SN 38 · 4. 阎浮佉陀迦相应
1. 涅槃问经
314一时，具寿舍利弗住在摩揭陀国的那罗卡村。那时，游方者阎浮佉陀迦来到具寿舍利弗处，与具寿舍利弗互相问候，谈过亲切、令人欢喜的话语后，便坐在一旁。坐在一旁的游方者阎浮佉陀迦对具寿舍利弗这样说：
Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake. Atha kho jambukhādako paribbājako yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jambukhādako paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
4“舍利弗贤友，人们常说‘涅槃、涅槃’。那么，贤友，究竟什么是涅槃呢？”“贤友，贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽，这就称为涅槃。”“那么，贤友，可有道路、有道迹能证得此涅槃吗？”“有的，贤友，确有道路、有道迹能证得此涅槃。”“那么，贤友，什么是证得此涅槃的道路，什么是道迹呢？”“正是这八支圣道，贤友，即：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这就是证得此涅槃的道路，这就是道迹。”“贤友，这道路真好啊，这道迹真好啊，能证得此涅槃。而且，舍利弗贤友，仅此便足以令人精勤不放逸了。”第一经。
‘‘‘Nibbānaṃ, nibbāna’nti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso, nibbāna’’nti? ‘‘Yo kho, āvuso, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – idaṃ vuccati nibbāna’’nti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā etassa nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā etassa nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo etassa nibbānassa sacchikiriyāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā etassa nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā etassa nibbānassa sacchikiriyāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Paṭhamaṃ.
阿拉汉问经
315“‘阿拉汉果、阿拉汉果’，舍利弗贤友，人们都这样说。那么，贤友，究竟什么是阿拉汉果呢？”“贤友，贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽，这就称为阿拉汉果。”“那么，贤友，可有道路、有道迹能证得此阿拉汉果吗？”“有的，贤友，确有道路、有道迹能证得此阿拉汉果。”“那么，贤友，什么是证得此阿拉汉果的道路，什么是道迹呢？”“正是这八支圣道，贤友，即：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这就是证得此阿拉汉果的道路，这就是道迹。”“贤友，这道路真好啊，这道迹真好啊，能证得此阿拉汉果。而且，舍利弗贤友，仅此便足以令人精勤不放逸了。”第二经。
‘‘‘Arahattaṃ, arahatta’nti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso , arahatta’’nti? ‘‘Yo kho, āvuso, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – idaṃ vuccati arahatta’’nti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa arahattassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā etassa arahattassa sacchikiriyāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā etassa arahattassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo etassa arahattassa sacchikiriyāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho āvuso, maggo, ayaṃ paṭipadā etassa arahattassa sacchikiriyāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā etassa arahattassa sacchikiriyāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Dutiyaṃ.
第三 说法者问经
316“贤友舍利弗，世间谁是说法者？世间谁是善行者？世间谁是善逝？” “贤友，那些为断除贪而说法、为断除嗔而说法、为断除痴而说法的人，他们是世间的说法者。那些为断除贪而修习、为断除嗔而修习、为断除痴而修习的人，他们是世间的善行者。那些已断除贪——贪已从根截断，如截多罗树根，归于无有，于未来不再生起；已断除嗔——嗔已从根截断，如截多罗树根，归于无有，于未来不再生起；已断除痴——痴已从根截断，如截多罗树根，归于无有，于未来不再生起——这些人，便是世间的善逝。”
‘‘Ke nu kho, āvuso sāriputta, loke dhammavādino, ke loke suppaṭipannā, ke loke sugatā’’ti? ‘‘Ye kho, āvuso, rāgappahānāya dhammaṃ desenti, dosappahānāya dhammaṃ desenti, mohappahānāya dhammaṃ desenti, te loke dhammavādino. Ye kho, āvuso, rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā. Yesaṃ kho, āvuso, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, doso pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sugatā’’ti.
9“贤友，可有道路、有道迹能断除此贪、嗔、痴吗？”
“有的，贤友，有道路、有道迹能断除此贪、嗔、痴。”
“那么，贤友，何者是断除此贪、嗔、痴的道路，何者是道迹呢？”
“正是这八支圣道，贤友，即断除此贪、嗔、痴的道路、道迹：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这便是断除此贪、嗔、痴的道路，这便是道迹。”
“贤友，这道路真殊胜，这道迹真殊胜，能断除此贪、嗔、痴。贤友舍利弗，仅此也足以令人不放逸。”
第三经。
‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti. ‘‘Katamo, panāvuso, maggo katamā paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Tatiyaṃ.
4. 何义经
317“舍利弗贤友，在沙门乔达摩处修梵行，是为了什么目的？”“贤友，在世尊处修梵行，是为了遍知苦。”“那么，贤友，是否有道路、有道迹能遍知此苦？”“有的，贤友，有道路、有道迹能遍知此苦。”“那么，贤友，什么是遍知此苦的道路，什么是道迹？”
‘‘Kimatthiyaṃ , āvuso sāriputta, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘Dukkhassa kho, āvuso, pariññatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etassa dukkhassa pariññāyā’’ti? ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etassa dukkhassa pariññāyā’’ti?
13“贤友，正是这条八支圣道，即正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定，为遍知此苦之道。贤友，这就是遍知此苦的道路，这就是道迹。”“贤友，这是殊胜的道路、殊胜的道迹，足以遍知此苦。而且，舍利弗贤友，对于不放逸，这已是足够。”
‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etassa dukkhassa pariññāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etassa dukkhassa pariññāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Catutthaṃ.
得安慰者经
318“舍利弗贤友，常言‘得安慰者，得安慰者’。贤友，如何方为得安慰者？”“贤友，若比丘如实了知六触处的集起、灭去、乐味、过患与出离，至此，贤友，即名得安慰者。”“那么，贤友，为现证此安慰，是否有道、有道迹？”“贤友，有的，为现证此安慰，有道，有道迹。”“那么，贤友，何者是道，何者是道迹，以现证此安慰？”“贤友，正是此八支圣道，以现证此安慰——也就是正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这就是为现证此安慰的道，这就是道迹。”“贤友，此道殊胜，此道迹殊胜，为现证此安慰。而且，舍利弗贤友，于不放逸，这已足够了。”第五经。
‘‘‘Assāsappatto, assāsappatto’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, assāsappatto hotī’’ti? ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, assāsappatto hotī’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā, etassa assāsassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etassa assāsassa sacchikiriyāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etassa assāsassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo etassa assāsassa sacchikiriyāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso , maggo ayaṃ paṭipadā, etassa assāsassa sacchikiriyāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etassa assāsassa sacchikiriyāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Pañcamaṃ.
得最上安息者经
319“舍利弗贤友，常言道：‘已得至高安宁，已得至高安宁。’贤友，怎样才算是已得至高安宁的人呢？”
“贤友，当比丘如实了知六触处的集起、灭去、乐味、过患与出离之后，以不执取而解脱，到了这个地步，贤友，便称为已得至高安宁者。”
“那么，贤友，为了现证这至高安宁，可有道、有道迹吗？”
“贤友，有的，为了现证这至高安宁，有道、有道迹。”
“那么，贤友，哪一条是道，哪一条是道迹，能现证这至高安宁呢？”
“贤友，即是这八支圣道，能现证这至高安宁——这就是正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这便是为了现证这至高安宁的道，这便是道迹。”
“贤友，这是殊胜的道、殊胜的道迹，为现证这至高安宁。而且，舍利弗贤友，对此不放逸，已足够了。”
第六经。
‘‘‘Paramassāsappatto, paramassāsappatto’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, paramassāsappatto hotī’’ti? ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti, ettāvatā kho, āvuso, paramassāsappatto hotī’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā, etassa paramassāsassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etassa paramassāsassa sacchikiriyāyā’’ti. ‘‘Katamo pana, āvuso, maggo katamā paṭipadā, etassa paramassāsassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo etassa paramassāsassa sacchikiriyāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etassa paramassāsassa sacchikiriyāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etassa paramassāsassa sacchikiriyāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 受问经
320“舍利弗贤友，常言道：‘受、受。’贤友，究竟什么是受呢？”
“贤友，有三种受。哪三种？乐受、苦受、不苦不乐受。贤友，这便是三种受。”
“那么，贤友，为了遍知这三种受，可有道、有道迹吗？”
“贤友，有的，为了遍知这三种受，有道、有道迹。”
“那么，贤友，哪一条是道，哪一条是道迹，能遍知这三种受呢？”
“贤友，即是这八支圣道，能遍知这三种受——这就是正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这便是为了遍知这三种受的道，这便是道迹。”
“贤友，这是殊胜的道、殊胜的道迹，为遍知这三种受。而且，舍利弗贤友，对此不放逸，已足够了。”
第七经。
‘‘‘Vedanā, vedanā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, vedanā’’ti? ‘‘Tisso imāvuso, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, āvuso, tisso vedanā’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā, etāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ pariññāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ pariññāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ pariññāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ pariññāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ pariññāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ pariññāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Sattamaṃ.
8. 漏问经
321“贤友，‘漏、漏’常被人说起，舍利弗贤友，究竟什么是漏呢？”“贤友，有三种漏：欲漏、有漏、无明漏。贤友，这便是三种漏。”“贤友，那么，为断除这些漏，可有道、有道迹吗？”“贤友，有的，为断除这些漏，有道、有道迹。”“那么，贤友，为断除这些漏，哪是道，哪是道迹呢？”“贤友，正是这条八支圣道，为断除这些漏——也就是正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这就是为断除这些漏的道，这就是道迹。”“贤友，为断除这些漏，这真是殊胜的道、殊胜的道迹。而且，舍利弗贤友，以此作为不放逸的功课，也足以成就了。” 第八经。
‘‘‘Āsavo , āsavo’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamo nu kho, āvuso, āsavo’’ti? ‘‘Tayo me, āvuso, āsavā . Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo – ime kho, āvuso, tayo āsavā’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā etesaṃ āsavānaṃ pahānāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā etesaṃ āsavānaṃ pahānāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā etesaṃ āsavānaṃ pahānāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo etesaṃ āsavānaṃ pahānāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etesaṃ āsavānaṃ pahānāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etesaṃ āsavānaṃ pahānāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 无明问经
322“无明，无明”，舍利弗贤友，常有人这样说。贤友，究竟什么是无明呢？”“贤友，于苦无智，于苦集无智，于苦灭无智，于导向苦灭之道迹无智——贤友，这就称为无明。”“那么贤友，为断此无明，可有道、有道迹吗？”“贤友，有的，为断此无明，有道、有道迹。”“那么贤友，哪一条是道，哪一条是道迹，能断此无明呢？”“贤友，正是这八支圣道——即正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这就是断此无明的道，这就是道迹。”“贤友，这真是殊胜的道、殊胜的道迹，足以断除无明。而且，舍利弗贤友，这也足以令人生起不放逸了。”第九经。
‘‘‘Avijjā, avijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, avijjā’’ti? ‘‘Yaṃ kho, āvuso, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccatāvuso, avijjā’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā, etissā avijjāya pahānāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etissā avijjāya pahānāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etissā avijjāya pahānāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etissā avijjāya pahānāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etissā avijjāya pahānāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etissā avijjāya pahānāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Navamaṃ.
10. 渴爱问经
323“渴爱，渴爱”，舍利弗贤友，常有人这样说。贤友，究竟什么是渴爱呢？”“贤友，渴爱有三种：欲爱、有爱、无有爱——贤友，这就是三种渴爱。”“贤友，那么为断这些渴爱，可有道、有修行的方法吗？”“贤友，有的，有断这些渴爱的道，有修行的方法。”“贤友，那么什么是断这些渴爱的道？什么是修行的方法呢？”“贤友，正是这八支圣道——即正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这就是断这些渴爱的道，这就是修行的方法。”“贤友，这断渴爱的道实在殊胜，这修行的路径实在殊胜。舍利弗贤友，这也足以策励不放逸了。”第十经。
‘‘‘Taṇhā, taṇhā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, taṇhā’’ti? ‘‘Tisso imā, āvuso, taṇhā. Kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā – imā kho, āvuso, tisso taṇhā’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā, etāsaṃ taṇhānaṃ pahānāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etāsaṃ taṇhānaṃ pahānāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etāsaṃ taṇhānaṃ pahānāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etāsaṃ taṇhānaṃ pahānāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etāsaṃ taṇhānaṃ pahānāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā , etāsaṃ taṇhānaṃ pahānāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Dasamaṃ.
暴流问经
324“贤友舍利弗，人们常说‘暴流，暴流’。贤友，究竟什么是暴流呢？”“贤友，有四种暴流：欲暴流、有暴流、见暴流、无明暴流。贤友，这就是四种暴流。”“贤友，那么是否有断除这些暴流的道，是否有修行的方法呢？”“贤友，有的，确有断除这些暴流的道，有修行的方法。”“贤友，那么什么是断除这些暴流的道，什么又是修行的方法呢？”“贤友，就是这条八支圣道——正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这就是断除这些暴流的道，这就是修行的方法。”“贤友，这条断除暴流的道多么殊胜啊，这条修行的路径多么殊胜啊。贤友舍利弗，这也足以策励不放逸了。”——第十一经。
‘‘‘Ogho, ogho’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamo nu kho, āvuso, ogho’’ti? ‘‘Cattārome, āvuso, oghā. Kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho – ime kho, āvuso, cattāro oghā’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā, etesaṃ oghānaṃ pahānāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etesaṃ oghānaṃ pahānāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etesaṃ oghānaṃ pahānāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etesaṃ oghānaṃ pahānāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi . Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etesaṃ oghānaṃ pahānāyā’’ti. ‘‘Bhaddako , āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etesaṃ oghānaṃ pahānāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Ekādasamaṃ.
取问经
325“贤友舍利弗，常言‘取、取’。贤友，究竟什么是取？”“贤友，取有四种：欲取、见取、戒禁取、我语取。贤友，这就是四种取。”“贤友，可有断除这些取之道，有修行之道吗？”“贤友，有，有断除这些取之道，有修行之道。”“贤友，那么，什么是断除这些取之道，什么是修行之道呢？”“贤友，正是八支圣道，能断除这些取，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这便是断除这些取之道，这便是修行之道。”“贤友，断除这些取之道甚善，修行之道甚善。贤友舍利弗，这也足以令人不放逸了。”——第十二经。
‘‘‘Upādānaṃ, upādāna’nti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso, upādāna’’nti? ‘‘Cattārimāni, āvuso, upādānāni. Kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ – imāni kho, āvuso, cattāri upādānānī’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā, etesaṃ upādānānaṃ pahānāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etesaṃ upādānānaṃ pahānāyā’’ti . ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etesaṃ upādānānaṃ pahānāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etesaṃ upādānānaṃ pahānāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etesaṃ upādānānaṃ pahānāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etesaṃ upādānānaṃ pahānāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Dvādasamaṃ.
13. 有问经
326“贤友舍利弗，常言‘有、有’。贤友，究竟什么是有？”“贤友，有有三种：欲有、色有、无色有。贤友，这就是三种有。”“贤友，可有遍知这些有之道，有修行之道吗？”“贤友，有，有遍知这些有之道，有修行之道。”“贤友，那么，什么是遍知这些有之道，什么是修行之道呢？”“贤友，正是八支圣道，能遍知这些有，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这便是遍知这些有之道，这便是修行之道。”“贤友，遍知这些有之道甚善，修行之道甚善。贤友舍利弗，这也足以令人不放逸了。”——第十三经。
‘‘‘Bhavo, bhavo’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamo nu kho, āvuso, bhavo’’ti? ‘‘Tayo me, āvuso, bhavā. Kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo – ime kho, āvuso, tayo bhavā’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā, etesaṃ bhavānaṃ pariññāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etesaṃ bhavānaṃ pariññāyā’’ti. ‘‘Katamo, panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etesaṃ bhavānaṃ pariññāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etesaṃ bhavānaṃ pariññāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etesaṃ bhavānaṃ pariññāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etesaṃ bhavānaṃ pariññāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Terasamaṃ.
14. 苦问经
327“贤友舍利弗，常有人说‘苦，苦’。贤友，究竟什么是苦呢？”“贤友，有三种苦性：苦苦性、行苦性、变易苦性。贤友，这就是三种苦性。”“贤友，可有遍知这些苦性的道路，有修行的途径吗？”“贤友，有的，确有遍知这些苦性的道路与修行的途径。”“贤友，那么，什么是遍知这些苦性的道，什么是修行的方法呢？”“贤友，正是这条八支圣道，用于遍知这些苦性，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这便是遍知这些苦性的道，这便是修行的方法。”“贤友，遍知这些苦性的道真是善好，修行的途径真是善好。贤友舍利弗，这也足以令人不放逸了。”——第十四经。
‘‘‘Dukkhaṃ , dukkha’nti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamaṃ nu kho, āvuso, dukkha’’nti? ‘‘Tisso imā, āvuso, dukkhatā. Dukkhadukkhatā, saṅkhāradukkhatā , vipariṇāmadukkhatā – imā kho, āvuso, tisso dukkhatā’’ti. ‘‘Atthi panāvuso maggo atthi paṭipadā, etāsaṃ dukkhatānaṃ pariññāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etāsaṃ dukkhatānaṃ pariññāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etāsaṃ dukkhatānaṃ pariññāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etāsaṃ dukkhatānaṃ pariññāya, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etāsaṃ dukkhatānaṃ pariññāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etāsaṃ dukkhatānaṃ pariññāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Cuddasamaṃ.
15. 有身问经
328“常有人这么说：‘有身，有身’，贤友舍利弗。贤友，到底什么是有身呢？”“贤友，世尊曾说，有身就是这五取蕴，即：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。贤友，世尊说，这五取蕴便是有身。”“贤友，那么，有此有身彻底了知之道，有此修行之方吗？”“贤友，有的，有这有身彻底了知之道，有这修行之方。”“贤友，那什么是彻底了知有身之道，什么是修行之方呢？”“贤友，就是这八支圣道，为的是彻底了知有身，即：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这就是彻底了知有身之道，这就是修行之方。”“贤友，这彻底了知有身之道真是殊胜，这修行之方真是殊胜。贤友舍利弗，这也足以令人心生不放逸了。”
‘‘‘Sakkāyo , sakkāyo’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamo nu kho, āvuso, sakkāyo’’ti? ‘‘Pañcime, āvuso, upādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā, seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho . Ime kho, āvuso, pañcupādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā’’ti. ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā, etassa sakkāyassa pariññāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, āvuso, maggo atthi paṭipadā, etassa sakkāyassa pariññāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā, etassa sakkāyassa pariññāyā’’ti? ‘‘Ayameva kho, āvuso, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etassa sakkāyassa pariññāya , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā, etassa sakkāyassa pariññāyā’’ti. ‘‘Bhaddako, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā, etassa sakkāyassa pariññāya. Alañca panāvuso sāriputta, appamādāyā’’ti. Pannarasamaṃ.
难作问经
329“贤友舍利弗，在此法、律中，何事最为难行？”“贤友，在此法、律中，出家最为难行。”“贤友，既已出家，何事最为难行？”“贤友，出家之后，心生喜乐最为难行。”“贤友，既得喜乐，何事最为难行？”“贤友，心得喜乐之后，随法修习最为难行。”“贤友，随法修习的比丘，需经多久方能证得阿拉汉？”“贤友，无需经久。”第十六经。
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, imasmiṃ dhammavinaye dukkara’’nti? ‘‘Pabbajjā kho, āvuso, imasmiṃ dhammavinaye dukkarā’’ti. ‘‘Pabbajitena panāvuso, kiṃ dukkara’’nti? ‘‘Pabbajitena kho, āvuso, abhirati dukkarā’’ti. ‘‘Abhiratena panāvuso, kiṃ dukkara’’nti? ‘‘Abhiratena kho, āvuso, dhammānudhammappaṭipatti dukkarā’’ti. ‘‘Kīvaciraṃ panāvuso, dhammānudhammappaṭipanno bhikkhu arahaṃ assā’’ti? ‘‘Naciraṃ, āvuso’’ti. Soḷasamaṃ.
40阎浮车相应品圆满
Jambukhādakasaṃyuttaṃ samattaṃ.
41其摄颂——
Tassuddānaṃ –
43涅槃与阿拉汉果，说法者为何义？
Nibbānaṃ arahattañca, dhammavādī kimatthiyaṃ;
44安息、无上安息，受、漏与无明；
Assāso paramassāso, vedanā āsavāvijjā;
45渴爱、暴流、取，有、苦及有身。
Taṇhā oghā upādānaṃ, bhavo dukkhañca sakkāyo.
46在这法与律中，实为难行。
Imasmiṃ dhammavinaye dukkaranti.