,比丘如何修习圣八支道、多修习圣八支道,而趣向涅槃、倾向涅槃、汇归涅槃呢?诸比丘,于此,比丘修习正见,趣向涅槃、倾向涅槃、汇归涅槃……修习正定,趣向涅槃、倾向涅槃、汇归涅槃。诸比丘,比丘如是修习圣八支道、多修习圣八支道,便趣向涅槃、倾向涅槃、汇归涅槃。第一。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Paṭhamaṃ.
2-6. 第二等海倾五经
134-138诸比丘,犹如耶牟那河趋向大海、斜向大海、流向大海;同样地,比丘……犹如阿致罗筏底河趋向大海、斜向大海、流向大海;同样地,比丘……犹如萨罗游河趋向大海、斜向大海、流向大海;同样地,比丘……犹如摩醯河趋向大海、斜向大海、流向大海;同样地,诸比丘,犹如那些大河——也就是恒河、耶牟那河、阿致罗筏底河、萨罗游河、摩醯河——全都趋向大海、斜向大海、流向大海;同样地,修习圣八支道、多修圣八支道的比丘,也就趋向涅槃、斜向涅槃、流向涅槃。诸比丘,比丘如何修习圣八支道、多修圣八支道,而能趋向涅槃、斜向涅槃、流向涅槃呢?诸比丘,在此,比丘修习趋向涅槃、斜向涅槃、流向涅槃的正见……乃至修习趋向涅槃、斜向涅槃、流向涅槃的正定。诸比丘,比丘这样修习圣八支道、多修圣八支道,便趋向涅槃、斜向涅槃、流向涅槃。第六经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yamunā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi , bhikkhave, aciravatī nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, sarabhū nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, mahī nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… seyyathāpi, bhikkhave, yā kācimā mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī sarabhū, mahī, sabbā tā samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Chaṭṭhaṃ.
恒河广说
第二恒河广说品
312摄颂:
Tassuddānaṃ –
314六者向东倾注,六者倾注入海;
Cha pācīnato ninnā, cha ninnā ca samuddato;
315这两个六合为十二,因此称为品;
Ete dve cha dvādasa honti, vaggo tena pavuccatīti;
316倾向涅槃者:十二集、四集、六集、九集。
Nibbānaninno dvādasakī, catutthakī chaṭṭhā navakī.
5.不放逸广说品
1.如来经
139在舍卫城。诸比丘,一切有情——不论无足、二足、四足或多足,有色或无色,有想、无想或非想非非想——如来,阿拉汉、正自觉者,被称为他们当中的最上者。同样地,诸比丘,一切善法皆以不放逸为根本,汇归于不放逸;不放逸被称为这些法中的最上者。诸比丘,对于不放逸的比丘,应可预期:他将修习圣八支道,并多修习圣八支道。诸比丘,比丘如何不放逸地修习及多修习圣八支道呢?诸比丘,在此,比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭、回向于舍的正见……修习依止远离、依止离贪、依止灭、回向于舍的正定。诸比丘,比丘如此不放逸地修习圣八支道,多修习圣八支道。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti.
321“诸比丘!在所有众生之中——无论是无足的、二足的、四足的,还是多足的;无论是有色的、无色的;有想的、无想的,或是非想非非想的——如来被尊为最上者、阿拉汉、正自觉者。同样地,诸比丘!凡是任何善法,都以不放逸为根本,都汇归于不放逸;不放逸在这些法之中,被尊为最上者。诸比丘!对于不放逸的比丘,这是应当期待的:他将修习圣八支道,将多修习圣八支道。那么,比丘如何以不放逸修习、多修习圣八支道呢?诸比丘!在此,比丘修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正见……修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正定。诸比丘!比丘便是这样以不放逸修习、多修习圣八支道的。”
‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca , bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti.
322“诸比丘!在所有众生之中——无论是无足的、二足的、四足的,还是多足的;无论是有色的、无色的;有想的、无想的,或是非想非非想的——如来被尊为最上者、阿拉汉、正自觉者。同样地,诸比丘!凡是任何善法,都以不放逸为根本,都汇归于不放逸;不放逸在这些法之中,被尊为最上者。诸比丘!对于不放逸的比丘,这是应当期待的:他将修习圣八支道,将多修习圣八支道。那么,比丘如何以不放逸修习、多修习圣八支道呢?诸比丘!在此,比丘修习汇入不死、以不死为彼岸、以不死为终极的正见……修习汇入不死、以不死为彼岸、以不死为终极的正定。诸比丘!比丘便是这样以不放逸修习、多修习圣八支道的。”
‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha , bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti.
323诸比丘!在所有众生之中——无论是无足的、二足的、四足的,还是多足的;无论是有色的、无色的;有想的、无想的,或是非想非非想的——如来被尊为最上者、阿拉汉、正自觉者。同样地,诸比丘!凡是任何善法,都以不放逸为根本,都汇归于不放逸;不放逸在这些法之中,被尊为最上者。诸比丘!对于不放逸的比丘,这是应当期待的:他将修习圣八支道,将多修习圣八支道。那么,比丘如何以不放逸修习、多修习圣八支道呢?诸比丘!在此,比丘修习倾向于涅槃、趣向涅槃、朝向涅槃的正见……修习倾向于涅槃、趣向涅槃、朝向涅槃的正定。诸比丘!比丘便是这样以不放逸修习、多修习圣八支道的。
‘‘Yāvatā , bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Paṭhamaṃ.
2. 足迹经
140诸比丘,譬如一切林栖动物的足迹,全都汇入象足之中;象足因其广大的缘故,被赞为它们当中第一。同样地,诸比丘,一切善法皆以不放逸为根,汇归于不放逸;不放逸即被赞为那些法中的第一。诸比丘,对于不放逸的比丘,这是可期待的:他将修习圣八支道,他将多修习圣八支道。诸比丘,比丘如何不放逸地修习圣八支道、多修习圣八支道呢?诸比丘,于此,比丘修习依止于远离、依止于离贪、依止于灭、导向于舍遣的正见……(中略)……修习依止于远离、依止于离贪、依止于灭、导向于舍遣的正定。诸比丘,比丘如此,以不放逸修习圣八支道、多修习圣八支道。」第二。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti; hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ – mahantattena; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Dutiyaṃ.
3-7. 屋顶等五经
141诸比丘,譬如尖顶屋上的任何椽子,全部趋向屋顶、朝向屋顶、汇归屋顶;屋顶即被称为它们中的最上。同样地,诸比丘……(中略)……第三。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā; kūṭaṃ tāsaṃ aggamakkhāyati ; evameva kho, bhikkhave…pe… tatiyaṃ.
142诸比丘,正如一切根香之中,黑沉香被许为最上。同样地,诸比丘……(中略)……第四。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ye keci mūlagandhā, kāḷānusāriyaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave…pe… catutthaṃ.
143诸比丘,正如一切心材香之中,红檀香被推为最上。同样地,诸比丘……(中略)……第五。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave…pe… pañcamaṃ.
第一沙门性经
145诸比丘,正如一切小王皆是转轮王之随从,而转轮王被尊为最上;同样地,诸比丘……(中略)……这是第七。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci kuṭṭarājāno, sabbe te rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṃ cakkavatti aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave…pe… sattamaṃ.
8-10. 月等三经
第二沙门性经
147诸比丘,比如秋季,天宇晴朗无云,太阳升上虚空,驱散一切黑暗,照耀、炽热、光辉;同样地,诸比丘……(中略)……这是第九。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca; evameva kho, bhikkhave…pe… navamaṃ.
7. 第一梵性经
337凡是有关如来的部分,也应像那样详细解说。
(Yadapi tathāgataṃ, tadapi vitthāretabbaṃ).
第五不放逸广说品
339其摄颂如下:
Tassuddānaṃ –
341如来、足迹、顶峰,根、心材与茉莉;
Tathāgataṃ padaṃ kūṭaṃ, mūlaṃ sāro ca vassikaṃ;
342王、月、太阳,以布料为第十项。
Rājā candimasūriyā ca, vatthena dasamaṃ padaṃ.
第六 力所作品
力经
149舍卫城缘起。“诸比丘,犹如一切需用力完成的劳作,全都依靠大地,立足于大地,才得以完成;同样地,诸比丘,比丘依靠戒,立足于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道。诸比丘,比丘如何依靠戒,立足于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道呢?诸比丘,于此,比丘修习正见,它依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣……(经文省略)诸比丘,比丘正是这样依靠戒,立足于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道。”
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci balakaraṇīyā kammantā karīyanti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete balakaraṇīyā kammantā karīyanti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti.
347(正如恒河对岸系列那般详尽展开,此经是完备的,细节已广为开演。)
(Paragaṅgāpeyyālīvaṇṇiyato paripuṇṇasuttanti vitthāramaggī).
348“诸比丘!譬如一切需要力量的工作,都依靠大地、立于大地,才能完成;同样地,诸比丘!比丘依靠戒、立于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道。诸比丘!比丘如何依靠戒、立于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道?诸比丘!于此,比丘修习正见,以调伏贪为终极,以调伏嗔为终极,以调伏痴为终极;……修习正定,以调伏贪为终极,以调伏嗔为终极,以调伏痴为终极。诸比丘!比丘如此依靠戒、立于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道。”
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ye keci balakaraṇīyā kammantā karīyanti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete balakaraṇīyā kammantā karīyanti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti. Kathañca , bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti.
349“诸比丘!譬如一切需要力量的工作,都依靠大地、立于大地,才能完成;同样地,诸比丘!比丘依靠戒、立于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道。诸比丘!比丘如何依靠戒、立于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道?诸比丘!于此,比丘修习正见,趣向不死,以不死为彼岸,以不死为终极;……修习正定,趣向不死,以不死为彼岸,以不死为终极。诸比丘!比丘如此依靠戒、立于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道。”
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ye keci balakaraṇīyā kammantā karīyanti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete balakaraṇīyā kammantā karīyanti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti.
350诸比丘!譬如一切需要力量的工作,都依靠大地、立于大地,才能完成;同样地,诸比丘!比丘依靠戒、立于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道。诸比丘!比丘如何依靠戒、立于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道?诸比丘!于此,比丘修习正见,倾向涅槃、趣向涅槃、临入涅槃;……修习正定,倾向涅槃、趣向涅槃、临入涅槃。诸比丘!比丘如此依靠戒、立于戒,修习圣八支道,多修习圣八支道。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ye keci balakaraṇīyā kammantā karīyanti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete balakaraṇīyā kammantā karīyanti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Paṭhamaṃ.
2. 种子经
第二梵性经
3. 龙经
151诸比丘!犹如龙王依止雪山王而增长身体、获得力量;在那里增长身体、获得力量后,它们进入小池;从小池出来后进入大池;从大池出来后进入小河;从小河出来后进入大河;从大河出来后进入大海,在那里,它们的身体达到广大与伟大。同样,诸比丘!比丘依止戒、安住于戒,修习圣八支道、多修习圣八支道,便在诸法上达到广大与伟大。诸比丘!比丘如何依止戒、安住于戒,修习圣八支道、多修习圣八支道,而在诸法上达到广大与伟大呢?诸比丘!在此,比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣的正见……修习依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣的正定……诸比丘!比丘如此依止戒、安住于戒,修习圣八支道、多修习圣八支道,于诸法达到广大与伟大。第三经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, himavantaṃ pabbatarājaṃ nissāya nāgā kāyaṃ vaḍḍhenti, balaṃ gāhenti; te tattha kāyaṃ vaḍḍhetvā balaṃ gāhetvā kusobbhe otaranti, kusobbhe otaritvā mahāsobbhe otaranti, mahāsobbhe otaritvā kunnadiyo otaranti, kunnadiyo otaritvā mahānadiyo otaranti, mahānadiyo otaritvā mahāsamuddaṃ otaranti, te tattha mahantattaṃ vepullattaṃ āpajjanti kāyena; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesu. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesu? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesū’’ti. Tatiyaṃ.
树经
第一梵行经
瓶经
153诸比丘!譬如倒置的瓶子只会向外倒水,而不会倒吸回来;同样地,诸比丘!比丘修习圣八支道、多修习圣八支道时,只会倾出诸恶不善法,不会让其倒回。诸比丘!比丘如何修习圣八支道、多修习圣八支道,而能倾出诸恶不善法,不会倒回呢?诸比丘!在此,比丘依止远离、依止离贪、依止灭、转向于舍,修习正见……依止远离、依止离贪、依止灭、转向于舍,修习正定。诸比丘!比丘如此修习圣八支道、多修习圣八支道,只会倾出诸恶不善法,不会倒回。第五。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, kumbho nikkujjo vamateva udakaṃ, no paccāvamati; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto vamateva pāpake akusale dhamme, no paccāvamati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto vamateva pāpake akusale dhamme, no paccāvamati? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto vamateva pāpake akusale dhamme, no paccāvamatī’’ti. Pañcamaṃ.
谷经
10. 第二梵行经
虚空经
155诸比丘,譬如空中吹着种种风:东风也吹,西风也吹,北风也吹,南风也吹;有尘风也吹,无尘风也吹;冷风也吹,热风也吹;微风也吹,强风也吹。同样地,诸比丘,当比丘修习圣八支道、多修习圣八支道时,四念处也达到修习圆满,四正勤也达到修习圆满,四神足也达到修习圆满,五根也达到修习圆满,五力也达到修习圆满,七觉支也达到修习圆满。诸比丘,比丘如何修习圣八支道、多修习圣八支道,而能令四念处也达到修习圆满,四正勤也达到修习圆满,四神足也达到修习圆满,五根也达到修习圆满,五力也达到修习圆满,七觉支也达到修习圆满呢?诸比丘,于此,比丘修习正见……(中略)……修习正定,依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣……(中略)……诸比丘,比丘如此修习圣八支道、多修习圣八支道时,四念处也达到修习圆满,四正勤也达到修习圆满,四神足也达到修习圆满,五根也达到修习圆满,五力也达到修习圆满,七觉支也达到修习圆满。第七经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ākāse vividhā vātā vāyanti – puratthimāpi vātā vāyanti, pacchimāpi vātā vāyanti, uttarāpi vātā vāyanti, dakkhiṇāpi vātā vāyanti, sarajāpi vātā vāyanti, arajāpi vātā vāyanti, sītāpi vātā vāyanti, uṇhāpi vātā vāyanti, parittāpi vātā vāyanti, adhimattāpi vātā vāyanti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroto cattāropi satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi sammappadhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi iddhipādā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi indriyāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi balāni bhāvanāparipūriṃ gacchanti, sattapi bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti. Kathañca, bhikkhave, bhikkhuno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroto cattāropi satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi sammappadhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi iddhipādā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi indriyāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi balāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, sattapi bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroto cattāropi satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi sammappadhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi iddhipādā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi indriyāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi balāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, sattapi bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchantī’’ti. Sattamaṃ.
8. 第一云经
行道品第四
9. 第二云经
157诸比丘,譬如已生起的大云,被大风在中途驱散、平息;同样地,诸比丘,比丘修习圣八支道、多修习圣八支道时,能使所生起的诸恶不善法在中途消散而平息。诸比丘,比丘如何修习圣八支道、多修习圣八支道,而使所生起的诸恶不善法在中途消散而平息呢?诸比丘,在此,比丘修习正见……乃至……修习正定,依止于远离、依止于离欲、依止于灭,转向于舍……诸比丘,比丘这样修习圣八支道、多修习圣八支道时,能使所生起的诸恶不善法在中途消散而平息。第九经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uppannaṃ mahāmeghaṃ, tamenaṃ mahāvāto antarāyeva antaradhāpeti vūpasameti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto uppannuppanne pāpake akusale dhamme antarāyeva antaradhāpeti vūpasameti. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto uppannuppanne pāpake akusale dhamme antarāyeva antaradhāpeti vūpasameti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto uppannuppanne pāpake akusale dhamme antarāyeva antaradhāpeti vūpasametī’’ti. Navamaṃ.
10. 船经
158诸比丘,譬如一艘海船,以藤绳系缚,在水中浸泡六个月后,于冬季被拖上陆地,那些绑绳经风吹日晒,又被雨季的雨水浇淋,便轻易地松弛、朽烂了;同样地,诸比丘,比丘修习圣八支道、多修习圣八支道时,诸结便轻易地松弛、朽烂。诸比丘,比丘如何修习圣八支道、多修习圣八支道,而使诸结轻易地松弛、朽烂呢?诸比丘,在此,比丘修习正见……乃至……修习正定,依止于远离、依止于离欲、依止于灭,转向于舍……诸比丘,比丘这样修习圣八支道、多修习圣八支道时,诸结便轻易地松弛、朽烂。第十经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sāmuddikāya nāvāya vettabandhanabandhāya cha māsāni udake pariyādāya hemantikena thalaṃ ukkhittāya vātātapaparetāni bandhanāni tāni pāvussakena meghena abhippavuṭṭhāni appakasireneva paṭippassambhanti, pūtikāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroto appakasireneva saṃyojanāni paṭippassambhanti, pūtikāni bhavanti . Kathañca, bhikkhave, bhikkhuno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroto appakasireneva saṃyojanāni paṭippassambhanti, pūtikāni bhavanti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroto appakasireneva saṃyojanāni paṭippassambhanti, pūtikāni bhavantī’’ti. Dasamaṃ.
11. 客堂经
159诸比丘,犹如有一间供旅客住宿的客堂。人们从东方来,便在那里住下;从西方来,便在那里住下;从北方来,便在那里住下;从南方来,便在那里住下。刹帝利来,也住下;婆罗门来,也住下;吠舍来,也住下;首陀罗来,也住下。同样地,诸比丘,当一位比丘修习、多修习圣八支道时,对于那些应以证智遍知的法,他便以证智遍知;对于那些应以证智断除的法,他便以证智断除;对于那些应以证智证得的法,他便以证智证得;对于那些应以证智修习的法,他便以证智修习。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āgantukāgāraṃ. Tattha puratthimāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, pacchimāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, uttarāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, dakkhiṇāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, khattiyāpi āgantvā vāsaṃ kappenti, brāhmaṇāpi āgantvā vāsaṃ kappenti, vessāpi āgantvā vāsaṃ kappenti, suddāpi āgantvā vāsaṃ kappenti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto ye dhammā abhiññā pariññeyyā, te dhamme abhiññā parijānāti , ye dhammā abhiññā pahātabbā, te dhamme abhiññā pajahati, ye dhammā abhiññā sacchikātabbā, te dhamme abhiññā sacchikaroti, ye dhammā abhiññā bhāvetabbā, te dhamme abhiññā bhāveti.
379诸比丘,哪些法应以证智遍知?即是五取蕴。哪五种呢?即:色取蕴……乃至识取蕴。诸比丘,这些就是应以证智遍知的法。诸比丘,哪些法应以证智断除?无明与有爱。诸比丘,这些就是应以证智断除的法。诸比丘,哪些法应以证智证得?明与解脱。诸比丘,这些就是应以证智证得的法。诸比丘,哪些法应以证智修习?止与观。诸比丘,这些就是应以证智修习的法。那么,诸比丘,比丘如何修习、多修习圣八支道,便能以证智遍知那些应以证智遍知的法……以证智修习那些应以证智修习的法呢?诸比丘,于此,比丘修习正见……修习正定,依止远离、依止离贪、依止灭,向于舍。……诸比丘,正是这样,比丘修习、多修习圣八支道,能以证智遍知那些应以证智遍知的法,能以证智断除那些应以证智断除的法,能以证智证得那些应以证智证得的法,能以证智修习那些应以证智修习的法。
‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā? Pañcupādānakkhandhātissa vacanīyaṃ. Katame pañca? Seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho…pe… viññāṇupādānakkhandho. Ime, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā. Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā? Avijjā ca bhavataṇhā ca – ime, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā. Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā? Vijjā ca vimutti ca – ime, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā. Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā? Samatho ca vipassanā ca – ime, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto, ye dhammā abhiññā pariññeyyā te dhamme abhiññā parijānāti…pe… ye dhammā abhiññā bhāvetabbā, te dhamme abhiññā bhāveti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto ye dhammā abhiññā pariññeyyā, te dhamme abhiññā parijānāti, ye dhammā abhiññā pahātabbā, te dhamme abhiññā pajahati, ye dhammā abhiññā sacchikātabbā, te dhamme abhiññā sacchikaroti, ye dhammā abhiññā bhāvetabbā, te dhamme abhiññā bhāvetī’’ti. Ekādasamaṃ.
12. 河经
160诸比丘,譬如恒河向东流淌,趋向东方,倾向东方。那时,有一大群人拿着锄头与篮子前来,说:‘我们要让这条恒河向西流淌,趋向西方,倾向西方。’诸比丘,你们意下如何?那群人能让恒河向西流淌,趋向西方,倾向西方吗?”“不能,尊者。”“那是什么原因呢?”“尊者,恒河是向东流淌、趋向东方、倾向东方的,要让它向西流淌、趋向西方、倾向西方,绝非容易。那群人只会徒受疲劳与困扰。”“同样地,诸比丘,当比丘修习圣八支道并多加修习时,或有国王、大臣、朋友、同僚、亲戚或血亲以财物相邀:‘来吧,善男子,这些袈裟衣有何用处?为何剃头持钵游行?来吧,还俗后享受财富,并多修福业吧!’诸比丘,那位正在修习并多修习圣八支道的比丘,将舍弃学处而还俗——这是不可能的。那是什么原因呢?诸比丘,因为那颗心长久以来即倾向远离、趋向远离、倾向远离,所以它不可能还俗。诸比丘,比丘又如何修习圣八支道、多修习圣八支道呢?诸比丘,于此,比丘修习正见,依止远离……(中略)……修习正定,依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣……(中略)……诸比丘,比丘正是这样修习圣八支道,多修习圣八支道。”(凡应以力作的,也应详述。)第十二经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. Atha mahājanakāyo āgaccheyya kuddāla-piṭakaṃ ādāya – ‘mayaṃ imaṃ gaṅgaṃ nadiṃ pacchāninnaṃ karissāma pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’nti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so mahājanakāyo gaṅgaṃ nadiṃ pacchāninnaṃ kareyya pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Gaṅgā, bhante, nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. Sā na sukarā pacchāninnaṃ kātuṃ pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāraṃ. Yāvadeva pana so mahājanakāyo kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, bhikkhuṃ ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāventaṃ ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarontaṃ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā ñātisālohitā vā bhogehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyyuṃ – ‘ehambho purisa, kiṃ te ime kāsāvā anudahanti, kiṃ muṇḍo kapālamanusaṃcarasi! Ehi, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu, puññāni ca karohī’ti. So vata, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Yañhi taṃ, bhikkhave, cittaṃ dīgharattaṃ vivekaninnaṃ vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ taṃ vata hīnāyāvattissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha , bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. (Yadapi balakaraṇīyaṃ, tadapi vitthāretabbaṃ.) Dvādasamaṃ.
力所作品第六
384其摄颂:
Tassuddānaṃ –
386力、种子与龙,树、罐与针;
Balaṃ bījañca nāgo ca, rukkho kumbhena sūkiyā;
387虚空与二云,船、客、河。
Ākāsena ca dve meghā, nāvā āgantukā nadīti.
7. 诸寻求品
1. 诸寻求经
7. 诸寻求品
寻求经
5. 外道游方者品
393“诸比丘,有此三种寻求。哪三种呢?欲的寻求、有的寻求、梵行的寻求——诸比丘,这便是三种寻求。诸比丘,为了证知这三种寻求,应当修习圣八支道。什么是圣八支道?诸比丘,在此,比丘修习正见……修习正定,以调伏贪为终极、调伏嗔为终极、调伏痴为终极。诸比丘,为了证知这三种寻求,应当修习此圣八支道。”
‘‘Tisso imā kho, bhikkhave, esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā – imā kho, bhikkhave, tisso esanā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti.
394“诸比丘,有三种寻求。哪三种?即欲寻求、有寻求、梵行寻求。诸比丘,这便是三种寻求。诸比丘,为了证知这三种寻求,应当修习圣八支道。什么是圣八支道?诸比丘,在此,比丘修习正见……修习正定,此正定以不死为所入、以不死为趣向、以不死为终极。诸比丘,为了证知这三种寻求,应当修习此圣八支道。”
‘‘Tisso imā kho, bhikkhave, esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā – imā kho, bhikkhave, tisso esanā. Imāsaṃ kho , bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti.
395诸比丘,有三种寻求。哪三种?即欲寻求、有寻求、梵行寻求。诸比丘,这便是三种寻求。诸比丘,为了证知这三种寻求,应当修习圣八支道。什么是圣八支道?诸比丘,在此,比丘修习正见……修习正定,此正定向涅槃趋近、向涅槃趣入、以涅槃为归宿。诸比丘,为了证知这三种寻求,应当修习此圣八支道。
‘‘Tisso imā kho, bhikkhave, esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā – imā kho, bhikkhave, tisso esanā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti.
396诸比丘,有三种寻求。哪三种?即欲寻求、有寻求、梵行寻求。诸比丘,这便是三种寻求。诸比丘,为了遍知这三种寻求……应当修习此圣八支道。(凡是证知之处,也应以遍知来详述。)
‘‘Tisso imā, bhikkhave, esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā – imā kho, bhikkhave, tisso esanā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ pariññāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. (Yadapi abhiññā, tadapi pariññāya vitthāretabbaṃ.)
397诸比丘,有三种寻求。哪三种?即欲寻求、有寻求、梵行寻求。诸比丘,这便是三种寻求。诸比丘,为了遍尽这三种寻求……乃至……应修习此八支圣道。(凡是为了证知的,也应为遍尽而详说。)
‘‘Tisso imā, bhikkhave, esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā – imā kho, bhikkhave, tisso esanā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ parikkhayāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. (Yadapi abhiññā, tadapi parikkhayāya vitthāretabbaṃ.)
398诸比丘,有三种寻求。哪三种?即欲寻求、有寻求、梵行寻求。诸比丘,这便是三种寻求。诸比丘,为了断除这三种寻求,应修习八支圣道。什么是八支圣道?诸比丘,于此,比丘修习正见……乃至……修习正定,依止于远离、依止于离贪、依止于灭、转向于舍……。诸比丘,为了断除这三种寻求,应修习此八支圣道。(凡是为了证知的,也应为断除而详说。)第一。
‘‘Tisso imā, bhikkhave, esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā – imā kho, bhikkhave, tisso esanā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ pahānāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ pahānāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. (Yadapi abhiññā, tadapi pahānāya vitthāretabbaṃ.) Paṭhamaṃ.
第二 施设经
贪离贪经
漏经
163诸比丘,有此三种漏。哪三种?欲漏、有漏、无明漏。诸比丘,为了证知、遍知、遍尽、断除这三种漏……应修习此八支圣道。第三。
‘‘Tayome, bhikkhave, āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo – ime kho, bhikkhave, tayo āsavā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇannaṃ āsavānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Tatiyaṃ.
4. 有经
断除结缚等六经
5. 苦性经
165诸比丘,有三种苦性。哪三种?即苦苦性、行苦性、变易苦性。诸比丘,这就是三种苦性。诸比丘,为了证知、遍知、遍尽、断除这三种苦性……(中略)……应修习八支圣道。第五。
‘‘Tisso imā, bhikkhave, dukkhatā. Katamā tisso? Dukkhadukkhatā, saṅkhāradukkhatā, vipariṇāmadukkhatā – imā kho, bhikkhave, tisso dukkhatā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ dukkhatānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Pañcamaṃ.
6. 荒地经
8. 无取般涅槃经
7. 垢秽经
167诸比丘,有这三种垢。哪三种?贪是垢,嗔是垢,痴是垢——诸比丘,这正是三种垢。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、舍断此三种垢,……应修习此八支圣道。第七。
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, malāni. Katamāni tīṇi? Rāgo malaṃ, doso malaṃ, moho malaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi malāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇannaṃ malānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Sattamaṃ.
8. 迫恼经
外道广说品第五
9. 受经
169诸比丘,有三种受。哪三种?乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘,这就是三种受。诸比丘,为了证知、遍知、灭尽、舍断这三种受……应修习此八支圣道。第九经。
‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ vedanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Navamaṃ.
10. 渴爱经
170诸比丘,有这三种渴爱。哪三种?欲爱、有爱、无有爱。诸比丘,这就是三种渴爱。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、舍断这三种渴爱,应当修习八支圣道。什么是八支圣道呢?诸比丘,一位比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭、回向于舍的正见;……修习依止远离、依止离贪、依止灭、回向于舍的正定。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、舍断这三种渴爱,应当修习此八支圣道。第十。
‘‘Tisso imā, bhikkhave, taṇhā. Katamā tisso? Kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā – imā kho, bhikkhave, tisso taṇhā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ taṇhānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Idha, bhikkhave , bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ taṇhānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Dasamaṃ.
11. 渴经
171诸比丘,有这三种渴求。哪三种?欲渴求、有渴求、无有渴求。诸比丘,为了证知、遍知、遍尽、断除这三种渴求……以贪调伏为终极、以嗔调伏为终极、以痴调伏为终极……趣向不死、以不死为彼岸、以不死为终极……倾向涅槃、趣向涅槃、临入涅槃。诸比丘,为了证知、遍知、遍尽、断除这三种渴求,应当修习此八支圣道。」第十一。
‘‘Tisso imā, bhikkhave, tasinā. Katamā tisso? Kāmatasinā, bhavatasinā, vibhavatasinā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ tasinānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ…pe… amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ…pe… nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ tasinānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Ekādasamaṃ.
寻求品第七
430其摄颂:
Tassuddānaṃ –
寻求品第七
432其摄颂:
Tassuddānaṃ –
433寻求、慢、漏、有、苦、荒芜,
Esanā vidhā āsavo, bhavo ca dukkhatā khilā;
434垢秽、恼害与受,以及两种渴爱与渴望。
Malaṃ nīgho ca vedanā, dve taṇhā tasināya cāti.
第八 瀑流品
第一 瀑流经
第八 暴流品
第一 暴流经
6. 日轮广说品
2. 轭经
1. 善友经
3. 取经
174诸比丘,有此四种取。哪四种呢?欲取、见取、戒禁取、我语取——诸比丘,这便是四种取。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除此四种取……(中略)……应修习此圣八支道。
‘‘Cattārimāni , bhikkhave, upādānāni. Katamāni cattāri? Kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri upādānāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ upādānānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Tatiyaṃ.
身系经
2-6. 戒具足等五经
第五 随眠经
176“诸比丘,有此七种随眠。是哪七种?欲贪随眠、嗔恚随眠、见随眠、疑随眠、慢随眠、有贪随眠、无明随眠。诸比丘,这便是七种随眠。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除这七种随眠……应修习此圣八支道。”第五经。
‘‘Sattime, bhikkhave, anusayā. Katame satta? Kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo , vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo – ime kho, bhikkhave, sattānusayā. Imesaṃ kho, bhikkhave, sattannaṃ anusayānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Pañcamaṃ.
第六 欲功德经
如理作意具足经
7. 盖经
178诸比丘,有此五盖。哪五种?欲贪盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖、疑盖。诸比丘,这就是五盖。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除此五盖……应修习此圣八支道。第七经。
‘‘Pañcimāni , bhikkhave, nīvaraṇāni. Katamāni pañca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Sattamaṃ.
8. 取蕴经
善友经
9. 下分经
180诸比丘,有五种顺下分结。哪五种呢?有身见、疑、戒禁取、欲贪、嗔恚。诸比丘,这就是五种顺下分结。诸比丘,为了证知、遍知、灭尽、舍断这五种顺下分结……应当修习此圣八支道。第九。
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, orambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañca? Sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo – imāni kho, bhikkhave, pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni. Imesaṃ kho bhikkhave, pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Navamaṃ.
10. 上分经
2-6. 戒具足等五经
464诸比丘,有五种上分结。哪五种?色贪、无色贪、慢、掉举、无明。诸比丘,这就是五种上分结。为证知、遍知、灭尽、舍断此五上分结,应修习圣八支道。什么是圣八支道?诸比丘,于此,比丘修习正见……修习以调伏贪为终极、调伏嗔为终极、调伏痴为终极的正定……深入不死、归向不死、以不死为究竟……导向涅槃、趋向涅槃、归向涅槃。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、舍断此五上分结,应修习此圣八支道。
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, uddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañca? Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni kho, bhikkhave, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ… amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ… nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Dasamaṃ.
暴流品第八
466其摄颂:
Tassuddānaṃ –
暴流品第八
468其摄颂:
Tassuddānaṃ –
469暴流、轭、取、结与随眠;
Ogho yogo upādānaṃ, ganthaṃ anusayena ca;
470欲功德、盖、蕴,以及下分结与上分结。
Kāmaguṇā nīvaraṇaṃ, khandhā oruddhambhāgiyāti.
471品摄颂:
Vagguddānaṃ –
473第一为‘无明’品,第二为‘住’品;
Avijjāvaggo paṭhamo, dutiyaṃ vihāraṃ vuccati;
474第三为‘邪性’品,第四为‘行道者’品;
Micchattaṃ tatiyo vaggo, catutthaṃ paṭipanneneva.
475第五为‘外道’品,第六为‘太阳’品;
Titthiyaṃ pañcamo vaggo, chaṭṭho sūriyena ca;
476第七为‘多所作’品,第八为‘生’品;
Bahukate sattamo vaggo, uppādo aṭṭhamena ca.
477第九为‘日’品,第十为‘不放逸’品。
Divasavaggo navamo, dasamo appamādena ca;
478第十一为‘力量’品,第十二为‘寻求’品;
Ekādasabalavaggo, dvādasa esanā pāḷiyaṃ;
479暴流品为第十三。
Oghavaggo bhavati terasāti.