SN 33 · 12. 婆蹉相应

相应部 · 49 段 · 打开交互阅读器

1十二、婆蹉相应
12. Vacchagottasaṃyuttaṃ
2一、不知色经
1. Rūpaaññāṇasuttaṃ
607一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,游方者婆蹉来到世尊所在之处;到了以后,与世尊共相问候,致意寒暄后,在一旁坐下。坐在一旁的游方者婆蹉对世尊这样说:“乔达摩尊者,是什么因、什么缘,使得世间生起这样种种不同的见地——‘世间恒常’,或‘世间无常’,或‘世间有边’,或‘世间无边’,或‘命即是身’,或‘命是一者、身是另一者’,或‘如来死后有’,或‘如来死后无’,或‘如来死后亦有亦无’,或‘如来死后非有非无’?”“婆蹉,是因为对色没有遍知,对色的生起没有遍知,对色的灭尽没有遍知,对导向色灭尽之道没有遍知;如此,世间便生起了这种种不同的见地——‘世间恒常’,或……乃至……‘如来死后非有非无’。婆蹉,正是这个因、这个缘,使得世间生起这样种种不同的见地——‘世间恒常’,或‘世间无常’,或……乃至……‘如来死后非有非无’。”第一。
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti? ‘‘Rūpe kho, vaccha, aññāṇā, rūpasamudaye aññāṇā, rūpanirodhe aññāṇā, rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇā; evamimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāti. Ayaṃ kho, vaccha, hetu, ayaṃ paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti. Paṭhamaṃ.

2. 受不知经

608于舍卫城。在一旁坐下的游方者婆蹉对世尊这样说:“乔达摩尊者,是什么因、什么缘,使得世间生起这样种种不同的见地——‘世间恒常’,或‘世间无常’,或……乃至……‘如来死后非有非无’?”“婆蹉,是因为对受没有遍知,对受的生起没有遍知,对受的灭尽没有遍知,对导向受灭尽之道没有遍知;如此,世间便生起了这种种不同的见地——‘世间恒常’,或‘世间无常’,或……乃至……‘如来死后非有非无’。婆蹉,正是这个因、这个缘,使得世间生起这样种种不同的见地——‘世间恒常’,或‘世间无常’,或……乃至……‘如来死后非有非无’。”第二。
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti? ‘‘Vedanāya kho, vaccha, aññāṇā, vedanāsamudaye aññāṇā, vedanānirodhe aññāṇā, vedanānirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇā; evamimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāti. Ayaṃ kho, vaccha, hetu, ayaṃ paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti. Dutiyaṃ.

于想无知经

609舍卫城因缘。 在一旁坐下的婆蹉游方者,对世尊这样说: “乔达摩尊者,是什么因,什么缘,使得世间这些种种的见解生起呢?——‘世间是常’,或‘世间是非常’,或……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’?” “婆蹉,正是由于对想无知,对想的集起无知,对想的灭尽无知,对导向想灭尽之道无知,才使得世间这些种种的见解生起——‘世间是常’,或‘世间是非常’,或……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’。婆蹉,这就是因,这就是缘,使得世间这些种种的见解生起——‘世间是常’,或‘世间是非常’,或……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’。” 第三经。
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti? ‘‘Saññāya kho, vaccha, aññāṇā, saññāsamudaye aññāṇā, saññānirodhe aññāṇā, saññānirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇā; evamimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāti. Ayaṃ kho, vaccha, hetu, ayaṃ paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti. Tatiyaṃ.

于行无知经

610舍卫城缘。婆蹉游方者在一旁坐下后,对世尊这样说:“乔达摩尊者,是什么因,是什么缘,令世间生起如此种种不同的见解——‘世间是常恒的’,或‘世间是非常恒的’,或……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’?”“婆蹉,对诸行不能了知,对诸行集不能了知,对诸行灭不能了知,对导向诸行灭之道不能了知。正是如此,这些种种不同的见解在世间生起——‘世间是常恒的’,或‘世间是非常恒的’,或……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’。婆蹉,这便是令世间生起如此种种见解的因与缘——‘世间是常恒的’,或‘世间是非常恒的’,或……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’。”第四。
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti? ‘‘Saṅkhāresu kho, vaccha, aññāṇā, saṅkhārasamudaye aññāṇā, saṅkhāranirodhe aññāṇā, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇā; evamimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāti. Ayaṃ kho, vaccha, hetu, ayaṃ paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti. Catutthaṃ.

5. 不知识经

611舍卫城缘。婆蹉游方者在一旁坐下后,对世尊这样说:“乔达摩尊者,是什么因,是什么缘,令世间生起如此种种不同的见解——‘世间是常恒的’,或‘世间是非常恒的’,或……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’?”“婆蹉,对识不能了知,对识集不能了知,对识灭不能了知,对导向识灭之道不能了知。正是如此,这些种种不同的见解在世间生起——‘世间是常恒的’,或‘世间是非常恒的’,或……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’。婆蹉,这便是令世间生起如此种种见解的因与缘——‘世间是常恒的’,或‘世间是非常恒的’,或……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’。”第五。
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti? ‘‘Viññāṇe kho, vaccha, aññāṇā, viññāṇasamudaye aññāṇā, viññāṇanirodhe aññāṇā, viññāṇanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇā; evamimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāti. Ayaṃ kho, vaccha, hetu, ayaṃ paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti. Pañcamaṃ.
12六—一〇 不见色等五经
6-10. Rūpaadassanādisuttapañcakaṃ
612-616舍卫城因缘。婆蹉游方者在一旁坐下后,对世尊这样说:“乔达摩尊者,由何因、何缘,令世间生起这许多不同的见处,诸如‘世间是常恒的’,或‘世间是非常恒的’……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’呢?”“婆蹉,于色不见……乃至……于导向色灭之道不见……于受……于想……婆蹉,于诸行不见……乃至……婆蹉,于识不见……乃至……于导向识灭之道不见……乃至……。”第十。
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti? Rūpe kho, vaccha, adassanā…pe… rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya adassanā…pe… vedanāya … saññāya … saṅkhāresu kho, vaccha, adassanā…pe… viññāṇe kho, vaccha, adassanā…pe… viññāṇanirodhagāminiyā paṭipadāya adassanā…pe…. Dasamaṃ.
14一一—一五 不现观色等五经
11-15. Rūpaanabhisamayādisuttapañcakaṃ
617-621舍卫城因缘。婆蹉,由于未能现观于色……乃至未能现观于导向色灭之道……乃至……。
Sāvatthinidānaṃ . Rūpe kho, vaccha, anabhisamayā…pe… rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya anabhisamayā…pe….
16舍卫城因缘。婆蹉,由于未能现观于受……乃至……。
Sāvatthinidānaṃ. Vedanāya kho, vaccha, anabhisamayā…pe….
17舍卫城因缘。婆蹉,由于未能现观于想……乃至……。
Sāvatthinidānaṃ . Saññāya kho, vaccha, anabhisamayā…pe….
18舍卫城因缘。婆蹉,由于对诸行的不现观……乃至……。
Sāvatthinidānaṃ. Saṅkhāresu kho, vaccha, anabhisamayā…pe….
19舍卫城因缘。婆蹉,由于对识的不现观……乃至……第十五。
Sāvatthinidānaṃ. Viññāṇe kho, vaccha, anabhisamayā…pe…. Pannarasamaṃ.

16-20. 色不随觉等五经

622-626一时,世尊在舍卫城。婆蹉游方者坐在一旁,对世尊这样说:“乔达摩尊者,什么是因,什么是缘……(中略)……婆蹉,因对色不通达……(中略)……因对导向色灭之道不通达……(中略)……”
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo…pe… rūpe kho, vaccha, ananubodhā…pe… rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya ananubodhā…pe….
22一时,世尊在舍卫城。世尊说:“婆蹉,因对受不通达……(中略)……”
Sāvatthinidānaṃ. Vedanāya kho, vaccha…pe….
23一时,世尊在舍卫城。世尊说:“婆蹉,因对想不通达……(中略)……”
Sāvatthinidānaṃ. Saññāya kho, vaccha…pe….
24一时,世尊住在舍卫城。“婆蹉,对于诸行的不通达……”
Sāvatthinidānaṃ. Saṅkhāresu kho, vaccha…pe….
25一时,世尊住在舍卫城。“婆蹉,对于识的不通达,对于识集的不通达,对于识灭的不通达,对于导向识灭之道的不通达。”第二十。
Sāvatthinidānaṃ. Viññāṇe kho, vaccha ananubodhā…pe… viññāṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ananubodhā. Vīsatimaṃ.

21-25. 于色不通达等经五则

627-631舍卫城缘起。 “乔达摩尊者,是何因、何缘…… 婆蹉,对于色不通达…… 婆蹉,对于识不通达…… 第二十五经。”
Sāvatthinidānaṃ. Ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo…pe… . Rūpe kho, vaccha, appaṭivedhā…pe… viññāṇe kho, vaccha, appaṭivedhā…pe…. Pañcavīsatimaṃ.

第二十六至三十经 色不观察等五经

632-636舍卫城缘起。 “婆蹉,对于色不观察…… 婆蹉,对于识不观察…… 第三十经。”
Sāvatthinidānaṃ. Rūpe kho, vaccha, asallakkhaṇā…pe… viññāṇe kho, vaccha, asallakkhaṇā…pe…. Tiṃsatimaṃ.

31-35. 色不观等五经

637-641舍卫城因缘。“婆蹉,于色不察知……于识不察知……”第三十五经。
Sāvatthinidānaṃ . Rūpe kho, vaccha, anupalakkhaṇā…pe… viññāṇe kho, vaccha, anupalakkhaṇā…pe…. Pañcatiṃsatimaṃ.

36-40. 色不辨别等五经

642-646舍卫城因缘。“婆蹉,因对色未能如实观照……因对识未能如实观照……”——第四十经。
Sāvatthinidānaṃ . Rūpe kho, vaccha, appaccupalakkhaṇā…pe… viññāṇe kho, vaccha, appaccupalakkhaṇā…pe…. Cattālīsamaṃ.

41-45. 不观察色等五经

647-651舍卫城因缘。“婆蹉,因对色未能正观察……因对识未能正观察……”——第四十五经。
Sāvatthinidānaṃ. Rūpe kho, vaccha, asamapekkhaṇā…pe… viññāṇe kho, vaccha, asamapekkhaṇā…pe…. Pañcacattālīsamaṃ.

46–50. 不随观审察色等五经

652-656舍卫城因缘。婆蹉,于色不随观审察……于识不随观审察……是为第五十经。
Sāvatthinidānaṃ . Rūpe kho, vaccha, appaccupekkhaṇā…pe… viññāṇe kho, vaccha, appaccupekkhaṇā…pe…. Paññāsamaṃ.

51–54. 色不现证业等四经

657-660在舍卫城。那时,游方者婆蹉来到世尊处,与世尊互相问候。彼此叙过欢喜、可忆念的交谈后,便退坐一面。坐定之后,游方者婆蹉问世尊:「乔达摩尊者,是什么因、什么缘,使这些种种见生起于世间——‘世间是常恒的’……乃至……‘如来死后既非有也非非有’?」「婆蹉,这是因为对色未亲证、对色集未亲证、对色灭未亲证、对导向色灭之道未亲证……乃至……」
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti? Rūpe kho, vaccha, appaccakkhakammā, rūpasamudaye appaccakkhakammā , rūpanirodhe appaccakkhakammā, rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya appaccakkhakammā…pe….
40在舍卫城。婆蹉,未亲证受……乃至……未亲证导向受灭之道……
Sāvatthinidānaṃ . Vedanāya kho, vaccha, appaccakkhakammā…pe… vedanānirodhagāminiyā paṭipadāya appaccakkhakammā…pe….
41在舍卫城。婆蹉,未亲证想……乃至……未亲证导向想灭之道……
Sāvatthinidānaṃ. Saññāya kho, vaccha, appaccakkhakammā…pe… saññānirodhagāminiyā paṭipadāya appaccakkhakammā…pe….
42舍卫城因缘。婆蹉,因于诸行未亲证……因于导向诸行灭之道未亲证……第五十四。
Sāvatthinidānaṃ . Saṅkhāresu kho, vaccha, appaccakkhakammā…pe… saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya appaccakkhakammā…pe…. Catupaññāsamaṃ.

55. 识未亲证经

661舍卫城因缘。“婆蹉,正是由于对识未亲证、对识的集起未亲证、对识的灭尽未亲证、对导向识灭之道未亲证,世间便生起这些种种见解:诸如‘世间是常恒的’、‘世间是非常恒的’……乃至‘如来死后既非存在亦非不存在’。婆蹉,这就是因,这就是缘,令世间生起如此种种见解——或谓‘世间常恒’,或谓‘世间非常恒’,或谓‘世间有边’,或谓‘世间无边’,或谓‘命即是身’,或谓‘命与身异’,或谓‘如来死后存在’,或谓‘如来死后不存在’,或谓‘如来死后既存在又不存在’,或谓‘如来死后既非存在又非不存在’。” 第五十五。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Viññāṇe kho, vaccha, appaccakkhakammā, viññāṇasamudaye appaccakkhakammā, viññāṇanirodhe appaccakkhakammā, viññāṇanirodhagāminiyā paṭipadāya appaccakkhakammā; evamimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāti. Ayaṃ kho, vaccha, hetu, ayaṃ paccayo , yānimāni anekavihitāni diṭṭhigatāni loke uppajjanti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti. Pañcapaññāsamaṃ.
45《婆蹉相应》终。
Vacchagottasaṃyuttaṃ samattaṃ.
46其摄颂曰:
Tassuddānaṃ –
48无智、无见,无现观、无随觉。
Aññāṇā adassanā ceva, anabhisamayā ananubodhā;
49不通达,不辨识,不观察,不审察;
Appaṭivedhā asallakkhaṇā, anupalakkhaṇena appaccupalakkhaṇā;
50不遍观,不省察,即是未亲证。
Asamapekkhaṇā appaccupekkhaṇā, appaccakkhakammanti.