SN 26 · 5. 生起相应
1. 眼经
312在舍卫城。“诸比丘,眼的生起、住立、出生、显现,即是苦的生起、诸病的住立、老死的显现。耳的生起、住立……鼻的生起、住立……舌的生起、住立……身的生起、住立……意的生起、住立、出生、显现,即是苦的生起、诸病的住立、老死的显现。而诸比丘,眼的灭尽、平息、消没,即是苦的灭尽、诸病的平息、老死的消没。耳的灭尽……鼻的灭尽……舌的灭尽……身的灭尽……意的灭尽、平息、消没,即是苦的灭尽、诸病的平息、老死的消没。”第一经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yo kho, bhikkhave, cakkhussa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo sotassa uppādo ṭhiti…pe… yo ghānassa uppādo ṭhiti… yo jivhāya uppādo ṭhiti… yo kāyassa uppādo ṭhiti… yo manassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca, bhikkhave, cakkhussa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo. Yo sotassa nirodho…pe… yo ghānassa nirodho… yo jivhāya nirodho… yo kāyassa nirodho… yo manassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Paṭhamaṃ.
2. 色经
313舍卫城因缘。
“诸比丘,色的生起、住立、转起、显现,即是苦的生起,疾病的住立,老死的显现。声的生起、住立、转起、显现,即是苦的生起,疾病的住立,老死的显现;香……味……触……法亦复如是。
然诸比丘,色的灭、平息、消失,即是苦的灭,疾病的平息,老死的消失。声的灭、平息、消失,即是苦的灭,疾病的平息,老死的消失;香……味……触……法亦复如是。”
第二。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Yo kho, bhikkhave, rūpānaṃ uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo saddānaṃ… yo gandhānaṃ… yo rasānaṃ… yo phoṭṭhabbānaṃ… yo dhammānaṃ uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, rūpānaṃ nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo. Yo saddānaṃ… yo gandhānaṃ… yo rasānaṃ… yo phoṭṭhabbānaṃ… yo dhammānaṃ nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Dutiyaṃ.
3. 识经
314在舍卫城。
“诸比丘,眼识的生起、住立……乃至老死的显现……意识的生起、住立……乃至老死的显现。然而,诸比丘,眼识的灭……乃至老死的消失……意识的灭……乃至老死的消失。” 第三。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yo kho, bhikkhave, cakkhuviññāṇassa uppādo ṭhiti…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo…pe… yo manoviññāṇassa uppādo ṭhiti…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, cakkhuviññāṇassa nirodho…pe… jarāmaraṇassa atthaṅgamo…pe… yo manoviññāṇassa nirodho…pe… jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Tatiyaṃ.
4. 触经
315在舍卫城。
“诸比丘,眼触的生起、住立……乃至老死的显现……意触的生起、住立……乃至老死的显现。然而,诸比丘,眼触的灭……乃至老死的消失……意触的灭……乃至老死的消失。” 第四。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yo kho, bhikkhave, cakkhusamphassassa uppādo ṭhiti…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo…pe… yo manosamphassassa uppādo ṭhiti…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, cakkhusamphassassa nirodho…pe… jarāmaraṇassa atthaṅgamo…pe… yo manosamphassassa nirodho…pe… jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Catutthaṃ.
触所生经
316在舍卫城。 “诸比丘,眼触所生受的生起、住立……即是老死的显现……
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Yo kho, bhikkhave, cakkhusamphassajāya vedanāya uppādo ṭhiti…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo…pe….
15意触所生受的生起、住立……即是老死的显现。诸比丘,而眼触所生受的灭、平息……即是老死的消失……意触所生受的灭、平息、消失,即是苦的灭、诸病的平息、老死的消失。第五。
Yo manosamphassajāya vedanāya uppādo ṭhiti…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, cakkhusamphassajāya vedanāya nirodho vūpasamo…pe… jarāmaraṇassa atthaṅgamo…pe… yo manosamphassajāya vedanāya nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Pañcamaṃ.
6. 想经
317舍卫城因缘。“诸比丘,凡色想的生起、住立、再生、显现,即是苦的生起、诸病的住立、老死的显现。凡声想……香想……味想……触想……法想的生起、住立、再生、显现,即是苦的生起、诸病的住立、老死的显现。然而,诸比丘,凡色想的灭、平息、消失,即是苦的灭、诸病的平息、老死的消失。凡声想……香想……味想……触想……法想的灭、平息、消失,即是苦的灭、诸病的平息、老死的消失。”
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Yo kho, bhikkhave, rūpasaññāya uppādo ṭhiti…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo…pe… yo dhammasaññāya uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, rūpasaññāya nirodho…pe… jarāmaraṇassa atthaṅgamo…pe… yo dhammasaññāya nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 思经
318舍卫城因缘。“诸比丘,对色之思的生起、住立、再生与显现,即是苦的生起、诸病的住立、老死的显现。对法之思的生起、住立、再生与显现,即是苦的生起、诸病的住立、老死的显现。而诸比丘,对色之思的灭尽、平息与消失,即是苦的灭尽、诸病的平息、老死的消失。对法之思的灭尽、平息与消失,即是苦的灭尽、诸病的平息、老死的消失。”第七经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yo kho, bhikkhave, rūpasañcetanāya uppādo ṭhiti…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo…pe… yo dhammasañcetanāya uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, rūpasañcetanāya nirodho…pe… jarāmaraṇassa atthaṅgamo…pe… yo dhammasañcetanāya nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Sattamaṃ.
第八 渴爱经
319舍卫城因缘。“诸比丘,对色之渴爱的生起、住立、再生与显现,即是苦的生起、诸病的住立、老死的显现。对法之渴爱的生起、住立、再生与显现,即是苦的生起、诸病的住立、老死的显现。而诸比丘,对色之渴爱的灭尽、平息与消失,即是苦的灭尽、诸病的平息、老死的消失。对法之渴爱的灭尽、平息与消失,即是苦的灭尽、诸病的平息、老死的消失。”第八经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yo kho, bhikkhave, rūpataṇhāya uppādo ṭhiti…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo…pe… yo dhammataṇhāya uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, rūpataṇhāya nirodho…pe… jarāmaraṇassa atthaṅgamo…pe… yo dhammataṇhāya nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 界经
320在舍卫城。“诸比丘,地界的生起、住立、再生、显现,即是苦的生起、诸病的住立、老死的显现。水界、火界、风界、空界、识界的生起、住立、再生、显现,也是如此。诸比丘,地界的灭、平息、消失,即是苦的灭、诸病的平息、老死的消失。水界、火界、风界、空界、识界的灭、平息、消失,也是如此。”第九经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Yo kho, bhikkhave, pathavīdhātuyā uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo…pe… jarāmaraṇassa pātubhāvo; yo āpodhātuyā… yo tejodhātuyā… yo vāyodhātuyā… yo ākāsadhātuyā… yo viññāṇadhātuyā uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, pathavīdhātuyā nirodho…pe… jarāmaraṇassa atthaṅgamo; yo āpodhātuyā nirodho… yo tejodhātuyā nirodho… yo vāyodhātuyā nirodho… yo ākāsadhātuyā nirodho… yo viññāṇadhātuyā nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Navamaṃ.
10. 蕴经
321在舍卫城。“诸比丘,色的生起、住立、再生与显现,就是苦的生起,诸病的住立,老死的显现。受的……想的……行的……识的生起、住立、再生与显现,就是苦的生起,诸病的住立,老死的显现。然而,诸比丘,色的灭、平息、消失,就是苦的灭,诸病的平息,老死的消失。受的……想的……行的……识的灭、平息、消失,就是苦的灭,诸病的平息,老死的消失。”第十经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yo kho, bhikkhave, rūpassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo vedanāya… yo saññāya… yo saṅkhārānaṃ… yo viññāṇassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṃ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, rūpassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo. Yo vedanāya… yo saññāya… yo saṅkhārānaṃ… yo viññāṇassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṃ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo’’ti. Dasamaṃ.
31生起相应终。
Uppādasaṃyuttaṃ samattaṃ.
32其摄颂:
Tassuddānaṃ –
34眼、色、识,触与受,
Cakkhu rūpañca viññāṇaṃ, phasso ca vedanāya ca;
35想、思、渴爱,以及界与蕴——这十者即是。
Saññā ca cetanā taṇhā, dhātu khandhena te dasāti.