← 相应部目录

SN 12 · 1. 因缘相应

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 643 段 · 打开交互阅读器

1因缘品
Nidānavaggo
21. 因缘相应
1. Nidānasaṃyuttaṃ
3在舍卫城……「比丘们,毗婆尸佛、阿拉汉、正自觉者在正觉之前,未现正觉时,还是菩萨时如此想:『此世间实在陷入困境,生、衰、死、消逝、再生。然而对此苦、老死不了知出离。何时才会了知对此苦、老死的出离呢?』然后,比丘们,毗婆尸菩萨如此想:『有什么存在时,老死才有?以什么为缘有老死?』然后,比丘们,毗婆尸菩萨由如理作意,以慧现观——『生存在时,老死才有;以生为缘有老死。』然后毗婆尸菩萨如此想:『有什么存在时,生才有?……乃至……有、取、爱、受、触、六处、名色、识、行才有?以什么为缘有诸行?』由如理作意,以慧现观——『无明存在时,行才有;以无明为缘有诸行。』如此,此无明缘行,行缘识……乃至……如此,这整个苦蕴得以集起。『集起,集起』,比丘们,对毗婆尸菩萨前所未闻之法生起眼、生起智、生起慧、生起明、生起光。然后,比丘们,毗婆尸菩萨如此想:『什么不存在时,老死才不存在?以什么灭而老死灭?』由如理作意,以慧现观——『生不存在时,老死才不存在;以生灭而老死灭。』如此乃至对有、取、爱、受、触、六处、名色、识、行也是如此——『无明不存在时,行才不存在;以无明灭而行灭。』如此,此无明灭而行灭;行灭而识灭……乃至……如此,这整个苦蕴得以灭尽。『灭,灭』,比丘们,对毗婆尸菩萨前所未闻之法生起眼、生起智、生起慧、生起明、生起光。」(对七佛皆应如此详说。)
1. Buddhavaggo
41. 缘起经
1. Paṭiccasamuppādasuttaṃ
1如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园……在那里,世尊对比丘们说:"比丘们,有这四种食,帮助已经存在的众生维持下去,也帮助将要出生的众生得到滋养。是哪四种呢?第一种是粗食——粗的也好、细的也好;第二种是触食;第三种是意思食;第四种是识食。比丘们,就是这四种食,帮助已经存在的众生维持下去,也帮助将要出生的众生得到滋养。"
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme…pe… etadavoca – ‘‘cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya’’.
6“比丘们,什么是缘起?比丘们,以无明为条件而行生起;以行为条件而识生起;以识为条件而名色生起;以名色为条件而六处生起;以六处为条件而触生起;以触为条件而受生起;以受为条件而爱生起;以爱为条件而取生起;以取为条件而有生起;以有为条件而生起;以生为条件而老、死、忧愁、悲伤、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴的集起。比丘们,这就叫作缘起。”
‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso; phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti ; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo.
7“而当无明彻底地离欲、灭尽时,行灭尽;行灭尽则识灭尽;识灭尽则名色灭尽;名色灭尽则六处灭尽;六处灭尽则触灭尽;触灭尽则受灭尽;受灭尽则爱灭尽;爱灭尽则取灭尽;取灭尽则有灭尽;有灭尽则生灭尽;生灭尽则老、死、忧愁、悲伤、苦、忧、恼灭尽。这样,这整个苦蕴的灭尽。”世尊说了这个。那些比丘们满意而欢喜世尊所说。第一经。
‘‘Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho; viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho; nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho; saḷāyatananirodhā phassanirodho; phassanirodhā vedanānirodho; vedanānirodhā taṇhānirodho; taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Paṭhamaṃ.
82. 分别经
2. Vibhaṅgasuttaṃ
2住在舍卫城……(中略)……“比丘们,我要为你们讲缘起,并把它分别解说。你们好好听,用心思惟,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘回答世尊。世尊这么说:
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘paṭiccasamuppādaṃ vo, bhikkhave, desessāmi vibhajissāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
10“比丘们,什么是缘起?比丘们,以无明为条件而行生起;以行为条件而识生起;以识为条件而名色生起;以名色为条件而六处生起;以六处为条件而触生起;以触为条件而受生起;以受为条件而爱生起;以爱为条件而取生起;以取为条件而有生起;以有为条件而生起;以生为条件而老、死、忧愁、悲伤、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴的集起。”
‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso; phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti ; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
11比丘们,什么是老死呢?凡是那些众生中的某个众生类别里的老、衰老、牙齿损坏、头发斑白、皮肤起皱、寿命减损、感官变得迟钝——这就叫做老。凡是那些众生从某个众生类别里的逝去、灭没、破坏、消失、死亡、命终、五蕴的破坏、身体的舍弃——这就叫做死。如此,这老和这死,比丘们,就叫做老死。
‘‘Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko; ayaṃ vuccati jarā. Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo ( ) , idaṃ vuccati maraṇaṃ. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ.
12比丘们,什么是生呢?凡是那些众生中的某个众生类别里的出生、产生、进入、出现、再生、五蕴的显现、六处的获得。比丘们,这就叫做生。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, jāti? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti nibbatti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, jāti.
13比丘们,什么是有呢?比丘们,有三种有——欲有、色有、无色有。比丘们,这就叫做有。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, bhavo? Tayo me, bhikkhave, bhavā – kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhavo.
14比丘们,什么是取呢?比丘们,有这四种取——欲取、见取、戒禁取、我论取。比丘们,这就叫做取。
‘‘Katamañca, bhikkhave, upādānaṃ? Cattārimāni, bhikkhave, upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, upādānaṃ.
15比丘们,什么是渴爱呢?比丘们,有这六种渴爱之身——对色的渴爱、对声的渴爱、对香的渴爱、对味的渴爱、对触的渴爱、对法的渴爱。比丘们,这就叫做渴爱。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, taṇhā? Chayime, bhikkhave, taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, taṇhā.
16比丘们,什么是受呢?比丘们,有这六种受之身——眼触所生之受、耳触所生之受、鼻触所生之受、舌触所生之受、身触所生之受、意触所生之受。比丘们,这就叫做受。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, vedanā? Chayime, bhikkhave, vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanā.
17以下是它的摄颂:
Tassuddānaṃ –
18比丘们,什么是触?比丘们,有这六个触类——眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触。比丘们,这就称为触。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, phasso? Chayime, bhikkhave, phassakāyā – cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, phasso.
19比丘们,什么是六处?眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处——比丘们,这就称为六处。
‘‘Katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, saḷāyatanaṃ.
20比丘们,什么是名色?受、想、思、触、作意——这些称为名。四大以及四大所造之色——这些称为色。这样,这个名与这个色,比丘们,合称为名色。
‘‘Katamañca , bhikkhave, nāmarūpaṃ? Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro – idaṃ vuccati nāmaṃ. Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ. Idaṃ vuccati rūpaṃ. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, nāmarūpaṃ.
21比丘们,什么是识?比丘们,有这六个识类——眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。比丘们,这就称为识。
‘‘Katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ? Chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṃ.
22比丘们,什么是行?比丘们,有这三种行——身行、语行、心行。比丘们,这些称为行。
‘‘Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Tayome, bhikkhave, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā.
23比丘们,什么是无明?比丘们,就是对于苦的无知,对于苦集起的无知,对于苦灭尽的无知,对于导至苦灭尽之道的无知。比丘们,这就称为无明。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, avijjā? Yaṃ kho, bhikkhave, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, avijjā.
24“比丘们,就是这样,以无明为条件而有行;以行为条件而有识……乃至……这样便有了这整个苦蕴的集起。而当无明彻底无余、离染、灭尽时,则有行的灭尽;行灭尽则识灭尽……乃至……这样便有了这整个苦蕴的灭尽。”第二经。
‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dutiyaṃ.
253. 道经
3. Paṭipadāsuttaṃ
3住在舍卫城……“比丘们,我将为你们开示邪道与正道。你们要仔细听,好好地作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘回应世尊。世尊这样说道——
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘micchāpaṭipadañca vo, bhikkhave, desessāmi sammāpaṭipadañca. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
27“比丘们,什么是邪道呢?比丘们,以无明为条件而有行;以行为条件而有识……乃至……这样便有了这整个苦蕴的集起。比丘们,这就叫做邪道。”
‘‘Katamā ca, bhikkhave, micchāpaṭipadā? Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, micchāpaṭipadā.
28“比丘们,什么是正道呢?就是当无明彻底无余、离染、灭尽时,则有行的灭尽;行灭尽则识灭尽……乃至……这样便有了这整个苦蕴的灭尽。比丘们,这就叫做正道。”第三经。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, sammāpaṭipadā? Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāpaṭipadā’’ti. Tatiyaṃ.
294. 毗婆尸经
4. Vipassīsuttaṃ
4住在舍卫城……“比丘们,对于毗婆尸世尊、阿拉汉、全自觉者,在他还未正觉、还是未完全觉醒的菩萨时,他心里生起了这样的想法:‘唉,这世界确实落入了困境——有出生,有衰老,有死亡,有逝去,又有再生。然而,对于这老死的苦,人们却不知道出离。要到什么时候,这老死的苦的出离才会被了知呢?’”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca. Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa. Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā’’’ti?
31“比丘们,那时,毗婆尸菩萨心里又想:‘到底是因为什么存在,才有老死呢?老死是以什么为条件呢?’比丘们,那时,毗婆尸菩萨凭着透彻的反思,以智慧证得了这样的通达:‘因为有了生,才有老死;以生为条件,才有老死。’”
‘‘Atha kho bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, kiṃpaccayā jarāmaraṇa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
32那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里想:“到底没有什么,生才不会产生?什么灭了,生才会灭?”那时,比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:“没有有,生就不会产生;有灭了,生就灭了。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jāti na hoti , kissa nirodhā jātinirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘bhave kho asati jāti na hoti, bhavanirodhā jātinirodho’’’ti.
33那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里想:“到底没有什么,有才不会产生?什么灭了,有才会灭?”那时,比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:“没有取,有就不会产生;取灭了,有就灭了。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati bhavo na hoti, kissa nirodhā bhavanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘upādāne kho asati bhavo na hoti, upādānanirodhā bhavanirodho’’’ti.
34那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里想:“到底没有什么,取才不会产生?什么灭了,取才会灭?”那时,比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:“没有爱,取就不会产生;爱灭了,取就灭了。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati upādānaṃ na hoti, kissa nirodhā upādānanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘taṇhāya kho asati upādānaṃ na hoti, taṇhānirodhā upādānanirodho’’’ti.
35那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里想:“到底没有什么,爱才不会产生?什么灭了,爱才会灭?”那时,比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:“没有受,爱就不会产生;受灭了,爱就灭了。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati taṇhā na hoti, kissa nirodhā taṇhānirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘vedanāya kho asati taṇhā na hoti, vedanānirodhā taṇhānirodho’’’ti.
36那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里想:“到底没有什么,受才不会产生?什么灭了,受才会灭?”那时,比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:“没有触,受就不会产生;触灭了,受就灭了。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati vedanā na hoti, kissa nirodhā vedanānirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘phasse kho asati vedanā na hoti, phassanirodhā vedanānirodho’’’ti.
37那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里想:“到底没有什么,触才不会产生?什么灭了,触才会灭?”那时,比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:“没有六处,触就不会产生;六处灭了,触就灭了。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati phasso na hoti, kissa nirodhā phassanirodho’ti? Atha kho bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saḷāyatane kho asati phasso na hoti, saḷāyatananirodhā phassanirodho’’’ti.
38当时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘当什么存在时,才会有生呢?生以什么为条件呢?’比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧而透彻领悟:‘当有存在时,才会有生,生以有为条件。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jāti hoti, kiṃpaccayā jātī’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘bhave kho sati jāti hoti, bhavapaccayā jātī’’’ti.
39当时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘当什么存在时,才会有有呢?有以什么为条件呢?’比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧而透彻领悟:‘当取存在时,才会有有,有以取为条件。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati bhavo hoti, kiṃpaccayā bhavo’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘upādāne kho sati bhavo hoti, upādānapaccayā bhavo’’’ti.
40当时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘当什么存在时,才会有取呢?取以什么为条件呢?’比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧而透彻领悟:‘当爱存在时,才会有取,取以爱为条件。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati upādānaṃ hoti, kiṃpaccayā upādāna’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘taṇhāya kho sati upādānaṃ hoti, taṇhāpaccayā upādāna’’’nti.
41当时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘当什么存在时,才会有爱呢?爱以什么为条件呢?’比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧而透彻领悟:‘当受存在时,才会有爱,爱以受为条件。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati taṇhā hoti, kiṃpaccayā taṇhā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘vedanāya kho sati taṇhā hoti, vedanāpaccayā taṇhā’’’ti.
42“就这样,以无明为条件,行生起;以行为条件,识生起……这就是整堆苦的集起。比丘们,对于这些从前从未听说过的法,我生起了‘集起、集起’的眼、智、慧、明、光。”
‘‘Iti hidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. ‘Samudayo, samudayo’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
43当时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘当什么存在时,才会有受呢?受以什么为条件呢?’比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧而透彻领悟:‘当触存在时,才会有受,受以触为条件。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati vedanā hoti, kiṃpaccayā vedanā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘phasse kho sati vedanā hoti, phassapaccayā vedanā’’’ti.
44当时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘当什么存在时,才会有触呢?触以什么为条件呢?’比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧而透彻领悟:‘当六处存在时,才会有触,触以六处为条件。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati phasso hoti, kiṃpaccayā phasso’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saḷāyatane kho sati phasso hoti, saḷāyatanapaccayā phasso’’’ti.
45那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘到底什么不存在时,六处就不会有?什么灭掉了,六处就灭?’ 比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:‘名色不存在时,六处就不会有;名色灭,六处就灭。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati saḷāyatanaṃ na hoti, kissa nirodhā saḷāyatananirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṃ na hoti, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’’’ti.
46那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘到底什么不存在时,名色就不会有?什么灭掉了,名色就灭?’ 比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:‘识不存在时,名色就不会有;识灭,名色就灭。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati nāmarūpaṃ na hoti, kissa nirodhā nāmarūpanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho asati nāmarūpaṃ na hoti, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’’’ti.
47那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘到底什么不存在时,识就不会有?什么灭掉了,识就灭?’ 比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:‘行不存在时,识就不会有;行灭,识就灭。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti, kissa nirodhā viññāṇanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saṅkhāresu kho asati viññāṇaṃ na hoti, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho’’’ti.
48那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:‘到底什么不存在时,行就不会有?什么灭掉了,行就灭?’ 比丘们,那时毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧洞彻了:‘无明不存在时,行就不会有;无明灭,行就灭。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati saṅkhārā na honti, kissa nirodhā saṅkhāranirodho’ti ? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho asati saṅkhārā na honti, avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.
49那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:“有什么存在,六处才会存在?六处以什么为条件?”比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧现观了:“有名色存在,六处才存在;以名色为条件,有六处。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati saḷāyatanaṃ hoti, kiṃpaccayā saḷāyatana’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṃ hoti, nāmarūpapaccayā saḷāyatana’’’nti.
50那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:“有什么存在,名色才会存在?名色以什么为条件?”比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧现观了:“有识存在,名色才存在;以识为条件,有名色。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati nāmarūpaṃ hoti, kiṃpaccayā nāmarūpa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho sati nāmarūpaṃ hoti , viññāṇapaccayā nāmarūpa’’’nti.
51那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:“有什么存在,识才会存在?识以什么为条件?”比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧现观了:“有行存在,识才存在;以行为条件,有识。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati viññāṇaṃ hoti, kiṃpaccayā viññāṇa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saṅkhāresu kho sati viññāṇaṃ hoti, saṅkhārapaccayā viññāṇa’’’nti.
52那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:“有什么存在,行才会存在?行以什么为条件?”比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧现观了:“有无明存在,行才存在;以无明为条件,有行。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati saṅkhārā honti, kiṃpaccayā saṅkhārā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho sati saṅkhārā honti, avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
53那时,比丘们,毗婆尸菩萨心里这样想:“没有什么,老死才不会发生?什么息灭了,老死才会息灭?”比丘们,毗婆尸菩萨通过如理作意,以智慧现观了:“没有生,老死就不会发生;生息灭了,老死就息灭。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.
54就这样,无明灭则行灭;行灭则识灭……就这样,这整个苦蕴彻底灭尽了。‘灭尽,灭尽’——比丘们,在以前从未听闻过的法上,毗婆尸菩萨的眼睛生起了,智生起了,慧生起了,明生起了,光明生起了。第四。
‘‘Iti hidaṃ avijjānirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti. ‘Nirodho, nirodho’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Catutthaṃ.
55(七位佛陀都应这样展开。)
(Sattannampi buddhānaṃ evaṃ vitthāretabbo).
565. 西奇经
5. Sikhīsuttaṃ
5比丘们,尸弃佛,那位世尊、阿拉汉、正自觉者……(重复内容同前)……
Sikhissa , bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
586. 毗舍婆经
6. Vessabhūsuttaṃ
6比丘们,毗舍婆佛,那位世尊、阿拉汉、正自觉者……(重复内容同前)……
Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
607. 拘留孙经
7. Kakusandhasuttaṃ
7比丘们,拘留孙佛,那位世尊、阿拉汉、正自觉者……(重复内容同前)……
Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
628. 拘那含经
8. Koṇāgamanasuttaṃ
8比丘们,拘那含佛,那位世尊、阿拉汉、正自觉者……(重复内容同前)……
Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
649. 迦叶经
9. Kassapasuttaṃ
9比丘们,迦叶佛,那位世尊、阿拉汉、正自觉者……(重复内容同前)……
Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
6610. 乔达摩经
10. Gotamasuttaṃ
10比丘们,在我正觉之前,当我还是未觉悟的菩萨时,心里生起这样的想法:'这世间确实陷入困境了——有出生,有衰老,有死亡,有逝去,有再生。然而,对于这老死的苦,人们却不知道出离之路。什么时候,才能明了这老死之苦的出离之路呢?'
‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca. Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa. Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā’’’ti?
68“比丘们,我当时这么想:‘有什么东西在,才有老死呢?老死以什么为条件?’比丘们,我通过如理作意,以智慧现观了:‘有生在,才有老死;生是老死的条件。’”
‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, kiṃpaccayā jarāmaraṇa’nti ? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
69“比丘们,我当时这么想:‘有什么东西在,才有生……一路推下去……有、取、爱、受、触、六处、名色、识……才有行呢?行以什么为条件?’比丘们,我通过如理作意,以智慧现观了:‘有无明在,才有行;无明是行的条件。’”
‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jāti hoti…pe… bhavo… upādānaṃ… taṇhā… vedanā… phasso… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhārā honti, kiṃpaccayā saṅkhārā’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho sati saṅkhārā honti, avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
70就这样,以无明为条件,行生起;以行为条件,识生起;……这样,这整个苦蕴的集起就发生了。比丘们,对于这些过去从未听说过的法,毗婆尸菩萨生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光明。“集起,集起”他知道。
‘‘Iti hidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. ‘Samudayo, samudayo’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
71“比丘们,我当时这么想:‘没有什么东西在,老死才不产生呢?什么灭掉了,老死就灭?’比丘们,我通过如理作意,以智慧现观了:‘没有生在,老死就不产生;生灭了,老死就灭。’”
‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.
72“比丘们,我当时这么想:‘没有什么东西在,生才不产生……一路推下去……有、取、爱、受、触、六处、名色、识……行才不产生呢?什么灭掉了,行就灭?’比丘们,我通过如理作意,以智慧现观了:‘没有无明在,行就不产生;无明灭了,行就灭。’”
‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jāti na hoti…pe… bhavo… upādānaṃ… taṇhā… vedanā… phasso… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhārā na honti, kissa nirodhā saṅkhāranirodho’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho asati saṅkhārā na honti, avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.
73“就这样,无明灭则行灭;行灭则识灭……这就是整堆苦的灭尽。比丘们,对于这些从前从未听说过的法,我生起了‘灭尽、灭尽’的眼、智、慧、明、光。”第十经。”
‘‘Iti hidaṃ avijjānirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. ‘Nirodho, nirodho’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Dasamo.
74佛品第一
Buddhavaggo paṭhamo.
75其摄颂──
Tassuddānaṃ –
76说法、分别和行道,
Desanā vibhaṅgapaṭipadā ca,
77毗婆尸、尸弃和毗舍婆,
Vipassī sikhī ca vessabhū;
78拘留孙、拘那含、迦叶,
Kakusandho koṇāgamano kassapo,
79大释迦牟尼和乔达摩。
Mahāsakyamuni ca gotamoti.
80第二品 食品
2. Āhāravaggo
812. 食品
2. Āhāravaggo
821. 食经
1. Āhārasuttaṃ
11如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。在那里,世尊对比丘们说:“比丘们。”那些比丘回答:“尊者。”世尊这么说:“比丘们,我要为你们讲缘起。你们好好听,用心思惟,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘回答世尊。世尊这么说:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘paṭiccasamuppādaṃ vo, bhikkhave, desessāmi; taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
84"比丘们,这四种食以什么为因缘、以什么为集起、以什么为出生、以什么为来源呢?这四种食以渴爱为因缘、以渴爱为集起、以渴爱为出生、以渴爱为来源。而比丘们,这个渴爱又以什么为因缘、以什么为集起、以什么为出生、以什么为来源呢?渴爱以感受为因缘、以感受为集起、以感受为出生、以感受为来源。而比丘们,这个感受又以什么为因缘、以什么为集起、以什么为出生、以什么为来源呢?感受以触为因缘、以触为集起、以触为出生、以触为来源。而比丘们,这个触又以什么为因缘、以什么为集起、以什么为出生、以什么为来源呢?触以六处为因缘、以六处为集起、以六处为出生、以六处为来源。而比丘们,这个六处又以什么为因缘、以什么为集起、以什么为出生、以什么为来源呢?六处以名色为因缘、以名色为集起、以名色为出生、以名色为来源。而比丘们,这个名色又以什么为因缘、以什么为集起、以什么为出生、以什么为来源呢?名色以识为因缘、以识为集起、以识为出生、以识为来源。而比丘们,这个识又以什么为因缘、以什么为集起、以什么为出生、以什么为来源呢?识以行为因缘、以行为集起、以行为出生、以行为来源。而比丘们,这些行又以什么为因缘、以什么为集起、以什么为出生、以什么为来源呢?行以无明为因缘、以无明为集起、以无明为出生、以无明为来源。"
‘‘Ime, bhikkhave, cattāro āhārā kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Ime cattāro āhārā taṇhānidānā taṇhāsamudayā taṇhājātikā taṇhāpabhavā. Taṇhā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Taṇhā vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā. Vedanā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Vedanā phassanidānā phassasamudayā phassajātikā phassapabhavā. Phasso cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? Phasso saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanapabhavo. Saḷāyatanañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Saḷāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ nāmarūpasamudayaṃ nāmarūpajātikaṃ nāmarūpapabhavaṃ. Nāmarūpañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Nāmarūpaṃ viññāṇanidānaṃ viññāṇasamudayaṃ viññāṇajātikaṃ viññāṇapabhavaṃ. Viññāṇañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Viññāṇaṃ saṅkhāranidānaṃ saṅkhārasamudayaṃ saṅkhārajātikaṃ saṅkhārapabhavaṃ. Saṅkhārā cime, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā.
85"比丘们,就是这样,以无明为条件而产生诸行;以行为条件而产生识……这样,整个苦蕴就这样集起。而当无明彻底地离欲灭尽之后,行就灭尽;行灭尽了,识就灭尽……这样,整个苦蕴就这样灭尽。" 第一经。
‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Paṭhamaṃ.
862. 莫利亚帕古那经
2. Moḷiyaphaggunasuttaṃ
12住在舍卫城……"比丘们,有这四种食,帮助已经存在的众生维持下去,也帮助将要出生的众生得到滋养。是哪四种呢?第一种是粗食——粗的也好、细的也好;第二种是触食;第三种是意思食;第四种是识食。比丘们,就是这四种食,帮助已经存在的众生维持下去,也帮助将要出生的众生得到滋养。"
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘cattārome , bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāyā’’ti.
88这样说了以后,具寿莫利亚帕古那问世尊说:"尊者,到底是谁在摄取识食呢?"世尊回答说:"这个问题不合适。我不说'谁在摄取'。如果我说'谁在摄取',那问'尊者,到底谁在摄取'才是个合适的问题。但我不这样说。当我不这样说的时候,如果有人这样问:'尊者,识食是为了什么?'这才是合适的问题。对此合适的答案是:'识食是未来再生投生的条件,当那个存在的时候就有六处,以六处为条件而有触。'"
Evaṃ vutte, āyasmā moḷiyaphagguno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, viññāṇāhāraṃ āhāretī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘āhāretī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Āhāretī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, āhāretī’ti ? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kissa nu kho, bhante, viññāṇāhāro’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘viññāṇāhāro āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā paccayo, tasmiṃ bhūte sati saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso’’’ti.
89"尊者,到底是谁在触呢?"世尊回答说:"这个问题不合适。我不说'谁在触'。如果我说'谁在触',那问'尊者,到底谁在触'才是个合适的问题。但我不这样说。当我不这样说的时候,如果有人这样问:'尊者,触是以什么为条件的?'这才是合适的问题。对此合适的答案是:'以六处为条件而有触,以触为条件而有感受。'"
‘‘Ko nu kho, bhante, phusatī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘phusatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Phusatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, phusatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, phasso’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā’’’ti.
90“尊者,到底谁在感受?”世尊说:“这个问题不合适。我不说‘谁在感受’。如果我说‘谁在感受’,那这个问题才合适——‘尊者,到底谁在感受?’但我不这么说。当我不这么说时,如果有人这样问:‘尊者,感受以什么为缘?’这才是合适的问题。对此合适的答案是:‘触缘受,受缘爱。’”
‘‘Ko nu kho, bhante, vedayatī’’ti ? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘vedayatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Vedayatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, vedayatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, vedanā’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā’’’ti.
91“尊者,到底谁在渴爱?”世尊说:“这个问题不合适。我不说‘谁在渴爱’。如果我说‘谁在渴爱’,那这个问题才合适——‘尊者,到底谁在渴爱?’但我不这么说。当我不这么说时,如果有人这样问:‘尊者,渴爱以什么为缘?’这才是合适的问题。对此合适的答案是:‘受缘爱,爱缘取。’”
‘‘Ko nu kho, bhante, tasatī’’ti ? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘tasatī’ti ahaṃ na vadāmi . ‘Tasatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, tasatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, taṇhā’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādāna’’’nti.
92“尊者,到底谁在执取?”世尊说:“这个问题不合适。我不说‘谁在执取’。如果我说‘谁在执取’,那这个问题才合适——‘尊者,到底谁在执取?’但我不这么说。当我不这么说时,如果有人这样问:‘尊者,执取以什么为缘?’这才是合适的问题。对此合适的答案是:‘爱缘取,取缘有’……这样就有了这整个苦蕴的集起。”
‘‘Ko nu kho, bhante, upādiyatī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘upādiyatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Upādiyatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, upādiyatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, upādāna’nti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo’ti…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
93“法古那,正是因为六触处的无余的离贪、灭尽,触才灭尽;触灭尽则受灭尽;受灭尽则爱灭尽;爱灭尽则取灭尽;取灭尽则有灭尽;有灭尽则生灭尽;生灭尽则老、死、愁、悲、苦、忧、恼全部灭尽。这样就实现了这整个苦蕴的灭尽。”第二段。
‘‘Channaṃ tveva, phagguna, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā phassanirodho; phassanirodhā vedanānirodho; vedanānirodhā taṇhānirodho; taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dutiyaṃ.
943. 沙门婆罗门经
3. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ
13在沙瓦提城……“比丘们,任何沙门或婆罗门,如果不真正了知老死,不了知老死的集起,不了知老死的灭尽,不了知通往老死灭尽的道路;不了知生……不了知有……不了知取……不了知爱……不了知受……不了知触……不了知六处……不了知名色……不了知识……不了知行,不了知行的集起,不了知行的灭尽,不了知通往行灭尽的道路——比丘们,对我来说,这些沙门或婆罗门,在沙门中不被认可为沙门,在婆罗门中不被认可为婆罗门;而且这些尊者,在现法中没有亲自证悟、作证、达到之后,安住于沙门的目标或婆罗门的目标。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti , na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā; na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
96“比丘们,任何沙门或婆罗门,如果真正了知老死,了知老死的集起,了知老死的灭尽,了知通往老死灭尽的道路;了知生……了知有……了知取……了知爱……了知受……了知触……了知六处……了知名色……了知识……了知行,了知行的集起,了知行的灭尽,了知通往行灭尽的道路——比丘们,对我来说,这些沙门或婆罗门,在沙门中才被认可为沙门,在婆罗门中才被认可为婆罗门;而且这些尊者,在现法中亲自证悟、作证、达到之后,安住于沙门的目标和婆罗门的目标。”第三段。
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā; te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Tatiyaṃ.
974. 第二沙门婆罗门经
4. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
14在舍卫城……“比丘们,无论哪些沙门或婆罗门,不了知这些法,不了知这些法的集起,不了知这些法的灭尽,不了知导向这些法灭尽的行道——他们不了知哪些法?不了知哪些法的集起?不了知哪些法的灭尽?不了知导向哪些法灭尽的行道?”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti, katame dhamme nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti’’?
99“他们不了知老死,不了知老死的集起,不了知老死的灭尽,不了知导向老死灭尽的行道;不了知生……不了知有……不了知取……不了知爱……不了知受……不了知触……不了知六处……不了知名色……不了知识……不了知行,不了知行的集起,不了知行的灭尽,不了知导向行灭尽的行道。他们不了知这些法,不了知这些法的集起,不了知这些法的灭尽,不了知导向这些法灭尽的行道。比丘们,对我来说,这些沙门或婆罗门,我不在沙门中认可他们为沙门,不在婆罗门中认可他们为婆罗门,而且这些尊者没有在今生自己以证智证悟、达到之后安住于沙门的目标或婆罗门的目标。”
‘‘Jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Ime dhamme nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
100“然而,比丘们,任何沙门或婆罗门,如果真正了知老死……(中略)……了知行道的,比丘们,对我来说,他们这些沙门或婆罗门,确实被认可为沙门中的沙门,也被认可为婆罗门中的婆罗门,而且这些尊者,在当下这一生,能靠自己证知、体证、达到之后,安住于沙门义和婆罗门义。” (第一部经结束。)第一经。
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ pajānanti…pe… paṭipadaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. (Suttanto eko). Paṭhamaṃ.
101“他们了知老死,了知老死的集起,了知老死的灭尽,了知导向老死灭尽的行道;了知生……了知有……了知取……了知爱……了知受……了知触……了知六处……了知名色……了知识……了知行,了知行的集起,了知行的灭尽,了知导向行灭尽的行道。他们了知这些法,了知这些法的集起,了知这些法的灭尽,了知导向这些法灭尽的行道。比丘们,对我来说,这些沙门或婆罗门,就在沙门中认可为沙门,就在婆罗门中认可为婆罗门。而且这些尊者在今生自己以证智证悟、达到之后安住于沙门的目标和婆罗门的目标。”第四。
‘‘Jarāmaraṇaṃ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Ime dhamme pajānanti , imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā, brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā. Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Catutthaṃ.
1025. 迦旃延族姓经
5. Kaccānagottasuttaṃ
15在舍卫城。那时,尊者迦旃延去见世尊。到了之后,向世尊礼敬,坐在一边。坐在一边后,尊者迦旃延对世尊这样说:“‘正见,正见’,大德,是这样被称为。大德,怎样才算是正见呢?”
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā kaccānagotto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kaccānagotto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sammādiṭṭhi sammādiṭṭhī’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sammādiṭṭhi hotī’’ti?
104“迦旃延,这个世间多数被两种极端所束缚:就是‘存在’和‘不存在’。迦旃延,当以正慧如实见到世间的集起时,世间所持的‘不存在’就没有了。当以正慧如实见到世间的灭尽时,世间所持的‘存在’就没有了。迦旃延,这个世间多数被执取、取着和强固偏见的束缚。那种执取、那种取着、那种心的固定住处、那种强固偏见和随眠,他不趋向它们,不执取它们,不坚持‘这是我的自我’。他不怀疑、不犹豫:‘生起的仅仅是苦的生起,灭去的仅仅是苦的灭去’,在这里,他生起了不依靠他人的智慧。迦旃延,到这种程度,就算是正见了。”
‘‘Dvayanissito khvāyaṃ, kaccāna, loko yebhuyyena – atthitañceva natthitañca. Lokasamudayaṃ kho, kaccāna, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke natthitā sā na hoti. Lokanirodhaṃ kho, kaccāna, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke atthitā sā na hoti. Upayupādānābhinivesavinibandho khvāyaṃ, kaccāna, loko yebhuyyena. Tañcāyaṃ upayupādānaṃ cetaso adhiṭṭhānaṃ abhinivesānusayaṃ na upeti na upādiyati nādhiṭṭhāti – ‘attā me’ti. ‘Dukkhameva uppajjamānaṃ uppajjati, dukkhaṃ nirujjhamānaṃ nirujjhatī’ti na kaṅkhati na vicikicchati aparapaccayā ñāṇamevassa ettha hoti. Ettāvatā kho, kaccāna, sammādiṭṭhi hoti.
105“迦旃延,'一切存在'这是一个极端。'一切不存在'这是第二个极端。迦旃延,如来不走这两个极端,而是依中道说法:'以无明为条件,行生起;以行为条件,识生起……(中略)……这样,这整个苦蕴集起。而随着无明毫无剩余地灭去、平息,行灭;行灭则识灭……(中略)……这样,这整个苦蕴灭去。'”第五段。
‘‘‘Sabbaṃ atthī’ti kho, kaccāna, ayameko anto. ‘Sabbaṃ natthī’ti ayaṃ dutiyo anto. Ete te, kaccāna, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Pañcamaṃ.
1066. 说法者经
6. Dhammakathikasuttaṃ
16在沙瓦提城……(中略)……那时,有位比丘来到世尊那里,到了之后,向世尊礼敬,然后坐在一边。坐在一边的比丘对世尊说:“大德,人们说'法说法者,法说法者'。大德,到底怎样才算是一位法说法者呢?”
Sāvatthiyaṃ …pe… atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘dhammakathiko dhammakathiko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hotī’’ti?
108“比丘,如果一个人为了对老死厌离、离欲、灭尽而说法,那他足以被称为'说法的比丘'。比丘,如果一个人为了对老死厌离、离欲、灭尽而修行,那他足以被称为'依法随法修行的比丘'。比丘,如果一个人通过对老死的厌离、离欲、灭尽,不执取而解脱,那他足以被称为'现世证得涅槃的比丘'。
‘‘Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃ vacanāya.
109(同样地,)比丘,如果为了对生厌离、离欲、灭尽……比丘,如果为了对有……比丘,如果为了对取……比丘,如果为了对爱……比丘,如果为了对受……比丘,如果为了对触……比丘,如果为了对六处……比丘,如果为了对名色……比丘,如果为了对识……比丘,如果为了对行……比丘,如果为了对无明厌离、离欲、灭尽而说法,那他足以被称为'说法的比丘'。比丘,如果为了对无明厌离、离欲、灭尽而修行,那他足以被称为'依法随法修行的比丘'。比丘,如果通过对无明的厌离、离欲、灭尽,不执取而解脱,那他足以被称为'现世证得涅槃的比丘'。”
‘‘Jātiyā ce bhikkhu…pe… bhavassa ce bhikkhu… upādānassa ce bhikkhu… taṇhāya ce bhikkhu… vedanāya ce bhikkhu… phassassa ce bhikkhu… saḷāyatanassa ce bhikkhu… nāmarūpassa ce bhikkhu… viññāṇassa ce bhikkhu… saṅkhārānaṃ ce bhikkhu… avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Avijjāya ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
1107. 裸行迦叶经
7. Acelakassapasuttaṃ
17如是我闻:有一次,世尊住在王舍城竹林里的松鼠饲养处。那时,世尊在午前穿好衣服,拿着衣钵,进入王舍城托钵乞食。裸行者迦叶远远地看见世尊走来。见到后,他就向世尊走去,到了之后,与世尊亲切地互相问候。在结束了令人愉快的、值得纪念的交谈后,他站在一边。站在一边的裸行者迦叶对世尊这样说:“我们想向乔达摩大师请教一些问题,如果乔达摩大师允许我们提问并给予解答的话。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho acelo kassapo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva desaṃ, sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti.
112“迦叶,现在不是提问的时候,我们已经走进居民区了。” 第二次,裸行者迦叶又对世尊这样说:“我们想向乔达摩大师请教一些问题,如果乔达摩大师允许我们提问并给予解答的话。” “迦叶,现在不是提问的时候,我们已经走进居民区了。” 第三次,裸行者迦叶……(中略)……“我们已经走进居民区了。” 这样说了之后,裸行者迦叶对世尊这样说:“其实我们也并不是有很多问题想向乔达摩大师请教。” “迦叶,你想问什么,就问吧。”
‘‘Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa; antaragharaṃ paviṭṭhamhā’’ti. Dutiyampi kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva desaṃ, sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti. ‘‘Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa; antaragharaṃ paviṭṭhamhā’’ti. Tatiyampi kho acelo kassapo…pe… antaragharaṃ paviṭṭhamhāti. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘na kho pana mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ bahudeva pucchitukāmā’’ti. ‘‘Puccha, kassapa, yadākaṅkhasī’’ti.
113“乔达摩先生,苦是自作的吗?”“不要这么说,迦叶。”世尊回答。“那么,乔达摩先生,苦是他作的吗?”“不要这么说,迦叶。”世尊回答。“那么,乔达摩先生,苦既是自作也是他作的吗?”“不要这么说,迦叶。”世尊回答。“那么,乔达摩先生,苦是非自作、非他作、无因生的吗?”“不要这么说,迦叶。”世尊回答。“那么,乔达摩先生,没有苦吗?”“不是没有苦,迦叶。苦是有的,迦叶。”“这样的话,乔达摩先生不知苦、不见苦呀。”“我并非不知苦、不见苦,迦叶。我是知苦的,迦叶;我是见苦的,迦叶。”
‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi dukkha’nti? ‘Na kho, kassapa, natthi dukkhaṃ. Atthi kho, kassapa, dukkha’nti. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti. ‘Na khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkha’’’nti.
114“乔达摩先生,当被问到‘苦是自作的吗’时,您说‘不要这么说,迦叶’。当被问到‘苦是他作的吗’时,您说‘不要这么说,迦叶’。当被问到‘苦既是自作也是他作的吗’时,您说‘不要这么说,迦叶’。当被问到‘苦是非自作、非他作、无因生的吗’时,您说‘不要这么说,迦叶’。当被问到‘没有苦吗’时,您说‘不是没有苦,迦叶;苦是有的,迦叶’。当被问到‘那么乔达摩先生不知苦、不见苦吗’时,您说‘我并非不知苦、不见苦,迦叶;我是知苦的,迦叶;我是见苦的,迦叶’。尊者,请世尊为我说明苦。尊者,请世尊为我教导苦。”
‘‘Ki nu kho, bho gotama, ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘na kho, kassapa, natthi dukkhaṃ , atthi kho, kassapa, dukkha’nti vadesi. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ na jānāmi na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkha’nti vadesi. Ācikkhatu ca me, bhante, bhagavā dukkhaṃ. Desetu ca me, bhante, bhagavā dukkha’’nti.
115“迦叶,‘那是造作者,那是受报者’——这样从一开始就执持‘苦是自作’的说法,会落入常见。‘造作者是一个,受报者是另一个’——这样被感受逼恼的人执持‘苦是他作’的说法,会落入断见。迦叶,如来不靠近这两个极端,而是依中道来说法:以无明为缘而有行;以行为缘而有识;……这样而有这整个苦蕴的集起。但就以无明的无余褪去、灭尽,而有行灭;以行灭而有识灭;……这样而有这整个苦蕴的灭尽。”
‘‘‘So karoti so paṭisaṃvedayatī’ti kho, kassapa, ādito sato ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti iti vadaṃ sassataṃ etaṃ pareti. ‘Añño karoti añño paṭisaṃvedayatī’ti kho, kassapa, vedanābhitunnassa sato ‘paraṃkataṃ dukkha’nti iti vadaṃ ucchedaṃ etaṃ pareti. Ete te, kassapa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
116这样说了之后,裸行者迦叶对世尊这么说:“太殊胜了,尊者!太殊胜了,尊者!就像把倾倒的扶正,……让有眼的人得见种种色;同样,世尊以种种方式讲明了法。尊者,我归依世尊、归依法、归依比丘僧。请让我在世尊身边出家,请让我受具足戒。”
Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya…pe… cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
117“迦叶,先前是外道的人,想在这法与律中出家,想受具足戒,他要别住四个月。过了四个月,经过别住后,如果比丘们认同他的心意,就度他出家、授与具足戒,成为比丘。不过,我也了知人与人之间的差别。”
‘‘Yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya. Api ca mayā puggalavemattatā viditā’’ti.
118“尊者,如果先前是外道的人想在这法与律中出家、受具足戒,要别住四个月,过了四个月,经过别住后,比丘们认同他的心意,才度他出家、授与具足戒,成为比丘。那我愿意别住四年,过了四年,经过别住后,让比丘们认同我的心意,再度我出家、授与具足戒,成为比丘。”
‘‘Sace , bhante, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya. Ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi , catunnaṃ vassānaṃ accayena (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti.
119裸行者迦叶尊者在世尊跟前出家了,也受了具足戒。受具足戒后不久,迦叶尊者独自隐居,不放逸、精勤、坚定地修行。没过多久,他就为了那个目的——良家子弟们正确地从在家生活出家,投身无家生活——在现世亲自通过究竟智慧体证并安住于梵行的终极圆满。他确知:『生已尽,梵行已立,应作已作,不会再这样轮回了。』尊者迦叶成为了一位阿拉汉。第七经。
Alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno ca panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā kassapo arahataṃ ahosīti. Sattamaṃ.
1208. 丁巴卢咖经
8. Timbarukasuttaṃ
18(世尊)在舍卫城。那时,游方者丁布路咖来到世尊那里;到了以后,与世尊互相问候。友好而值得回味的寒暄过后,他坐在一旁。坐在一旁后,游方者丁布路咖对世尊这样说——
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho timbaruko paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
122『乔达摩先生,苦和乐是自己造的吗?』世尊说:『别这么说,丁布路咖。』『那么,乔达摩先生,苦和乐是别人造的吗?』世尊说:『别这么说,丁布路咖。』『乔达摩先生,那么苦和乐既是自己造的也是别人造的吗?』世尊说:『别这么说,丁布路咖。』『那么,乔达摩先生,苦和乐既不是自己造的也不是别人造的,是无因、偶然生起的吗?』世尊说:『别这么说,丁布路咖。』『乔达摩先生,那么苦和乐不存在吗?』世尊说:『丁布路咖,不是没有苦和乐;丁布路咖,确实有苦和乐。』『既然如此,乔达摩尊者您既不了知也不见苦乐吗?』『丁布路咖,我不是不了知、不见苦乐。丁布路咖,我确实了知苦乐;丁布路咖,我确实见苦乐。』
‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca . ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkha’nti? ‘Na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṃ; atthi kho, timbaruka, sukhadukkha’nti. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti? ‘Na khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkha’’’nti.
123他在被问到『乔达摩先生,苦和乐是自己造的吗?』时,您回答『别这么说,丁布路咖』。在被问到『那么,乔达摩先生,苦和乐是别人造的吗?』时,您回答『别这么说,丁布路咖』。在被问到『乔达摩先生,那么苦和乐既是自己造的也是别人造的吗?』时,您回答『别这么说,丁布路咖』。在被问到『那么,乔达摩先生,苦和乐既不是自己造的也不是别人造的,是无因、偶然生起的吗?』时,您回答『别这么说,丁布路咖』。在被问到『乔达摩先生,那么苦和乐不存在吗?』时,您回答『丁布路咖,不是没有苦和乐;丁布路咖,确实有苦和乐。』在被问到『既然如此,乔达摩尊者您既不了知也不见苦乐吗?』时,您回答『丁布路咖,我不是不了知、不见苦乐。丁布路咖,我确实了知苦乐;丁布路咖,我确实见苦乐。』请乔达摩尊者为我开示苦乐。请乔达摩尊者为我解说苦乐。』
‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṃ; atthi kho, timbaruka, sukhadukkha’nti vadesi. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkha’nti vadesi. Ācikkhatu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ. Desetu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkha’’nti.
124『丁布路咖,对于持有「那个感受,就是那个觉知者」这种说法,从最初就认为「苦和乐是自己造的」——我是不会这么说的。丁布路咖,对于被感受所击垮、持有「感受是一个,觉知者是另一个」这种说法,认为「苦和乐是别人造的」——我也是不会这么说的。丁布路咖,不落入这两个极端,如来是通过中道来说法的:依无明而有诸行;依诸行而有识……(中略)……这样,整个苦蕴就集起了。而由于无明的无余消退与灭尽,则有诸行的灭尽;由于诸行的灭尽,则有识的灭尽……(中略)……这样,整个苦蕴就灭尽了。』
‘‘‘Sā vedanā, so vedayatī’ti kho, timbaruka, ādito sato ‘sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti evampāhaṃ na vadāmi. ‘Aññā vedanā, añño vedayatī’ti kho, timbaruka, vedanābhitunnassa sato ‘paraṃkataṃ sukhadukkha’nti evampāhaṃ na vadāmi. Ete te, timbaruka, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
125这样说后,游方者丁布路咖对世尊说:『太精彩了,乔达摩先生!……(中略)……我从今天起终生皈依乔达摩尊者、法和比丘僧团,请乔达摩尊者接受我为优婆塞。』第八经。
Evaṃ vutte, timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Aṭṭhamaṃ.
1269. 愚者智者经
9. Bālapaṇḍitasuttaṃ
19在沙瓦提城……“诸比丘,被无明遮蔽、与贪爱相伴的愚者,这身体是这样形成的。如此,就有这个身体和外在的名色,这两样东西。依靠这两样,就有了触和六个处所。通过这六个处所被触的愚者,就会体验到乐与苦,或是其中某一种。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjānīvaraṇassa, bhikkhave, bālassa taṇhāya sampayuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato. Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ, itthetaṃ dvayaṃ , dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāni , yehi phuṭṭho bālo sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena’’.
128“诸比丘,被无明遮蔽、与贪爱相伴的智者,这身体是这样形成的。如此,就有这个身体和外在的名色,这两样东西。依靠这两样,就有了触和六个处所。通过这六个处所被触的智者,就会体验到乐与苦,或是其中某一种。
‘‘Avijjānīvaraṇassa, bhikkhave, paṇḍitassa taṇhāya sampayuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato. Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ, itthetaṃ dvayaṃ, dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāni, yehi phuṭṭho paṇḍito sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena’’.
129“那么,诸比丘,在这个地方,智者与愚者之间有什么区别、有什么不同、有什么差异呢?”“尊者,对我们来说,这些法是以世尊为根源的,是以世尊为指导的,是以世尊为依靠的。尊者,希望世尊能为我们说明这句话的含义。诸比丘听了世尊的教导后会记住的。”
‘‘Tatra , bhikkhave, ko viseso ko adhippayāso kiṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālenā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṃnettikā, bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.
130“那么,诸比丘,仔细听,好好用心,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘回应世尊。世尊这样说道:
‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
131“诸比丘,愚者被那种无明所遮蔽、与那种贪爱相伴,这身体由此形成,而那种无明愚者还没有断除,那种贪爱还没有灭尽。为什么呢?诸比丘,愚者没有为了彻底灭苦而正确地修习梵行。因此,愚者在身体崩解后还会投生到一个身体中去。他既然投生到一个身体中去,就无法从生、老、死、忧愁、悲泣、苦、忧恼、绝望中解脱。我说,他无法从苦中解脱。
‘‘Yāya ca, bhikkhave, avijjāya nivutassa bālassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato, sā ceva avijjā bālassa appahīnā sā ca taṇhā aparikkhīṇā. Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, bālo acari brahmacariyaṃ sammā dukkhakkhayāya. Tasmā bālo kāyassa bhedā kāyūpago hoti, so kāyūpago samāno na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. Na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
132“诸比丘,智者被那种无明所遮蔽、与那种贪爱相伴,这身体由此形成,但智者的那种无明已经断除,那种贪爱已经灭尽。为什么呢?诸比丘,智者为了彻底灭苦而正确地修习了梵行。因此,智者在身体崩解后不会投生到一个身体中去。他既然不投生到一个身体中去,就从生、老、死、忧愁、悲泣、苦、忧恼、绝望中解脱。我说,他从苦中解脱。诸比丘,这就是愚者与智者之间的区别、不同、差异,也就是是否过梵行生活这件事。”第九经。
‘‘Yāya ca, bhikkhave, avijjāya nivutassa paṇḍitassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato, sā ceva avijjā paṇḍitassa pahīnā, sā ca taṇhā parikkhīṇā. Taṃ kissa hetu? Acari, bhikkhave, paṇḍito brahmacariyaṃ sammā dukkhakkhayāya. Tasmā paṇḍito kāyassa bhedā na kāyūpago hoti. So akāyūpago samāno parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. Parimuccati dukkhasmāti vadāmi. Ayaṃ kho , bhikkhave, viseso , ayaṃ adhippayāso, idaṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālena yadidaṃ brahmacariyavāso’’ti. Navamaṃ.
13310. 缘经
10. Paccayasuttaṃ
20在舍卫城。世尊住在那里……“比丘们,我将为你们讲说缘起和缘生法。你们要好好听着,用心作意,我要说了。”“好的,尊者。”那些比丘回应世尊。世尊这样说:
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘paṭiccasamuppādañca vo, bhikkhave, desessāmi paṭiccasamuppanne ca dhamme. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
135“比丘们,什么是缘起呢?比丘们,以生为缘,有老死。不论如来们出现也好,如来们不出现也好,那个界性、那种法的稳定性、那种法的确定性、那种此缘性,就一直在那里。如来觉证它、通达它。觉证、通达之后,解释它、讲说它、宣示它、确立它、开显它、分析它、阐明它。然后说:‘你们来看——比丘们,以生为缘,有老死。’”
‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. ‘Passathā’ti cāha – ‘jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ’’’.
136“比丘们,以有为缘,有生……以取为缘,有有……以渴爱为缘,有取……以受为缘,有渴爱……以触为缘,有受……以六处为缘,有触……以名色为缘,有六处……以识为缘,有名色……以行为缘,有识……比丘们,以无明为缘,有行。不论如来们出现也好,如来们不出现也好,那个界性、那种法的稳定性、那种法的确定性、那种此缘性,就一直在那里。如来觉证它、通达它。觉证、通达之后,解释它、讲说它、宣示它、确立它、开显它、分析它、阐明它。然后说:‘你们来看——比丘们,以无明为缘,有行。’比丘们,像这样,在那里,那个如实、不虚假、不异样的此缘性——这就叫作缘起。”
‘‘Bhavapaccayā, bhikkhave, jāti…pe… upādānapaccayā, bhikkhave, bhavo… taṇhāpaccayā, bhikkhave, upādānaṃ… vedanāpaccayā, bhikkhave, taṇhā… phassapaccayā, bhikkhave, vedanā… saḷāyatanapaccayā, bhikkhave, phasso… nāmarūpapaccayā, bhikkhave, saḷāyatanaṃ… viññāṇapaccayā, bhikkhave, nāmarūpaṃ… saṅkhārapaccayā, bhikkhave, viññāṇaṃ… avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti . Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. ‘Passathā’ti cāha ‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā’. Iti kho, bhikkhave, yā tatra tathatā avitathatā anaññathatā idappaccayatā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo.
137“比丘们,什么是缘生法呢?比丘们,老死是无常的、有为的、缘生的、坏灭法、衰灭法、离欲法、灭法。比丘们,生是无常的、有为的、缘生的、坏灭法、衰灭法、离欲法、灭法。比丘们,有是无常的、有为的、缘生的、坏灭法、衰灭法、离欲法、灭法。比丘们,取……渴爱……受……触……六处……名色……识……行……比丘们,无明是无常的、有为的、缘生的、坏灭法、衰灭法、离欲法、灭法。这些就叫做缘生法。”
‘‘Katame ca, bhikkhave, paṭiccasamuppannā dhammā? Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ. Jāti, bhikkhave, aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Bhavo, bhikkhave, anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo. Upādānaṃ bhikkhave…pe… taṇhā, bhikkhave… vedanā, bhikkhave… phasso, bhikkhave… saḷāyatanaṃ, bhikkhave… nāmarūpaṃ, bhikkhave… viññāṇaṃ , bhikkhave… saṅkhārā, bhikkhave… avijjā, bhikkhave, aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Ime vuccanti, bhikkhave, paṭiccasamuppannā dhammā.
138“比丘们,当圣弟子以正慧如实善见了‘这个缘起和这些缘生法’的时候,他绝不会追逐过去:‘我过去世存在吗?我过去世不存在吗?我过去世是什么?我过去世是怎样?我过去世从什么变成什么?’也绝不会奔向未来:‘我未来世会存在吗?我未来世不会存在吗?我未来世会是什么?我未来世会怎样?我未来世从什么变成什么?’也绝不会在现在、在当前对自身内心生起疑惑:‘我存在吗?我不存在吗?我是什么?我是怎样?这个众生从哪里来?他要到哪里去?’——这是不可能的。为什么呢?因为,比丘们,圣弟子已经以正慧如实善见了这个缘起和这些缘生法。”第十经。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa ‘ayañca paṭiccasamuppādo, ime ca paṭiccasamuppannā dhammā’ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, so vata pubbantaṃ vā paṭidhāvissati – ‘ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhānaṃ, nanu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhāna’nti; aparantaṃ vā upadhāvissati – ‘bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānaṃ, nanu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ , kiṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhāna’nti; etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī bhavissati – ‘ahaṃ nu khosmi, no nu khosmi, kiṃ nu khosmi, kathaṃ nu khosmi, ayaṃ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṃ gamissatī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Tathāhi, bhikkhave, ariyasāvakassa ayañca paṭiccasamuppādo ime ca paṭiccasamuppannā dhammā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā’’ti. Dasamaṃ.
139它的摄颂是:
Tassuddānaṃ –
140食品第二
Āhāravaggo dutiyo.
141其摄颂:
Tassuddānaṃ –
142食经、帕辜那,再加两位沙门婆罗门;
Āhāraṃ phagguno ceva, dve ca samaṇabrāhmaṇā;
143迦旃延族姓、说法者,裸形者与丁跋路迦;
Kaccānagotto dhammakathikaṃ, acelaṃ timbarukena ca;
144愚者与智者,第十是缘起。这便是十力品。
Bālapaṇḍitato ceva, dasamo paccayena cāti.
145住在舍卫城……“比丘们,具足十力与四无畏的如来,宣称牛王之位,于众中作狮子吼,转梵轮,即:这是色,这是色的集起,这是色的灭没;这是受,这是受的集起,这是受的灭没;这是想,这是想的集起,这是想的灭没;这是诸行,这是诸行的集起,这是诸行的灭没;这是识,这是识的集起,这是识的灭没。这样,当这个存在时,那个就有;以这个的生起,那个就生起。当这个不存在时,那个就没有;以这个的灭,那个就灭。也就是:以无明为缘,诸行生起;以诸行为缘,识生起……这样,这整个苦蕴就集起了。然而,随着无明无余、离贪、灭尽,诸行就灭尽;以诸行灭尽,识就灭尽……这样,这整个苦蕴就灭尽了。” 第一经。
3. Dasabalavaggo
1463. 十力品
3. Dasabalavaggo
1471. 十力经
1. Dasabalasuttaṃ
21住在舍卫城……“比丘们,具足十力与四无畏的如来,宣称牛王之位,于众中作狮子吼,转梵轮,即:‘这是色,这是色的集起,这是色的灭没;这是受,这是受的集起,这是受的灭没;这是想,这是想的集起,这是想的灭没;这是诸行,这是诸行的集起,这是诸行的灭没;这是识,这是识的集起,这是识的灭没。这样,当这个存在时,那个就有;以这个的生起,那个就生起;当这个不存在时,那个就没有;以这个的灭,那个就灭。也就是:以无明为缘,诸行生起;以诸行为缘,识生起……这样,这整个苦蕴就集起了。然而,随着无明无余、离贪、灭尽,诸行就灭尽;以诸行灭尽,识就灭尽……这样,这整个苦蕴就灭尽了。’”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘dasabalasamannāgato, bhikkhave, tathāgato catūhi ca vesārajjehi samannāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti – iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo, iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo, iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo, iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo. Iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati. Imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Paṭhamaṃ.
1492. 第二十力经
2. Dutiyadasabalasuttaṃ
22住在舍卫城……「诸比丘!如来具足十力,具足四无畏,宣称牛王之位,在众中作狮子吼,转梵轮——『如是色,如是色之集,如是色之灭;如是受,如是受之集,如是受之灭;如是想,如是想之集,如是想之灭;如是行,如是诸行之集,如是诸行之灭;如是识,如是识之集,如是识之灭。如是此有故彼有,此生故彼生;此无故彼无,此灭故彼灭。即:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……如是有此整个苦蕴之集。然而,以无明之无余离贪灭而行灭;以行灭而识灭……如是有此整个苦蕴之灭。』
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘dasabalasamannāgato, bhikkhave, tathāgato catūhi ca vesārajjehi samannāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavattetti – ‘iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo, iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo, iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo, iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo. Iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti’’’.
151比丘们,我这样善解说的法,是敞开的、显露的、昭示的,撕掉了遮盖。比丘们,在我这样善解说的、敞开的、显露的、昭示的、撕掉遮盖的法中,一个出于信心出家的善男子,足可以激发起精进:'即使只剩下皮肤、筋腱和骨头,即使身体里的血肉干枯,只要还没有证得以男子气概的毅力、以男子气概的精进、以男子气概的奋斗所应证得的,我的精进就绝不会停下。'
‘‘Evaṃ svākkhāto, bhikkhave, mayā dhammo uttāno vivaṭo pakāsito chinnapilotiko. Evaṃ svākkhāte kho, bhikkhave, mayā dhamme uttāne vivaṭe pakāsite chinnapilotike alameva saddhāpabbajitena kulaputtena vīriyaṃ ārabhituṃ – ‘kāmaṃ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu, sarīre upasussatu maṃsalohitaṃ. Yaṃ taṃ purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṃ, na taṃ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṃ bhavissatī’’’ti.
152比丘们,懈怠的人活在苦中,混杂在种种低劣不善的法里,还会错失真实的广大利益。比丘们,而发起精进的人,则活在乐中,远离种种低劣不善的法,并能圆满真实的广大利益。比丘们,用下劣手段,是得不到殊胜证悟的。比丘们,只有用殊胜手段,才能得到殊胜证悟。比丘们,这梵行是可以亲尝其味的精华,而且导师就在眼前。所以,比丘们,你们要激发精进:为证得还未证得的,为获得还未获得的,为亲身实现还未亲身实现的。要这样去学:'这样一来,我这样的出家就不会是空的,就会有结果,有收成。我们享用的衣、食、坐卧处、病缘医药资具,那些施主们对这些的付出,也将在我们身上成为大果报、大利益。'比丘们,如果是为了看见自己的真实利益,也足该以不放逸来成就它;比丘们,如果是为了看见他人的真实利益,也足该以不放逸来成就它;比丘们,如果是为了看见自他双方的真实利益,也足该以不放逸来成就它。第二。
‘‘Dukkhaṃ , bhikkhave, kusīto viharati vokiṇṇo pāpakehi akusalehi dhammehi, mahantañca sadatthaṃ parihāpeti. Āraddhavīriyo ca kho, bhikkhave, sukhaṃ viharati pavivitto pāpakehi akusalehi dhammehi, mahantañca sadatthaṃ paripūreti. Na, bhikkhave, hīnena aggassa patti hoti. Aggena ca kho, bhikkhave, aggassa patti hoti. Maṇḍapeyyamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ, satthā sammukhībhūto. Tasmātiha, bhikkhave, vīriyaṃ ārabhatha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya. ‘Evaṃ no ayaṃ amhākaṃ pabbajjā avañjhā bhavissati saphalā saudrayā. Yesañca mayaṃ paribhuñjāma cīvara-piṇḍapātasenāsana-gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ tesaṃ te kārā amhesu mahapphalā bhavissanti mahānisaṃsā’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ. Attatthaṃ vā hi, bhikkhave, sampassamānena alameva appamādena sampādetuṃ; paratthaṃ vā hi, bhikkhave, sampassamānena alameva appamādena sampādetuṃ; ubhayatthaṃ vā hi, bhikkhave, sampassamānena alameva appamādena sampādetu’’nti. Dutiyaṃ.
1533. 近依经
3. Upanisasuttaṃ
23在沙瓦提城住着……比丘们,我说,有知、有见的人,烦恼才会灭尽,不是没有知、没有见的人。比丘们,知什么、见什么,烦恼才会灭尽呢?'这样是色,这样是色的集起,这样是色的灭去;这样是受……这样是想……这样是行……这样是识,这样是识的集起,这样是识的灭去。'比丘们,就是这样知、这样见,烦恼才会灭尽。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘jānato ahaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato. Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti ? Iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā…pe… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamoti. Evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti’’.
155比丘们,在那个'灭尽'上的灭尽智,我也说它是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是灭尽智的助缘呢?应该说,那是'解脱'。比丘们,解脱我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是解脱的助缘呢?应该说,那是'离染'。比丘们,离染我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是离染的助缘呢?应该说,那是'厌离'。比丘们,厌离我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是厌离的助缘呢?应该说,那是'如实智见'。比丘们,如实智见我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是如实智见的助缘呢?应该说,那是'定'。比丘们,定我也说是有助缘的,不是没有助缘的。
‘‘Yampissa taṃ, bhikkhave, khayasmiṃ khayeññāṇaṃ, tampi saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, khayeñāṇassa upanisā? ‘Vimuttī’tissa vacanīyaṃ. Vimuttimpāhaṃ , bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, vimuttiyā upanisā? ‘Virāgo’tissa vacanīyaṃ. Virāgampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, virāgassa upanisā? ‘Nibbidā’tissa vacanīyaṃ. Nibbidampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, nibbidāya upanisā? ‘Yathābhūtañāṇadassana’ntissa vacanīyaṃ. Yathābhūtañāṇadassanampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, yathābhūtañāṇadassanassa upanisā? ‘Samādhī’tissa vacanīyaṃ. Samādhimpāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.
156比丘们,什么是定的助缘呢?应该说,那是'乐'。比丘们,乐我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是乐的助缘呢?应该说,那是'轻安'。比丘们,轻安我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是轻安的助缘呢?应该说,那是'喜'。比丘们,喜我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是喜的助缘呢?应该说,那是'愉悦'。比丘们,愉悦我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是愉悦的助缘呢?应该说,那是'信'。比丘们,信我也说是有助缘的,不是没有助缘的。
‘‘Kā ca, bhikkhave, samādhissa upanisā? ‘Sukha’ntissa vacanīyaṃ. Sukhampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, sukhassa upanisā? ‘Passaddhī’tissa vacanīyaṃ. Passaddhimpāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, passaddhiyā upanisā? ‘Pītī’tissa vacanīyaṃ. Pītimpāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, pītiyā upanisā? ‘Pāmojja’ntissa vacanīyaṃ. Pāmojjampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, pāmojjassa upanisā? ‘Saddhā’tissa vacanīyaṃ. Saddhampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.
157比丘们,什么是信的助缘呢?应该说,那是'苦'。比丘们,苦我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是苦的助缘呢?应该说,那是'老死'。比丘们,老死我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是老死的助缘呢?应该说,那是'生'。比丘们,生我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是生的助缘呢?应该说,那是'有'。比丘们,有我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是有的助缘呢?应该说,那是'取'。比丘们,取我也说是有助缘的,不是没有助缘的。比丘们,什么是取的助缘呢?应该说,那是'爱'。比丘们,爱我也说是有助缘的,不是没有助缘的。
‘‘Kā ca, bhikkhave, saddhāya upanisā? ‘Dukkha’ntissa vacanīyaṃ. Dukkhampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, dukkhassa upanisā? ‘Jātī’tissa vacanīyaṃ. Jātimpāhaṃ , bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, jātiyā upanisā? ‘Bhavo’tissa vacanīyaṃ. Bhavampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi , no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, bhavassa upanisā? ‘Upādāna’ntissa vacanīyaṃ. Upādānampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ. Kā ca, bhikkhave, upādānassa upanisā? ‘Taṇhā’tissa vacanīyaṃ. Taṇhampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.
158“比丘们,什么是贪爱的近因呢?‘受’就是它的近因。……什么是受的近因呢?‘触’就是它的近因。……什么是触的近因呢?‘六处’就是它的近因。……什么是六处的近因呢?‘名色’就是它的近因。……什么是名色的近因呢?‘识’就是它的近因。……什么是识的近因呢?‘行’就是它的近因。比丘们,我说行有近因,不是没有近因。比丘们,什么是行的近因呢?‘无明’就是它的近因。”
‘‘Kā ca, bhikkhave, taṇhāya upanisā? ‘Vedanā’tissa vacanīyaṃ…pe… ‘phasso’tissa vacanīyaṃ… ‘saḷāyatana’ntissa vacanīyaṃ… ‘nāmarūpa’ntissa vacanīyaṃ… ‘viññāṇa’ntissa vacanīyaṃ… ‘saṅkhārā’tissa vacanīyaṃ. Saṅkhārepāhaṃ, bhikkhave, saupanise vadāmi, no anupanise. Kā ca, bhikkhave, saṅkhārānaṃ upanisā? ‘Avijjā’tissa vacanīyaṃ.
159“比丘们,就是这样:以无明为近因而有诸行,以行为近因而有识,以识为近因而有名色,以名色为近因而有六处,以六处为近因而有触,以触为近因而有受,以受为近因而有贪爱,以贪爱为近因而有执取,以执取为近因而有有,以有为近因而有生,以生为近因而有苦,以苦为近因而有信,以信为近因而有喜,以喜为近因而有愉悦,以愉悦为近因而有轻安,以轻安为近因而有乐,以乐为近因而有定,以定为近因而有如实知见,以如实知见为近因而有厌离,以厌离为近因而有离欲,以离欲为近因而有解脱,以解脱为近因而有灭尽智。”
‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjūpanisā saṅkhārā, saṅkhārūpanisaṃ viññāṇaṃ, viññāṇūpanisaṃ nāmarūpaṃ, nāmarūpūpanisaṃ saḷāyatanaṃ, saḷāyatanūpaniso phasso, phassūpanisā vedanā, vedanūpanisā taṇhā, taṇhūpanisaṃ upādānaṃ, upādānūpaniso bhavo, bhavūpanisā jāti, jātūpanisaṃ dukkhaṃ, dukkhūpanisā saddhā, saddhūpanisaṃ pāmojjaṃ, pāmojjūpanisā pīti, pītūpanisā passaddhi, passaddhūpanisaṃ sukhaṃ, sukhūpaniso samādhi, samādhūpanisaṃ yathābhūtañāṇadassanaṃ, yathābhūtañāṇadassanūpanisā nibbidā, nibbidūpaniso virāgo, virāgūpanisā vimutti, vimuttūpanisaṃ khayeñāṇaṃ.
160“比丘们,这就好像在很高的山顶上,倾盆大雨从天而降,雨水顺着地势往下流,灌满了山涧、峡谷、沟壑和支流;山涧、峡谷、沟壑和支流灌满后,又灌满了小池塘;小池塘灌满后,又灌满了大池塘;大池塘灌满后,又灌满了小河流;小河流灌满后,又灌满了大河流;大河流灌满后,最后灌满了大海。”
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti. Pabbatakandarapadarasākhāparipūrā kusobbhe paripūrenti. Kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti. Mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti. Kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti. Mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ paripūrenti.
161“比丘们,同样地,以无明为近因而有诸行,以行为近因而有识,以识为近因而有名色,以名色为近因而有六处,以六处为近因而有触,以触为近因而有受,以受为近因而有贪爱,以贪爱为近因而有执取,以执取为近因而有有,以有为近因而有生,以生为近因而有苦,以苦为近因而有信,以信为近因而有喜,以喜为近因而有愉悦,以愉悦为近因而有轻安,以轻安为近因而有乐,以乐为近因而有定,以定为近因而有如实知见,以如实知见为近因而有厌离,以厌离为近因而有离欲,以离欲为近因而有解脱,以解脱为近因而有灭尽智。”
‘‘Evameva kho, bhikkhave, avijjūpanisā saṅkhārā, saṅkhārūpanisaṃ viññāṇaṃ, viññāṇūpanisaṃ nāmarūpaṃ, nāmarūpūpanisaṃ saḷāyatanaṃ, saḷāyatanūpaniso phasso, phassūpanisā vedanā, vedanūpanisā taṇhā, taṇhūpanisaṃ upādānaṃ, upādānūpaniso bhavo, bhavūpanisā jāti, jātūpanisaṃ dukkhaṃ, dukkhūpanisā saddhā, saddhūpanisaṃ pāmojjaṃ, pāmojjūpanisā pīti, pītūpanisā passaddhi, passaddhūpanisaṃ sukhaṃ, sukhūpaniso samādhi, samādhūpanisaṃ yathābhūtañāṇadassanaṃ, yathābhūtañāṇadassanūpanisā nibbidā, nibbidūpaniso virāgo, virāgūpanisā vimutti, vimuttūpanisaṃ khayeñāṇa’’nti. Tatiyaṃ.
1624. 外道经
4. Aññatitthiyasuttaṃ
24在王舍城的竹林园。那时,舍利弗尊者在上午穿好下衣,拿着钵和上衣,到王舍城去乞食。舍利弗尊者心里这么想:“现在去王舍城乞食还太早,不如我去其他外道游行者们的园林那里吧。”
Rājagahe viharati veḷuvane. Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’’nti.
164于是,舍利弗尊者就前往其他外道游行者们的园林那里。到了之后,和那些外道游行者们互相问候,亲切友善地交谈完毕,然后坐在一边。那些外道游行者对坐在一边的舍利弗尊者这样说:
Atha kho āyasmā sāriputto yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
165“萨利子道友,有一些业论的沙门婆罗门,施设苦是自己造的。但萨利子道友,也有一些业论的沙门婆罗门,施设苦是别人造的。萨利子道友,还有一些业论的沙门婆罗门,施设苦既是自己造的,也是别人造的。萨利子道友,另外也有一些业论的沙门婆罗门,施设苦既不是自己造的,也不是别人造的,而是无因自生的。那么,萨利子道友,乔达摩沙门在这里是怎么说的、怎么讲的?我们要怎么回答,才能既如实说出乔达摩沙门的说法,又不用不实的话诽谤乔达摩沙门,并且如法地解释法的随法,同时不让任何同法者找到可指责的地方呢?”
‘‘Santāvuso, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti. Santi panāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti. Santāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhaṃ paññapenti. Santi panāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti. Idha, panāvuso sāriputta, samaṇo gotamo kiṃvādī kimakkhāyī? Kathaṃ byākaramānā ca mayaṃ vuttavādino ceva samaṇassa gotamassa assāma, na ca samaṇaṃ gotamaṃ abhūtena abbhācikkheyyāma, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyāma, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti?
166“道友,世尊说过:苦是依缘而生的。依什么缘呢?依触的缘。如果这样回答,就如实说出了世尊的说法,不会用不实的话诽谤世尊,也如法地解释了法的随法,同时不会有任何同法者找到可指责的地方。”
‘‘Paṭiccasamuppannaṃ kho, āvuso, dukkhaṃ vuttaṃ bhagavatā. Kiṃ paṭicca? Phassaṃ paṭicca. Iti vadaṃ vuttavādī ceva bhagavato assa, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya.
167“道友,那些业论的沙门婆罗门施设苦是自己造的,那也是以触为缘。那些业论的沙门婆罗门施设苦是别人造的,那也是以触为缘。那些业论的沙门婆罗门施设苦既是自己造的也是别人造的,那也是以触为缘。那些业论的沙门婆罗门施设苦既不是自己造的也不是别人造的,而是无因自生的,那也还是以触为缘。”
‘‘Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā.
168“道友,那些业论的沙门婆罗门施设苦是自己造的,如果说他们能离开触而感受,那是不可能的。那些业论的沙门婆罗门施设苦是别人造的,如果说他们能离开触而感受,那是不可能的。那些业论的沙门婆罗门施设苦既是自己造的也是别人造的,如果说他们能离开触而感受,那是不可能的。那些业论的沙门婆罗门施设苦既不是自己造的也不是别人造的,而是无因自生的,如果说他们能离开触而感受,那也是不可能的。”
‘‘Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti.
169阿难尊者听到了萨利子尊者跟那些外道游行者之间的这番交谈。那时,阿难尊者在王舍城托完钵,吃完饭,从托钵回来,就去世尊那里。到了以后,向世尊礼敬,然后坐在一边。坐在一边的阿难尊者,把萨利子尊者跟那些外道游行者之间交谈的全部内容,都告诉了世尊。
Assosi kho āyasmā ānando āyasmato sāriputtassa tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho āyasmā ānando rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako āyasmato sāriputtassa tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
170“萨度!萨度!阿难,萨利子那样正确地回答是很好的。阿难,我说过:苦是依缘而生的。依什么缘呢?依触的缘。如果这样回答,就如实说出了我的说法,不会用不实的话诽谤我,也如法地解释了法的随法,同时不会有任何同法者找到可指责的地方。”
‘‘Sādhu sādhu, ānanda, yathā taṃ sāriputto sammā byākaramāno byākareyya. Paṭiccasamuppannaṃ kho, ānanda, dukkhaṃ vuttaṃ mayā. Kiṃ paṭicca? Phassaṃ paṭicca. Iti vadaṃ vuttavādī ceva me assa, na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya.
171阿难,在那裡,那些主张业论的沙门婆罗门,安立'苦是自己造成的',那也是以触为条件。那些……以触为条件。那些……以触为条件。那些主张业论的沙门婆罗门,安立'苦不是自己造成的,不是别人造成的,是无因自生的',那也是以触为条件。
‘‘Tatrānanda , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā. Yepi te…pe… yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā.
172阿难,在那裡,那些主张业论的沙门婆罗门,安立'苦是自己造成的',要说他们能离触而体验——这是不可能的。那些……那些……那些主张业论的沙门婆罗门,安立'苦不是自己造成的,不是别人造成的,是无因自生的',要说他们能离触而体验——这是不可能的。
‘‘Tatrānanda, yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yepi te…pe… yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
173阿难,有一次,我就住在这王舍城的竹林松鼠饲养园。阿难,那时我在午前时分,穿好下衣,拿着钵和衣,进入王舍城乞食。阿难,那时我心里想:'现在去王舍城乞食还太早。不如我去外道遊行者的园子拜访一下。'
‘‘Ekamidāhaṃ, ānanda, samayaṃ idheva rājagahe viharāmi veḷuvane kalandakanivāpe. Atha khvāhaṃ, ānanda, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’’’nti.
174阿难,于是我就去了外道遊行者的园子拜访。到了那裡,我跟那些外道遊行者互相问候。说了问候、寒暄的话之后,我在一边坐下。阿难,我坐下之后,那些外道遊行者对我说:
‘‘Atha khvāhaṃ, ānanda, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho maṃ, ānanda, te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
175'乔达摩朋友,有一些主张业论的沙门婆罗门,安立苦是自己造成的。乔达摩朋友,也有一些主张业论的沙门婆罗门,安立苦是别人造成的。乔达摩朋友,有一些主张业论的沙门婆罗门,安立苦是自己造成的,也是别人造成的。乔达摩朋友,还有一些主张业论的沙门婆罗门,安立苦不是自己造成的,不是别人造成的,是无因自生的。在这裡,乔达摩尊者是什么主张、什么说法呢?我们该怎么回答,才能既如实传达乔达摩尊者的话,又不用不实的说法来歪曲乔达摩尊者,还能如法地随法解说,不让任何一位依法说法的同修遭到来问责难呢?'
‘Santāvuso gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti. Santi panāvuso gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti. Santāvuso gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhaṃ paññapenti. Santi panāvuso gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti. Idha no āyasmā gotamo kiṃvādī kimakkhāyī? Kathaṃ byākaramānā ca mayaṃ vuttavādino ceva āyasmato gotamassa assāma, na ca āyasmantaṃ gotamaṃ abhūtena abbhācikkheyyāma , dhammassa cānudhammaṃ byākareyyāma, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’’ti?
176阿难,听了这些,我对那些外道遊行者说:'朋友们,我说苦是依缘而生的。依什么缘呢?依触为缘。这样说的话,就是如实说我的话,不用不实的说法来歪曲我,也能如法地随法解说,不会让任何一位依法说法的同修遭到来问责难。'
‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, ānanda, te aññatitthiye paribbājake etadavocaṃ – ‘paṭiccasamuppannaṃ kho, āvuso, dukkhaṃ vuttaṃ mayā. Kiṃ paṭicca? Phassaṃ paṭicca. Iti vadaṃ vuttavādī ceva me assa, na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’’ti.
177“在那里,道友,那些主张苦和乐是自己造作的业论者沙门和婆罗门,他们的主张也是以触为缘的。那些……那些……那些主张苦和乐既不是自己造作的,也不是他人造作的,而是无因无缘而生起的业论者沙门和婆罗门,他们的主张也是以触为缘的。”
‘‘Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti, tadapi phassapaccayā. Yepi te…pe… yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti, tadapi phassapaccayā.
178“在那里,道友,那些主张苦和乐是自己造作的业论者沙门和婆罗门,要说他们能在没有触的情况下感受苦乐,这是不可能的事。那些……那些……那些主张苦和乐既不是自己造作的,也不是他人造作的,而是无因无缘而生起的业论者沙门和婆罗门,要说他们能在没有触的情况下感受苦乐,这也是不可能的事。”
‘‘Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yepi te…pe. … yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti.
179“如果这样问我:‘贤友阿难,老死有什么因?有什么集起?有什么生起?有什么缘?’尊者,被这样问,我会这样回答:‘贤友,老死以生为因,以生为集起,以生为生起,以生为缘。’尊者,被这样问,我会这样回答。”
‘‘Tena hānanda, taññevettha paṭibhātū’’ti. ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘jarāmaraṇaṃ, āvuso ānanda, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhava’nti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘jarāmaraṇaṃ kho, āvuso, jātinidānaṃ jātisamudayaṃ jātijātikaṃ jātipabhava’nti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ.
180“如果这样问我:‘贤友阿难,那么生有什么因?有什么集起?有什么生起?有什么缘?’尊者,被这样问,我会这样回答:‘贤友,生以有为因,以有为集起,以有为生起,以有为缘。’尊者,被这样问,我会这样回答。”
‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘jāti panāvuso ānanda, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘jāti kho, āvuso, bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ .
181“如果这样问我:‘贤友阿难,那么有有什么因?有什么集起?有什么生起?有什么缘?’尊者,被这样问,我会这样回答:‘贤友,有以取为因,以取为集起,以取为生起,以取为缘。’尊者,被这样问,我会这样回答。”
‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘bhavo panāvuso ānanda, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘bhavo kho, āvuso, upādānanidāno upādānasamudayo upādānajātiko upādānappabhavo’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ.
182“如果这样问我:‘贤友阿难,那么取……’……‘爱……’……‘受……’……如果这样问我:‘贤友阿难,触有什么因?有什么集起?有什么生起?有什么缘?’尊者,被这样问,我会这样回答:‘贤友,触以六处为因,以六处为集起,以六处为生起,以六处为缘。而正是由于对六触处的无余离贪、灭尽,触灭;触灭则受灭;受灭则爱灭;爱灭则取灭;取灭则有灭;有灭则生灭;生灭则老死、愁、悲、苦、忧、恼灭。这样,整个苦蕴就灭了。’尊者,被这样问,我会这样回答。”
‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – upādānaṃ panāvuso…pe… taṇhā panāvuso…pe… vedanā panāvuso…pe… sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘phasso panāvuso ānanda, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘phasso kho, āvuso, saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanappabhavo’ti. ‘Channaṃtveva, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā phassanirodho; phassanirodhā vedanānirodho; vedanānirodhā taṇhānirodho; taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti. Catutthaṃ.
1835. 普弥迦经
5. Bhūmijasuttaṃ
25在舍卫城。那时,地生尊者在傍晚时分从独坐中起身,去拜访舍利弗尊者;到了以后,和舍利弗尊者互相问候。彼此说了让人欢喜、值得记住的话之后,他在一旁坐下。坐在一旁的地生尊者对舍利弗尊者说:
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā bhūmijo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā bhūmijo āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
185“舍利弗道友,有一些沙门和婆罗门是业论者,他们主张苦和乐是自己造作的。然而,舍利弗道友,还有一些沙门和婆罗门是业论者,他们主张苦和乐是他人造作的。舍利弗道友,也有一些沙门和婆罗门是业论者,他们主张苦和乐既是自己造作的,也是他人造作的。舍利弗道友,另外还有一些沙门和婆罗门是业论者,他们主张苦和乐既不是自己造作的,也不是他人造作的,而是无因无缘而生起的。那么,舍利弗道友,在这里,世尊是怎么说的、怎么讲的?我们要怎么回答,才能算是依世尊所说的而说,不编造假话来诽谤世尊,依法随法地解释,而且不让任何一个依法修行的人落入应受责备的境地呢?”
‘‘Santāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti. Santi panāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti. Santāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ paññapenti. Santi panāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti. Idha no, āvuso sāriputta, bhagavā kiṃvādī kimakkhāyī , kathaṃ byākaramānā ca mayaṃ vuttavādino ceva bhagavato assāma, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyāma, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyāma, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti?
186“道友,世尊说苦和乐是依缘而生的。依什么缘?依触。这样说的话,就是依世尊所说的而说,不会编造假话来诽谤世尊,是依法随法地解释,也不会让任何一个依法修行的人落入应受责备的境地。”
‘‘Paṭiccasamuppannaṃ kho, āvuso, sukhadukkhaṃ vuttaṃ bhagavatā. Kiṃ paṭicca? Phassaṃ paṭicca. Iti vadaṃ vuttavādī ceva bhagavato assa, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya.
187贤友,在那里,那些持业论的沙门、婆罗门,施设“苦是由自己造作的”,那也是以触为缘。那些施设“苦是由他人造作的”……那些施设“苦是由自己与他人造作的”……那些持业论的沙门、婆罗门,施设“苦不是自己造作、不是他人造作,而是无因自然而生的”,那也是以触为缘。
‘‘Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā. Yepi te…pe… yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā.
188贤友,在那里,那些持业论的沙门、婆罗门,施设“苦是由自己造作的”,他们说能离开触而感受,这是不可能的。那些施设“苦是由他人造作的”……那些施设“苦是由自己与他人造作的”……那些持业论的沙门、婆罗门,施设“苦不是自己造作、不是他人造作,而是无因自然而生的”,他们说能离开触而感受,这也是不可能的。
‘‘Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yepi te…pe… yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti. ‘‘Acchariyaṃ bhante, abbhutaṃ bhante ! Yatra hi nāma ekena padena sabbo attho vutto bhavissati. Siyā nu kho, bhante, esevattho vitthārena vuccamāno gambhīro ceva assa gambhīrāvabhāso cā’’ti?
189阿难尊者听到了舍利弗尊者和地生尊者之间的这番交谈。于是,阿难尊者去见世尊;到了以后,向世尊行礼,然后在一旁坐下。坐在一旁的阿难尊者,把舍利弗尊者和地生尊者之间交谈的全部内容都禀告了世尊。
Assosi kho āyasmā ānando āyasmato sāriputtassa āyasmatā bhūmijena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako āyasmato sāriputtassa āyasmatā bhūmijena saddhiṃ ahosi kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
190很好,很好,阿难。舍利弗这样正确地解说,正是应该这样解说。阿难,我所说的快乐与痛苦是依缘而生的。依于什么呢?依于触。这样说的话,他就是在说我说过的,不会用不实之词来歪曲我,是在依法而随法解说,也不会有任何同修者找到可指责的话柄。
‘‘Sādhu sādhu, ānanda, yathā taṃ sāriputto sammā byākaramāno byākareyya. Paṭiccasamuppannaṃ kho, ānanda, sukhadukkhaṃ vuttaṃ mayā. Kiṃ paṭicca? Phassaṃ paṭicca. Iti vadaṃ vuttavādī ceva me assa, na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya.
191阿难,在这里,那些主张业论、认为快乐痛苦是自作的沙门婆罗门,那也是以触为缘。那些……也是以触为缘。那些……也是以触为缘。那些主张业论、认为快乐痛苦不是自作、不是他作、是无因缘而生的沙门婆罗门,那也是以触为缘。
‘‘Tatrānanda , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā. Yepi te…pe… yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā.
192阿难,在这里,那些主张业论、认为快乐痛苦是自作的沙门婆罗门,他们说离开了触还能感受,这是不可能的事。那些……也是以触为缘。那些……也是以触为缘。那些主张业论、认为快乐痛苦不是自作、不是他作、是无因缘而生的沙门婆罗门,他们说离开了触还能感受,这是不可能的事。
‘‘Tatrānanda , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yepi te…pe… yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇākammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
193阿难,当有身体存在时,以身体思心所为原因,内在的快乐与痛苦就会生起。阿难,当有语言存在时,以语言思心所为原因,内在的快乐与痛苦就会生起。阿难,当有意存在时,以意思心所为原因,内在的快乐与痛苦就会生起——而且是以无明为缘的。
‘‘Kāye vā hānanda, sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Vācāya vā hānanda, sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Mane vā hānanda, sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ avijjāpaccayā ca.
194阿难,他自己造作身行,以此为缘,内在的快乐与痛苦就会生起。阿难,或者他人为他造作身行,以此为缘,内在的快乐与痛苦就会生起。阿难,他正知地造作身行,以此为缘,内在的快乐与痛苦就会生起。阿难,或者他非正知地造作身行,以此为缘,内在的快乐与痛苦就会生起。
‘‘Sāmaṃ vā taṃ, ānanda, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Pare vā taṃ , ānanda, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Sampajāno vā taṃ, ānanda, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Asampajāno vā taṃ, ānanda, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.
195阿难,他自己造作语行,以此为缘,内在的快乐与痛苦就会生起。阿难,或者他人为他造作语行,以此为缘,内在的快乐与痛苦就会生起。阿难,他正知地造作语行……或者他非正知地造作语行,以此为缘,内在的快乐与痛苦就会生起。
‘‘Sāmaṃ vā taṃ, ānanda, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Pare vā taṃ, ānanda, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Sampajāno vā taṃ, ānanda…pe… asampajāno vā taṃ, ānanda, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.
196阿难,他自己造作意的活动,以此为缘,内在的乐与苦便生起。阿难,或者是别人为他造作意的活动,以此为缘,内在的乐与苦便生起。阿难,他或者是在觉知的情况下……阿难,或者是在不觉知的情况下造作意的活动,以此为缘,内在的乐与苦便生起。
‘‘Sāmaṃ vā taṃ, ānanda, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Pare vā taṃ, ānanda, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Sampajāno vā taṃ, ānanda…pe… asampajāno vā taṃ, ānanda, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.
197阿难,在这些事情上,无明潜藏着。阿难,正是由于无明的彻底灭尽、完全离欲,那个身体就不存在了——以此为缘,内在的乐与苦便生起。那个言语就不存在了,以此为缘,内在的乐与苦便生起。那个意就不存在了,以此为缘,内在的乐与苦便生起。那片田地就不存在了……那个处所就不存在了……那个领域就不存在了……那个缘由就不存在了,以此为缘,内在的乐与苦便生起。第五经。
‘‘Imesu , ānanda, dhammesu avijjā anupatitā. Avijjāya tveva, ānanda, asesavirāganirodhā so kāyo na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Sā vācā na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. So mano na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Khettaṃ taṃ na hoti…pe… vatthu taṃ na hoti…pe… āyatanaṃ taṃ na hoti…pe… adhikaraṇaṃ taṃ na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti. Pañcamaṃ.
1986. 伍巴瓦那经
6. Upavāṇasuttaṃ
26在沙瓦提城。那时,具寿伍巴瓦那来到世尊那里,到了之后,顶礼世尊,坐在一边。坐在一边的具寿伍巴瓦那对世尊这样说:
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upavāṇo bhagavantaṃ etadavoca –
200“大德,有一些沙门和婆罗门,宣称苦是自己造作的。又,大德,有一些沙门和婆罗门,宣称苦是他人造作的。又,大德,有一些沙门和婆罗门,宣称苦既是自己造作也是他人造作的。又,大德,有一些沙门和婆罗门,宣称苦既不是自己造作也不是他人造作,而是无因生起的。在这里,大德,世尊是什么说法者,什么宣扬者呢?我们要怎样回答,才能算是说世尊所说的,才不会不实地诽谤世尊,才能如法地宣说,才不会有任何随顺法义的诘问落到可被谴责的地步呢?”
‘‘Santi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti. Santi pana, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā paraṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti. Santi pana, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhaṃ paññapenti. Santi pana, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti. Idha no, bhante, bhagavā kiṃvādī kimakkhāyī kathaṃ byākaramānā ca mayaṃ vuttavādino ceva bhagavato assāma, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyāma, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyāma, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti?
201“伍巴瓦那,我说,苦是缘起的。什么是它的缘呢?以触为缘。这样说的话,就是说我所说的,不会不实地诽谤我,是如法地宣说,也不会有任何随顺法义的诘问落到可被谴责的地步。
‘‘Paṭiccasamuppannaṃ kho, upavāṇa, dukkhaṃ vuttaṃ mayā. Kiṃ paṭicca? Phassaṃ paṭicca. Iti vadaṃ vuttavādī ceva me assa, na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya.
202“伍巴瓦那,在那里,那些宣称苦是自己造作的沙门和婆罗门,那也是以触为缘的。那些……那些……那些宣称苦既不是自己造作也不是他人造作而是无因生起的沙门和婆罗门,那也是以触为缘的。”
‘‘Tatra, upavāṇa, ye te samaṇabrāhmaṇā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti, tadapi phassapaccayā. Yepi te…pe… yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā.
203乌巴瓦纳,那些主张'苦是自己造作'的沙门婆罗门,他们能没有触而感受,这是不成立的。那些……那些……那些主张'苦既非自己造作、也非他人造作,是无因自然而生'的沙门婆罗门,他们能脱离触而感受,这也是不成立的。第六经。
‘‘Tatra , upavāṇa, ye te samaṇabrāhmaṇā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti, te vata añña phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yepi te…pe… yepi te…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
2047. 缘经
7. Paccayasuttaṃ
27住在沙瓦提城……“比丘们,以无明为条件而有行;以行为条件而有识……这样,这整个苦蕴就集起了。”这样说的时候,有位比丘对世尊这样说:“尊者,什么是老死?这老死又是谁的呢?”“这个问题问得不对。”世尊说,“比丘,如果有人说‘什么是老死,这老死又是谁的’,或者比丘,如果有人说‘老死是一回事,这老死属于另一回事’,这两种说法意思一样,只是说法不同。比丘,如果持有‘命即是身’这种见解,那修行生活就无法成立。比丘,如果持有‘命是一回事,身是另一回事’这种见解,那修行生活也无法成立。比丘,不靠近这两个极端,如来往中间说法:‘以生为条件而有老死。’”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti. Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘katamaṃ nu kho, bhante, jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti? ‘No kallo pañho’ti bhagavā avoca, ‘katamaṃ jarāmaraṇaṃ , kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti, iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu , diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
206“比丘们,什么是老死呢?那些各类众生在种种众生类中的衰老、老朽、牙齿损坏、头发斑白、皮肤变皱、寿命损减、诸根成熟——这称为老。那些各类众生从种种众生类中的死没、灭没、破坏、消失、死、死亡、命终、诸蕴的破坏、身体的舍弃;这称为死。这样,这个老和这个死。比丘们,这就称为老死。由于生的集起而有老死的集起;由于生的灭尽而有老死的灭尽。正是这八支圣道是导向老死灭尽的行道。也就是——正见……正定。”
‘‘Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccati jarā. Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo; idaṃ vuccati maraṇaṃ. Iti ayaṃ ca jarā idañca maraṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo; jātinirodhā jarāmaraṇanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā. Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
207“比丘们,什么是生……比丘们,什么是有……比丘们,什么是取……受……触……六处……名色……识……”
‘‘Katamā ca, bhikkhave, jāti…pe… katamo ca, bhikkhave, bhavo… katamañca, bhikkhave, upādānaṃ… vedanā… phasso… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ….
208“比丘们,什么是行呢?比丘们,有三种行——身行、语行、心行。比丘们,这些就称为行。由于无明的集起而有行的集起;由于无明的灭尽而有行的灭尽。正是这八支圣道是导向行灭尽的行道。也就是——正见……正定。”
‘‘Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Tayome, bhikkhave, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo; avijjānirodhā saṅkhāranirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā. Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
209比丘们,当圣弟子这样了知缘、这样了知缘的集起、这样了知缘的灭尽、这样了知导向缘灭尽的行道时,比丘们,这位圣弟子就可被称为见具足者,也可被称为见成就者,已来到这正法,已看见这正法,具备有学之智,具备有学之明,已进入法流,是圣者,有穿透的智慧,已触及不死之门而站立。第七经。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ paccayaṃ pajānāti, evaṃ paccayasamudayaṃ pajānāti, evaṃ paccayanirodhaṃ pajānāti, evaṃ paccayanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Sattamaṃ.
2108. 比丘经
8. Bhikkhusuttaṃ
28在舍卫城住着……“在那里……比丘们,这里有一位比丘了知老死,了知老死的集起,了知老死的灭尽,了知导向老死灭尽的行道;了知生……了知有……了知取……了知爱……了知受……了知触……了知六处……了知名色……了知识……了知行,了知行的集起,了知行的灭尽,了知导向行灭尽的行道。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘tatra kho…pe… idha, bhikkhave, bhikkhu jarāmaraṇaṃ pajānāti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānāti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānāti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, jātiṃ pajānāti…pe… bhavaṃ pajānāti… upādānaṃ pajānāti… taṇhaṃ pajānāti… vedanaṃ pajānāti… phassaṃ pajānāti… saḷāyatanaṃ pajānāti… nāmarūpaṃ pajānāti… viññāṇaṃ pajānāti… saṅkhāre pajānāti, saṅkhārasamudayaṃ pajānāti , saṅkhāranirodhaṃ pajānāti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti.
212比丘们,什么是老死呢?凡是那些众生在各类众生中的老、衰老、牙齿损坏、头发斑白、皮肤起皱、寿命衰减、诸根成熟——这称为老。凡是那些众生从各类众生中的逝去、散灭、分解、消失、死亡、命终、寿尽、诸蕴的破裂、身体的丢弃——这称为死。这样,这个老和这个死,比丘们,这就叫作老死。以生集起而有老死集起;以生灭尽而有老死灭尽。也就是这圣八支道是导向老死灭尽的行道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
‘‘Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccati jarā. Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo; idaṃ vuccati maraṇaṃ. Iti ayañca jarā idañca maraṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo; jātinirodhā jarāmaraṇanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā. Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
213比丘们,什么是生……比丘们,什么是有……比丘们,什么是取……比丘们,什么是爱……比丘们,什么是受……比丘们,什么是触……比丘们,什么是六处……比丘们,什么是名色……比丘们,什么是识……比丘们,什么是行?比丘们,行有三种:身行、语行、心行。比丘们,这就叫做行。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, jāti…pe… katamo ca, bhikkhave, bhavo… katamañca, bhikkhave, upādānaṃ… katamā ca, bhikkhave taṇhā… katamā ca, bhikkhave, vedanā… katamo ca, bhikkhave, phasso… katamañca, bhikkhave , saḷāyatanaṃ… katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṃ … katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ… katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Tayome, bhikkhave , saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāroti. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā.
214比丘们,什么是行呢?比丘们,有三种行:身行、语行、心行。比丘们,这些就叫作行。以无明集起而有行集起;以无明灭尽而有行灭尽。也就是这圣八支道是导向行灭尽的行道,即:正见……正定。
‘‘Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Tayome, bhikkhave, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo; avijjānirodhā saṅkhāranirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā. Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
215“比丘们,当一位比丘这样了知老死,这样了知老死的集起,这样了知老死的灭尽,这样了知导向老死灭尽的行道;这样了知生……有……取……爱……受……触……六处……名色……识……行……行的集起……行的灭尽……这样了知导向行灭尽的行道。比丘们,这位比丘就称为具足见者、具足观者、已到达这正法者、看见这正法者、具足有学之智者、具足有学之明者、已入法流者、圣者、具足洞察慧者、立足于不死门前。”第八经。”
‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ jarāmaraṇaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇasamudayaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, evaṃ jātiṃ pajānāti…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ … saṅkhāre… saṅkhārasamudayaṃ… saṅkhāranirodhaṃ… evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
2169. 沙门婆罗门经
9. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ
29在舍卫城住着……“在那里……比丘们,任何沙门或婆罗门,如果不能遍知老死,不能遍知老死的集起,不能遍知老死的灭尽,不能遍知导向老死灭尽的行道;不能遍知生……有……取……爱……受……触……六处……名色……识……行……行的集起……行的灭尽……不能遍知导向行灭尽的行道。比丘们,那些沙门或婆罗门,在沙门当中不被认可为沙门,在婆罗门当中也不被认可为婆罗门。而且,那些尊者们,在现世中,不能以自证智亲自体证沙门的意义或婆罗门的意义,并具足而住。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘tatra kho…pe… ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ na parijānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ na parijānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ na parijānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ na parijānanti, jātiṃ na parijānanti…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre… saṅkhārasamudayaṃ… saṅkhāranirodhaṃ… saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ na parijānanti. Na mete, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā. Na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti’’.
218“比丘们,无论哪些沙门或婆罗门,了知这些法,了知这些法的集起,了知这些法的灭尽,了知导向这些法灭尽的行道——他们了知哪些法?了知哪些法的集起?了知哪些法的灭尽?了知导向哪些法灭尽的行道?”
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, katame dhamme pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti?
21910. 第二沙门婆罗门经
10. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
30舍卫城……(中略)……比丘们,无论哪些沙门或婆罗门,不了知老死,不了知老死之集,不了知老死之灭,不了知导向老死灭之道,他们确实要超越老死而住立——这是不可能的。他们不了知生……乃至……行,不了知行集,不了知行灭,不了知导向行灭之道,他们确实要超越行而住立——这是不可能的。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘tatra kho…pe… ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti te vata jarāmaraṇaṃ samatikkamma ṭhassantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Jātiṃ nappajānanti…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti te vata saṅkhāre samatikkamma ṭhassantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati’’.
221比丘们,无论哪些沙门或婆罗门,完全了知老死,完全了知老死之集,完全了知老死之灭,完全了知导向老死灭之道;完全了知生……有……取……爱……受……触……六处……名色……识……行,完全了知行集,完全了知行灭,完全了知导向行灭之道。比丘们,这些沙门或婆罗门,在我看来,在沙门中被认可为沙门,在婆罗门中被认可为婆罗门,而且这些尊者在现法中以自己的证智证得并达到沙门的义利与婆罗门的义利之后安住。第九经。
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ parijānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ parijānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ parijānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ parijānanti, jātiṃ parijānanti…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre parijānanti , saṅkhārasamudayaṃ parijānanti, saṅkhāranirodhaṃ parijānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ parijānanti. Te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā. Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Navamaṃ.
222十力品第三
Dasabalavaggo tatiyo.
223其摄颂——
Tassuddānaṃ –
224二种、十力、近依、外道与陆地,
Dve dasabalā upanisā ca, aññatitthiyabhūmijo;
225优波婆那、缘、比丘,以及两个沙门婆罗门经。
Upavāṇo paccayo bhikkhu, dve ca samaṇabrāhmaṇāti.
226第四品 卡拉勒刹帝利品
4. Kaḷārakhattiyavaggo
2271. 已生经
1. Bhūtasuttaṃ
31有一次,世尊住在舍卫城。在那里,世尊对具寿舍利弗说:“舍利弗,在《彼岸道》的阿耆达问中,曾这么说过——
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati. Tatra kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘vuttamidaṃ, sāriputta, pārāyane ajitapañhe –
229‘那些已经彻底了知法的人,以及这里有众多的有学之人,
‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
230请问他们的行为方式,智慧的人啊,尊者,请为我解说。’
Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
231“舍利弗,对于这简要的说法,应该怎样详细地理解它的含义呢?”这样说的时候,具寿舍利弗默然不语。第二次,世尊对具寿舍利弗说……(中略)……第二次,具寿舍利弗仍是默然不语。第三次,世尊对具寿舍利弗说:“舍利弗,在《彼岸道》的阿耆达问中,曾这么说过——
‘‘Imassa nu kho, sāriputta, saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti? Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi…pe… dutiyampi kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘vuttamidaṃ, sāriputta, pārāyane ajitapañhe –
232‘那些已经彻底了知法的人,以及这里有众多的有学之人,
‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
233他一个有智慧的人,被问到他们这些人的修行方式,尊者啊,请你解说吧。
Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
234“舍利弗,我简要说的这段话,它的详细含义该怎么理解呢?”第三次,舍利弗尊者还是沉默。
‘‘Imassa nu kho, sāriputta, saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti? Tatiyampi kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi.
235“舍利弗,你看见‘这是已生起的’了吗?”“尊者,我用正智如实看见‘这是已生起的’。用正智如实看见‘这是已生起的’之后,他就为了对这已生起的厌离、离欲、灭尽而修行了。他用正智如实看见‘那是由食集起的’。用正智如实看见‘那是由食集起的’之后,他就为了对那食集起的厌离、离欲、灭尽而修行了。他用正智如实看见‘由于食的灭尽,那已生起的东西是灭尽性的’。用正智如实看见‘由于食的灭尽,那已生起的东西是灭尽性的’之后,他就为了对这灭尽性的厌离、离欲、灭尽而修行了。尊者,这样就是一位有学。
‘‘Bhūtamidanti, sāriputta, passasī’’ti? Bhūtamidanti, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhante, sekkho hoti.
236“尊者,怎样又算是了知法的人呢?尊者,他用正智如实看见‘这是已生起的’。用正智如实看见‘这是已生起的’之后,通过对这已生起的厌离、离欲、灭尽,他不执取而解脱了。他用正智如实看见‘那是由食集起的’。用正智如实看见‘那是由食集起的’之后,通过对那食集起的厌离、离欲、灭尽,他不执取而解脱了。他用正智如实看见‘由于食的灭尽,那已生起的东西是灭尽性的’。用正智如实看见‘由于食的灭尽,那已生起的东西是灭尽性的’之后,通过对这灭尽性的厌离、离欲、灭尽,他不执取而解脱了。尊者,这样就是了知法的人。就是这样,尊者,在《彼岸道》的阿耆多问中说了这段话——
‘‘Kathañca, bhante, saṅkhātadhammo hoti? Bhūtamidanti, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Evaṃ kho, bhante, saṅkhātadhammo hoti. Iti kho, bhante, yaṃ taṃ vuttaṃ pārāyane ajitapañhe –
237“那些了知法的人,和这里众多还在学的,
‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
238他一个有智慧的人,被问到他们这些人的修行方式,尊者啊,请你解说吧。”
Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
239“尊者啊,我对世尊说的这段简要的话,是这样详细理解它的意思的。”
‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī’’ti.
240“很好,很好,舍利弗。舍利弗,他以正慧如实地看见‘这是某个已存在的东西’。如实地以正慧看见‘这是某个已存在的东西’之后,他为了对那个已存在的东西厌离、离欲、灭尽而修行。他以正慧如实地看见‘那个东西从食集起’。如实地以正慧看见‘那个东西从食集起’之后,他为了对食的集起厌离、离欲、灭尽而修行。他以正慧如实地看见‘从食的灭尽,那个已存在的东西就成了有灭尽性质的东西’。如实地以正慧看见‘从食的灭尽,那个已存在的东西就成了有灭尽性质的东西’之后,他为了对有灭尽性质的东西厌离、离欲、灭尽而修行。舍利弗,这就叫有学。”
‘‘Sādhu sādhu, sāriputta, bhūtamidanti, sāriputta, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭippanno hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Evaṃ kho, sāriputta, sekkho hoti.
241“那么,舍利弗,怎样算是通达法的人呢?舍利弗,他以正慧如实地看见‘这是某个已存在的东西’。如实地以正慧看见‘这是某个已存在的东西’之后,他通过对那个已存在的东西厌离、离欲、灭尽,不执取而解脱了。他以正慧如实地看见‘那个东西从食集起’。如实地以正慧看见‘那个东西从食集起’之后,他通过对食的集起厌离、离欲、灭尽,不执取而解脱了。他以正慧如实地看见‘从食的灭尽,那个已存在的东西就成了有灭尽性质的东西’。如实地以正慧看见‘从食的灭尽,那个已存在的东西就成了有灭尽性质的东西’之后,他通过对有灭尽性质的东西厌离、离欲、灭尽,不执取而解脱了。舍利弗,这就叫通达法的人。舍利弗,正如在《波罗延》的《阿耆多问》中所说的——
‘‘Kathañca, sāriputta, saṅkhātadhammo hoti? Bhūtamidanti, sāriputta, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññā disvā nirodhadhammassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Evaṃ kho, sāriputta, saṅkhātadhammo hoti. Iti kho, sāriputta, yaṃ taṃ vuttaṃ pārāyane ajitapañhe –
242‘那些通达法的人,以及这里有学的众多人,
‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
243关于他们这些人的修行方式,朋友啊,请您这位智者给我讲讲我问的问题。’”
Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
244“舍利弗,这就是对这段简要说的法,应该这样详细地看待它的意思。”第一经。
‘‘Imassa kho sāriputta saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti. Paṭhamaṃ.
2452. 咖喇拉经
2. Kaḷārasuttaṃ
32在舍卫城安住。那时,卡拉勒克帝亚比丘来到具寿舍利弗那里。到了之后,与具寿舍利弗互相问候寒暄。说了亲切的、令人愉悦的话语之后,坐在一旁。坐在一旁后,卡拉勒克帝亚比丘对具寿舍利弗这样说:“舍利弗学友,莫利亚普古那比丘放弃了修学,退回到低俗的世俗生活去了。那么这位尊者肯定没有在这个法和律中得到安稳吧。那么,舍利弗尊者是在这个法和律中得到安稳了吧?”
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘moḷiyaphagguno, āvuso sāriputta, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattoti. Na hi nūna so āyasmā imasmiṃ dhammavinaye assāsamalatthāti. Tena hāyasmā sāriputto imasmiṃ dhammavinaye assāsaṃ patto’’ti?
247“学友,我不怀疑。” “那么未来呢,学友?”
‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, kaṅkhāmī’’ti. ‘‘Āyatiṃ, panāvuso’’ti?
248“学友,我不觉得不确定。”
‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, vicikicchāmī’’ti.
249于是,卡拉勒克帝亚比丘从座位上起身,来到世尊那里。到了之后,向世尊行礼,坐在一旁。坐在一旁后,卡拉勒克帝亚比丘对世尊这样说:“尊者,具寿舍利弗宣称了证悟——‘我了知:生已灭尽,清净修行已经完成,该做的已经做了,不会再有像现在这样的生命状态了。’”
Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . Ekamantaṃ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmatā, bhante, sāriputtena aññā byākatā – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti.
250于是,世尊对某位比丘说:“来吧,比丘,你用我的话去传唤舍利弗:‘舍利弗学友,老师叫你。’” “是的,尊者。”那位比丘回应了世尊后,来到具寿舍利弗那里。到了之后,对具寿舍利弗这样说:“舍利弗学友,老师叫你。” “好的,学友。”具寿舍利弗回应了那位比丘后,来到世尊那里。到了之后,向世尊行礼,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿舍利弗这样说:“舍利弗,听说你确实宣称了证悟——‘我了知:生已灭尽,清净修行已经完成,该做的已经做了,不会再有像现在这样的生命状态了’,是吗?” “尊者,我并不是以这些词语、这些表达方式来说那个意思的。” “舍利弗,无论善男子以哪一种方式宣称证悟,所宣说的都应该被视为宣说才对。” “但我不也这样说吗,尊者——‘尊者,我并不是以这些词语、这些表达方式来说那个意思的’?”
Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena sāriputtaṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso sāriputta, āmantetī’’’ti . ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso sāriputta, āmantetī’’ti. ‘‘Evaṃ, āvuso’’ti kho āyasmā sāriputto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tayā, sāriputta, aññā byākatā – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti? ‘‘Na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto’’ti. ‘‘Yena kenacipi, sāriputta, pariyāyena kulaputto aññaṃ byākaroti, atha kho byākataṃ byākatato daṭṭhabba’’nti. ‘‘Nanu ahampi , bhante, evaṃ vadāmi – ‘na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto’’’ti.
251“舍利弗,如果有人这样问你:‘那么,舍利弗学友,你是怎样知、怎样见,而宣称证悟——我了知:生已灭尽,清净修行已经完成,该做的已经做了,不会再有像现在这样的生命状态了?’舍利弗,你这样被问到时,会怎样回答呢?”
‘‘Sace taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṃ passatā aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti?
252尊者,如果他们这样问我:‘贤友舍利弗,你是怎么知、怎么见的,才会宣称——生已尽、梵行已住、应作已作、不再有这辈子的状态,我这样了知?’尊者,如果被这样问,我会这样回答:‘贤友,生是有因的,由于那因的灭尽,我知“我已灭尽”。知“我已灭尽”后,我就这样了知:生已尽、梵行已住、应作已作、不再有这辈子的状态。’尊者,如果被这样问,我就会这样回答。
‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṃ passatā aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti; evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘yaṃnidānā, āvuso, jāti, tassa nidānassa khayā khīṇasmiṃ khīṇāmhīti viditaṃ. Khīṇāmhīti viditvā – khīṇājāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
253“那么,舍利弗,如果他们又这样问你:‘贤友舍利弗,那个生,什么是它的因、什么是它的集、什么是它的生、什么是它的根源?’舍利弗,被这样问,你会怎么回答?”“尊者,如果他们这样问我:‘贤友舍利弗,那个生,什么是它的因、什么是它的集、什么是它的生、什么是它的根源?’尊者,如果被这样问,我会这样回答:‘贤友,生是以有为因、以有为集、以有为生、以有为根源的。’尊者,如果被这样问,我就会这样回答。”
‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘jāti panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭho taṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘jāti panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘jāti kho, āvuso, bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
254“那么,舍利弗,如果他们又这样问你:‘贤友舍利弗,那个有,什么是它的因、什么是它的集、什么是它的生、什么是它的根源?’舍利弗,被这样问,你会怎么回答?”“尊者,如果他们这样问我:‘贤友舍利弗,那个有,什么是它的因、什么是它的集、什么是它的生、什么是它的根源?’尊者,如果被这样问,我会这样回答:‘贤友,有是以取为因、以取为集、以取为生、以取为根源的。’尊者,如果被这样问,我就会这样回答。”
‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo’ti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo’ti ? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘bhavo kho, āvuso, upādānanidāno upādānasamudayo upādānajātiko upādānappabhavo’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
255“那么,舍利弗,如果他们又这样问你:‘贤友,那个取……乃至……贤友舍利弗,那个爱,什么是它的因、什么是它的集、什么是它的生、什么是它的根源?’舍利弗,被这样问,你会怎么回答?”“尊者,如果他们这样问我:‘贤友舍利弗,那个爱,什么是它的因、什么是它的集、什么是它的生、什么是它的根源?’尊者,如果被这样问,我会这样回答:‘贤友,爱是以受为因、以受为集、以受为生、以受为根源的。’尊者,如果被这样问,我就会这样回答。”
‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘upādānaṃ panāvuso…pe… sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – taṇhā panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – taṇhā panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘taṇhā kho, āvuso, vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
256“那么,舍利弗,如果他们又这样问你:‘贤友舍利弗,你是怎么知、怎么见的,使得对种种受的贪喜不再在你心中现起?’舍利弗,被这样问,你会怎么回答?”“尊者,如果他们这样问我:‘贤友舍利弗,你是怎么知、怎么见的,使得对种种受的贪喜不再在你心中现起?’尊者,如果被这样问,我会这样回答:‘贤友,有这三种受。哪三种?乐受、苦受、不苦不乐受。贤友,这三种受都是无常的。知道了“凡是无常的,那就是苦”,对种种受的贪喜就不再现起了。’尊者,如果被这样问,我就会这样回答。”
‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṃ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṃ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘tisso kho imā, āvuso, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā kho, āvuso, tisso vedanā aniccā. Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti viditaṃ , yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti. Evaṃ, puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
257“很好,很好,舍利弗!舍利弗,这也是一个用简短方式说明同一个道理的方法:‘任何感受的东西,都在苦之中。’”
‘‘Sādhu sādhu, sāriputta. Ayampi kho, sāriputta, pariyāyo, etasseva atthassa saṃkhittena veyyākaraṇāya – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’’’nti.
258"舍利弗,要是他们这样问你:‘舍利弗贤友,你是怎么宣称自己的解脱智的——我确知:生命已尽,梵行已立,应做已做,不再有来生。’ 被这样问的时候,舍利弗,你会怎么回答呢?” “大德,要是他们这样问我:‘舍利弗贤友,你是怎么宣称自己的解脱智的——我确知:生命已尽,梵行已立,应做已做,不再有来生。’ 被这样问的时候,大德,我会这样回答:‘贤友,我是从内在的解脱而说的,通过一切执取的灭尽,我这样具念而住,使得具念安住的人不会再有烦恼涌出,也不会轻视自己。’ 被这样问的时候,大德,我会这样回答。”
‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘ajjhattaṃ vimokkhā khvāhaṃ, āvuso, sabbupādānakkhayā tathā sato viharāmi yathā sataṃ viharantaṃ āsavā nānussavanti, attānañca nāvajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
259"很好,很好,舍利弗。舍利弗,这也就是用简略的方式解释这个义的另一种说法——对于沙门所说的那些烦恼,我没有疑惑,它们已被我断除,我不再犹豫。’ 世尊说了这些。说了这些之后,善逝从座位起身,走回了住处。
‘‘Sādhu sādhu, sāriputta. Ayampi kho sāriputta, pariyāyo etasseva atthassa saṃkhittena veyyākaraṇāya – ye āsavā samaṇena vuttā tesvāhaṃ na kaṅkhāmi, te me pahīnāti na vicikicchāmī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvā sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
260"就在那里,世尊离开之后不久,舍利弗尊者对各位比丘说:‘贤友们,之前世尊问我的第一个问题,是我从来没有经历过的,那个时候我确实有点迟钝。但是,贤友们,当世尊认可了我的第一个回答之后,贤友们,我心里就这么想:就算世尊用不同的词句、不同的方式,问我一整天这个义理,我也能用不同的词句、不同的方式,回答世尊一整天。就算世尊用不同的词句、不同的方式,问我一整夜这个义理,我也能用不同的词句、不同的方式,回答世尊一整夜。就算世尊用不同的词句、不同的方式,问我一天一夜这个义理,我也能用不同的词句、不同的方式,回答世尊一天一夜。就算世尊问我两天两夜……我也能回答世尊两天两夜……三天三夜……我也能回答三天三夜……四天四夜……我也能回答四天四夜……五天五夜……我也能回答五天五夜……六天六夜……我也能回答六天六夜……就算世尊用不同的词句、不同的方式,问我七天七夜这个义理,我也能用不同的词句、不同的方式,回答世尊七天七夜。’”
Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi – ‘‘pubbe appaṭisaṃviditaṃ maṃ, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṃ. Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ anumodi, tassa mayhaṃ, āvuso, etadahosi – divasaṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Rattiṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Rattindivaṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi , rattindivampāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Dve rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… dve rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… tīṇi rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… tīṇi rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… cattāri rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… cattāri rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… pañca rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… pañca rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… cha rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… cha rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… satta rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī’’ti.
261"于是,迦罗罗刹帝利比丘从座位上起身,走到世尊那里;走到之后,礼敬世尊,然后坐在一边。坐在一边的迦罗罗刹帝利比丘对世尊这样说:‘大德,舍利弗尊者发出了狮子吼——贤友们,之前世尊问我的第一个问题,是我从来没有经历过的,那个时候我确实有点迟钝。但是,贤友们,当世尊认可了我的第一个回答之后,贤友们,我心里就这么想:就算世尊用不同的词句、不同的方式,问我一整天……一整夜……一天一夜……两天两夜……三天……四天……五天……六天……就算世尊用不同的词句、不同的方式,问我七天七夜这个义理,我也能用不同的词句、不同的方式,回答世尊七天七夜。’”
Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmatā, bhante, sāriputtena sīhanādo nadito – pubbe appaṭisaṃviditaṃ maṃ, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṃ. Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ anumodi , tassa mayhaṃ, āvuso, etadahosi – divasaṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi; rattiṃ cepi…pe… rattindivaṃ cepi maṃ bhagavā…pe… dve rattindivāni cepi maṃ bhagavā…pe… tīṇi… cattāri… pañca… cha… satta rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī’’ti.
262"‘比丘,那是因为舍利弗对法界通达无碍。正因为对法界通达无碍,就算我用不同的词句、不同的方式,问舍利弗一整天这个义理,舍利弗也能用不同的词句、不同的方式,回答我一整天。就算我一整夜问舍利弗……一天一夜问……两天两夜问……三天三夜问……四天四夜问……五天五夜问……六天六夜问……就算我用不同的词句、不同的方式,问舍利弗七天七夜这个义理,舍利弗也能用不同的词句、不同的方式,回答我七天七夜。’ 第二遍。”
‘‘Sā hi, bhikkhu, sāriputtassa dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā divasaṃ cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Rattiṃ cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya…pe… rattindivaṃ cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, rattindivampi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… dve rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, dve rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… tīṇi rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, tīṇi rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… cattāri rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, cattāri rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… pañca rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, pañca rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… cha rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, cha rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… satta rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī’’ti. Dutiyaṃ.
2633. 智事经
3. Ñāṇavatthusuttaṃ
33"在舍卫城……‘诸位比丘,我将为你们宣说四十四种智的基础,你们仔细听,好好用心思惟;我就要说了。’ ‘好的,大德。’那些比丘回答世尊。世尊这样说——’
Sāvatthiyaṃ…pe… ‘‘catucattārīsaṃ vo, bhikkhave, ñāṇavatthūni desessāmi, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
265比丘们,什么是四十四种智的基础呢?对于老死有智,对于老死的集起有智,对于老死的灭尽有智,对于导向老死灭尽的道途有智;对于生有智,对于生的集起有智,对于生的灭尽有智,对于导向生灭尽的道途有智;对于有有智,对于有的集起有智,对于有的灭尽有智,对于导向有灭尽的道途有智;对于取有智,对于取的集起有智,对于取的灭尽有智,对于导向取灭尽的道途有智;对于爱有智,对于爱的集起有智,对于爱的灭尽有智,对于导向爱灭尽的道途有智;对于受有智,对于受的集起有智,对于受的灭尽有智,对于导向受灭尽的道途有智;对于触有智……对于六处有智……对于名色有智……对于识有智……对于行有智,对于行的集起有智,对于行的灭尽有智,对于导向行灭尽的道途有智。比丘们,这些就叫做四十四种智的基础。
‘‘Katamāni , bhikkhave, catucattārīsaṃ ñāṇavatthūni? Jarāmaraṇe ñāṇaṃ, jarāmaraṇasamudaye ñāṇaṃ, jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṃ, jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; jātiyā ñāṇaṃ, jātisamudaye ñāṇaṃ, jātinirodhe ñāṇaṃ, jātinirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; bhave ñāṇaṃ, bhavasamudaye ñāṇaṃ, bhavanirodhe ñāṇaṃ, bhavanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; upādāne ñāṇaṃ, upādānasamudaye ñāṇaṃ, upādānanirodhe ñāṇaṃ, upādānanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; taṇhāya ñāṇaṃ, taṇhāsamudaye ñāṇaṃ, taṇhānirodhe ñāṇaṃ, taṇhānirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; vedanāya ñāṇaṃ, vedanāsamudaye ñāṇaṃ, vedanānirodhe ñāṇaṃ, vedanānirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; phasse ñāṇaṃ…pe… saḷāyatane ñāṇaṃ… nāmarūpe ñāṇaṃ… viññāṇe ñāṇaṃ… saṅkhāresu ñāṇaṃ, saṅkhārasamudaye ñāṇaṃ, saṅkhāranirodhe ñāṇaṃ, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Imāni vuccanti, bhikkhave, catucattārīsaṃ ñāṇavatthūni.
266那么,比丘们,什么是老死呢?所有众生在各自的众生界里,那种衰老、老朽、牙齿破损、头发斑白、皮肤变皱、寿命减损、诸根成熟,这叫做老。所有众生从各自的众生界死去、死殁、崩解、消失、死亡、命终、诸蕴的破坏、身体的舍弃,这叫做死。这样,这个老和这个死,比丘们,就叫做老死。
‘‘Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko, ayaṃ vuccati jarā. Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo. Idaṃ vuccati maraṇaṃ. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ; idaṃ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ.
267从生的集起,有老死的集起;从生的灭尽,有老死的灭尽。这条八支圣道就是导向老死灭尽的道途,也就是正见……正定。
‘‘Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo; jātinirodhā jarāmaraṇanirodho; ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
268比丘们,当圣弟子这样了知老死,这样了知老死的集起,这样了知老死的灭尽,这样了知导向老死灭尽的道途时,这就是他对于法的智。他以这已见、已知、不待时的、已达、深入的法,对过去与未来进行类推。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ jarāmaraṇaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇasamudayaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, idamassa dhamme ñāṇaṃ . So iminā dhammena diṭṭhena viditena akālikena pattena pariyogāḷhena atītānāgatena yaṃ neti.
269过去任何时代的沙门或婆罗门,只要曾经如实了知行、如实了知行的集起、如实了知行的灭尽、如实了知通向行的灭尽的道路,他们全都是这样如实了知的,就像我现在一样。
‘‘Ye kho keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā saṅkhāre abbhaññaṃsu, saṅkhārasamudayaṃ abbhaññaṃsu, saṅkhāranirodhaṃ abbhaññaṃsu, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññaṃsu, sabbe te evameva abbhaññaṃsu, seyyathāpāhaṃ etarahi.
270未来任何时代的沙门或婆罗门,只要将会如实了知行、将会如实了知行的集起、将会如实了知行的灭尽、将会如实了知通向行的灭尽的道路,他们全都会这样如实了知,就像我现在一样。这就是他的随观智慧。
‘‘Yepi hi keci anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā saṅkhāre abhijānissanti, saṅkhārasamudayaṃ abhijānissanti, saṅkhāranirodhaṃ abhijānissanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhijānissanti, sabbe te evameva abhijānissanti, seyyathāpāhaṃ etarahi. Idamassa anvaye ñāṇaṃ.
271比丘们,当圣弟子有了这两种清净、明澈的智慧——法上的智慧和随观智慧,比丘们,这时候,他就被称为见解具足的圣弟子,也被称为见识具足的圣弟子,也被称为来到了这个正法的人,也被称为看见了这正法的人,也被称为具备有学智慧的人,也被称为具备有学明的人,也被称为进入法流的人,也被称为有洞察智慧的圣者,也被称为站在不死门前的人。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni dve ñāṇāni parisuddhāni honti pariyodātāni – dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipīti.
272比丘们,什么是生呢?……比丘们,什么是有呢?……比丘们,什么是取呢?……比丘们,什么是爱呢?……比丘们,什么是受呢?……比丘们,什么是触呢?……比丘们,什么是六处呢?……比丘们,什么是名色呢?……比丘们,什么是识呢?……
‘‘Katamā ca, bhikkhave, jāti…pe… katamo ca, bhikkhave, bhavo… katamañca, bhikkhave, upādānaṃ… katamā ca, bhikkhave, taṇhā… katamā ca, bhikkhave, vedanā… katamo ca, bhikkhave , phasso… katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṃ… katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṃ… katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ…?
273无明的集起带来行的集起;无明的灭尽带来行的灭尽;正是这条圣八支道,是通向行的灭尽的修行道路,也就是——正见……乃至……正定。
‘‘Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo; avijjānirodhā saṅkhāranirodho; ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
274比丘们,当圣弟子这样如实了知行,这样如实了知行的集起,这样如实了知行的灭尽,这样如实了知通向行的灭尽的道路,这就是他法上的智慧。他依靠这个亲眼所见、亲身了知、即刻获得、深入体证的法,来推断过去与未来。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ saṅkhāre pajānāti, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ pajānāti , evaṃ saṅkhāranirodhaṃ pajānāti, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, idamassa dhamme ñāṇaṃ. So iminā dhammena diṭṭhena viditena akālikena pattena pariyogāḷhena atītānāgatena yaṃ neti.
275过去世中,任何沙门或婆罗门,凡是如实了知老死、老死的集起、老死的灭尽、导向老死灭尽的道途的,他们全都正是这样了知的,如同我现在一样。
‘‘Ye kho keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ abbhaññaṃsu, jarāmaraṇasamudayaṃ abbhaññaṃsu, jarāmaraṇanirodhaṃ abbhaññaṃsu, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññaṃsu, sabbe te evameva abbhaññaṃsu, seyyathāpāhaṃ etarahi.
276未来世中,任何沙门或婆罗门,凡是将会如实了知老死、老死的集起、老死的灭尽、导向老死灭尽的道途的,他们全都将会这样了知,如同我现在一样。这就是他的类智。
‘‘Yepi hi keci anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ abhijānissanti, jarāmaraṇasamudayaṃ abhijānissanti, jarāmaraṇanirodhaṃ abhijānissanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhijānissanti, sabbe te evameva abhijānissanti, seyyathāpāhaṃ etarahīti. Idamassa anvaye ñāṇaṃ.
277“比丘们,当一位圣弟子这些两种智慧变得清净、明亮——关于法的智慧以及关于类推的智慧——这时候,比丘们,这位圣弟子就被称为‘具足见者’、‘具足观见者’、‘已来到这正法的人’、‘见到这正法的人’、‘具备有学的智慧’、‘具备有学的明’、‘进入法流的人’、‘具有洞察力的圣者’,他可以说已经站在不死之门前了。”第三经。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni dve ñāṇāni parisuddhāni honti pariyodātāni – dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Tatiyaṃ.
2784. 第二智事经
4. Dutiyañāṇavatthusuttaṃ
34住在沙瓦提城……“比丘们,我将为你们讲说七十七种智事。你们仔细听,好好注意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘回答世尊。世尊这样说——
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘sattasattari vo, bhikkhave, ñāṇavatthūni desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
280“比丘们,什么是七十七种智事呢?‘以生为条件而有老死’是智;‘生不存在就没有老死’是智;‘过去时间也是以生为条件而有老死’是智,‘生不存在就没有老死’是智;‘未来时间也是以生为条件而有老死’是智,‘生不存在就没有老死’是智;而关于这种‘法住智’,它也是‘会坏灭的法、会消散的法、会褪去的法、会熄灭的法’的智。
‘‘Katamāni , bhikkhave, sattasattari ñāṇavatthūni? Jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṃ ; asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; atītampi addhānaṃ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṃ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; anāgatampi addhānaṃ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṃ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; yampissa taṃ dhammaṭṭhitiñāṇaṃ tampi khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti ñāṇaṃ.
281‘以有为条件而有生’是智……‘以取为条件而有有’是智……‘以爱为条件而有取’是智……‘以受为条件而有爱’是智……‘以触为条件而有受’是智……‘以六处为条件而有触’是智……‘以名色为条件而有六处’是智……‘以识为条件而有名色’是智……‘以行为条件而有识’是智;‘以无明为条件而有行’是智;‘无明不存在就没有行’是智;‘过去时间也是以无明为条件而有行’是智,‘无明不存在就没有行’是智;‘未来时间也是以无明为条件而有行’是智,‘无明不存在就没有行’是智;而关于这种‘法住智’,它也是‘会坏灭的法、会消散的法、会褪去的法、会熄灭的法’的智。比丘们,这就叫做七十七种智事。”第四经。
‘‘Bhavapaccayā jātīti ñāṇaṃ…pe… upādānapaccayā bhavoti ñāṇaṃ… taṇhāpaccayā upādānanti ñāṇaṃ… vedanāpaccayā taṇhāti ñāṇaṃ… phassapaccayā vedanāti ñāṇaṃ… saḷāyatanapaccayā phassoti ñāṇaṃ… nāmarūpapaccayā saḷāyatananti ñāṇaṃ… viññāṇapaccayā nāmarūpanti ñāṇaṃ… saṅkhārapaccayā viññāṇanti ñāṇaṃ; avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṃ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṃ; atītampi addhānaṃ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṃ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṃ; anāgatampi addhānaṃ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṃ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṃ; yampissa taṃ dhammaṭṭhitiñāṇaṃ tampi khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti ñāṇaṃ. Imāni vuccanti, bhikkhave, sattasattari ñāṇavatthūnī’’ti. Catutthaṃ.
2825. 无明缘经
5. Avijjāpaccayasuttaṃ
35在舍卫城住。比丘们,以无明为缘而有行;以行为缘而有识……这样,这整个苦蕴的集起就发生了。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
284“尊者,什么是生?这生又是谁的呢?”“这个问题问得不对。”世尊说,“比丘,如果有人说‘什么是生,这生又是谁的’,或者比丘,如果有人说‘生是一回事,这生属于另一回事’,这两种说法意思一样,只是说法不同。比丘,如果持有‘命即是身’这种见解,那修行生活就无法成立。比丘,如果持有‘命是一回事,身是另一回事’这种见解,那修行生活也无法成立。比丘,不靠近这两个极端,如来往中间说法:‘以有为条件而有生。’”
‘‘Katamā nu kho, bhante, jāti, kassa ca panāyaṃ jātī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katamā jāti, kassa ca panāyaṃ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññā jāti aññassa ca panāyaṃ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘bhavapaccayā jātī’’’ti.
285“尊者,什么是‘有’?这个‘有’又属于谁呢?”“这不是一个恰当的问题。”世尊说,“比丘,如果有谁说‘什么是‘有’,这个‘有’又属于谁’,或者如果有谁说‘‘有’是一个,这个‘有’属于另一个’,这两种说法意思一样,只是用词不同罢了。比丘,持有‘生命就是这身体’这种见解,就不会有梵行生活的安住;持有‘生命是一个,身体是另一个’这种见解,也不会有梵行生活的安住。比丘,如来不靠近这两个极端,而是走在中道上来说法:‘以取为缘,有生起’……‘以爱为缘,取生起’……‘以受为缘,爱生起’……‘以触为缘,受生起’……‘以六处为缘,触生起’……‘以名色为缘,六处生起’……‘以识为缘,名色生起’……‘以行为缘,识生起’。”
‘‘Katamo nu kho, bhante, bhavo, kassa ca panāyaṃ bhavo’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katamo bhavo, kassa ca panāyaṃ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘añño bhavo aññassa ca panāyaṃ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘upādānapaccayā bhavo’ti…pe… ‘taṇhāpaccayā upādānanti… vedanāpaccayā taṇhāti… phassapaccayā vedanāti… saḷāyatanapaccayā phassoti… nāmarūpapaccayā saḷāyatananti… viññāṇapaccayā nāmarūpanti… saṅkhārapaccayā viññāṇa’’’nti.
286“尊者,什么是‘行’?这些‘行’又属于谁呢?”“这不是一个恰当的问题。”世尊说,“比丘,如果有谁说‘什么是‘行’,这些‘行’又属于谁’,或者如果有谁说‘‘行’是一些,这些‘行’属于另一个’,这两种说法意思一样,只是用词不同罢了。比丘,持有‘生命就是这身体’这种见解,就不会有梵行生活的安住;持有‘生命是一个,身体是另一个’这种见解,也不会有梵行生活的安住。比丘,如来不靠近这两个极端,而是走在中道上来说法:‘以无明为缘,行生起’。”
‘‘Katame nu kho, bhante, saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katame saṅkhārā kassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
287然而,比丘,当无明被彻底地离贪灭尽时,那些种种歪曲的、摇摆的、颤动的见解——‘什么是老死,这个老死又属于谁?’‘老死是一个,这个老死属于另一个?’‘生命就是这身体?’‘生命是一个,身体是另一个?’——所有这些都会被舍弃,从根切断,像截去树冠的多罗树一样,不再存在,在未来不再生起。
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni.
288然而,比丘,当无明被彻底地离贪灭尽时,那些种种歪曲的、摇摆的、颤动的见解——‘什么是生,这个生又属于谁?’‘生是一个,这个生属于另一个?’‘生命就是这身体?’‘生命是一个,身体是另一个?’——所有这些都会被舍弃,从根切断,像截去树冠的多罗树一样,不再存在,在未来不再生起。
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katamā jāti, kassa ca panāyaṃ jāti’ iti vā, ‘aññā jāti, aññassa ca panāyaṃ jāti’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni.
289然而,比丘,当无明被彻底地离贪灭尽时,那些种种歪曲的、摇摆的、颤动的见解——什么是‘有’……什么是‘取’……什么是‘爱’……什么是‘受’……什么是‘触’……什么是‘六处’……什么是‘名色’……什么是‘识’……——所有这些都会被舍弃……
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. Katamo bhavo…pe… katamaṃ upādānaṃ… katamā taṇhā… katamā vedanā… katamo phasso… katamaṃ saḷāyatanaṃ… katamaṃ nāmarūpaṃ… katamaṃ viññāṇaṃ…pe….
290然而,比丘,当无明被彻底地离贪灭尽时,那些种种歪曲的、摇摆的、颤动的见解——‘什么是行,这些行又属于谁?’‘行是一些,这些行属于另一个?’‘生命就是这身体?’‘生命是一个,身体是另一个?’——所有这些都会被舍弃,从根切断,像截去树冠的多罗树一样,不再存在,在未来不再生起。第五经。
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammānī’’ti. Pañcamaṃ.
2916. 第二无明缘经
6. Dutiyaavijjāpaccayasuttaṃ
36世尊住在舍卫城……“比丘们,以无明为缘而有行;以行为缘而有识……这样,这整个苦蕴的集起。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
293“比丘们,如果有人问:‘什么是老死?这老死属于谁?’或者有人说:‘老死是一回事,这老死属于另一回事。’比丘们,这两种说法意思相同,只是用词不同。比丘们,如果持有‘命即是身’这种见解,就不会有梵行生活;如果持有‘命与身不同’这种见解,也不会有梵行生活。比丘们,如来不落入这两个极端,而是依中道说法:‘以生为缘而有老死。’”
‘‘‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhave , yo vadeyya, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. ‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. ‘Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
294“比丘们,如果有人问:‘什么是生?……什么是有?……什么是取?……什么是爱?……什么是受?……什么是触?……什么是六处?……什么是名色?……什么是识?……什么是行?这些行属于谁?’或者有人说:‘行是一回事,这些行属于另一回事。’比丘们,这两种说法意思相同,只是用词不同。比丘们,如果持有‘命即是身’这种见解,就不会有梵行生活;如果持有‘命与身不同’这种见解,也不会有梵行生活。比丘们,如来不落入这两个极端,而是依中道说法:‘以无明为缘而有行。’”
‘‘Katamā jāti…pe… katamo bhavo… katamaṃ upādānaṃ… katamā taṇhā… katamā vedanā… katamo phasso… katamaṃ saḷāyatanaṃ… katamaṃ nāmarūpaṃ… katamaṃ viññāṇaṃ… katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārāti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. ‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. ‘Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
295“比丘们,当无明无余、离贪而灭尽时,那些种种的戏论、纠缠、翘动——比如‘什么是老死?这老死属于谁?’、‘老死是一回事,这老死属于另一回事’、‘命即是身’、‘命与身不同’——所有这些全都被舍断,根被截断,像多罗树一样被连根拔除,归于无有,未来不再生起。”
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhave, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni.
296“比丘们,当无明无余、离贪而灭尽时,那些种种的戏论、纠缠、翘动——比如:‘什么是生?……什么是有?……什么是取?……什么是爱?……什么是受?……什么是触?……什么是六处?……什么是名色?……什么是识?……什么是行?这些行属于谁?’、‘行是一回事,这些行属于另一回事’、‘命即是身’、‘命与身不同’——所有这些全都被舍断,根被截断,像多罗树一样被连根拔除,归于无有,未来不再生起。”
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhave, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. Katamā jāti…pe… katamo bhavo… katamaṃ upādānaṃ… katamā taṇhā… katamā vedanā… katamo phasso… katamaṃ saḷāyatanaṃ… katamaṃ nāmarūpaṃ… katamaṃ viññāṇaṃ… ‘katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā; ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
2977. 非汝等经
7. Natumhasuttaṃ
37世尊住在舍卫城……“比丘们,这个身体不是你们的,也不是任何其他人的。比丘们,这是旧业,是被造作的、被思愿的、可感受的,应当被这样看待。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘nāyaṃ, bhikkhave, kāyo tumhākaṃ napi aññesaṃ. Purāṇamidaṃ , bhikkhave, kammaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ vedaniyaṃ daṭṭhabbaṃ’’.
299“比丘们,就在那里,多闻的圣弟子只是善于如理作意缘起:'这样,当这个存在时,那个就有;从这个的生起,那个就生起。当这个不存在时,那个就没有;从这个的灭,那个就灭——也就是,以无明为缘而有诸行;以诸行为缘而有识……如此,这整个苦蕴的集起就发生了。而无明无余、离贪、灭尽,则诸行灭;诸行灭则识灭……如此,这整个苦蕴的灭尽就发生了。'”第七经。
‘‘Tatra kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Sattamaṃ.
3008. 思经
8. Cetanāsuttaṃ
38“比丘们,凡是所想的、所计划的、所随眠的,这就是识保持住的所缘。有所缘时,识的安立就有了。在识安立、增长时,未来再有、再生的出现就有了。当未来再有、再生的出现有时,未来的生、老、死、愁、悲、苦、忧、绝望就生起。这样,这整个苦蕴的集起就发生了。”
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṃ jāti jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
302“比丘们,如果不思惟、不计划,但还是随眠,这就是识保持住的所缘。有所缘时,识的安立就有了。在识安立、增长时,未来再有、再生的出现就有了。当未来再有、再生的出现有时,未来的生、老、死、愁、悲、苦、忧、绝望就生起。这样,这整个苦蕴的集起就发生了。”
‘‘No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti, atha ce anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
303“比丘们,而当不思惟、不计划、也不随眠时,这就没有识保持住的所缘了。没有所缘时,识的安立就没有了。在识不安立、不增长时,未来再有、再生的出现就没有了。当未来再有、再生的出现没有时,未来的生、老、死、愁、悲、苦、忧、绝望就灭尽了。这样,这整个苦蕴的灭尽就发生了。”第八经。
‘‘Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṃ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā . Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti na hoti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā asati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
3049. 第二思经
9. Dutiyacetanāsuttaṃ
39“比丘们,凡是所想的、所计划的、所随眠的,这就是识保持住的所缘。有所缘时,识的安立就有了。在识安立、增长时,名色的入胎就有了。以名色为缘而有六处;以六处为缘而有触;以触为缘而有受……渴爱……取……有……生……老、死、愁、悲、苦、忧、绝望就生起。这样,这整个苦蕴的集起就发生了。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nāmarūpassa avakkanti hoti. Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso; phassapaccayā vedanā…pe… taṇhā… upādānaṃ… bhavo… jāti… jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
306“比丘们,如果不思惟、不计划,但还是随眠,这就是识保持住的所缘。有所缘时,识的安立就有了。在识安立、增长时,名色的入胎就有了。以名色为缘而有六处……这样,这整个苦蕴的集起就发生了。”
‘‘No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti, atha ce anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nāmarūpassa avakkanti hoti. Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
307比丘们,那么,当一个人既不思量,也不设计,也不随眠的时候,就没有识住着的所缘。没有所缘,就没有识的安住。识没有安住,没有增长,名色就不会降入。名色灭,则六处灭……乃至……这样,整个纯苦蕴就灭尽了。第九。
‘‘Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṃ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe nāmarūpassa avakkanti na hoti. Nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Navamaṃ.
30810. 第三思经
10. Tatiyacetanāsuttaṃ
40在舍卫城住着……(中略)……“比丘们,一个人有所思量,有所设计,有所随眠,就会有识住着的所缘。有所缘,就有识的安住。识安住并增长了,就有了倾向。有了倾向,就有了来去往复。有了来去往复,就有了死生流转。有了死生流转,未来就会有生、老、死、忧愁、悲泣、痛苦、忧恼、绝望生起。这样,整个纯苦蕴就集起了。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘yañca , bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nati hoti. Natiyā sati āgatigati hoti. Āgatigatiyā sati cutūpapāto hoti. Cutūpapāte sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
310“比丘们,一个人不思量,不设计,但仍有随眠,就会有识住着的所缘。有所缘,就有识的安住。识安住并增长了,就有了倾向。有了倾向,就有了来去往复。有了来去往复,就有了死生流转。有了死生流转,未来就会有生、老、死、忧愁、悲泣、痛苦、忧恼、绝望生起。这样,整个纯苦蕴就集起了。”
‘‘No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti atha ce anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nati hoti. Natiyā sati āgatigati hoti. Āgatigatiyā sati cutūpapāto hoti. Cutūpapāte sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
311“比丘们,那么,当一个人既不思量,也不设计,也不随眠的时候,就没有识住着的所缘。没有所缘,就没有识的安住。识没有安住,没有增长,就没有了倾向。没有了倾向,就没有了来去往复。没有了来去往复,就没有了死生流转。没有了死生流转,未来的生、老、死、忧愁、悲泣、痛苦、忧恼、绝望就都熄灭了。这样,整个纯苦蕴就灭尽了。”第十。
‘‘Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṃ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe nati na hoti. Natiyā asati āgatigati na hoti. Āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti. Cutūpapāte asati āyatiṃ jāti jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dasamaṃ.
312它的摄颂:
Tassuddānaṃ –
313咖喇拉刹帝利品第四
Kaḷārakhattiyavaggo catuttho.
314其摄颂——
Tassuddānaṃ –
315已生这、伽腊罗,还有两种智事;
Bhūtamidaṃ kaḷārañca, duve ca ñāṇavatthūni;
3161. 佛陀品
1. Buddhavaggo
317以无明为缘而有二种,这三种思不是你们的。
Avijjāpaccayā ca dve, natumhā cetanā tayoti.
318第五 居士品
5. Gahapativaggo
3195. 居士品
5. Gahapativaggo
3201. 五怖畏经
1. Pañcaverabhayasuttaṃ
41在舍卫城住。那时,给孤独居士到世尊那里。到了以后,向世尊礼敬,然后坐在一边。坐好后,世尊对给孤独居士说:
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
322“居士,当圣弟子的五种怖畏与怨恨已经止息,他又具备了四种入流支,并且对圣道以智慧善加观察、善加通达,那么,如果他愿意,就可以自己记说自己:‘我已断尽地狱,已断尽畜生道,已断尽饿鬼境,已断尽恶趣、苦趣、险处,我是入流者,不再堕入恶道,必定趋向正觉。’”
‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti.
323“哪五种怖畏与怨恨已经止息呢?居士,杀生者由于杀生,会招来现世的怖畏与怨恨,也会招来后世的怖畏与怨恨,心中也感受到痛苦和忧恼;而远离杀生的人,这样的怖畏与怨恨就止息了。”
‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
324“居士,偷盗者由于偷盗,会招来现世的怖畏与怨恨,也会招来后世的怖畏与怨恨,心中也感受到痛苦和忧恼;而远离偷盗的人,这样的怖畏与怨恨就止息了。”
‘‘Yaṃ, gahapati, adinnādāyī adinnādānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, adinnādānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
325居士,凡是邪淫者,以邪淫为条件,为自己带来今生的恐惧与仇恨,也带来来世的恐惧与仇恨,内心也感受着苦与忧。远离邪淫的人,这样那恐惧与仇恨便平息了。
‘‘Yaṃ , gahapati, kāmesumicchācārī kāmesumicchācārapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, kāmesumicchācārā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
326居士,凡是妄语者,以妄语为条件,为自己带来今生的恐惧与仇恨,也带来来世的恐惧与仇恨,内心也感受着苦与忧。远离妄语的人,这样那恐惧与仇恨便平息了。
‘‘Yaṃ, gahapati, musāvādī musāvādapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, musāvādā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
327居士,凡是饮酒、服食发酵酒和麻醉品导致放逸者,以饮酒、服食发酵酒和麻醉品导致放逸为条件,为自己带来今生的恐惧与仇恨,也带来来世的恐惧与仇恨,内心也感受着苦与忧。远离饮酒、服食发酵酒和麻醉品导致放逸的人,这样那恐惧与仇恨便平息了。这五种恐惧与仇恨便平息了。
‘‘Yaṃ, gahapati, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
328他具备了哪四种入流支呢?居士,在此,圣弟子对佛陀具足不坏净信:'这位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上者、可调伏人的导师、天与人之师、佛陀、世尊。'
‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’’’ti.
329对法具足不坏净信:'世尊所善说的法是现见的、无时的、来见的、导向的、智者各自应证知的。'
‘‘Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’’ti.
330对僧具足不坏净信:'世尊的声闻僧团是善行道者,世尊的声闻僧团是正直行道者,世尊的声闻僧团是正理行道者,世尊的声闻僧团是正当行道者,也就是四双八辈。这位世尊的声闻僧团是应供养者、应奉迎者、应施舍者、应合掌致敬者,是世间无上的福田。'
‘‘Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho , yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’’ti.
331他具足圣者所爱之戒:不破、不穿、不杂、不秽、自在、为智者所称赞、不被执取、导向定。他具足这四入流支。
‘‘Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
332这位圣弟子以慧善见、善通达的圣理是什么呢?比丘们,在这里,圣弟子如理作意、正确地观照缘起本身……这就是他以慧善见、善通达的圣理。
‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti…pe… ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
333居士,当圣弟子的这五怖畏怨恨平息,具足这四入流支,并且对这圣理以智慧善见、善通达时,若他希望,就可自己记说:‘我已断尽地狱,已断尽畜生,已断尽饿鬼,已断尽恶趣、险道,我是入流者,不退堕法,决定趣向正觉。’
‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti.
3342. 第二五怖畏经
2. Dutiyapañcaverabhayasuttaṃ
42在舍卫城。……比丘们,当圣弟子的五怖畏怨恨平息,具足四入流支,并且对圣理以智慧善见、善通达时,若他希望,就可自己记说:‘我已断尽地狱,已断尽畜生,已断尽饿鬼,已断尽恶趣、险道,我是入流者,不退堕法,决定趣向正觉。’
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti.
336哪五种怖畏怨恨平息呢?比丘们,凡杀生……凡不与取……凡欲邪行……凡妄语……凡饮酒、放逸处……这五种怖畏怨恨平息。
‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, bhikkhave, pāṇātipātī …pe… yaṃ, bhikkhave, adinnādāyī…pe… yaṃ, bhikkhave, kāmesumicchācārī… yaṃ, bhikkhave, musāvādī… yaṃ, bhikkhave, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī…pe… imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
337又以哪四种入流支而具足呢?比丘们,在此,圣弟子于佛……于法……于僧……具足圣者所爱之戒。以此四入流支而具足。
‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe…pe… dhamme… saṅghe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
338而什么是他的圣理,以智慧善见、善通达呢?居士,在此,圣弟子对缘起善巧、如理作意:‘此有故彼有,此生故彼生;此无故彼无,此灭故彼灭。’也就是:以无明为缘而有行;以行为缘而有识;……如此这整个苦蕴的集起。而无明无余离灭,则行灭;行灭则识灭;……如此这整个苦蕴的灭尽。’这就是他的圣理,以智慧善见、善通达。
‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? Idha, gahapati, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imasmiṃ asati idaṃ na hoti; imassuppādā idaṃ uppajjati, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
339比丘们,当圣弟子的这五种怖畏与怨敌已经止息,他具备了这四预流支,并且他以慧善见、善通达了这圣理时,如果他愿意,便可自己为自己记说:‘我断除了地狱、我断除了畜生胎、我断除了饿鬼界、我断除了恶趣、苦途、堕落处。我是入流者,不再堕入恶趣,必定趋向正觉。’第二经。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi ca catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti. Dutiyaṃ.
3403. 苦经
3. Dukkhasuttaṃ
43在舍卫城。……世尊说:‘比丘们,我将为你们解说苦的集起与消灭。你们要认真听,好好用心注意,我要说了。’‘是的,尊者。’那些比丘回答世尊。世尊这样说:
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘dukkhassa , bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
342‘比丘们,什么是苦的集起呢?以眼和色为条件,生起眼识。三者的碰触就是触。以触为条件而有受;以受为条件而有爱。比丘们,这就是苦的集起。’
‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa samudayo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo.
343以耳和声音为条件,产生耳识……以鼻和气味为条件……以舌和味道为条件……以身和触觉对象为条件……以意和法为条件,产生意识。三者的碰触就是触。以触为条件有受,以受为条件有爱。正是由于那份爱的无余息灭、消尽,取就灭;取灭则有灭;有灭则生灭;生灭则老、死、忧、悲、苦、愁、忧恼全部止灭。就这样,这整个苦蕴就灭了。比丘们,这就是苦的灭没。第三经。
‘‘Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca…pe… jivhañca paṭicca rase ca…pe… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo’’ti. Tatiyaṃ.
344‘比丘们,什么是苦的消灭呢?以眼和色为条件,生起眼识。三者的碰触就是触。以触为条件而有受;以受为条件而有爱。就是由于这份爱的无余离欲、灭尽,取便灭;取灭则有灭;有灭则生灭;生灭则老、死、愁、悲、苦、忧、恼灭。这样,整个苦蕴就灭尽了。比丘们,这就是苦的消灭。’
‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo.
345‘以耳和声为条件,生起耳识……以鼻和香为条件……以舌和味为条件……以身和触所及为条件……以意和法为条件,生起意识。三者的碰触就是触。以触为条件而有受;以受为条件而有爱。比丘们,这就是苦的集起。’
‘‘Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca…pe… jivhañca paṭicca rase ca…pe… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo.
3464. 世间经
4. Lokasuttaṃ
44在沙瓦提城住着……“比丘们,我要给你们讲世间的集起和灭没。你们仔细听着,好好用心,我要说了。”“好的,尊者。”那些比丘回答世尊。世尊这样说道——
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘lokassa, bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
348“比丘们,什么是世间的集起呢?以眼和色为条件,产生眼识。三者的碰触就是触。以触为条件有受,以受为条件有爱,以爱为条件有取,以取为条件有有,以有为条件有生,以生为条件,老、死、忧、悲、苦、愁、忧恼就产生了。比丘们,这就是世间的集起。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, lokassa samudayo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa samudayo.
349“以耳和声音为条件……以鼻和气味为条件……以舌和味道为条件……以身和触觉对象为条件……以意和法为条件,产生意识。三者的碰触就是触。以触为条件有受……以生为条件,老、死、忧、悲、苦、愁、忧恼就产生了。比丘们,这就是世间的集起。
‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā…pe… jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa samudayo.
350“比丘们,什么是世间的灭没呢?以眼和色为条件,产生眼识。三者的碰触就是触。以触为条件有受,以受为条件有爱。正是由于那份爱的无余息灭、消尽,取就灭;取灭则有灭……就这样,这整个苦蕴就灭了。比丘们,这就是世间的灭没。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo.
351“以耳和声音为条件……以鼻和气味为条件……以舌和味道为条件……以身和触觉对象为条件……以意和法为条件,产生意识。三者的碰触就是触。以触为条件有受,以受为条件有爱。正是由于那份爱的无余息灭、消尽,取就灭;取灭则有灭……就这样,这整个苦蕴就灭了。比丘们,这就是世间的灭没。”第四经。
‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo’’ti. Catutthaṃ.
3525. 亲族经
5. Ñātikasuttaṃ
45如是我闻:有一次,世尊住在那提卡的砖瓦精舍。那时,世尊独处静修时,说出了这样的教法:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā ñātike viharati giñjakāvasathe. Atha kho bhagavā rahogato paṭisallāno imaṃ dhammapariyāyaṃ abhāsi –
354眼与色为缘,眼识生起。三者和合就是触。以触为缘而有受,以受为缘而有渴爱,以渴爱为缘而有执取……这样就有了这整个苦蕴的集起。
‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
355耳与声为缘……鼻与香为缘……舌与味为缘……身与触境为缘……意与法为缘,意识生起。三者和合就是触。以触为缘而有受;以受为缘而有渴爱;以渴爱为缘而有执取……这样就有了这整个苦蕴的集起。
‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
356眼与色为缘,眼识生起。三者和合就是触。以触为缘而有受;以受为缘而有渴爱。正是由于那渴爱的彻底褪去、灭尽,执取就灭去了;执取灭去则‘有’灭去……这样就有了这整个苦蕴的灭尽。
‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
357耳与声为缘……意与法为缘,意识生起。三者和合就是触。以触为缘而有受;以受为缘而有渴爱。正是由于那渴爱的彻底褪去、灭尽,执取就灭去了;执取灭去则‘有’灭去……这样就有了这整个苦蕴的灭尽。
‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.
358就在那个时候,有一位比丘站在世尊附近偷听。世尊看到那位站在那儿偷听的比丘,看过后就对那位比丘说:‘比丘,你听到这教法了吗?’‘听到了,尊者。’‘比丘,你要掌握这教法;比丘,你要精通这教法;比丘,你要记住这教法。比丘,这教法是带来利益的,是梵行的根本。’第五经。
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato upassuti ṭhito hoti. Addasā kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ upassuti ṭhitaṃ. Disvāna taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘assosi no tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāya’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti. ‘‘Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ; pariyāpuṇāhi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ; dhārehi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ. Atthasaṃhito ayaṃ , bhikkhu, dhammapariyāyo ādibrahmacariyako’’ti. Pañcamaṃ.
3596. 某婆罗门经
6. Aññatarabrāhmaṇasuttaṃ
46世尊住在沙瓦提城。那时,有位婆罗门来见世尊。到了之后,和世尊互相问候致意。说了些见面该说的客气话后,就坐在一旁。坐下后,那位婆罗门对世尊说:
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
361“乔达摩先生,是不是同一个人在造作,同一个人在感受呢?”“婆罗门,‘同一个人在造作,同一个人在感受’——这是一个极端。”
‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, so karoti so paṭisaṃvedayatī’’ti? ‘‘‘So karoti so paṭisaṃvedayatī’ti kho, brāhmaṇa, ayameko anto’’.
362“那么,乔达摩先生,是不是一个人造作,另一个人感受呢?”“婆罗门,‘一个人造作,另一个人感受’——这是第二个极端。婆罗门,如来不走这两个极端,而是走中道来说法:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……这样,就有了这整个纯粹苦蕴的集起。而只要无明彻底无余地消尽、灭去,行就灭去;行灭去了,识就灭去……这样,这整个纯粹苦蕴就灭去了。”
‘‘Kiṃ pana, bho gotama, añño karoti, añño paṭisaṃvedayatī’’ti? ‘‘‘Añño karoti, añño paṭisaṃvedayatī’ti kho, brāhmaṇa, ayaṃ dutiyo anto. Ete te, brāhmaṇa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
363听了这话,那位婆罗门对世尊说:“太好了,乔达摩先生!太好了,乔达摩先生!……请乔达摩先生接受我,从今天起,尽此一生,做我的皈依处,让我成为在家弟子。”第六经。
Evaṃ vutte, so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama,…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ.
3647. 迦奴索尼经
7. Jāṇussoṇisuttaṃ
47世尊住在沙瓦提城。那时,嘉努索尼婆罗门来见世尊。到了之后,和世尊互相问候致意……坐在一旁后,嘉努索尼婆罗门对世尊说:
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
366“乔达摩先生,是不是‘一切存在’?”“婆罗门,‘一切存在’——这是一个极端。”
‘‘Kiṃ nu kho, bho, gotama, sabbamatthī’’ti? ‘‘‘Sabbamatthī’ti kho, brāhmaṇa, ayameko anto’’.
367“那么,乔达摩先生,一切都不存在吗?”“‘一切都不存在’,婆罗门,这是第二个极端。婆罗门,如来不靠向这两个极端,而是以中道教法——‘以无明为缘而有行;以行为缘而有识……这样,这整个苦蕴的集起。无明毫无残留地灭尽,则行灭;行灭则识灭……这样,这整个苦蕴的灭尽。’”
‘‘Kiṃ pana, bho gotama, sabbaṃ natthī’’ti? ‘‘‘Sabbaṃ natthī’ti kho, brāhmaṇa, ayaṃ dutiyo anto. Ete te, brāhmaṇa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
368听了这话,阇努索尼婆罗门对世尊说:“太殊胜了,乔达摩先生……我从今天起终身归依。”第七。
Evaṃ vutte, jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama…pe… pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Sattamaṃ.
3698. 顺世论者经
8. Lokāyatikasuttaṃ
48在舍卫城。那时,有位顺世婆罗门来到世尊那里……坐在一边后,这位顺世婆罗门对世尊说:
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho lokāyatiko brāhmaṇo yena bhagavā…pe… ekamantaṃ nisinno kho lokāyatiko brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
371“乔达摩先生,一切存在吗?”“‘一切存在’,婆罗门,这是第一种世间论。”
‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sabbamatthī’’ti? ‘‘‘Sabbamatthī’ti kho, brāhmaṇa, jeṭṭhametaṃ lokāyataṃ’’.
372“那么,乔达摩先生,一切都不存在吗?”“‘一切都不存在’,婆罗门,这是第二种世间论。”
‘‘Kiṃ pana, bho gotama, sabbaṃ natthī’’ti? ‘‘‘Sabbaṃ natthī’ti kho, brāhmaṇa, dutiyametaṃ lokāyataṃ’’.
373“乔达摩先生,一切是同一吗?”“‘一切是同一’,婆罗门,这是第三种世间论。”
‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sabbamekatta’’nti? ‘‘‘Sabbamekatta’nti kho, brāhmaṇa, tatiyametaṃ lokāyataṃ’’.
374“那么,乔达摩先生,一切异样呢?”“‘一切异样’这个,婆罗门,是第四种世间论。”
‘‘Kiṃ pana, bho gotama, sabbaṃ puthutta’’nti? ‘‘‘Sabbaṃ puthutta’nti kho, brāhmaṇa, catutthametaṃ lokāyataṃ’’.
375“婆罗门,如来不靠近那两个极端,而是通过中道来说法:‘以无明为条件,诸行生起;以行为条件,识生起……这样,这整个苦蕴的集起就发生了。而当无明完全无余地离欲、灭尽,诸行就灭尽;诸行灭尽,识就灭尽……这样,这整个苦蕴的灭尽就发生了。’”
‘‘Ete te, brāhmaṇa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
376这样说了之后,那位世间论婆罗门对世尊说:“太殊胜了,乔达摩先生……从今天起,我终生皈依。”第八经。
Evaṃ vutte, lokāyatiko brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Aṭṭhamaṃ.
3779. 圣弟子经
9. Ariyasāvakasuttaṃ
49在舍卫城……“比丘们,多闻的圣弟子不会这样想:‘什么存在时,什么就有了?什么生起了,什么就生起?什么存在时,诸行就有了?什么存在时,识就有了?什么存在时,名色就有了?什么存在时,六处就有了?什么存在时,触就有了?什么存在时,受就有了?什么存在时,爱就有了?什么存在时,取就有了?什么存在时,有就有了?什么存在时,生就有了?什么存在时,老死就有了?’”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘na , bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ sati kiṃ hoti, kissuppādā kiṃ uppajjati? (Kismiṃ sati saṅkhārā honti, kismiṃ sati viññāṇaṃ hoti,) kismiṃ sati nāmarūpaṃ hoti, kismiṃ sati saḷāyatanaṃ hoti, kismiṃ sati phasso hoti, kismiṃ sati vedanā hoti, kismiṃ sati taṇhā hoti, kismiṃ sati upādānaṃ hoti, kismiṃ sati bhavo hoti, kismiṃ sati jāti hoti, kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hotī’’’ti?
379比丘们,那时,多闻的圣弟子对此不依赖他人就能有这样的智:‘这个不存在,那个就不存在;这个息灭,那个就息灭。无明不存在,行就不存在;行不存在,识就不存在;识不存在,名色就不存在;名色不存在,六处就不存在……有就不存在……生就不存在……生不存在,老死就不存在。’他这样了知:‘世间就是这样息灭的。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. (Avijjāya asati saṅkhārā na honti; saṅkhāresu asati viññāṇaṃ na hoti;) viññāṇe asati nāmarūpaṃ na hoti; nāmarūpe asati saḷāyatanaṃ na hoti…pe… bhavo na hoti… jāti na hoti… jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko nirujjhatī’’’ti.
380“比丘们,多闻的圣弟子不会这样想:‘什么不存在时,什么就没有了?什么灭尽了,什么就灭?什么不存在时,诸行就没有了?什么不存在时,识就没有了?什么不存在时,名色就没有了?什么不存在时,六处就没有了?什么不存在时,触就没有了?什么不存在时,受就没有了?什么不存在时,爱就没有了?什么不存在时,取就没有了?什么不存在时,有就没有了?什么不存在时,生就没有了?什么不存在时,老死就没有了?’”
‘‘Na , bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ asati kiṃ na hoti, kissa nirodhā kiṃ nirujjhati? (Kismiṃ asati saṅkhārā na honti, kismiṃ asati viññāṇaṃ na hoti,) kismiṃ asati nāmarūpaṃ na hoti, kismiṃ asati saḷāyatanaṃ na hoti, kismiṃ asati phasso na hoti, kismiṃ asati vedanā na hoti, kismiṃ asati taṇhā na hoti, kismiṃ asati upādānaṃ na hoti, kismiṃ asati bhavo na hoti, kismiṃ asati jāti na hoti, kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’’’ti?
381比丘们,那时,多闻的圣弟子对此不依赖他人就能有这样的智:‘这个存在,那个就存在;这个生起,那个就生起。无明存在,行就存在;行存在,识就存在;识存在,名色就存在;名色存在,六处就存在;六处存在,触就存在;触存在,受就存在;受存在,爱就存在;爱存在,取就存在;取存在,有就存在;有存在,生就存在;生存在,老死就存在。’他这样了知:‘世间就是这样集起的。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati. Avijjāya sati saṅkhārā honti; saṅkhāresu sati viññāṇaṃ hoti; viññāṇe sati nāmarūpaṃ hoti; nāmarūpe sati saḷāyatanaṃ hoti; saḷāyatane sati phasso hoti; phasse sati vedanā hoti ; vedanāya sati taṇhā hoti; taṇhāya sati upādānaṃ hoti; upādāne sati bhavo hoti; bhave sati jāti hoti; jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko samudayatī’’’ti.
382比丘们,什么时候圣弟子这样如实地了知世间的集起与灭尽,比丘们,这位圣弟子就称为见具足……乃至……敲开了不死之门而住立。第九经。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ lokassa samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi…pe… amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Navamaṃ.
38310. 第二圣弟子经
10. Dutiyaariyasāvakasuttaṃ
50在舍卫城住着……“比丘们,多闻的圣弟子不会这样想:‘到底什么存在时,什么会存在?什么生起时,什么会生起?什么存在时,行存在?什么存在时,识存在?什么存在时,名色存在?什么存在时,六处存在?什么存在时,触存在?什么存在时,受存在?什么存在时,爱存在?什么存在时,取存在?什么存在时,有存在?什么存在时,生存在?什么存在时,老死存在?’
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ sati kiṃ hoti, kissuppādā kiṃ uppajjati? Kismiṃ sati saṅkhārā honti, kismiṃ sati viññāṇaṃ hoti, kismiṃ sati nāmarūpaṃ hoti, kismiṃ sati saḷāyatanaṃ hoti, kismiṃ sati phasso hoti, kismiṃ sati vedanā hoti, kismiṃ sati taṇhā hoti, kismiṃ sati upādānaṃ hoti, kismiṃ sati bhavo hoti, kismiṃ sati jāti hoti, kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hotī’’’ti?
385比丘们,那时,多闻的圣弟子对此不依赖他人就能有这样的智:‘这个不存在,那个就不存在;这个息灭,那个就息灭。无明不存在,行就不存在;行不存在,识就不存在;识不存在,名色就不存在;名色不存在,六处就不存在……生不存在,老死就不存在。’他这样了知:‘世间就是这样息灭的。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. Avijjāya asati saṅkhārā na honti; saṅkhāresu asati viññāṇaṃ na hoti; viññāṇe asati nāmarūpaṃ na hoti; nāmarūpe asati saḷāyatanaṃ na hoti…pe… jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko nirujjhatī’’’ti.
386比丘们,多闻的圣弟子不会这样想:‘到底什么不存在时,什么就不存在?什么息灭时,什么就息灭?什么不存在时,行就不存在?什么不存在时,识就不存在?什么不存在时,名色就不存在?什么不存在时,六处就不存在?什么不存在时,触就不存在?什么不存在时,受就不存在?什么不存在时,爱就不存在……取……有……生……什么不存在时,老死就不存在?’
‘‘Na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ asati kiṃ na hoti, kissa nirodhā kiṃ nirujjhati? Kismiṃ asati saṅkhārā na honti, kismiṃ asati viññāṇaṃ na hoti, kismiṃ asati nāmarūpaṃ na hoti, kismiṃ asati saḷāyatanaṃ na hoti, kismiṃ asati phasso na hoti, kismiṃ asati vedanā na hoti, kismiṃ asati taṇhā na hoti…pe… upādānaṃ… bhavo… jāti… kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’’’ti?
387“但比丘们,多闻的圣弟子不依赖他人,就在这件事上有这样的智慧:‘这个存在时,那个就有;这个生起了,那个就生起。无明存在时,诸行就有;诸行存在时,识就有;识存在时,名色就有;名色存在时,六处就有;六处存在时,触就有;触存在时,受就有;受存在时,爱就有;爱存在时,取就有;取存在时,有就有;有存在时,生就有;生存在时,老死就有。’他这样了知:‘世界就是这样集起的。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati. (Avijjāya sati saṅkhārā honti; saṅkhāresu sati viññāṇaṃ hoti;) viññāṇe sati nāmarūpaṃ hoti; nāmarūpe sati saḷāyatanaṃ hoti ; saḷāyatane sati phasso hoti; phasse sati vedanā hoti; vedanāya sati taṇhā hoti; taṇhāya sati upādānaṃ hoti; upādāne sati bhavo hoti; bhave sati jāti hoti; jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko samudayatī’’’ti.
388诸比丘,当一位圣弟子像这样如实了知世间的集起与灭没时,这位圣弟子就被称为具足正见者、具足明见者、已抵达这正法者、已亲见这正法者、具备有学之智者、具备有学之明者、已进入法流者、具有洞察力的圣者、已立于不死门前的人。这是第十经。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ lokassa samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi , sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Dasamaṃ.
389其摄颂:
Tassuddānaṃ –
390居士品第五
Gahapativaggo pañcamo.
391其摄颂——
Tassuddānaṃ –
392说了两个五种怨与怖畏,苦、世间与亲属,
Dve pañcaverabhayā vuttā, dukkhaṃ loko ca ñātikaṃ;
393某经、迦努索尼,以顺世论者为第八,
Aññataraṃ jāṇussoṇi ca, lokāyatikena aṭṭhamaṃ;
394说了两个圣弟子,由此被称为这一品。
Dve ariyasāvakā vuttā, vaggo tena pavuccatīti.
3956. 苦品
6. Dukkhavaggo
3966. 苦品
6. Dukkhavaggo
3971. 审察经
1. Parivīmaṃsanasuttaṃ
51如是我闻:有一次,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。在那里,世尊……(中略)……“比丘们,任何沙门或婆罗门,如果不真正了知老死,不了知老死的集起,不了知老死的灭尽,不了知导向老死灭尽的行道,比丘们,对我来说,他们这些沙门或婆罗门,既不被认可为沙门中的沙门,也不被认可为婆罗门中的婆罗门,而且这些尊者,在当下这一生,不能靠自己证知、体证、达到之后,安住于沙门义或婆罗门义。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā…pe… ‘‘ye hi keci, bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
399“比丘们,一个比丘在审察时,要怎样审察才能完全正确地尽断痛苦呢?”“大德,我们的法以世尊为根本,以世尊为导引,以世尊为依归。大德,请世尊开示这个说法的意义吧。比丘们听了世尊的话之后,会受持的。”“那么,比丘们,仔细听,好好思惟,我要说了。”“是的,大德。”那些比丘回应世尊。世尊这样说:
‘‘Kittāvatā nu kho, bhikkhave, bhikkhū parivīmaṃsamāno parivīmaṃseyya sabbaso sammā dukkhakkhayāyā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā . Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
400“比丘们,这里,比丘在审察时这样审察:‘这世间出现的种种各不相同的老死之苦,这个苦以什么为因?以什么为集起?以什么为产生?以什么为根源?什么存在时有老死?什么不存在时就没有老死?’他这样审察时,便这样了知:‘这世间出现的种种各不相同的老死之苦,这个苦以生为因、以生为集起、以生为产生、以生为根源。当生存在时,有老死;当生不存在时,就没有老死。’”
‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu parivīmaṃsamāno parivīmaṃsati – ‘yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ; idaṃ nu kho dukkhaṃ kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hoti, kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti? So parivīmaṃsamāno evaṃ pajānāti – ‘yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ, idaṃ kho dukkhaṃ jātinidānaṃ jātisamudayaṃ jātijātikaṃ jātippabhavaṃ. Jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hoti, jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī’’’ti.
401“他了知老死,了知老死的集起,了知老死的灭,也了知那导向老死灭的随顺之道,并且他这样实践,成为随法行者。比丘们,这就称为比丘为了完全正确地尽断痛苦、为了老死的灭而修行。”
‘‘So jarāmaraṇañca pajānāti, jarāmaraṇasamudayañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhañca pajānāti, yā ca jarāmaraṇanirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti, tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī; ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jarāmaraṇanirodhāya.
402“接着,再进一步审察时,他审察:‘那这个生,以什么为因?以什么为集起?以什么为产生?以什么为根源?什么存在时有生?什么不存在时就没有生?’他这样审察时,便这样了知:‘生以有为因、以有为集起、以有为产生、以有为根源;当有存在时,有生;当有不存在时,就没有生。’”
‘‘Athāparaṃ parivīmaṃsamāno parivīmaṃsati – ‘jāti panāyaṃ kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā, kismiṃ sati jāti hoti, kismiṃ asati jāti na hotī’ti? So parivīmaṃsamāno evaṃ pajānāti – ‘jāti bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā; bhave sati jāti hoti, bhave asati jāti na hotī’’’ti.
403“他了知生,了知生的集起,了知生的灭,也了知那导向生灭的随顺之道,并且他这样实践,成为随法行者。比丘们,这就称为比丘为了完全正确地尽断痛苦、为了生的灭而修行。”
‘‘So jātiñca pajānāti, jātisamudayañca pajānāti, jātinirodhañca pajānāti, yā ca jātinirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti, tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī; ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jātinirodhāya.
404接着,他继续这样深入地探究:'这个有,它的源头是什么?……这个取,它的源头是什么?……这个爱,它的源头是什么?……受……触……这个六处,它的源头是什么?……这个名色……这个识……这些行,它们的源头是什么,从什么集起,以什么为生,以什么为起因?当什么存在时,行就存在;当什么不存在时,行就不存在?'他这样探究时,就这样了知:'行以无明为源头,从无明集起,以无明为生,以无明为起因;无明存在时,行就存在;无明不存在时,行就不存在。'
‘‘Athāparaṃ parivīmaṃsamāno parivīmaṃsati – ‘bhavo panāyaṃ kiṃnidāno…pe… upādānaṃ panidaṃ kiṃnidānaṃ… taṇhā panāyaṃ kiṃnidānā… vedanā… phasso… saḷāyatanaṃ panidaṃ kiṃnidānaṃ… nāmarūpaṃ panidaṃ… viññāṇaṃ panidaṃ… saṅkhārā panime kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā; kismiṃ sati saṅkhārā honti, kismiṃ asati saṅkhārā na hontī’ti? So parivīmaṃsamāno evaṃ pajānāti – ‘saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā; avijjāya sati saṅkhārā honti, avijjāya asati saṅkhārā na hontī’’’ti.
405他既了知行,也了知行的集起,了知行的灭尽,还了知那导向行灭尽的、与此匹配的修行道路,而且他这样实践,成为随法而行的人。比丘们,这就称为:一位比丘为了彻底灭尽苦、为了行的灭尽,完全正确地走在修行的道路上。
‘‘So saṅkhāre ca pajānāti, saṅkhārasamudayañca pajānāti, saṅkhāranirodhañca pajānāti, yā ca saṅkhāranirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti, tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī ; ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno saṅkhāranirodhāya.
406比丘们,一个陷于无明的人,如果造作福行,那识就会投生到福报之处;如果造作非福行,那识就会投生到非福报之处;如果造作不动行,那识就会投生到不动之处。比丘们,一旦一位比丘断除了无明,生起了明,他因为远离无明而生起了明,便不再造作福行,不再造作非福行,也不再造作不动行。不造作、不意图什么,他便在世间不执取任何事物;不执取,他便不会惊慌不安,不惊慌不安,他就自己完全寂灭。他这样了知:'生已灭尽,梵行已经安立,应做的已经做完,不会有再有这样的存在状态。'
‘‘Avijjāgato yaṃ, bhikkhave, purisapuggalo puññaṃ ce saṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, puññūpagaṃ hoti viññāṇaṃ. Apuññaṃ ce saṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, apuññūpagaṃ hoti viññāṇaṃ. Āneñjaṃ ce saṅkhāraṃ abhisaṅkharoti āneñjūpagaṃ hoti viññāṇaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno avijjā pahīnā hoti vijjā uppannā, so avijjāvirāgā vijjuppādā neva puññābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti na apuññābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti na āneñjābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. Anabhisaṅkharonto anabhisañcetayanto na kiñci loke upādiyati; anupādiyaṃ na paritassati, aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti.
407如果他感受到快乐的感受,他这样了知:'它是无常的',了知:'它不会被执取依附',了知:'它不会被欢喜迎接'。如果他感受到痛苦的感受,他这样了知:'它是无常的',了知:'它不会被执取依附',了知:'它不会被欢喜迎接'。如果他感受不苦不乐的感受,他这样了知:'它是无常的',了知:'它不会被执取依附',了知:'它不会被欢喜迎接'。当他感受到快乐的感受时,他是与它脱离地感受;当他感受到痛苦的感受时,他是与它脱离地感受;当感受不苦不乐的感受时,他是与它脱离地感受。
‘‘So sukhaṃ ce vedanaṃ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti. Dukkhaṃ ce vedanaṃ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti. Adukkhamasukhaṃ ce vedanaṃ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti. So sukhaṃ ce vedanaṃ vedayati, visaṃyutto naṃ vedayati. Dukkhaṃ ce vedanaṃ vedayati, visaṃyutto naṃ vedayati. Adukkhamasukhaṃ ce vedanaṃ vedayati, visaṃyutto naṃ vedayati.
408当他感受着被身体所限制的感受时,他这样了知:'我正在感受被身体所限制的感受';当他感受着被寿命所限制的感受时,他这样了知:'我正在感受被寿命所限制的感受。'他这样了知:'在身体破裂、寿命终结之后,就在这里,所有被感受的东西,因为不被欢喜迎接,都会变得清凉,只剩下躯体。'
‘‘So kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmīti pajānāti, jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmīti pajānāti. Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissanti, sarīrāni avasissantīti pajānāti.
409比丘们,就像一个陶匠从陶窑中取出一个热陶罐,放在平整的地面上,让它冷却。在那里,它的那股热量就会在那里平息,只剩下陶片。同样地,比丘们,一位比丘在感受被身体所限制的感受时,了知:'我正在感受被身体所限制的感受';在感受被寿命所限制的感受时,了知:'我正在感受被寿命所限制的感受。'他了知:'在身体破裂、寿命终结之后,就在这里,所有被感受的东西,因为不被欢喜迎接,都会变得清凉,只剩下躯体。'
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kumbhakārapākā uṇhaṃ kumbhaṃ uddharitvā same bhūmibhāge paṭisisseyya . Tatra yāyaṃ usmā sā tattheva vūpasameyya, kapallāni avasisseyyuṃ. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmīti pajānāti, jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmīti pajānāti. Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissanti, sarīrāni avasissantīti pajānāti.
410“比丘们,你们觉得怎么样?一个漏尽的比丘,还会造作福行吗?还会造作非福行吗?还会造作不动行吗?”“不会,尊者。”“那么,当一切行都不存在,由于行的彻底灭除,识还能显现出来吗?”“不能,尊者。”“那么,当一切识都不存在,由于识的彻底灭除,名色还能显现出来吗?”“不能,尊者。”“那么,当一切名色都不存在,由于名色的彻底灭除,六处还能显现出来吗?”“不能,尊者。”“那么,当一切六处都不存在,由于六处的彻底灭除,触还能显现出来吗?”“不能,尊者。”“那么,当一切触都不存在,由于触的彻底灭除,受还能显现出来吗?”“不能,尊者。”“那么,当一切受都不存在,由于受的彻底灭除,渴爱还能显现出来吗?”“不能,尊者。”“那么,当一切渴爱都不存在,由于渴爱的彻底灭除,取还能显现出来吗?”“不能,尊者。”“那么,当一切取都不存在,由于取的彻底灭除,有还能显现出来吗?”“不能,尊者。”“那么,当一切有都不存在,由于有的彻底灭除,生还能显现出来吗?”“不能,尊者。”“那么,当一切生都不存在,由于生的彻底灭除,老死还能显现出来吗?”“不能,尊者。”
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu kho khīṇāsavo bhikkhu puññābhisaṅkhāraṃ vā abhisaṅkhareyya apuññābhisaṅkhāraṃ vā abhisaṅkhareyya āneñjābhisaṅkhāraṃ vā abhisaṅkhareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana saṅkhāresu asati, saṅkhāranirodhā api nu kho viññāṇaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana viññāṇe asati, viññāṇanirodhā api nu kho nāmarūpaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana nāmarūpe asati, nāmarūpanirodhā api nu kho saḷāyatanaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana saḷāyatane asati, saḷāyatananirodhā api nu kho phasso paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana phasse asati, phassanirodhā api nu kho vedanā paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana vedanāya asati, vedanānirodhā api nu kho taṇhā paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana taṇhāya asati, taṇhānirodhā api nu kho upādānaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana upādāne asati, upādānanirodhā api nu kho bhavo paññāyethā’’ti. ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana bhave asati, bhavanirodhā api nu kho jāti paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sabbaso vā pana jātiyā asati, jātinirodhā api nu kho jarāmaraṇaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
411“好,好,比丘们。正是这样,比丘们,不是别的样子。你们要相信我说的这个道理,用心去接受它,对此没有疑惑,没有犹豫。这就是苦的终极边际。”第一段。
‘‘Sādhu sādhu, bhikkhave, evametaṃ, bhikkhave, netaṃ aññathā. Saddahatha me taṃ, bhikkhave, adhimuccatha, nikkaṅkhā ettha hotha nibbicikicchā. Esevanto dukkhassā’’ti. Paṭhamaṃ.
4122. 取经
2. Upādānasuttaṃ
52比丘们,如果一个人持续观察可执取的法所带来的乐味,渴爱就会增长。以渴爱为条件,执取生起;以执取为条件,有生起……如此这样,整个苦蕴就集起了。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘upādāniyesu, bhikkhave, dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
414“比丘们,打个比方,就像有个大柴薪火堆在燃烧,用了十车、或二十车、或三十车、或四十车的柴薪。有个人不时地往里面加些干草,不时地加些干牛粪,不时地加些干柴薪。这样一来,比丘们,那个大柴薪火堆有了这些食物、有了这些燃料,就能燃烧很久很久。比丘们,跟这一样,一个人如果安住在可被执取的法当中,不断品味其中的乐味,渴爱就会不断增长。以渴爱为条件,产生了取……就这样,整个大苦蕴的集起发生了。”
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, dasannaṃ vā kaṭṭhavāhānaṃ vīsāya vā kaṭṭhavāhānaṃ tiṃsāya vā kaṭṭhavāhānaṃ cattārīsāya vā kaṭṭhavāhānaṃ mahāaggikkhandho jaleyya. Tatra puriso kālena kālaṃ sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni ca gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya. Evañhi so, bhikkhave, mahāaggikkhandho tadāhāro tadupādāno ciraṃ dīghamaddhānaṃ jaleyya. Evameva kho, bhikkhave, upādāniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
415“比丘们,一个人如果安住在可被执取的法当中,不断观察其中的过患,渴爱就会熄灭。由于渴爱的灭除,取也就灭除了;由于取的灭除,有也就灭除了;由于有的灭除,生也就灭除了;由于生的灭除,老死、愁悲苦忧恼就都灭除了。就这样,整个大苦蕴的灭尽发生了。”
‘‘Upādāniyesu, bhikkhave, dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
416“比丘们,打个比方,就像有个大柴薪火堆在燃烧,用了十车、或二十车、或三十车、或四十车的柴薪。有个人既不时地往里加干草,也不加干牛粪,也不加干柴薪。这样一来,比丘们,那个大柴薪火堆因为先前燃料的耗尽,又没有新的燃料补充,没有了食物,就会熄灭。比丘们,跟这一样,一个人如果安住在可被执取的法当中,不断观察其中的过患,渴爱就会熄灭;由于渴爱的灭除,取也就灭除了……就这样,整个大苦蕴的灭尽发生了。”第二段。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dasannaṃ vā kaṭṭhavāhānaṃ vīsāya vā tiṃsāya vā cattārīsāya vā kaṭṭhavāhānaṃ mahāaggikkhandho jaleyya; tatra puriso na kālena kālaṃ sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, na sukkhāni ca gomayāni pakkhipeyya, na sukkhāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya. Evañhi so, bhikkhave, mahāaggikkhandho purimassa ca upādānassa pariyādānā aññassa ca anupahārā anāhāro nibbāyeyya. Evameva kho, bhikkhave, upādāniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati, taṇhānirodhā upādānanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dutiyaṃ.
4173. 结经
3. Saṃyojanasuttaṃ
53在舍卫城住着……“比丘们,当一个人对会束缚人的事物随观乐味而住时,贪爱就会增长。以贪爱为条件而有取;以取为条件而有有;以有为条件而有生;以生为条件而有老死、愁悲苦忧恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。”
Sāvatthiyaṃ viharati …pe… ‘‘saṃyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
419“比丘们,就像依靠油和依靠灯芯,油灯才燃烧着。有个人时不时往里面添油、拨弄灯芯。比丘们,这样一来,这盏油灯因为有那样的食物、那样的燃料,就能燃烧很长时间、很久远。同样的道理,比丘们,当一个人对会束缚人的事物随观乐味而住时,贪爱就会增长。以贪爱为条件而有取;以取为条件而有有;以有为条件而有生;以生为条件而有老死、愁悲苦忧恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。”
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya. Tatra puriso kālena kālaṃ telaṃ āsiñceyya vaṭṭiṃ upasaṃhareyya. Evañhi so, bhikkhave, telappadīpo tadāhāro tadupādāno ciraṃ dīghamaddhānaṃ jaleyya. Evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti ; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
420比丘们,当一个人住于观察会结缚的法中的过患时,贪爱就息灭;由贪爱息灭则取息灭……就这样,这整个苦蕴息灭。
‘‘Saṃyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
421“比丘们,就像依靠油和依靠灯芯,油灯才燃烧着。有个人不按时添油,也不拨弄灯芯。比丘们,这样一来,这盏油灯因为旧燃料耗尽了,又没有新的续上去,没了食物,就熄灭了。同样的道理,比丘们,当一个人对会束缚人的事物随观过患而住时,贪爱就会灭尽。贪爱灭尽了,取就灭尽……这样,这整个苦蕴就灭尽了。”第三经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya. Tatra puriso na kālena kālaṃ telaṃ āsiñceyya na vaṭṭiṃ upasaṃhareyya. Evañhi so, bhikkhave, telappadīpo purimassa ca upādānassa pariyādānā aññassa ca anupahārā anāhāro nibbāyeyya. Evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Tatiyaṃ.
4224. 第二结经
4. Dutiyasaṃyojanasuttaṃ
54在舍卫城住着……“比丘们,就像依靠油和依靠灯芯,油灯才燃烧着。有个人时不时往里面添油、拨弄灯芯。比丘们,这样一来,这盏油灯因为有那样的食物、那样的燃料,就能燃烧很长时间、很久远。同样的道理,比丘们,当一个人对会束缚人的事物随观乐味而住时,贪爱就会增长。以贪爱为条件而有取……这样,这整个苦蕴就集起了。”
Sāvatthiyaṃ viharati …pe… ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya. Tatra puriso kālena kālaṃ telaṃ āsiñceyya vaṭṭiṃ upasaṃhareyya. Evañhi so, bhikkhave, telappadīpo tadāhāro tadupādāno ciraṃ dīghamaddhānaṃ jaleyya. Evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
424“比丘们,就像依靠油和依靠灯芯,油灯才燃烧着。有个人不按时添油,也不拨弄灯芯。比丘们,这样一来,这盏油灯因为旧燃料耗尽了,又没有新的续上去,没了食物,就熄灭了。同样的道理,比丘们,当一个人对会束缚人的事物随观过患而住时,贪爱就会灭尽。贪爱灭尽了,取就灭尽……这样,这整个苦蕴就灭尽了。”第四经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya. Tatra puriso na kālena kālaṃ telaṃ āsiñceyya na vaṭṭiṃ upasaṃhareyya . Evañhi so, bhikkhave, telappadīpo purimassa ca upādānassa pariyādānā aññassa ca anupahārā anāhāro nibbāyeyya. Evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Catutthaṃ.
4255. 大树经
5. Mahārukkhasuttaṃ
55在沙瓦提城住着……“比丘们,一个人如果安住在可被执取的法当中,不断品味其中的乐味,渴爱就会不断增长。以渴爱为条件,产生了取;以取为条件,产生了有;以有为条件,产生了生;以生为条件,老死、愁悲苦忧恼就都一起出现了。就这样,整个大苦蕴的集起发生了。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘upādāniyesu, bhikkhave, dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
427比丘们,就像一棵大树。它那些向下生长的根、那些横向生长的根,全都在向上输送养分。比丘们,那棵大树以这个为食、以这个为依持,就能长久地站立很长时间。同样地,比丘们,当一个人住于观察会结缚的法中的乐味时,就有名色的降入……
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho. Tassa yāni ceva mūlāni adhogamāni, yāni ca tiriyaṅgamāni, sabbāni tāni uddhaṃ ojaṃ abhiharanti. Evañhi so, bhikkhave, mahārukkho tadāhāro tadupādāno ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya. Evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu assādānupassino viharato nāmarūpassa avakkanti hoti…pe….
428比丘们,如果一个人持续观察可执取的法所带来的过患,渴爱就会熄灭。渴爱熄灭了,执取就熄灭;执取熄灭了,有就熄灭……如此这样,整个苦蕴就灭了。
‘‘Upādāniyesu , bhikkhave, dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
429比丘们,就像一棵大树。然后有个人拿了把铲子和篮子过来。他把那棵树从根部砍断,砍断根部后把坑挖开,挖开坑后把树根都拔出来,连最细的茅草根那么细的都不留。他把那棵树砍成一段一段的,砍成段后再劈开,劈开后再弄成小碎片,弄成小碎片后放在风中和太阳底下晒干;晒干后用火烧,烧成灰烬;烧成灰烬后再让大风吹散,或者扔进水流湍急的河里。这样的话,比丘们,这棵大树就被彻底断了根,像光秃秃的棕榈树桩头一样,不再存在了,将来也不可能再生起来了。同样地,比丘们,如果一个人持续观察可执取的法所带来的过患,渴爱就会熄灭。渴爱熄灭了,执取就熄灭;执取熄灭了,有就熄灭……如此这样,整个苦蕴就灭了。这是第五经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho. Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya. So taṃ rukkhaṃ mūle chindeyya, mūlaṃ chinditvā palikhaṇeyya , palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya antamaso usīranāḷimattānipi. So taṃ rukkhaṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ chindeyya, khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā phāleyya, phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya, sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā vātātape visoseyya; vātātape visosetvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahetvā masiṃ kareyya, masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evañhi so, bhikkhave, mahārukkho ucchinnamūlo assa tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Evameva kho, bhikkhave, upādāniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Pañcamaṃ.
4306. 第二大树经
6. Dutiyamahārukkhasuttaṃ
56比丘们,就像一棵大树,它那些向下长的根、向旁边长的根,全都把养分往上输送。这样的话,比丘们,这棵大树靠着那个滋养、靠着那个吸收,就能长久地站立下去。同样地,比丘们,如果一个人持续观察可执取的法所带来的乐味,渴爱就会增长。以渴爱为条件,执取生起……如此这样,整个苦蕴就集起了。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho. Tassa yāni ceva mūlāni adhogamāni, yāni ca tiriyaṅgamāni , sabbāni tāni uddhaṃ ojaṃ abhiharanti. Evañhi so, bhikkhave, mahārukkho tadāhāro tadupādāno ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya. Evameva kho, bhikkhave, upādāniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ …pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
432比丘们,就像一棵大树。然后有个人拿了把铲子和篮子过来。他把那棵树从根部砍断,砍断根部后把坑挖开,挖开坑后把树根都拔出来……扔进水流湍急的河里。这样的话,比丘们,这棵大树就被彻底断了根,像光秃秃的棕榈树桩头一样,不再存在了,将来也不可能再生起来了。同样地,比丘们,如果一个人持续观察可执取的法所带来的过患,渴爱就会熄灭。渴爱熄灭了,执取就熄灭……如此这样,整个苦蕴就灭了。这是第六经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho. Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya. So taṃ rukkhaṃ mūle chindeyya, mūle chetvā palikhaṇeyya, palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya…pe… nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evañhi so, bhikkhave, mahārukkho ucchinnamūlo assa tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Evameva kho, bhikkhave, upādāniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
4337. 幼树经
7. Taruṇarukkhasuttaṃ
57比丘们,当一个人住于观察会结缚的法中的乐味时,贪爱就增长;以贪爱为条件而有取……就这样,这整个苦蕴生起。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘saṃyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
435比丘们,就像一棵小树。有人时不时给它清理根部,时不时培上土,时不时浇上水。比丘们,那棵小树以这个为食、以这个为依持,就会生长、繁茂、壮大。同样地,比丘们,当一个人住于观察会结缚的法中的乐味时,贪爱就增长;以贪爱为条件而有取……就这样,这整个苦蕴生起。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, taruṇo rukkho. Tassa puriso kālena kālaṃ mūlāni palimajjeyya kālena kālaṃ paṃsuṃ dadeyya, kālena kālaṃ udakaṃ dadeyya. Evañhi so, bhikkhave, taruṇo rukkho tadāhāro tadupādāno vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
436“比丘们,当一个人对会束缚人的事物随观过患而住时,贪爱就会灭尽。贪爱灭尽了,取就灭尽;取灭尽了,有就灭尽;有灭尽了,生就灭尽;生灭尽了,老死、愁悲苦忧恼就灭尽。这样,这整个苦蕴就灭尽了。”
‘‘Saṃyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
437比丘们,就像一棵小树。然后有个人带着锄头和篮子过来……或者被湍急的河流冲走。比丘们,那样这棵小树就根被斩断,像多罗树的树桩一样,不再存在,在未来不会再生起。同样地,比丘们,当一个人住于观察会结缚的法中的过患时,贪爱就息灭;由贪爱息灭则取息灭……就这样,这整个苦蕴息灭。第七经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, taruṇo rukkho. Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya…pe… nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evañhi so, bhikkhave, taruṇo rukkho ucchinnamūlo assa tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Sattamaṃ.
4388. 名色经
8. Nāmarūpasuttaṃ
58比丘们,当一个人住于观察会结缚的法中的乐味时,就有名色的降入;以名色为条件而有六处……就这样,这整个苦蕴生起。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘saṃyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu assādānupassino viharato nāmarūpassa avakkanti hoti. Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
440比丘们,就像一棵大树,它那些向下长的根、向旁边长的根,全都把养分往上输送。这样的话,比丘们,这棵大树靠着那个滋养、靠着那个吸收,就能长久地站立下去。同样地,比丘们,如果一个人持续观察可执取的法所带来的乐味,渴爱就会增长。以渴爱为条件,执取生起……如此这样,整个苦蕴就集起了。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho. Tassa yāni ceva mūlāni adhogamāni, yāni ca tiriyaṅgamāni, sabbāni tāni uddhaṃ ojaṃ abhiharanti. Evañhi so, bhikkhave, mahārukkho tadāhāro tadupādāno ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya. Evameva kho, bhikkhave, upādāniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
441比丘们,当一个人持续观察那些会带来束缚的法中的过患时,就不会有名色的投生。名色灭尽,六处灭尽……就这样,这整个苦的聚合体彻底消灭了。
‘‘Saṃyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu ādīnavānupassino viharato nāmarūpassa avakkanti na hoti. Nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
442比丘们,譬如有一棵大树。有个人拿着锄头和篮子过来……把树连根挖掉,砍成碎片,彻底销毁,让它以后再也没有生长的可能。同样地,比丘们,当一个人持续观察那些会束缚人的法中的过患时,名色就不会有投生。名色灭尽,六处灭尽……就这样,这整个苦的聚合体彻底消灭了。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, mahārukkho. Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya…pe… āyatiṃ anuppādadhammo. Evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato nāmarūpassa avakkanti na hoti. Nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
4439. 识经
9. Viññāṇasuttaṃ
59比丘们,当一个人持续观察那些会束缚人的法中的乐味时,识就会投生。以识为条件,名色生起……就这样,这整个苦的聚合体便集起来了。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘saṃyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu assādānupassino viharato viññāṇassa avakkanti hoti. Viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
445比丘们,就像一棵大树,只要它的根还完好,没有受损……它就能存活、长大。同样地,比丘们,当一个人持续观察那些会束缚人的法中的乐味时,识就会投生……
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho. Tassa yāni ceva mūlāni …pe… evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu assādānupassino viharato viññāṇassa avakkanti hoti…pe….
446比丘们,当一个人持续观察那些会束缚人的法中的过患时,识就不会投生。识灭尽,名色灭尽……就这样,这整个苦的聚合体彻底消灭了。
‘‘Saṃyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu ādīnavānupassino viharato viññāṇassa avakkanti na hoti. Viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
447比丘们,譬如有一棵大树。有个人拿着锄头和篮子过来……把树连根挖掉,砍成碎片,彻底销毁,让它以后再也没有生长的可能。同样地,比丘们,当一个人持续观察那些会束缚人的法中的过患时,识就不会投生。识灭尽,名色灭尽……就这样,这整个苦的聚合体彻底消灭了。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho. Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya…pe… āyatiṃ anuppādadhammo. Evameva kho, bhikkhave, saṃyojaniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato viññāṇassa avakkanti na hoti. Viññāṇassa nirodhā nāmarūpanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Navamaṃ.
44810. 因缘经
10. Nidānasuttaṃ
60有一次,世尊住在俱卢国一个名叫剑磨瑟昙的俱卢人城镇。那时,阿难尊者来到世尊那里,到了之后向世尊行礼,然后坐在一边。坐在一边的阿难尊者对世尊说:“不可思议啊,大德,真是稀有啊,大德!这个缘起法如此甚深,显现得也如此甚深,可在我看起来,它却好像明明白白、浅显易懂一样。”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva gambhīro cāyaṃ, bhante, paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca, atha ca pana me uttānakuttānako viya khāyatī’’ti.
450“阿难,不要这样说,阿难,不要这样说!阿难,这个缘起法确实甚深,显现得也确实甚深。阿难,正是由于不能觉悟这个法、不能通达这个法,这些众生才会像一团乱线,像打结的线球,像乱麻和芦苇草一样纠缠不清,无法超越苦界、恶趣、堕处、轮回。”
‘‘Mā hevaṃ, ānanda, mā hevaṃ, ānanda ! Gambhīro cāyaṃ, ānanda, paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca. Etassa, ānanda, dhammassa ananubodhā appaṭivedhā evamayaṃ pajā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattati.
451“阿难,如果一个人持续观察那些会引发执取的法中有乐味,爱就会增长。以爱为条件而有取;以取为条件而有有;以有为条件而有生;以生为条件,老死、愁悲苦忧恼便生起。这样,整个苦蕴就集起了。”
‘‘Upādāniyesu, ānanda, dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
452“阿难,就好比一棵大树。它那些向下长的根和横向长的根,全都把养分往上输送。这样,阿难,那棵大树靠着这些养分、靠着这些执取,就能长久地存活下去。同样地,阿难,如果一个人持续观察那些会引发执取的法中有乐味,爱就会增长。以爱为条件而有取;以取为条件而有有……这样,整个苦蕴就集起了。”
‘‘Seyyathāpi, ānanda, mahārukkho. Tassa yāni ceva mūlāni adhogamāni, yāni ca tiriyaṅgamāni, sabbāni tāni uddhaṃ ojaṃ abhiharanti. Evañhi so, ānanda, mahārukkho tadāhāro tadupādāno ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya. Evameva kho, ānanda, upādāniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati. Taṇhāpaccayā upādānaṃ ; upādānapaccayā bhavo…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
453“阿难,如果一个人持续观察那些会引发执取的法中有过患,爱就会息灭。由爱灭而有取灭;由取灭而有有灭……这样,整个苦蕴就息灭了。”
‘‘Upādāniyesu, ānanda, dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
454“阿难,就好比一棵大树。然后来了一个人,拿着锄头和篮子。他把那棵树从根部砍断,砍断根部之后挖开土,挖开土之后把树根拔出来,连细如香茅根的根须都不留。他把那棵树砍成一段一段,砍成段之后再劈开,劈开之后削成一片一片,削成片之后放在风和日晒下晾干,晾干之后用火烧,用火烧了之后弄成灰烬,弄成灰烬之后要么让大风吹散,要么倒进湍急的河流里冲走。这样,阿难,那棵大树就连根都被铲除了,像被截断的棕榈树桩一样,没有后续的存在,未来不再生起。同样地,阿难,如果一个人持续观察那些会引发执取的法中有过患,爱就会息灭。由爱灭而有取灭;由取灭而有有灭;由有灭而有生灭;由生灭,老死、愁悲苦忧恼便息灭。这样,整个苦蕴就息灭了。”第十经。
‘‘Seyyathāpi , ānanda, mahārukkho. Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya. So taṃ rukkhaṃ mūle chindeyya, mūle chetvā palikhaṇeyya, palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya antamaso usīranāḷimattānipi. So taṃ rukkhaṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ chindeyya. Khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā phāleyya; phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya, sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā vātātape visoseyya, vātātape visosetvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahetvā masiṃ kareyya, masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya, nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evañhi so, ānanda, mahārukkho ucchinnamūlo assa tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo . Evameva kho, ānanda, upādāniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati. Taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dasamaṃ.
455苦品第六
Dukkhavaggo chaṭṭho.
456其摄颂——
Tassuddānaṃ –
457探讨与取,还有两个结缚;
Parivīmaṃsanupādānaṃ, dve ca saṃyojanāni ca;
458大树说的两经,以及第七个是柔嫩;
Mahārukkhena dve vuttā, taruṇena ca sattamaṃ;
459名色与识,连同因缘,这些一共十经。
Nāmarūpañca viññāṇaṃ, nidānena ca te dasāti.
460第七品 大品
7. Mahāvaggo
4617. 大品
7. Mahāvaggo
4621. 无闻者经
1. Assutavāsuttaṃ
61如是我闻:一次,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。在那里,世尊对比丘们说:“比丘们!”“大德!”那些比丘回应世尊。世尊这样说:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
464比丘们,那个被叫做‘心’、‘意’、‘识’的东西,对此,没有听闻过的凡夫无法厌离、无法离贪、无法解脱。为什么呢?比丘们,因为长久以来,没有听闻过的凡夫对它紧紧抓住、据为己有、顽固执着,认为:‘这是我的,这是我,这是我的我。’因此,对于这个,没有听闻过的凡夫无法厌离、无法离贪、无法解脱。
‘‘Yañca kho etaṃ, bhikkhave, vuccati cittaṃ itipi, mano itipi, viññāṇaṃ itipi, tatrāssutavā puthujjano nālaṃ nibbindituṃ nālaṃ virajjituṃ nālaṃ vimuccituṃ. Taṃ kissa hetu? Dīgharattañhetaṃ, bhikkhave, assutavato puthujjanassa ajjhositaṃ mamāyitaṃ parāmaṭṭhaṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti. Tasmā tatrāssutavā puthujjano nālaṃ nibbindituṃ nālaṃ virajjituṃ nālaṃ vimuccituṃ.
465比丘们,比起这个,没有听闻过的凡夫倒更容易把这个四大所造的身体当作我,而不是把心当作我。为什么呢?比丘们,可以看到,这个四大所造的身体,它能存在一年、存在两年、存在三年、存在四年、存在五年、存在十年、存在二十年、存在三十年、存在四十年、存在五十年、存在一百年,甚至存在更久。
‘‘Varaṃ , bhikkhave, assutavā puthujjano imaṃ cātumahābhūtikaṃ kāyaṃ attato upagaccheyya, na tveva cittaṃ. Taṃ kissa hetu? Dissatāyaṃ, bhikkhave, cātumahābhūtiko kāyo ekampi vassaṃ tiṭṭhamāno dvepi vassāni tiṭṭhamāno tīṇipi vassāni tiṭṭhamāno cattāripi vassāni tiṭṭhamāno pañcapi vassāni tiṭṭhamāno dasapi vassāni tiṭṭhamāno vīsatipi vassāni tiṭṭhamāno tiṃsampi vassāni tiṭṭhamāno cattārīsampi vassāni tiṭṭhamāno paññāsampi vassāni tiṭṭhamāno vassasatampi tiṭṭhamāno, bhiyyopi tiṭṭhamāno.
466比丘们,而那个被叫做‘心’、‘意’、‘识’的东西,在日日夜夜里,一个生起,另一个就灭去;另一个生起,又一个灭去。比丘们,就好比一只猴子在树林里、在森林中游荡,抓住一根树枝,放开后又抓住另一根,放开后又再抓住另一根。比丘们,和这完全相同地,那个叫做‘心’、‘意’、‘识’的东西,在日日夜夜里,也是一个生起,另一个就灭去。
‘‘Yañca kho etaṃ, bhikkhave, vuccati cittaṃ itipi, mano itipi, viññāṇaṃ itipi, taṃ rattiyā ca divasassa ca aññadeva uppajjati aññaṃ nirujjhati. Seyyathāpi, bhikkhave, makkaṭo araññe pavane caramāno sākhaṃ gaṇhati, taṃ muñcitvā aññaṃ gaṇhati, taṃ muñcitvā aññaṃ gaṇhati; evameva kho, bhikkhave, yamidaṃ vuccati cittaṃ itipi, mano itipi, viññāṇaṃ itipi, taṃ rattiyā ca divasassa ca aññadeva uppajjati aññaṃ nirujjhati.
467比丘们,在这里,有听闻的圣弟子如理、善巧地作意于缘起本身:‘当这个存在时,那个就有了;由于这个的生起,那个就生起。当这个不存在时,那个就没有;由于这个的灭尽,那个就灭尽。’也就是:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……如此,这整个苦聚合就集起了。而当无明无余、离贪、灭尽时,行就灭尽;行灭尽,识就灭尽……如此,这整个苦聚合就灭尽了。
‘‘Tatra, bhikkhave, sutavā ariyasāvako paṭiccasamuppādaṃyeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati – yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
468比丘们,这样观察的有听闻的圣弟子,对色也厌离,对受也厌离,对想也厌离,对行也厌离,对识也厌离。由于厌离而离贪,由于离贪而解脱。在解脱时,就有了‘解脱了’的智慧。他了知:‘生已尽,梵行已立,应做已做,不再有来世。’第一经。
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati; nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
4692. 第二无闻者经
2. Dutiyaassutavāsuttaṃ
62在舍卫城……“比丘们,没有听闻过的凡夫,对于这个四大所造的身体,倒还可能厌离、可能离贪、可能解脱。为什么呢?比丘们,可以看到,这个四大所造的身体,有增长也有衰退,有接受也有舍弃。因此,对于这个,没有听闻过的凡夫可能厌离、可能离贪、可能解脱。然而,比丘们,那个被叫做‘心’、‘意’、‘识’的东西,对此,没有听闻过的凡夫无法厌离、无法离贪、无法解脱。为什么呢?比丘们,因为长久以来,没有听闻过的凡夫对它紧紧抓住、据为己有、顽固执着,认为:‘这是我的,这是我,这是我的我。’因此,对于这个,没有听闻过的凡夫无法厌离、无法离贪、无法解脱。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘assutavā, bhikkhave, puthujjano imasmiṃ cātumahābhūtikasmiṃ kāyasmiṃ nibbindeyyapi virajjeyyapi vimucceyyapi. Taṃ kissa hetu? Dissati, bhikkhave, imassa cātumahābhūtikassa kāyassa ācayopi apacayopi ādānampi nikkhepanampi . Tasmā tatrāssutavā puthujjano nibbindeyyapi virajjeyyapi vimucceyyapi. Yañca kho etaṃ, bhikkhave, vuccati cittaṃ itipi, mano itipi, viññāṇaṃ itipi, tatrāssutavā puthujjano nālaṃ nibbindituṃ nālaṃ virajjituṃ nālaṃ vimuccituṃ. Taṃ kissa hetu? Dīgharattañhetaṃ, bhikkhave, assutavato puthujjanassa ajjhositaṃ mamāyitaṃ parāmaṭṭhaṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti. Tasmā tatrāssutavā puthujjano nālaṃ nibbindituṃ nālaṃ virajjituṃ nālaṃ vimuccituṃ’’.
471比丘们,一个没有听闻过教法的凡夫,可能会把由四种基本元素构成的身体当做‘我’,但绝不可能把‘心’当做‘我’。那是什么原因呢?比丘们,看得出这四大组成的身体能够停留一年,停留两年,停留三年、四年、五年,停留十年、二十年、三十年、四十年、五十年,停留百年,甚至停留得更久。然而,比丘们,那个叫做‘心’、也叫作‘意’、也叫作‘识’的东西,在日夜之间,一会儿生起这个,一会儿灭去那个,不断地变更。
‘‘Varaṃ, bhikkhave, assutavā puthujjano imaṃ cātumahābhūtikaṃ kāyaṃ attato upagaccheyya, na tveva cittaṃ. Taṃ kissa hetu? Dissatāyaṃ, bhikkhave, cātumahābhūtiko kāyo ekampi vassaṃ tiṭṭhamāno dvepi vassāni tiṭṭhamāno tīṇipi vassāni tiṭṭhamāno cattāripi vassāni tiṭṭhamāno pañcapi vassāni tiṭṭhamāno dasapi vassāni tiṭṭhamāno vīsatipi vassāni tiṭṭhamāno tiṃsampi vassāni tiṭṭhamāno cattārīsampi vassāni tiṭṭhamāno paññāsampi vassāni tiṭṭhamāno vassasatampi tiṭṭhamāno, bhiyyopi tiṭṭhamāno. Yañca kho etaṃ, bhikkhave, vuccati cittaṃ itipi, mano itipi, viññāṇaṃ itipi, taṃ rattiyā ca divasassa ca aññadeva uppajjati aññaṃ nirujjhati.
472比丘们,对此,听闻过教法的圣弟子就这样认真地如理作意于缘起:‘当这个存在时,那个就会存在;当这个生起时,那个就会生起。当这个不存在时,那个就不会存在;当这个灭去时,那个就会灭去。’比丘们,依止发生乐受的触,乐受就会生起。也正是由于那个能发生乐受的触完全灭去,所以由那相应、能发生乐受的触而引生的乐受,也就随之灭去,随之平息。比丘们,依止发生苦受的触,苦受就会生起。也正是由于那个能发生苦受的触完全灭去,所以由那相应、能发生苦受的触而引生的苦受,也就随之灭去,随之平息。比丘们,依止发生不苦不乐受的触,不苦不乐受就会生起。也正是由于那个能发生不苦不乐受的触完全灭去,所以由那相应、能发生不苦不乐受的触而引生的不苦不乐受,也就随之灭去,随之平息。
‘‘Tatra , bhikkhave, sutavā ariyasāvako paṭiccasamuppādaṃyeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhatī’ti. Sukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati sukhavedanā. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā sukhavedanā sā nirujjhati sā vūpasammati. Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhavedanā. Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā dukkhavedanā sā nirujjhati sā vūpasammati. Adukkhamasukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhavedanā. Tasseva adukkhamasukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ adukkhamasukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā adukkhamasukhavedanā sā nirujjhati sā vūpasammati.
473比丘们,就像两块木头彼此摩擦、会合,就会产生热气,生出火来。而把那两块木头分开、离散,所生的热气也就随之灭去,随之平息。同样地,比丘们,依止发生乐受的触,乐受就会生起。也正是由于那个能发生乐受的触完全灭去,所以由那相应、能发生乐受的触而引生的乐受,也就随之灭去,随之平息……依止发生不苦不乐受的触,不苦不乐受就会生起。也正是由于那个能发生不苦不乐受的触完全灭去,所以由那相应、能发生不苦不乐受的触而引生的不苦不乐受,也就随之灭去,随之平息。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ saṅghaṭṭanasamodhānā usmā jāyati tejo abhinibbattati. Tesaṃyeva dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ nānākatavinibbhogā yā tajjā usmā sā nirujjhati sā vūpasammati; evameva kho, bhikkhave, sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhavedanā. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā sukhavedanā sā nirujjhati sā vūpasammati…pe… adukkhamasukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhavedanā. Tasseva adukkhamasukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ adukkhamasukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā adukkhamasukhavedanā sā nirujjhati sā vūpasammati.
474比丘们,当听闻过教法的圣弟子这样观察时,他对触也产生厌离,对受也产生厌离,对想也产生厌离,对行也产生厌离,对识也产生厌离。由于厌离,他离欲;由于离欲,他获得解脱。解脱之后,便生起‘已经解脱’的智。他清楚地了知:‘生已经灭尽,清净的修行已经完成,该做的都已经做了,不再有生命还转的状态了。’这是第二经。
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako phassepi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati; nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Dutiyaṃ.
4753. 子肉喻经
3. Puttamaṃsūpamasuttaṃ
63在沙瓦提城……(世尊说:)“比丘们,有四种食,能够维持已经生起的众生,或者资助那些正在寻求生命状态的众生。是哪四种呢?第一种是粗的或细的团状食物(段食),第二种是触食,第三种是意思食,第四种是识食。比丘们,这四种食,就是维持已经生起的众生,或者资助那些正在寻求生命状态的众生的食。”
Sāvatthiyaṃ …pe… ‘‘cattārome , bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya . Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya’’.
477“比丘们,应该如何观察段食呢?譬如有一对夫妻,带着少量的干粮,走上一条穿越荒野的道路。他们有一个可爱、称心的独生子。当这对夫妻走在荒野里时,那仅有的一点干粮耗尽了,而剩下的那段荒野还没有走完。于是,比丘们,这对夫妻心里这样想:‘我们仅有的一点干粮已经耗尽,吃光了,而这段荒野还剩下一些路没走完。不如我们把这个可爱、称心的独生子杀掉,做成肉干和肉块,吃着儿子的肉,就这样走完剩下的荒野吧,免得我们三个人全都毁灭。’比丘们,这对夫妻真的就把那个可爱、称心的独生子杀了,做成肉干和肉块,吃着儿子的肉,就这样走完了剩下的荒野。他们一边吃着儿子的肉,一边捶打胸口哭喊着:‘独生子在哪里?独生子在哪里啊!’”
‘‘Kathañca, bhikkhave, kabaḷīkāro āhāro daṭṭhabbo? Seyyathāpi, bhikkhave, dve jāyampatikā parittaṃ sambalaṃ ādāya kantāramaggaṃ paṭipajjeyyuṃ. Tesamassa ekaputtako piyo manāpo. Atha kho tesaṃ, bhikkhave, dvinnaṃ jāyampatikānaṃ kantāragatānaṃ yā parittā sambalamattā, sā parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya. Siyā ca nesaṃ kantārāvaseso anatiṇṇo. Atha kho tesaṃ, bhikkhave, dvinnaṃ jāyampatikānaṃ evamassa – ‘amhākaṃ kho yā parittā sambalamattā sā parikkhīṇā pariyādiṇṇā . Atthi cāyaṃ kantārāvaseso anittiṇṇo . Yaṃnūna mayaṃ imaṃ ekaputtakaṃ piyaṃ manāpaṃ vadhitvā vallūrañca soṇḍikañca karitvā puttamaṃsāni khādantā evaṃ taṃ kantārāvasesaṃ nitthareyyāma, mā sabbeva tayo vinassimhā’ti. Atha kho te, bhikkhave, dve jāyampatikā taṃ ekaputtakaṃ piyaṃ manāpaṃ vadhitvā vallūrañca soṇḍikañca karitvā puttamaṃsāni khādantā evaṃ taṃ kantārāvasesaṃ nitthareyyuṃ. Te puttamaṃsāni ceva khādeyyuṃ, ure ca paṭipiseyyuṃ – ‘kahaṃ, ekaputtaka, kahaṃ, ekaputtakā’ti.
478世尊说:“比丘们,你们怎么想呢?他们会为了玩乐、为了沉醉、为了装饰、为了打扮而进食吗?”“不会,尊者。”“难道不是仅仅为了渡过荒漠才会进食吗?”“是的,尊者。”“同样,比丘们,我说,应当这样看待段食。比丘们,当段食被遍知后,对五种欲贪也就被遍知了。当五种欲贪被遍知后,就没有那种结缚,使得圣弟子再被它束缚而回到这个世界。”
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu te davāya vā āhāraṃ āhāreyyuṃ, madāya vā āhāraṃ āhāreyyuṃ, maṇḍanāya vā āhāraṃ āhāreyyuṃ, vibhūsanāya vā āhāraṃ āhāreyyu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Nanu te, bhikkhave, yāvadeva kantārassa nittharaṇatthāya āhāraṃ āhāreyyu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva khvāhaṃ, bhikkhave, kabaḷīkāro āhāro daṭṭhabbo’’ti vadāmi. Kabaḷīkāre, bhikkhave, āhāre pariññāte pañcakāmaguṇiko rāgo pariññāto hoti. Pañcakāmaguṇike rāge pariññāte natthi taṃ saṃyojanaṃ yena saṃyojanena saṃyutto ariyasāvako puna imaṃ lokaṃ āgaccheyya.
479“比丘们,又该如何看待触食呢?比丘们,就像一头被剥了皮的母牛,如果靠着墙站立,那些依墙而居的生物就啃咬它;如果靠着树站立,那些依树而居的生物就啃咬它;如果靠着水站立,那些依水而居的生物就啃咬它;如果靠着虚空站立,那些依虚空而居的生物就啃咬它。比丘们,不论那头被剥了皮的母牛靠着什么,那些依着它的生物都会啃咬它。同样地,比丘们,我说,应当这样看待触食。比丘们,当触食被遍知时,三种感受也就被遍知了。当三种感受被遍知时,我说,圣弟子就没有什么更上需要做的了。”
‘‘Kathañca, bhikkhave, phassāhāro daṭṭhabbo? Seyyathāpi, bhikkhave, gāvī niccammā kuṭṭaṃ ce nissāya tiṭṭheyya. Ye kuṭṭanissitā pāṇā te naṃ khādeyyuṃ. Rukkhaṃ ce nissāya tiṭṭheyya, ye rukkhanissitā pāṇā te naṃ khādeyyuṃ. Udakaṃ ce nissāya tiṭṭheyya, ye udakanissitā pāṇā te naṃ khādeyyuṃ. Ākāsaṃ ce nissāya tiṭṭheyya, ye ākāsanissitā pāṇā te naṃ khādeyyuṃ. Yaṃ yadeva hi sā, bhikkhave, gāvī niccammā nissāya tiṭṭheyya, ye tannissitā pāṇā te naṃ khādeyyuṃ. Evameva khvāhaṃ, bhikkhave, ‘‘phassāhāro daṭṭhabbo’’ti vadāmi. Phasse, bhikkhave, āhāre pariññāte tisso vedanā pariññātā honti. Tīsu vedanāsu pariññātāsu ariyasāvakassa natthi kiñci uttarikaraṇīyanti vadāmi.
480“比丘们,又该如何看待意思食呢?比丘们,就像有个深过一人深的炭坑,装满了无焰无烟的热炭。然后来了一个人,他想活不想死,想要快乐,厌恶痛苦。这时两个大力士抓住他的两只胳膊,把他拖向那个炭坑。比丘们,那时候那个人的意图、愿望、决心,都会是远远地想要避开。是什么原因呢?比丘们,因为这个人心想:‘我要是掉进这个炭坑,就会因此而死,或者遭受接近死的痛苦。’同样地,比丘们,我说,应当这样看待意思食。比丘们,当意思食被遍知时,三种渴爱也就被遍知了。当三种渴爱被遍知时,我说,圣弟子就没有什么更上需要做的了。”
‘‘Kathañca , bhikkhave, manosañcetanāhāro daṭṭhabbo? Seyyathāpi , bhikkhave, aṅgārakāsu sādhikaporisā puṇṇā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikūlo. Tamenaṃ dve balavanto purisā nānābāhāsu gahetvā taṃ aṅgārakāsuṃ upakaḍḍheyyuṃ. Atha kho, bhikkhave, tassa purisassa ārakāvassa cetanā ārakā patthanā ārakā paṇidhi. Taṃ kissa hetu? Evañhi, bhikkhave, tassa purisassa hoti – ‘imaṃ cāhaṃ aṅgārakāsuṃ papatissāmi, tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchāmi maraṇamattaṃ vā dukkha’nti. Evameva khvāhaṃ, bhikkhave, ‘manosañcetanāhāro daṭṭhabbo’ti vadāmi. Manosañcetanāya, bhikkhave, āhāre pariññāte tisso taṇhā pariññātā honti. Tīsu taṇhāsu pariññātāsu ariyasāvakassa natthi kiñci uttarikaraṇīyanti vadāmi.
481“比丘们,又该如何看待识食呢?比丘们,就像抓到一个盗贼罪犯,带去给国王看:‘大王,这个人是盗贼罪犯,请您随意处置他。’国王就下令说:‘去!你们在上午时用一百支矛刺他。’于是他们在上午用一百支矛刺他。然后国王在中午问:‘喂,那个人怎么样了?’‘还活着,大王。’国王又下令:‘去!你们在中午再用一百支矛刺他。’于是他们中午又用一百支矛刺他。然后国王在傍晚问:‘喂,那个人怎么样了?’‘还活着,大王。’国王下令:‘去!你们在傍晚再用一百支矛刺他。’于是他们傍晚又用一百支矛刺他。比丘们,你们怎么想呢?这个人一天被三百支矛反复刺,会不会因此感受到痛苦和忧恼呢?”“尊者,哪怕只被一支矛刺,都会因此感受痛苦和忧恼,更不用说被三百支矛刺了!”“同样地,比丘们,我说,应当这样看待识食。比丘们,当识食被遍知时,名色也就被遍知了。当名色被遍知时,我说,圣弟子就没有什么更上需要做的了。”第三。
‘‘Kathañca, bhikkhave, viññāṇāhāro daṭṭhabbo? Seyyathāpi, bhikkhave, coraṃ āgucāriṃ gahetvā rañño dasseyyuṃ – ‘ayaṃ te, deva, coro āgucārī, imassa yaṃ icchasi taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya – ‘gacchatha, bho, imaṃ purisaṃ pubbaṇhasamayaṃ sattisatena hanathā’ti. Tamenaṃ pubbaṇhasamayaṃ sattisatena haneyyuṃ. Atha rājā majjhanhikasamayaṃ evaṃ vadeyya – ‘ambho, kathaṃ so puriso’ti? ‘Tatheva, deva, jīvatī’ti. Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya – ‘gacchatha, bho, taṃ purisaṃ majjhanhikasamayaṃ sattisatena hanathā’ti. Tamenaṃ majjhanhikasamayaṃ sattisatena haneyyuṃ. Atha rājā sāyanhasamayaṃ evaṃ vadeyya – ‘ambho, kathaṃ so puriso’ti? ‘Tatheva, deva, jīvatī’ti. Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya – ‘gacchatha, bho, taṃ purisaṃ sāyanhasamayaṃ sattisatena hanathā’ti. Tamenaṃ sāyanhasamayaṃ sattisatena haneyyuṃ. Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave, api nu so puriso divasaṃ tīhi sattisatehi haññamāno tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyethā’’ti? ‘‘Ekissāpi, bhante, sattiyā haññamāno tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyetha; ko pana vādo tīhi sattisatehi haññamāno’’ti! ‘‘Evameva khvāhaṃ, bhikkhave, viññāṇāhāro daṭṭhabboti vadāmi. Viññāṇe, bhikkhave, āhāre pariññāte nāmarūpaṃ pariññātaṃ hoti, nāmarūpe pariññāte ariyasāvakassa natthi kiñci uttarikaraṇīyanti vadāmī’’ti. Tatiyaṃ.
4824. 有贪经
4. Atthirāgasuttaṃ
64住在舍卫城……“比丘们,有这四种食,为了已生众生的存续,或者为了求生者的资助。哪四种呢?段食,粗的或细的;触食第二;意思食第三;识食第四。比丘们,这就是四种食,为了已生众生的存续,或者为了求生者的资助。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya’’.
484“比丘们,如果在段食上有贪染,有欢喜,有渴爱,识就会在那里立足、生长。识立足、生长的地方,名色就会投下。有名色投下的地方,诸行就会增长。诸行增长的地方,未来就会有再生。未来有再生的地方,就会有未来的生、老、死。我说,比丘们,有未来的生、老、死的地方,就是有愁、有悲、有忧、有恼。”
‘‘Kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ virūḷhaṃ. Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ virūḷhaṃ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha atthi saṅkhārānaṃ vuddhi, atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha atthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha atthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, sasokaṃ taṃ, bhikkhave, sadaraṃ saupāyāsanti vadāmi.
485比丘们,如果对触食……如果对意思食……如果对识食有贪染、有欢喜、有渴爱,识就会在那里确立起来、生长起来。识在哪里确立起来、生长起来,名色就会在那里下生。名色在哪里下生,行就在那里增长。行在哪里增长,未来就会有再生。未来哪里有再生,哪里就有未来的生、老、死。比丘们,哪里有未来的生、老、死,我说那就是有忧愁、有痛苦、有烦恼的。
‘‘Phasse ce, bhikkhave, āhāre…pe… manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre… viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ virūḷhaṃ. Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ virūḷhaṃ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha atthi saṅkhārānaṃ vuddhi, atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha atthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha atthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, sasokaṃ taṃ, bhikkhave, sadaraṃ saupāyāsanti vadāmi.
486比丘们,就像一个染匠或画师,用染料、或虫胶、或姜黄、或靛蓝、或茜草,在打磨光滑的木板、或墙壁、或布卷上,画出完整的女人像或男人像,所有大肢小肢都齐全。比丘们,同样地,如果对段食有贪染、有欢喜、有渴爱,识就会在那里确立起来、生长起来。识在哪里确立起来、生长起来,名色就会在那里下生。名色在哪里下生,行就在那里增长。行在哪里增长,未来就会有再生。未来哪里有再生,哪里就有未来的生、老、死。比丘们,哪里有未来的生、老、死,我说那就是有忧愁、有痛苦、有烦恼的。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, rajako vā cittakārako vā sati rajanāya vā lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā suparimaṭṭhe vā phalake bhittiyā vā dussapaṭṭe vā itthirūpaṃ vā purisarūpaṃ vā abhinimmineyya sabbaṅgapaccaṅgaṃ; evameva kho, bhikkhave, kabaḷīkāre ce āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ virūḷhaṃ. Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ virūḷhaṃ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha atthi saṅkhārānaṃ vuddhi, atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha atthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha atthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, sasokaṃ taṃ, bhikkhave, sadaraṃ saupāyāsanti vadāmi.
487比丘们,如果对触食……如果对意思食……如果对识食有贪染、有欢喜、有渴爱,识就会在那里确立起来、生长起来。识在哪里确立起来、生长起来,名色就会在那里下生。名色在哪里下生,行就在那里增长。行在哪里增长,未来就会有再生。未来哪里有再生,哪里就有未来的生、老、死。比丘们,哪里有未来的生、老、死,我说那就是有忧愁、有痛苦、有烦恼的。
‘‘Phasse ce, bhikkhave, āhāre…pe… manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre… viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ virūḷhaṃ. Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ virūḷhaṃ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha atthi saṅkhārānaṃ vuddhi, atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha atthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha atthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, sasokaṃ taṃ, bhikkhave, sadaraṃ saupāyāsanti vadāmi.
488比丘们,如果对段食没有贪染、没有欢喜、没有渴爱,识就不会在那里确立起来、不会生长起来。识不在哪里确立起来、不生长起来,名色就不会在那里下生。名色在哪里不下生,行就不会在那里增长。行在哪里不增长,未来就不会有再生。未来哪里有再生,哪里就没有未来的生、老、死。比丘们,哪里没有未来的生、老、死,我说那就是没有忧愁、没有痛苦、没有烦恼的。
‘‘Kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo natthi nandī natthi taṇhā, appatiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ avirūḷhaṃ. Yattha appatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ, natthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha natthi nāmarūpassa avakkanti, natthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha natthi saṅkhārānaṃ vuddhi, natthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha natthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, natthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha natthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, asokaṃ taṃ, bhikkhave, adaraṃ anupāyāsanti vadāmi.
489比丘们,如果对触食……如果对意思食……如果对识食没有贪染、没有欢喜、没有渴爱,识就不会在那里确立起来、不会生长起来。识不在哪里确立起来、不生长起来,名色就不会在那里下生。名色在哪里不下生,行就不会在那里增长。行在哪里不增长,未来就不会有再生。未来哪里有再生,哪里就没有未来的生、老、死。比丘们,哪里没有未来的生、老、死,我说那就是没有忧愁、没有痛苦、没有烦恼的。
‘‘Phasse ce, bhikkhave, āhāre…pe… manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre… viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo natthi nandī natthi taṇhā, appatiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ avirūḷhaṃ. Yattha appatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ, natthi tattha nāmarūpassa avakkanti . Yattha natthi nāmarūpassa avakkanti, natthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha natthi saṅkhārānaṃ vuddhi, natthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha natthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, natthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha natthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, asokaṃ taṃ, bhikkhave, adaraṃ anupāyāsanti vadāmi.
490比丘们,好比一座尖顶屋或尖顶大厅,朝北、或朝南、或朝东开了窗户。太阳升起时,阳光从窗户射进来,它会落在哪里呢?”“尊者,会落在西边的墙上。”“比丘们,如果没有西边那堵墙,它会落在哪里呢?”“尊者,会落在地上。”“比丘们,如果没有地,它会落在哪里呢?”“尊者,会落在水面上。”“比丘们,如果没有水,它会落在哪里呢?”“尊者,那就没有落脚处了。”“比丘们,同样地,如果对段食没有贪染、没有欢喜、没有渴爱……
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgāraṃ vā kūṭāgārasālaṃ vā uttarāya vā dakkhiṇāya vā pācīnāya vā vātapānā sūriye uggacchante vātapānena rasmi pavisitvā kvāssa patiṭṭhitā’’ ti? ‘‘Pacchimāyaṃ, bhante, bhittiya’’nti. ‘‘Pacchimā ce, bhikkhave, bhitti nāssa kvāssa patiṭṭhitā’’ti? ‘‘Pathaviyaṃ, bhante’’ti. ‘‘Pathavī ce, bhikkhave , nāssa kvāssa patiṭṭhitā’’ti? ‘‘Āpasmiṃ, bhante’’ti. ‘‘Āpo ce, bhikkhave, nāssa kvāssa patiṭṭhitā’’ti? ‘‘Appatiṭṭhitā, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, kabaḷīkāre ce āhāre natthi rāgo natthi nandī natthi taṇhā…pe….
491比丘们,如果在触食上、在意思食上、在识食上没有贪染、没有欢喜、没有渴爱,在那里识就不确立、不增长。哪里识不确立、不增长,那里就没有名色的投生。哪里没有名色的投生,那里就没有诸行的增长。哪里没有诸行的增长,那里就没有未来再有的产生。哪里没有未来再有的产生,那里就没有未来的生和老死。哪里没有未来的生和老死,我说那便无忧、无愁、无恼。
‘‘Phasse ce, bhikkhave, āhāre… manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre… viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo natthi nandī natthi taṇhā, appatiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ avirūḷhaṃ. Yattha appatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ, natthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha natthi nāmarūpassa avakkanti, natthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha natthi saṅkhārānaṃ vuddhi, natthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti . Yattha natthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, natthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha natthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ asokaṃ taṃ, bhikkhave, adaraṃ anupāyāsanti vadāmī’’ti. Catutthaṃ.
4925. 城经
5. Nagarasuttaṃ
65住在沙瓦提城……“比丘们,在我未成正觉、还是菩萨的时候,我这样想:‘唉,这个世间确实陷入了苦难——生了又老,老了又死,死了又投生。可是,却不知道从这苦、这老死中出离。什么时候,才会明了从这苦、这老死中出离呢?’比丘们,那时我这样想:‘有什么存在,才有老死?老死以什么为缘?’比丘们,我通过如理作意,以智慧证悟了:‘有生存在,才有老死;老死以生为缘。’”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘pubbe me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘kicchā vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca. Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa. Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, kiṃpaccayā jarāmaraṇa’nti ? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
494比丘们,那时我这样想:‘有什么存在,才有生?……才有有?……才有取?……才有爱?……才有受?……才有触?……才有六处?……才有名色?名色以什么为缘?’比丘们,我通过如理作意,以智慧证悟了:‘有识存在,才有名色;名色以识为缘。’比丘们,那时我又这样想:‘有什么存在,才有识?识以什么为缘?’比丘们,我通过如理作意,以智慧证悟了:‘有名色存在,才有识;识以名色为缘。’
‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jāti hoti…pe… bhavo hoti… upādānaṃ hoti… taṇhā hoti… vedanā hoti… phasso hoti… saḷāyatanaṃ hoti… nāmarūpaṃ hoti… kiṃpaccayā nāmarūpa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho sati nāmarūpaṃ hoti, viññāṇapaccayā nāmarūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho sati viññāṇaṃ hoti, kiṃpaccayā viññāṇa’nti ? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho sati viññāṇaṃ hoti, nāmarūpapaccayā viññāṇa’’’nti.
495比丘们,那时我这样想:‘这识从名色那里折返,不再向前去。到此为止,只能是生、老、死、没、投生,也就是:以名色为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以六处为缘而有触……就这样,这整个苦蕴集起。’比丘们,在从前未曾听闻的法上,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光:‘集起,集起。’
‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – paccudāvattati kho idaṃ viññāṇaṃ nāmarūpamhā na paraṃ gacchati. Ettāvatā jāyetha vā jīyetha vā mīyetha vā cavetha vā upapajjetha vā, yadidaṃ nāmarūpapaccayā viññāṇaṃ; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. ‘Samudayo, samudayo’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃ udapādi paññā udapādi vijjā udapādi āloko udapādi.
496比丘们,那时我这样想:‘没有什么存在时,老死就不会有?什么灭尽时,老死就灭尽?’比丘们,我通过如理作意,以智慧证悟了:‘没有生存在时,老死就不会有;生灭尽则老死灭尽。’比丘们,那时我又这样想:‘没有什么存在时,生就不会有?……有就不会有?……取就不会有?……爱就不会有?……受就不会有?……触就不会有?……六处就不会有?……名色就不会有?什么灭尽时,名色就灭尽?’比丘们,我通过如理作意,以智慧证悟了:‘没有识存在时,名色就不会有;识灭尽则名色灭尽。’
‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho asati, jarāmaraṇaṃ na hoti; kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho asati, jarāmaraṇaṃ na hoti; jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’ti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jāti na hoti…pe… bhavo na hoti… upādānaṃ na hoti… taṇhā na hoti… vedanā na hoti… phasso na hoti… saḷāyatanaṃ na hoti… nāmarūpaṃ na hoti. Kissa nirodhā nāmarūpanirodho’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho asati, nāmarūpaṃ na hoti; viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’’’ti .
497比丘们,那时我这样想:‘没有什么存在时,识就不会有?什么灭尽时,识就灭尽?’比丘们,我通过如理作意,以智慧证悟了:‘没有名色存在时,识就不会有;名色灭尽则识灭尽。’
‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti; kissa nirodhā viññāṇanirodho’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho asati, viññāṇaṃ na hoti; nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho’’’ti.
498比丘们,那时我这么想:‘我确实证得了这条导向觉悟的道路,也就是:由名色灭而识灭;由识灭而名色灭;由名色灭而六处灭;由六处灭而触灭……就这样,这整个苦蕴彻底灭尽。’比丘们,在以前从未听闻过的法上,我生起了眼、生起了智、生起了慧、生起了明、生起了光:‘灭尽,灭尽。’
‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – adhigato kho myāyaṃ maggo bodhāya yadidaṃ – nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho; viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho; nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho; saḷāyatananirodhā phassanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. ‘Nirodho, nirodho’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃ udapādi paññā udapādi vijjā udapādi āloko udapādi.
499比丘们,就像一个在森林、树林里走的人,看到一条古道、一条古人走过的老路。他顺着那条路走。走着走着,看到一座古城、一座古王城,是古人住过的,那里园林完备、树林完备、池塘完备,有城墙,令人愉悦。比丘们,于是那个人就会报告国王或国王的大臣说:‘大人,您应该知道,我在森林中走动时,看到一条古道、一条古人走过的老路,我顺着走上去。顺着走上去,看到一座古城、一座古王城,是古人住过的,园林完备、树林完备、池塘完备,有城墙,令人愉悦。大人,请修建那座城吧。’比丘们,后来那个国王或大臣就把那座城建起来了。再过些时候,那座城变得繁荣兴旺、人口众多、住满了人,达到增长广大。比丘们,同样地,我看到了一条古道、一条古路,是过去那些正自觉者们走过的。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso araññe pavane caramāno passeyya purāṇaṃ maggaṃ purāṇañjasaṃ pubbakehi manussehi anuyātaṃ. So tamanugaccheyya . Tamanugacchanto passeyya purāṇaṃ nagaraṃ purāṇaṃ rājadhāniṃ pubbakehi manussehi ajjhāvuṭṭhaṃ ārāmasampannaṃ vanasampannaṃ pokkharaṇīsampannaṃ uddhāpavantaṃ ramaṇīyaṃ. Atha kho so, bhikkhave, puriso rañño vā rājamahāmattassa vā āroceyya – ‘yagghe, bhante, jāneyyāsi – ahaṃ addasaṃ araññe pavane caramāno purāṇaṃ maggaṃ purāṇañjasaṃ pubbakehi manussehi anuyātaṃ tamanugacchiṃ. Tamanugacchanto addasaṃ purāṇaṃ nagaraṃ purāṇaṃ rājadhāniṃ pubbakehi manussehi ajjhāvuṭṭhaṃ ārāmasampannaṃ vanasampannaṃ pokkharaṇīsampannaṃ uddhāpavantaṃ ramaṇīyaṃ. Taṃ, bhante, nagaraṃ māpehī’ti. Atha kho so, bhikkhave, rājā vā rājamahāmatto vā taṃ nagaraṃ māpeyya. Tadassa nagaraṃ aparena samayena iddhañceva phītañca bāhujaññaṃ ākiṇṇamanussaṃ vuddhivepullappattaṃ. Evameva khvāhaṃ, bhikkhave, addasaṃ purāṇaṃ maggaṃ purāṇañjasaṃ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātaṃ.
500比丘们,什么是那条古道、那条古路,是过去那些正自觉者们走过的?正是这条八支圣道,也就是:正见……正定。比丘们,这就是那条古道、那条古路,是过去那些正自觉者们走过的,我顺着它走;顺着它走,我就彻底了知了老死,彻底了知了老死的集,彻底了知了老死的灭,彻底了知了导向老死灭的行道。我顺着它走;顺着它走,就彻底了知了生……彻底了知了有……彻底了知了取……彻底了知了爱……彻底了知了受……彻底了知了触……彻底了知了六处……彻底了知了名色……彻底了知了识。我顺着它走;顺着它走,就彻底了知了行,彻底了知了行的集,彻底了知了行的灭,彻底了知了导向行灭的行道。我以证智了知后,就为比丘们、比丘尼们、优婆塞们、优婆夷们讲说。比丘们,于是,这个梵行变得繁荣兴旺、广泛流传、人口众多、普遍开展,在天与人之间被很好地宣说了。’第五经。
‘‘Katamo ca so, bhikkhave, purāṇamaggo purāṇañjaso pubbakehi sammāsambuddhehi anuyāto ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ kho so, bhikkhave, purāṇamaggo purāṇañjaso pubbakehi sammāsambuddhehi anuyāto, tamanugacchiṃ; tamanugacchanto jarāmaraṇaṃ abbhaññāsiṃ; jarāmaraṇasamudayaṃ abbhaññāsiṃ; jarāmaraṇanirodhaṃ abbhaññāsiṃ; jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññāsiṃ. Tamanugacchiṃ; tamanugacchanto jātiṃ abbhaññāsiṃ…pe… bhavaṃ abbhaññāsiṃ… upādānaṃ abbhaññāsiṃ… taṇhaṃ abbhaññāsiṃ… vedanaṃ abbhaññāsiṃ… phassaṃ abbhaññāsiṃ… saḷāyatanaṃ abbhaññāsiṃ… nāmarūpaṃ abbhaññāsiṃ… viññāṇaṃ abbhaññāsiṃ. Tamanugacchiṃ; tamanugacchanto saṅkhāre abbhaññāsiṃ; saṅkhārasamudayaṃ abbhaññāsiṃ; saṅkhāranirodhaṃ abbhaññāsiṃ; saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññāsiṃ. Tadabhiññā ācikkhiṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Tayidaṃ, bhikkhave , brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsita’’nti. Pañcamaṃ.
5016. 审察经
6. Sammasasuttaṃ
66如是我闻:有一次,世尊住在拘罗国一个叫剑磨瑟昙的拘罗人聚落里。就在那里,世尊对比丘们说:‘比丘们。’比丘们回答说:‘尊者。’世尊这样说了:‘比丘们,你们要自己向内思察,向内思察。’话说完后,有位比丘对世尊说:‘尊者,我在向内思察,向内思察。’世尊问:‘比丘,你是怎样向内思察、向内思察的呢?’于是那位比丘就作了解说。但那位比丘的解说的方式,没能让世尊满意。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘sammasatha no tumhe, bhikkhave, antaraṃ sammasa’’nti . Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, sammasāmi antaraṃ sammasa’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, sammasasi antaraṃ sammasa’’nti? Atha kho so bhikkhu byākāsi. Yathā so bhikkhu byākāsi na so bhikkhu bhagavato cittaṃ ārādhesi.
503听了这话,具寿阿难对世尊说:‘世尊,现在是时候了;善逝,现在是时候了,请世尊说说向内思察吧。比丘们听了世尊的开示,会记住的。’‘阿难,那么你们好好听着,好好用心,我这就说。’那些比丘回答世尊说:‘是的,尊者。’世尊这么说道:
Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo; yaṃ bhagavā antaraṃ sammasaṃ bhāseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tenahānanda, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
504比丘们,在这里,一位比丘向内思察时,这样向内思察:‘这世间生起的老死这种种各样、各式各样的苦。这苦是以什么为因,以什么为集,以什么为生,以什么为源?当什么存在时就会有老死,当什么不存在时就不会有老死?’他这样思察时,就知道:‘这世间生起的老死这种种各样、各式各样的苦,是以依著为因,以依著为集,以依著为生,以依著为源。当依著存在时就会有老死,当依著不存在时就不会有老死。’他遍知老死,遍知老死的集,遍知老死的灭,也遍知那条适合导向老死灭的行道。他这样修习,成为一个随法而行的人。比丘们,这被称为:一位为彻底灭尽苦、为老死的灭尽而全分正确地修行的比丘。
‘‘Idha , bhikkhave, bhikkhu sammasamāno sammasati antaraṃ sammasaṃ – ‘yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ. Idaṃ kho dukkhaṃ kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ, kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hoti, kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti? So sammasamāno evaṃ jānāti – ‘yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ. Idaṃ kho dukkhaṃ upadhinidānaṃ upadhisamudayaṃ upadhijātikaṃ upadhipabhavaṃ, upadhismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hoti, upadhismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti. So jarāmaraṇañca pajānāti jarāmaraṇasamudayañca pajānāti jarāmaraṇanirodhañca pajānāti yā ca jarāmaraṇanirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti. Tathāpaṭipanno ca hoti anudhammacārī. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jarāmaraṇanirodhāya.
505“接着,当他进一步观察时,他在观察中探究:'那么,这个所依是以什么为因、以什么为集起、以什么为生因、以什么为根源?什么存在时,所依才存在?什么不存在时,所依就不存在?'他这么观察时,这样了知:'所依以渴爱为因,以渴爱为集起,以渴爱为生因,以渴爱为根源。渴爱存在时,所依才存在;渴爱不存在时,所依就不存在。'他彻知所依,彻知所依的集起,彻知所依的灭,也彻知那导向所依灭的适合道路。他这样实践着,成为随法而行者。比丘们,这便被称为:比丘完全正确地为了彻底灭尽苦、为了灭尽所依而修行。
‘‘Athāparaṃ sammasamāno sammasati antaraṃ sammasaṃ – ‘upadhi panāyaṃ kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo, kismiṃ sati upadhi hoti, kismiṃ asati upadhi na hotī’ti? So sammasamāno evaṃ jānāti – ‘upadhi taṇhānidāno taṇhāsamudayo taṇhājātiko taṇhāpabhavo, taṇhāya sati upadhi hoti, taṇhāya asati upadhi na hotī’ti. So upadhiñca pajānāti upadhisamudayañca pajānāti upadhinirodhañca pajānāti yā ca upadhinirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti. Tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno upadhinirodhāya.
506“接着,当他进一步观察时,他在观察中探究:'那么这个渴爱,当它生起时在哪里生起?当它安住时在哪里安住?'他这么观察时,这样了知:'世间中凡是可爱诱人之物,渴爱就在那里生起,就在那里安住。'世间中什么是可爱诱人之物呢?眼根在世间中是可爱诱人之物,渴爱就在那里生起,就在那里安住。耳根在世间中是可爱诱人之物……鼻根在世间中是可爱诱人之物……舌根在世间中是可爱诱人之物……身在世间中是可爱诱人之物……意在世间中是可爱诱人之物,渴爱就在那里生起,就在那里安住。
‘‘Athāparaṃ sammasamāno sammasati antaraṃ sammasaṃ – ‘taṇhā panāyaṃ kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisatī’ti? So sammasamāno evaṃ jānāti – yaṃ kho loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati . Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhuṃ loke piyarūpaṃ, sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ…pe… ghānaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ… jivhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ… kāyo loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ… mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati ettha nivisamānā nivisati.
507“比丘们,过去任何时候,若有沙门或婆罗门,将世间中可爱诱人之物看作常、看作乐、看作我、看作健康、看作安稳,他们便增长了渴爱。增长渴爱的人,便增长了所依。增长所依的人,便增长了苦。增长苦的人,我说他们没有从生、老、死、忧愁、悲泣、苦、忧恼、绝望中解脱,没有从苦中解脱。
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato addakkhuṃ sukhato addakkhuṃ attato addakkhuṃ ārogyato addakkhuṃ khemato addakkhuṃ. Te taṇhaṃ vaḍḍhesuṃ. Ye taṇhaṃ vaḍḍhesuṃ te upadhiṃ vaḍḍhesuṃ. Ye upadhiṃ vaḍḍhesuṃ te dukkhaṃ vaḍḍhesuṃ. Ye dukkhaṃ vaḍḍhesuṃ te na parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi.
508“比丘们,未来任何时候,若有沙门或婆罗门,将世间中可爱诱人之物看作常、看作乐、看作我、看作健康、看作安稳,他们便将增长渴爱。增长渴爱的人,便将增长所依。增长所依的人,便将增长苦。增长苦的人,我说他们将不会从生、老、死、忧愁、悲泣、苦、忧恼、绝望中解脱,将不会从苦中解脱。
‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato dakkhissanti sukhato dakkhissanti attato dakkhissanti ārogyato dakkhissanti khemato dakkhissanti. Te taṇhaṃ vaḍḍhissanti. Ye taṇhaṃ vaḍḍhissanti te upadhiṃ vaḍḍhissanti. Ye upadhiṃ vaḍḍhissanti te dukkhaṃ vaḍḍhissanti. Ye dukkhaṃ vaḍḍhissanti te na parimuccissanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccissanti dukkhasmāti vadāmi.
509“比丘们,现在若有沙门或婆罗门,将世间中可爱诱人之物看作常、看作乐、看作我、看作健康、看作安稳,他们便增长渴爱。增长渴爱的人,便增长所依。增长所依的人,便增长苦。增长苦的人,我说他们没有从生、老、死、忧愁、悲泣、苦、忧恼、绝望中解脱,没有从苦中解脱。
‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato passanti sukhato passanti attato passanti ārogyato passanti khemato passanti. Te taṇhaṃ vaḍḍhenti . Ye taṇhaṃ vaḍḍhenti te upadhiṃ vaḍḍhenti. Ye upadhiṃ vaḍḍhenti te dukkhaṃ vaḍḍhenti. Ye dukkhaṃ vaḍḍhenti te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccanti dukkhasmāti vadāmi.
510“比丘们,就像一个饮水杯,色泽具足、香气具足、味道具足,但它掺杂了毒药。这时来了一个人,被暑热折磨,被暑热压倒,疲惫、口渴、想喝水。有人这样告诉他:'喂,朋友,这里有杯水,色泽好、香气好、味道好,但它掺了毒药。你想喝就喝吧。喝的时候,它的色泽、香气、味道会让你满意,可是喝下去之后,你会因此招来死亡或近乎死亡的痛苦。'那个人不假思索,仓促地喝了那杯水,没有拒绝。他因此招来了死亡或近乎死亡的痛苦。同样地,比丘们,过去任何时候,若有沙门或婆罗门,将世间中可爱诱人之物……未来任何时候……现在若有沙门或婆罗门,将世间中可爱诱人之物看作常、看作乐、看作我、看作健康、看作安稳,他们便增长渴爱。增长渴爱的人,便增长所依。增长所依的人,便增长苦。增长苦的人,我说他们没有从生、老、死、忧愁、悲泣、苦、忧恼、绝望中解脱,没有从苦中解脱。”
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno. So ca kho visena saṃsaṭṭho. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ayaṃ te, ambho purisa, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno; so ca kho visena saṃsaṭṭho. Sace ākaṅkhasi piva. Pivato hi kho taṃ chādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā ca pana tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchasi maraṇamattaṃ vā dukkha’nti. So taṃ āpānīyakaṃsaṃ sahasā appaṭisaṅkhā piveyya, nappaṭinissajjeyya. So tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ…pe… anāgatamaddhānaṃ…pe… etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato passanti sukhato passanti attato passanti ārogyato passanti khemato passanti, te taṇhaṃ vaḍḍhenti. Ye taṇhaṃ vaḍḍhenti te upadhiṃ vaḍḍhenti. Ye upadhiṃ vaḍḍhenti te dukkhaṃ vaḍḍhenti. Ye dukkhaṃ vaḍḍhenti te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccanti dukkhasmāti vadāmi.
511比丘们,过去所有的沙门或婆罗门,凡是看到世间可爱可乐的事物是无常的、是苦的、是无我的、是病患的、是怖畏的,他们就断除了渴爱。断除了渴爱的人就断除了执取。断除了执取的人就断除了苦。断除了苦的人就从生、老、死、忧、悲、苦、忧恼、绝望中解脱出来——我说,他们从苦中解脱了。
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato addakkhuṃ dukkhato addakkhuṃ anattato addakkhuṃ rogato addakkhuṃ bhayato addakkhuṃ, te taṇhaṃ pajahiṃsu. Ye taṇhaṃ pajahiṃsu te upadhiṃ pajahiṃsu. Ye upadhiṃ pajahiṃsu te dukkhaṃ pajahiṃsu. Ye dukkhaṃ pajahiṃsu te parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi.
512比丘们,未来所有的沙门或婆罗门,凡是将会看到世间可爱可乐的事物是无常的、是苦的、是无我的、是病患的、是怖畏的,他们就将会断除渴爱。断除渴爱的人……我说,他们将会从苦中解脱。
‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato dakkhissanti dukkhato dakkhissanti anattato dakkhissanti rogato dakkhissanti bhayato dakkhissanti, te taṇhaṃ pajahissanti. Ye taṇhaṃ pajahissanti…pe… parimuccissanti dukkhasmāti vadāmi.
513比丘们,现在所有的沙门或婆罗门,凡是看到世间可爱可乐的事物是无常的、是苦的、是无我的、是病患的、是怖畏的,他们就断除了渴爱。断除了渴爱的人就断除了执取。断除了执取的人就断除了苦。断除了苦的人就从生、老、死、忧、悲、苦、忧恼、绝望中解脱出来——我说,他们从苦中解脱了。
‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato passanti dukkhato passanti anattato passanti rogato passanti bhayato passanti, te taṇhaṃ pajahanti. Ye taṇhaṃ pajahanti te upadhiṃ pajahanti. Ye upadhiṃ pajahanti te dukkhaṃ pajahanti. Ye dukkhaṃ pajahanti te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccanti dukkhasmāti vadāmi.
514比丘们,就好像一个饮水杯,色泽好、气味好、味道好,但它混了毒药。这时有个人走过来,热得难受、热得要命,疲惫、干渴、想喝水。有人这么对他说:‘喂,伙计,这个饮水杯色泽好、气味好、味道好,但它混了毒药。你想喝就喝吧——喝的时候,它的色泽、气味、味道会让你舒服;可是喝了之后,你会因此招来死亡或濒死的痛苦。’比丘们,这时那个人会这样想:‘我的酒渴可以用水来解,用酪浆来解,用咸酸粥来解,用咸酸药汁来解,但我绝不会喝那个东西,喝了它长久对我不利、对我不乐。’他这样思虑后,就不会喝那个饮水杯,而是舍弃它。因此他不会招来死亡或濒死的痛苦。同样的道理,比丘们,过去所有的沙门或婆罗门,凡是看到世间可爱可乐的事物是无常的、是苦的、是无我的、是病患的、是怖畏的,他们就断除了渴爱。断除了渴爱的人就断除了执取。断除了执取的人就断除了苦。断除了苦的人就从生、老、死、忧、悲、苦、忧恼、绝望中解脱出来——我说,他们从苦中解脱了。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno. So ca kho visena saṃsaṭṭho. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ayaṃ te, ambho purisa, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno so ca kho visena saṃsaṭṭho. Sace ākaṅkhasi piva. Pivato hi kho taṃ chādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi; pivitvā ca pana tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchasi maraṇamattaṃ vā dukkha’nti. Atha kho, bhikkhave, tassa purisassa evamassa – ‘sakkā kho me ayaṃ surāpipāsitā pānīyena vā vinetuṃ dadhimaṇḍakena vā vinetuṃ bhaṭṭhaloṇikāya vā vinetuṃ loṇasovīrakena vā vinetuṃ, na tvevāhaṃ taṃ piveyyaṃ, yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. So taṃ āpānīyakaṃsaṃ paṭisaṅkhā na piveyya, paṭinissajjeyya . So tatonidānaṃ na maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato addakkhuṃ dukkhato addakkhuṃ anattato addakkhuṃ rogato addakkhuṃ bhayato addakkhuṃ, te taṇhaṃ pajahiṃsu. Ye taṇhaṃ pajahiṃsu te upadhiṃ pajahiṃsu. Ye upadhiṃ pajahiṃsu te dukkhaṃ pajahiṃsu. Ye dukkhaṃ pajahiṃsu te parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi.
515比丘们,未来所有的沙门或婆罗门……现在所有的沙门或婆罗门,凡是看到世间可爱可乐的事物是无常的、是苦的、是无我的、是病患的、是怖畏的,他们就断除渴爱。断除渴爱的人就断除执取。断除执取的人就断除苦。断除苦的人就从生、老、死、忧、悲、苦、忧恼、绝望中解脱出来——我说,他们从苦中解脱了。第六品。
‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ…pe… etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato passanti dukkhato passanti anattato passanti rogato passanti bhayato passanti, te taṇhaṃ pajahanti. Ye taṇhaṃ pajahanti te upadhiṃ pajahanti. Ye upadhiṃ pajahanti te dukkhaṃ pajahanti. Ye dukkhaṃ pajahanti te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccanti dukkhasmāti vadāmī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
5167. 芦束经
7. Naḷakalāpīsuttaṃ
67有一次,舍利弗尊者和摩诃拘絺罗尊者住在波罗奈的仙人落处鹿野苑。那时,摩诃拘絺罗尊者在傍晚时分从独处禅坐中起身,来到舍利弗尊者那里。到了以后,与舍利弗尊者互相问候。说完亲切友好的话语后,他坐在一边。坐在一边的摩诃拘絺罗尊者对舍利弗尊者这样说:‘舍利弗道友,老死是自己造作的吗?老死是他人造作的吗?老死是自己又由他人造作的吗?还是老死既非自己造作也非他人造作,是无因自生的呢?’‘拘絺罗道友,老死不是自己造作的,不是他人造作的,不是自己又由他人造作的,也不是既非自己造作也非他人造作、无因自生的。以生为条件而有老死。’
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sayaṃkataṃ jarāmaraṇaṃ, paraṃkataṃ jarāmaraṇaṃ, sayaṃkatañca paraṃkatañca jarāmaraṇaṃ, udāhu asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ jarāmaraṇa’’nti? ‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ jarāmaraṇaṃ, na paraṃkataṃ jarāmaraṇaṃ, na sayaṃkatañca paraṃkatañca jarāmaraṇaṃ, nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ jarāmaraṇaṃ. Api ca, jātipaccayā jarāmaraṇa’’nti.
518它的摄颂是:
Tassuddānaṃ –
519“喂,舍利弗道友,生是由自己造的,由别人造的,由自己造的也是由别人造的,还是不由自己造也不由别人造、是无因缘突然冒出来的?” “拘缔迦道友,生不是由自己造的,不是由别人造的,不是由自己造的也是由别人造的,也不是不由自己造也不由别人造、无因缘突然冒出来的。但是,生是以有为条件的。”
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sayaṃkatā jāti, paraṃkatā jāti, sayaṃkatā ca paraṃkatā ca jāti, udāhu asayaṃkārā aparaṃkārā adhiccasamuppannā jātī’’ti? ‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, sayaṃkatā jāti, na paraṃkatā jāti, na sayaṃkatā ca paraṃkatā ca jāti, nāpi asayaṃkārā aparaṃkārā adhiccasamuppannā jāti. Api ca, bhavapaccayā jātī’’ti.
520“喂,舍利弗道友,有是由自己造的……乃至……取是由自己造的……爱是由自己造的……受是由自己造的……触是由自己造的……六处是由自己造的……名色是由自己造的,名色是由别人造的,名色是由自己造的也是由别人造的,还是不由自己造也不由别人造、是无因缘突然冒出来的呢?” “拘缔迦道友,名色不是由自己造的,不是由别人造的,不是由自己造的也是由别人造的,也不是不由自己造也不由别人造、无因缘突然冒出来的。但是,名色是以识为条件的。”
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sayaṃkato bhavo…pe… sayaṃkataṃ upādānaṃ… sayaṃkatā taṇhā… sayaṃkatā vedanā… sayaṃkato phasso… sayaṃkataṃ saḷāyatanaṃ… sayaṃkataṃ nāmarūpaṃ, paraṃkataṃ nāmarūpaṃ, sayaṃkatañca paraṃkatañca nāmarūpaṃ, udāhu asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ nāmarūpa’’nti ? ‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ nāmarūpaṃ, na paraṃkataṃ nāmarūpaṃ, na sayaṃkatañca paraṃkatañca nāmarūpaṃ, nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ, adhiccasamuppannaṃ nāmarūpaṃ. Api ca, viññāṇapaccayā nāmarūpa’’nti.
521“喂,舍利弗道友,识是由自己造的,识是由别人造的,识是由自己造的也是由别人造的,还是不由自己造也不由别人造、是无因缘突然冒出来的呢?” “拘缔迦道友,识不是由自己造的,不是由别人造的,不是由自己造的也是由别人造的,也不是不由自己造也不由别人造、无因缘突然冒出来的。但是,识是以名色为条件的。”
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sayaṅkataṃ viññāṇaṃ, paraṅkataṃ viññāṇaṃ, sayaṃkatañca paraṃkatañca viññāṇaṃ, udāhu asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ viññāṇa’’nti? ‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ viññāṇaṃ, na paraṃkataṃ viññāṇaṃ na sayaṃkatañca paraṃkatañca viññāṇaṃ, nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ. Api ca, nāmarūpapaccayā viññāṇa’’nti.
522“我们刚刚才这样理解舍利弗尊者的说法:‘拘缔迦道友,名色不是由自己造的,不是由别人造的,不是自己造的也是别人造的,也不是不由自己造也不由别人造、无因缘突然冒出来的。但是,名色是以识为条件的。’”
‘‘Idāneva kho mayaṃ āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ evaṃ ājānāma – ‘na khvāvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ nāmarūpaṃ, na paraṃkataṃ nāmarūpaṃ, na sayaṃkatañca paraṃkatañca nāmarūpaṃ, nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ nāmarūpaṃ. Api ca, viññāṇapaccayā nāmarūpa’’’nti.
523“可是现在,我们又把舍利弗尊者的说法理解成这样:‘拘缔迦道友,识不是由自己造的,不是由别人造的,不是自己造的也是别人造的,也不是不由自己造也不由别人造、无因缘突然冒出来的。但是,识是以名色为条件的。’”
‘‘Idāneva ca pana mayaṃ āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ evaṃ ājānāma – ‘na khvāvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ viññāṇaṃ, na paraṃkataṃ viññāṇaṃ, na sayaṃkatañca paraṃkatañca viññāṇaṃ , nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ. Api ca, nāmarūpapaccayā viññāṇa’’’nti.
524“舍利弗道友,那这个说法的义理要怎么看呢?” “道友,那我就给你说个譬喻。借助譬喻,这里有智慧的人就能理解说法的义理。道友,就像两捆芦苇互相依靠才能站立。同样地,道友,以名色为条件而有识;以识为条件而有名色;以名色为条件而有六处;以六处为条件而有触……就这样,这整个苦蕴就集起了。道友,如果拽出其中一捆芦苇,另一捆就会倒下;再拽出另一捆,另一捆也会倒下。同样地,道友,名色灭则识灭;识灭则名色灭;名色灭则六处灭;六处灭则触灭……就这样,这整个苦蕴就灭尽了。” “太稀奇了,舍利弗道友!太不可思议了,舍利弗道友!舍利弗尊者说得实在太好了。而且,我们以这三十六个事头来随喜舍利弗尊者的讲法:‘道友啊,如果有比丘为了厌离老死、为了离染、为了灭尽而说法,他就完全配得上‘说法比丘’这个称谓。如果有比丘为了厌离老死、为了离染、为了灭尽而修行,他就完全配得上‘法随法行比丘’这个称谓。如果有比丘厌离老死、离染、灭尽,无所执取而解脱,他就完全配得上‘现世涅槃比丘’这个称谓。’道友啊,同样地,对于生……对于有……对于取……对于爱……对于受……对于触……对于六处……对于名色……对于识……对于行……对于无明,如果有比丘为了厌离、为了离染、为了灭尽而说法,他就完全配得上‘说法比丘’这个称谓。对于无明,如果有比丘为了厌离、为了离染、为了灭尽而修行,他就完全配得上‘法随法行比丘’这个称谓。对于无明,如果有比丘由于厌离、离染、灭尽,无所执取而解脱,他就完全配得上‘现世涅槃比丘’这个称谓。” 第七经。
‘‘Yathā kathaṃ panāvuso sāriputta, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti? ‘‘Tenahāvuso, upamaṃ te karissāmi. Upamāyapidhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ jānanti. Seyyathāpi, āvuso, dve naḷakalāpiyo aññamaññaṃ nissāya tiṭṭheyyuṃ. Evameva kho, āvuso, nāmarūpapaccayā viññāṇaṃ; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Tāsaṃ ce, āvuso , naḷakalāpīnaṃ ekaṃ ākaḍḍheyya, ekā papateyya; aparaṃ ce ākaḍḍheyya, aparā papateyya. Evameva kho, āvuso, nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho; viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho; nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho; saḷāyatananirodhā phassanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. ‘‘Acchariyaṃ , āvuso sāriputta; abbhutaṃ, āvuso sāriputta! Yāvasubhāsitaṃ cidaṃ āyasmatā sāriputtena. Idañca pana mayaṃ āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ imehi chattiṃsāya vatthūhi anumodāma – ‘jarāmaraṇassa ce, āvuso, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, dhammakathiko bhikkhūti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce, āvuso, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, dhammānudhammappaṭipanno bhikkhūti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce, āvuso, bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti, diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhūti alaṃ vacanāya. Jātiyā ce… bhavassa ce… upādānassa ce… taṇhāya ce… vedanāya ce… phassassa ce… saḷāyatanassa ce… nāmarūpassa ce… viññāṇassa ce… saṅkhārānaṃ ce… avijjāya ce, āvuso, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, dhammakathiko bhikkhūti alaṃ vacanāya. Avijjāya ce, āvuso, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, dhammānudhammappaṭipanno bhikkhūti alaṃ vacanāya . Avijjāya ce, āvuso, bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti, diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhūti alaṃ vacanāyā’’’ti. Sattamaṃ.
5258. 国桑比经
8. Kosambisuttaṃ
68有一次,尊者木西罗、尊者帕威陀、尊者那拉陀和尊者阿难住在拘睒弥的瞿师罗园。那时,尊者帕威陀对尊者木西罗这样说:"木西罗贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,尊者木西罗确有亲身之智——'生以老死为条件'吗?""帕威陀贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,我确知、我确见——'生以老死为条件'。"
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca musilo āyasmā ca paviṭṭho āyasmā ca nārado āyasmā ca ānando kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. Atha kho āyasmā paviṭṭho āyasmantaṃ musilaṃ etadavoca – ‘‘aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
527"木西罗贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,尊者木西罗确有亲身之智——'有以生为条件'……'取以有为条件'……'爱以取为条件'……'受以爱为条件'……'触以受为条件'……'六处以触为条件'……'名色以六处为条件'……'识以名色为条件'……'行以识为条件'……'无明以行为条件'吗?""帕威陀贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,我确知、我确见——'无明以行为条件'。"
‘‘Aññatreva , āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ – ‘bhavapaccayā jātīti…pe… upādānapaccayā bhavoti… taṇhāpaccayā upādānanti… vedanāpaccayā taṇhāti… phassapaccayā vedanāti… saḷāyatanapaccayā phassoti… nāmarūpapaccayā saḷāyatananti… viññāṇapaccayā nāmarūpanti… saṅkhārapaccayā viññāṇanti… avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
528"木西罗贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,尊者木西罗确有亲身之智——'生灭则老死灭'吗?""帕威陀贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,我确知、我确见——'生灭则老死灭'。"
‘‘Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ – ‘jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.
529"木西罗贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,尊者木西罗确有亲身之智——'有灭则生灭'……'取灭则有灭'……'爱灭则取灭'……'受灭则爱灭'……'触灭则受灭'……'六处灭则触灭'……'名色灭则六处灭'……'识灭则名色灭'……'行灭则识灭'……'无明灭则行灭'吗?""帕威陀贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,我确知、我确见——'无明灭则行灭'。"
‘‘Aññatreva , āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ – ‘bhavanirodhā jātinirodhoti…pe… upādānanirodhā bhavanirodhoti… taṇhānirodhā upādānanirodhoti… vedanānirodhā taṇhānirodhoti… phassanirodhā vedanānirodhoti… saḷāyatananirodhā phassanirodhoti… nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti… viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti … saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti… avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.
530"木西罗贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,尊者木西罗确有亲身之智——'有灭就是涅槃'吗?""帕威陀贤友,除了依信仰、除了依喜好、除了依传闻、除了依推理思惟、除了依见审察忍可之外,我确知、我确见——'有灭就是涅槃'。"
‘‘Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ – ‘bhavanirodho nibbāna’’’nti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘bhavanirodho nibbāna’’’nti.
531"那么,木西罗尊者就是阿拉汉、灭尽烦恼者了?"听了这话,尊者木西罗沉默不语。这时,尊者那拉陀对尊者帕威陀这样说:"帕威陀贤友,好啊,让我来答这问题吧。你问我这个问题。我来为你解答这问题。""那就请那拉陀尊者答这问题吧。我问那拉陀尊者这个问题。请那拉陀尊者为我解答这问题。"
‘‘Tenahāyasmā musilo arahaṃ khīṇāsavo’’ti? Evaṃ vutte, āyasmā musilo tuṇhī ahosi. Atha kho āyasmā nārado āyasmantaṃ paviṭṭhaṃ etadavoca – ‘‘sādhāvuso paviṭṭha, ahaṃ etaṃ pañhaṃ labheyyaṃ. Maṃ etaṃ pañhaṃ puccha. Ahaṃ te etaṃ pañhaṃ byākarissāmī’’ti. ‘‘Labhatāyasmā nārado etaṃ pañhaṃ. Pucchāmahaṃ āyasmantaṃ nāradaṃ etaṃ pañhaṃ. Byākarotu ca me āyasmā nārado etaṃ pañhaṃ’’.
532“朋友那拉陀,除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,尊者那拉陀有没有内心亲自的智慧——‘老死以生为条件’呢?”“朋友帕维塔,正是除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,我对此确实知道、确实看见——‘老死以生为条件’。”
‘‘Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
533“朋友那拉陀,除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,尊者那拉陀有没有内心亲自的智慧——‘有以生为条件’……乃至……‘行以无明为条件’呢?”“朋友帕维塔,正是除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,我对此确实知道、确实看见——‘行以无明为条件’。”
‘‘Aññatreva , āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ – bhavapaccayā jāti…pe… avijjāpaccayā saṅkhārā’’ti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
534“朋友那拉陀,除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,尊者那拉陀有没有内心亲自的智慧——‘生灭则老死灭’呢?”“朋友帕维塔,正是除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,我对此确实知道、确实看见——‘生灭则老死灭’。”
‘‘Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ – ‘jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.
535“朋友那拉陀,除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,尊者那拉陀有没有内心亲自的智慧——‘有灭则生灭’……乃至……‘无明灭则行灭’呢?”“朋友帕维塔,正是除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,我对此确实知道、确实看见——‘无明灭则行灭’。”
‘‘Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ – ‘bhavanirodhā jātinirodhoti…pe… avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.
536“朋友那拉陀,除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,尊者那拉陀有没有内心亲自的智慧——‘有灭就是涅槃’呢?”“朋友帕维塔,正是除去凭着信仰,除去凭着喜好,除去凭着传闻,除去凭着理性推想,除去凭着见到并接受的见解,我对此确实知道、确实看见——‘有灭就是涅槃’。”
‘‘Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ – ‘bhavanirodho nibbāna’’’nti? ‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi – ‘bhavanirodho nibbāna’’’nti.
537“那么,尊者那拉陀,您是阿拉汉、漏尽者了吗?”“朋友,‘有灭就是涅槃’这一点,我如实以正慧很好地看见了,但我还不是漏尽的阿拉汉。朋友,这就好比在旷野道路中有一口水井,那里既没有绳子也没有水桶。这时有个人走来,被炎热逼迫,被炎热压垮,疲惫、干渴、极度想要喝水。他望向那口水井,他确实有‘这是水’的智,但还不能用身体碰到水而安住。正如同这样,朋友,‘有灭就是涅槃’我如实以正慧很好地看见了,但我还不是漏尽的阿拉汉。”
‘‘Tenahāyasmā nārado arahaṃ khīṇāsavo’’ti? ‘‘‘Bhavanirodho nibbāna’nti kho me, āvuso, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, na camhi arahaṃ khīṇāsavo. Seyyathāpi, āvuso, kantāramagge udapāno. Tatra nevassa rajju na udakavārako. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito, so taṃ udapānaṃ olokeyya. Tassa ‘udaka’nti hi kho ñāṇaṃ assa, na ca kāyena phusitvā vihareyya. Evameva kho, āvuso, ‘bhavanirodho nibbāna’nti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, na camhi arahaṃ khīṇāsavo’’ti.
538听到这番话,具寿阿难对具寿帕维塔这样说:“帕维塔贤友,你既然这么说,那你到底说具寿那拉达什么了?”“阿难贤友,我确实这么说——我说具寿那拉达,除了说他好、说他善之外,没说他任何别的。”第八。
Evaṃ vutte, āyasmā ānando āyasmantaṃ paviṭṭhaṃ etadavoca – ‘‘evaṃvādī tvaṃ, āvuso paviṭṭha, āyasmantaṃ nāradaṃ kiṃ vadesī’’ti? ‘‘Evaṃvādāhaṃ, āvuso ānanda, āyasmantaṃ nāradaṃ na kiñci vadāmi aññatra kalyāṇā aññatra kusalā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
5399. 近行经
9. Upayantisuttaṃ
69如是我闻:有一次,世尊住在沙瓦提城的揭德林给孤独园。在那里……“比丘们,大海在盈满的时候,让大河盈满;大河在盈满的时候,让小溪盈满;小溪在盈满的时候,让大池沼盈满;大池沼在盈满的时候,让小池沼盈满。同样地,比丘们,无明在起作用的时候,让行起作用;行在起作用的时候,让识起作用;识在起作用的时候,让名色起作用;名色在起作用的时候,让六处起作用;六处在起作用的时候,让触起作用;触在起作用的时候,让受起作用;受在起作用的时候,让渴爱起作用;渴爱在起作用的时候,让取起作用;取在起作用的时候,让有起作用;有在起作用的时候,让生起作用;生在起作用的时候,让老死起作用。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho…pe… ‘‘mahāsamuddo, bhikkhave, upayanto mahānadiyo upayāpeti, mahānadiyo upayantiyo kunnadiyo upayāpenti, kunnadiyo upayantiyo mahāsobbhe upayāpenti, mahāsobbhā upayantā kusobbhe upayāpenti. Evameva kho, bhikkhave, avijjā upayantī saṅkhāre upayāpeti, saṅkhārā upayantā viññāṇaṃ upayāpenti, viññāṇaṃ upayantaṃ nāmarūpaṃ upayāpeti, nāmarūpaṃ upayantaṃ saḷāyatanaṃ upayāpeti, saḷāyatanaṃ upayantaṃ phassaṃ upayāpeti, phasso upayanto vedanaṃ upayāpeti, vedanā upayantī taṇhaṃ upayāpeti, taṇhā upayantī upādānaṃ upayāpeti, upādānaṃ upayantaṃ bhavaṃ upayāpeti, bhavo upayanto jātiṃ upayāpeti, jāti upayantī jarāmaraṇaṃ upayāpeti.
541“比丘们,大海在消退的时候,让大河消退;大河在消退的时候,让小溪消退;小溪在消退的时候,让大池沼消退;大池沼在消退的时候,让小池沼消退。同样地,比丘们,无明在消尽的时候,让行消尽;行在消尽的时候,让识消尽;识在消尽的时候,让名色消尽;名色在消尽的时候,让六处消尽;六处在消尽的时候,让触消尽;触在消尽的时候,让受消尽;受在消尽的时候,让渴爱消尽;渴爱在消尽的时候,让取消尽;取在消尽的时候,让有消尽;有在消尽的时候,让生消尽;生在消尽的时候,让老死消尽。”第九。
‘‘Mahāsamuddo, bhikkhave, apayanto mahānadiyo apayāpeti, mahānadiyo apayantiyo kunnadiyo apayāpenti, kunnadiyo apayantiyo mahāsobbhe apayāpenti, mahāsobbhā apayantā kusobbhe apayāpenti. Evameva kho, bhikkhave, avijjā apayantī saṅkhāre apayāpeti, saṅkhārā apayantā viññāṇaṃ apayāpenti, viññāṇaṃ apayantaṃ nāmarūpaṃ apayāpeti, nāmarūpaṃ apayantaṃ saḷāyatanaṃ apayāpeti, saḷāyatanaṃ apayantaṃ phassaṃ apayāpeti, phasso apayanto vedanaṃ apayāpeti, vedanā apayantī taṇhaṃ apayāpeti, taṇhā apayantī upādānaṃ apayāpeti, upādānaṃ apayantaṃ bhavaṃ apayāpeti, bhavo apayanto jātiṃ apayāpeti, jāti apayantī jarāmaraṇaṃ apayāpetī’’ti. Navamaṃ.
54210. 须尸摩经
10. Susimasuttaṃ
70如是我闻:有一次,世尊住在王舍城的竹林迦兰陀迦园。那时候,世尊受到尊敬、尊重、敬仰、供养、礼遇,是衣、食、住所、医药资具的获得者。比丘僧团也受到尊敬、尊重、敬仰、供养、礼遇,是衣、食、住所、医药资具的获得者。而其他外道游行者,没有受到尊敬,没有受到尊重,没有受到敬仰,没有受到供养,没有受到礼遇,不是衣、食、住所、医药资具的获得者。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānappaccaya-bhesajjaparikkhārānaṃ. Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvara-piṇḍapāta-senāsanagilānappaccaya-bhesajjaparikkhārānaṃ. Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhino cīvara-piṇḍapāta-senāsanagilānappaccaya-bhesajjaparikkhārānaṃ.
544那时候,游行者须尸摩住在王舍城,带着一大群游行者随从。当时,须尸摩游行者的随从们对须尸摩游行者这样说:“来吧,须尸摩贤友,到沙门乔达摩座下修梵行。你学了法之后,再来教我们。我们学了那法之后,就去讲给在家人听。这样,我们也能受到尊敬、尊重、敬仰、供养、礼遇,成为衣、食、住所、医药资具的获得者。”“好的,贤友们。”游行者须尸摩答应了自己的随从,便前往具寿阿难那里。到了之后,和具寿阿难互相问候,说过适当的、亲切的话之后,他坐在一边。坐好后,游行者须尸摩对具寿阿难说:“阿难贤友,我想在这个法、律中修梵行。”
Tena kho pana samayena susimo paribbājako rājagahe paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ. Atha kho susimassa paribbājakassa parisā susimaṃ paribbājakaṃ etadavocuṃ – ‘‘ehi tvaṃ, āvuso susima, samaṇe gotame brahmacariyaṃ cara. Tvaṃ dhammaṃ pariyāpuṇitvā amhe vāceyyāsi . Taṃ mayaṃ dhammaṃ pariyāpuṇitvā gihīnaṃ bhāsissāma. Evaṃ mayampi sakkatā bhavissāma garukatā mānitā pūjitā apacitā lābhino cīvara-piṇḍapātasenāsana-gilānappaccaya-bhesajjaparikkhārāna’’nti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho susimo paribbājako sakāya parisāya paṭissuṇitvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho susimo paribbājako āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, āvuso ānanda, imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’’nti.
545于是,具寿阿难领着游行者须尸摩,前往世尊那里。到了之后,他向世尊礼敬,然后坐在一边。坐好后,具寿阿难对世尊说:“尊长,这位游行者须尸摩这样说:‘阿难贤友,我想在这个法、律中修梵行。’”“那好,阿难,你们给须尸摩剃度吧。”于是,游行者须尸摩得以在世尊面前出家,得以受具足戒。
Atha kho āyasmā ānando susimaṃ paribbājakaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, susimo paribbājako evamāha – ‘icchāmahaṃ, āvuso ānanda, imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’’nti. ‘‘Tenahānanda, susimaṃ pabbājethā’’ti . Alattha kho susimo paribbājako bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ.
546那时,很多比丘在世尊面前宣告了证悟:“我们这样了知:生已经耗尽,梵行已经确立,该做的已经做了,不再会有现在的这种生存状态了。”须深尊者听到传闻:“听说好多比丘在世尊面前宣告了证悟,他们这么说:‘生已经耗尽,梵行已经确立,该做的已经做了,不再会有现在的这种生存状态了。’”那时,须深尊者就去到那些比丘那里,去到后,和那些比丘互相问候寒暄,说了一些亲切有益的话,然后坐在一旁。坐在一旁的须深尊者对那比丘们这样说:“尊者们,听说你们在世尊面前宣告了证悟,说自己这样了知:‘生已经耗尽,梵行已经确立,该做的已经做了,不再会有现在的这种生存状态了。’这是真的吗?”“是真的,朋友。”
Tena kho pana samayena sambahulehi bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti – ‘‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmā’’ti. Assosi kho āyasmā susimo – ‘‘sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti. Atha kho āyasmā susimo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi bhikkhūhi saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā susimo te bhikkhū etadavoca – ‘‘saccaṃ kirāyasmantehi bhagavato santike aññā byākatā – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti? ‘‘Evamāvuso’’ti.
547“那么,尊者们,你们这样知、这样见,是否超越了色界,住于那些寂静的无色解脱,并且以身触达后安住呢?”“朋友,我们没有。”
‘‘Api pana tumhe āyasmanto evaṃ jānantā evaṃ passantā ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā, te kāyena phusitvā viharathā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’.
548“可是,尊者们,你们这样知见,是否亲身证得了种种神通变化呢?比如:一个人变成许多人,许多人变成一个人;能显现,能隐身;能穿过墙壁、城垣、山岳,毫无阻碍,就像在虚空中一样;能在地面上出入水中,就像在水中那样;能在水面上行走而不沉没,就像在陆地上那样;能在虚空中结跏趺坐前行,就像有翅膀的鸟;能用手掌触摸和擦拭那具有大神通、大威力的日月;能以身体自在掌控乃至梵天世界?”“我们没有这个,朋友。”
‘‘Api pana tumhe āyasmanto evaṃ jānantā evaṃ passantā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhotha – ekopi hutvā bahudhā hotha, bahudhāpi hutvā eko hotha; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ, tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamānā gacchatha, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karotha, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchatha, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamatha, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasatha parimajjatha, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’.
549“那么,尊者们,你们这样知见,是否以那清净、超越普通人的天耳,同时听到天界与人间的两种声音,无论远处或近处都能听到呢?”“我们没有这个,朋友。”
‘‘Api pana tumhe āyasmanto evaṃ jānantā evaṃ passantā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇātha dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’.
550“那么,尊者们,你们这样知见,能否以自心遍知其他众生、其他人的心而了知:有贪的心,了知为有贪的心;离贪的心,了知为离贪的心;有嗔的心,了知为有嗔的心;离嗔的心,了知为离嗔的心;有痴的心,了知为有痴的心;离痴的心,了知为离痴的心;紧缩的心,了知为紧缩的心;散乱的心,了知为散乱的心;广大的心,了知为广大的心;非广大的心,了知为非广大的心;有上的心,了知为有上的心;无上的心,了知为无上的心;得定的心,了知为得定的心;未得定的心,了知为未得定的心;解脱的心,了知为解脱的心;未解脱的心,了知为未解脱的心呢?”“我们没有这个,朋友。”
‘‘Api pana tumhe āyasmanto evaṃ jānantā evaṃ passantā parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānātha – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānātha; vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajānātha; sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajānātha; vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajānātha; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajānātha; vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajānātha; saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajānātha; vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajānātha; mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajānātha; amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajānātha ; sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajānātha; anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajānātha; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajānātha; asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajānātha; vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānātha ; avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāthā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’.
551“那么,尊者们,你们这样知见,能否忆念起种种过去生呢?比如说:一生、两生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生,还有无数的坏劫、无数的成劫、无数的坏成劫,都能忆念:‘在那个地方,我有这样的名字、这样的族姓、这样的容貌、这样的饮食、这样感受苦乐、这样的寿命长度;从那里死后,我投生到那里;在那里,我又叫作这样的名字、这样的族姓……从那里死后,我才投生到这里。’像这样,带着细节和特征,忆念起种种过去生呢?”“我们没有这个,朋友。”
‘‘Api pana tumhe āyasmanto evaṃ jānantā evaṃ passantā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussaratha, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarathā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’.
552“那么,尊者们,你们这样知见,能否以那清净、超越普通人的天眼,看见众生死亡、再生,低贱或高贵,美丽或丑陋,善趣或恶趣,了知众生随业流转: ‘这些众生确实造作了身恶行、语恶行、意恶行,诽谤圣者,持有邪见,造作邪见之业,他们在身体崩坏、死亡之后,投生到苦界、恶趣、堕处、地狱;而这些众生具备身善行、语善行、意善行,不诽谤圣者,持有正见,造作正见之业,他们在身体崩坏、死亡之后,投生到善趣、天界。’像这样,以清净、超越普通人的天眼,看见众生死亡再生,了知他们随业流转呢?”“我们没有这个,朋友。”
‘‘Api pana tumhe āyasmanto evaṃ jānantā evaṃ passantā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passatha cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānātha – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti, iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passatha cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāthā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’.
553“现在这里,尊者们,你们说了这样的话,却没有证得这些法;朋友,这是怎么一回事呢?”“苏西玛朋友,我们是慧解脱者。”
‘‘Ettha dāni āyasmanto idañca veyyākaraṇaṃ imesañca dhammānaṃ asamāpatti; idaṃ no, āvuso, katha’’nti? ‘‘Paññāvimuttā kho mayaṃ, āvuso susimā’’ti.
554“我确实不明白这些尊者简略所说法的详细含义。请尊者们为我这样解说,让我能理解这些尊者简略所说法的详细含义。”“苏西玛朋友,不管你理解也好,不理解也好,我们就是慧解脱者。”
‘‘Na khvāhaṃ imassa āyasmantānaṃ saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me āyasmanto tathā bhāsantu yathāhaṃ imassa āyasmantānaṃ saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājāneyya’’nti. ‘‘Ājāneyyāsi vā tvaṃ, āvuso susima, na vā tvaṃ ājāneyyāsi atha kho paññāvimuttā maya’’nti.
555于是,具寿苏西玛从座位起身,前往世尊那里。到了之后,向世尊礼敬,然后坐在一边。坐在一边的具寿苏西玛,把他与那些比丘们的全部谈话告诉了世尊。(世尊说:)“苏西玛,先是法住智,之后是涅槃智。”
Atha kho āyasmā susimo uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā susimo yāvatako tehi bhikkhūhi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. ‘‘Pubbe kho, susima, dhammaṭṭhitiñāṇaṃ, pacchā nibbāne ñāṇa’’nti.
556“大德,我不明白世尊这个简略所说的详细含义。请世尊为我这样解说,让我能理解世尊这个简略所说的详细含义。”“苏西玛,不管你理解也好,不理解也好,法住智在先,涅槃智在后。”
‘‘Na khvāhaṃ, bhante, imassa bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājāneyya’’nti. ‘‘Ājāneyyāsi vā tvaṃ, susima, na vā tvaṃ ājāneyyāsi, atha kho dhammaṭṭhitiñāṇaṃ pubbe, pacchā nibbāne ñāṇaṃ’’.
557“苏西玛,你怎么想?色是常的还是无常的呢?”“无常,大德。”“那么,无常的是苦还是乐呢?”“苦,大德。”“那么,无常、苦、具有变坏性质的事物,适合这样观察:‘这是我的,这是我,这是我的自我’吗?”“不合适,大德。”“受是常的还是无常的呢?”“无常,大德。”“那么,无常的是苦还是乐呢?”“苦,大德。”“那么,无常、苦、具有变坏性质的事物,适合这样观察:‘这是我的,这是我,这是我的自我’吗?”“不合适,大德。”“想是常的还是无常的呢?”“无常,大德。”……(中略)……“行是常的还是无常的呢?”“无常,大德。”“那么,无常的是苦还是乐呢?”“苦,大德。”“那么,无常、苦、具有变坏性质的事物,适合这样观察:‘这是我的,这是我,这是我的自我’吗?”“不合适,大德。”“识是常的还是无常的呢?”“无常,大德。”“那么,无常的是苦还是乐呢?”“苦,大德。”“那么,无常、苦、具有变坏性质的事物,适合这样观察:‘这是我的,这是我,这是我的自我’吗?”“不合适,大德。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, susima, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā niccā vā aniccā vā’’ti? ‘‘Aniccā, bhante’’ . ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Saññā niccā vā aniccā vā’’ti? ‘‘Aniccā, bhante’’…pe… ‘‘saṅkhārā niccā vā aniccā vā’’ti? ‘‘Aniccā, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ , bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
558所以,须师摩,任何色——无论过去的、未来的、现在的,内在的、外在的,粗糙的、微细的,低劣的、殊胜的,远的、近的——这一切色,都应该用正慧这样去如实观照:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’任何受——无论过去的、未来的、现在的,内在的、外在的,粗糙的、微细的,低劣的、殊胜的,远的、近的——这一切受,都应该用正慧这样去如实观照:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’任何想……任何行——无论过去的、未来的、现在的,内在的、外在的,粗糙的、微细的,低劣的、殊胜的,远的、近的——这一切行,都应该用正慧这样去如实观照:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’任何识——无论过去的、未来的、现在的,内在的、外在的,粗糙的、微细的,低劣的、殊胜的,远的、近的——这一切识,都应该用正慧这样去如实观照:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’
‘‘Tasmātiha, susima, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ netaṃ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā, sabbā vedanā netaṃ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci saññā…pe… ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā ye dūre santike vā, sabbe saṅkhārā netaṃ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ netaṃ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
559当这样观照的时候,须师摩,多闻的圣弟子对色也厌离,对受也厌离,对想也厌离,对行也厌离,对识也厌离。厌离了便离欲,离欲了便解脱,解脱时便有了‘已解脱’的智慧。他了知:‘生已灭尽,梵行已立,应做已做,不再有这边这样的状态。’
‘‘Evaṃ passaṃ, susima, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti.
560“‘以生为缘而有老死’——须师摩,你见到了吗?”“是的,大德。”“‘以有为缘而有生’——须师摩,你见到了吗?”“是的,大德。”“‘以取为缘而有有’——须师摩,你见到了吗?”“是的,大德。”“‘以爱为缘而有取’——须师摩,你见到了吗?”“是的,大德。”“‘以受为缘而有爱’……‘以触为缘而有受’……‘以六处为缘而有触’……‘以名色为缘而有六处’……‘以识为缘而有名色’……‘以行为缘而有识’……‘以无明为缘而有行’——须师摩,你见到了吗?”“是的,大德。”
‘‘‘Jātipaccayā jarāmaraṇa’nti, susima, passasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘‘Bhavapaccayā jātī’ti, susima, passasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘‘Upādānapaccayā bhavo’ti, susima, passasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘‘Taṇhāpaccayā upādāna’nti, susima, passasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanāpaccayā taṇhāti… phassapaccayā vedanāti… saḷāyatanapaccayā phassoti… nāmarūpapaccayā saḷāyatananti… viññāṇapaccayā nāmarūpanti… saṅkhārapaccayā viññāṇanti… avijjāpaccayā saṅkhārāti, susima, passasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
561“‘因为生灭尽了,所以老死灭尽’——须师摩,你见到了吗?”“是的,大德。”“‘因为有灭尽了,所以生灭尽’——须师摩,你见到了吗?”“是的,大德。”“‘因为取灭尽了,所以有灭尽’……‘因为爱灭尽了,所以取灭尽’……‘因为受灭尽了,所以爱灭尽’……‘因为触灭尽了,所以受灭尽’……‘因为六处灭尽了,所以触灭尽’……‘因为名色灭尽了,所以六处灭尽’……‘因为识灭尽了,所以名色灭尽’……‘因为行灭尽了,所以识灭尽’……‘因为无明灭尽了,所以行灭尽’——须师摩,你见到了吗?”“是的,大德。”
‘‘‘Jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’ti, susima, passasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ . ‘‘‘Bhavanirodhā jātinirodho’ti susima, passasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Upādānanirodhā bhavanirodhoti… taṇhānirodhā upādānanirodhoti… vedanānirodhā taṇhānirodhoti… phassanirodhā vedanānirodhoti… saḷāyatananirodhā phassanirodhoti… nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti… viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti… saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti… avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti, susima, passasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
562那么,须尸摩,你这样知、这样见的时候,能以心遍知其他众生、其他人的心吗——比如,有贪的心你知道是‘有贪的心’……(中略)……解脱的心你知道是‘解脱的心’吗?
‘‘Api pana tvaṃ, susima, evaṃ jānanto evaṃ passanto parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāsi – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāsi…pe… vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānāsī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
563那么,须尸摩,你这样知、这样见的时候,能回忆起过去许多生世吗——比如,一生……(中略)……像这样,你能忆起过去许多生世的情状和细节吗?
‘‘Api pana tvaṃ, susima, evaṃ jānanto evaṃ passanto anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarasi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
564那么,须尸摩,你这样知、这样见的时候,能以清净超人的天眼看见众生死亡、再生……(中略)……知道众生随业流转的情形吗?
‘‘Api pana tvaṃ, susima, evaṃ jānanto evaṃ passanto dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passasi cavamāne…pe… yathākammūpage satte pajānāsī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
565那么,须尸摩,你这样知、这样见的时候,是不是超越了色界法,亲自用身体触证那些寂静的无色界解脱而安住呢?
‘‘Api pana tvaṃ, susima, evaṃ jānanto evaṃ passanto ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe, āruppā te kāyena phusitvā viharasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
566“那么,须师摩,你这样了知、这样见到的你,是不是体验到了种种神通变化——变成一个变成多个,多个变成一个;显身、隐身;穿墙、穿壁、穿山,通行无碍,就像在虚空中一样;在地里出没,就像在水中一样;在水上行走不沉,就像在地上一样;在虚空中盘腿而行,就像有翅膀的鸟一样;这样大威德、大威力的日月,你用手触碰抚摸;乃至以身体自在掌控梵天世界?”“不,大德。”
‘‘Api pana tvaṃ, susima, evaṃ jānanto evaṃ passanto anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhosi – ekopi hutvā bahudhā hosi, bahudhāpi hutvā eko hosi; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ, tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchasi, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karosi, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gacchasi, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamasi, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasasi parimajjasi, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattesī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
567“那么,须师摩,你这样了知、这样见到的你,是不是以清净、超越人耳的天耳,既能听到天界的声音,也能听到人间的声音,远的近的都能听到?”“不,大德。”
‘‘Api pana tvaṃ, susima, evaṃ jānanto evaṃ passanto dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇasi dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
568这样的话,须尸摩,这里既有这样的宣称,却又没有证得这些法的等至,这到底是怎么回事呢,须尸摩?
‘‘Ettha dāni, susima, idañca veyyākaraṇaṃ imesañca dhammānaṃ asamāpatti, idaṃ no, susima, katha’’nti?
569于是,须尸摩尊者以头面顶礼世尊的双足,对世尊说:“尊者,我犯了过错,我就像一个愚人、一个痴人、一个不善的人一样,在这样善说的法与律中,以盗法者的身份出家。尊者,请世尊为了我未来的防护,接受我的过错为过错吧。”
Atha kho āyasmā susimo bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yvāhaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye dhammatthenako pabbajito. Tassa me, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti.
570真的,须深,你确实犯了过错,就像愚笨的人、像昏昧的人、像不知善巧的人一样,在这善解说的法与律中出家,却成了一个偷法者。须深,就像一个罪犯被抓住带到国王面前,说:‘大王,这个人是罪犯,请你按意愿对他施以惩罚吧。’国王于是下令:‘来人,把他双手反绑,用粗绳牢牢捆住,剃成光头,敲响刺耳的铜锣,从一个街巷拉到另一个街巷,从一个十字路口拉到另一个十字路口,从南门带出去,在城南砍头。’国王的差役们便把他双手反绑,用粗绳牢牢捆住,剃成光头,敲响刺耳的铜锣,从一个街巷拉到另一个街巷,从一个十字路口拉到另一个十字路口,从南门带出去,在城南砍下他的头颅。须深,你认为怎样,那人会因此经历痛苦和忧恼吗?”“会的,大德。
‘‘Taggha tvaṃ, susima, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yo tvaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye dhammatthenako pabbajito. Seyyathāpi , susima, coraṃ āgucāriṃ gahetvā rañño dasseyyuṃ – ‘ayaṃ te, deva, coro āgucārī, imassa yaṃ icchasi taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya – ‘gacchatha, bho, imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindathā’ti . Tamenaṃ rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindeyyuṃ. Taṃ kiṃ maññasi, susima, api nu so puriso tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyethā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
571须深,那个人由此经历的痛苦和忧恼,与在这善解说的法与律中出家却成为偷法者所导致的果报相比,后者的苦果与剧烈果报远远超胜,而且还会导致堕入恶趣。须深,既然你已经把过错看作是过错,如法地发露改过,我们就接受你的忏悔。须深,在圣者的律法中,能看见过错是过错,如法改正,并在将来收摄防护,这就是增长。”第十经。
‘‘Yaṃ kho so, susima, puriso tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyetha . Yā evaṃ svākkhāte dhammavinaye dhammatthenakassa pabbajjā, ayaṃ tato dukkhavipākatarā ca kaṭukavipākatarā ca, api ca vinipātāya saṃvattati. Yato ca kho tvaṃ, susima, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhi hesā, susima, ariyassa vinaye yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiñca saṃvaraṃ āpajjatī’’ti. Dasamaṃ.
572其摄颂曰:
Tassuddānaṃ –
573大品第七
Mahāvaggo sattamo.
574其摄颂:
Tassuddānaṃ –
575两种由无闻者所说,以及随后子肉一段;
Dve assutavatā vuttā, puttamaṃsena cāparaṃ;
576有贪欲与及城邑,正思量与芦束经;
Atthirāgo ca nagaraṃ, sammasaṃ naḷakalāpiyaṃ;
577拘睒弥与近行法,第十由须深而说。
Kosambī upayanti ca, dasamo susimena cāti .
578沙门婆罗门品
8. Samaṇabrāhmaṇavaggo
5791. 老死经
1. Jarāmaraṇasuttaṃ
71如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。……(省略)……“比丘们,没有听闻过的凡夫,对这个由四类物质大种构成的身体,也可能会厌离、离欲、解脱。那是什么原因呢?比丘们,因为这个由四类物质大种构成的身体,能见到它的积聚、消散、拿起、放下。所以,没有听闻过的凡夫对于这个身体,也可能会厌离、离欲、解脱。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme…pe… ‘‘assutavā, bhikkhave, puthujjano imasmiṃ cātumahābhūtikasmiṃ kāyasmiṃ nibbindeyyapi virajjeyyapi vimucceyyapi. Taṃ kissa hetu? Dissati, bhikkhave , imassa cātumahābhūtikassa kāyassa ācayopi apacayopi ādānampi nikkhepanampi. Tasmā tatrāssutavā puthujjano nibbindeyyapi virajjeyyapi vimucceyyapi’’.
581比丘们,无论哪些沙门或婆罗门,了知老死,了知老死之集,了知老死之灭,了知导向老死灭之道,他们确实要超越老死而住立——这是可能的。他们了知生……乃至……行,了知行集,了知行灭,了知导向行灭之道,他们确实要超越行而住立——这是可能的。第十经。
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti te vata jarāmaraṇaṃ samatikkamma ṭhassantīti ṭhānametaṃ vijjati. Jātiṃ pajānanti…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Te vata saṅkhāre samatikkamma ṭhassantīti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Dasamaṃ.
582其摄颂:
Tassuddānaṃ –
5832-11. 生经等十经
2-11. Jātisuttādidasakaṃ
72住在沙瓦提城……(中略)……不了知生……(中略)……。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… jātiṃ nappajānanti…pe….
585(三)不了知有……(中略)……。
(3) Bhavaṃ nappajānanti…pe….
586(四)不了知取……(中略)……。
(4) Upādānaṃ nappajānanti…pe….
587他们不了知爱……(等等)
(5) Taṇhaṃ nappajānanti…pe….
588他们不了知受……(等等)
(6) Vedanaṃ nappajānanti…pe….
589他们不了知触……(等等)
(7) Phassaṃ nappajānanti…pe….
590他们不了知六处……(等等)
(8) Saḷāyatanaṃ nappajānanti…pe….
591他们不了知名色……(等等)
(9) Nāmarūpaṃ nappajānanti…pe….
592他们不了知识……(等等)
(10) Viññāṇaṃ nappajānanti…pe….
593他们对行不了知,对行的集起不了知,对行的灭尽不了知,对导向行灭尽的路不了知……他们对行了知……自己以证智证悟之后,安住其中。第十一。
(11) ‘‘Saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti…pe… saṅkhāre pajānanti…pe… sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Ekādasamaṃ.
594它的摄颂是:
Tassuddānaṃ –
595沙门婆罗门品第八
Samaṇabrāhmaṇavaggo aṭṭhamo.
596其摄颂──
Tassuddānaṃ –
597缘起十一经说,四圣谛分别;
Paccayekādasa vuttā, catusaccavibhajjanā;
598沙门婆罗门品,是因缘篇第八品。
Samaṇabrāhmaṇavaggo, nidāne bhavati aṭṭhamo.
599品的摄颂是:
Vagguddānaṃ –
600品总摄颂——
Vagguddānaṃ –
601佛陀、食、十力,卡拉罗、居士第五;
Buddho āhāro dasabalo, kaḷāro gahapatipañcamo;
602苦品、大品,第八是沙门婆罗门品。
Dukkhavaggo mahāvaggo, aṭṭhamo samaṇabrāhmaṇoti.
6039. 中间省略部分
9. Antarapeyyālaṃ
6049. 中间中略
9. Antarapeyyālaṃ
6051. 导师经
1. Satthusuttaṃ
73住在沙瓦提城……(中略)“比丘们,对于不如实了知、不如实彻见老死的人,为了对老死生起如实的智慧,他应当寻找一位老师;对于不如实了知、不如实彻见老死集的人,为了对老死集生起如实的智慧,他应当寻找一位老师;对于不如实了知、不如实彻见老死灭的人,为了对老死灭生起如实的智慧,他应当寻找一位老师;对于不如实了知、不如实彻见导向老死灭之道的人,为了对导向老死灭之道生起如实的智慧,他应当寻找一位老师。”(此为一部经)。第一。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ jarāmaraṇe yathābhūtaṃ ñāṇāya satthā pariyesitabbo; jarāmaraṇasamudayaṃ ajānatā apassatā yathābhūtaṃ jarāmaraṇasamudaye yathābhūtaṃ ñāṇāya satthā pariyesitabbo; jarāmaraṇanirodhaṃ ajānatā apassatā yathābhūtaṃ jarāmaraṇanirodhe yathābhūtaṃ ñāṇāya satthā pariyesitabbo; jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ajānatā apassatā yathābhūtaṃ jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya yathābhūtaṃ ñāṇāya satthā pariyesitabbo’’ti. (Suttanto eko). Paṭhamaṃ.
607(所有省略处都应像这样详细展开)
(Sabbesaṃ peyyālo evaṃ vitthāretabbo)
6082-11. 第二导师经等十经
2-11. Dutiyasatthusuttādidasakaṃ
609(2)比丘们,对于不如实了知、不如实彻见生的人……(中略)。
(2) Jātiṃ , bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ…pe….
610(3)比丘们,对于不如实了知、不如实彻见有的人……(中略)。
(3) Bhavaṃ, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ…pe….
611比丘们,对于取,若不如实知、如实见……(中略)
(4) Upādānaṃ, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ…pe….
612比丘们,对于爱,若不如实知、如实见……(中略)
(5) Taṇhaṃ, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ…pe….
613比丘们,对于受,若不如实知、如实见……(中略)
(6) Vedanaṃ, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ…pe….
614比丘们,对于触,若不如实知、如实见……(中略)
(7) Phassaṃ, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ…pe….
615比丘们,对于六处,若不如实知、如实见……(中略)
(8) Saḷāyatanaṃ , bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ…pe….
616比丘们,对于名色,若不如实知、如实见……(中略)
(9) Nāmarūpaṃ, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ…pe….
617比丘们,对于识,不如实了知、不如实见到的人……
(10) Viññāṇaṃ, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ…pe….
618比丘们,对于行,不如实了知、不如实见到的人,应当在行上以如实智寻求导师(作为依靠);对于行的集起,不如实了知、不如实见到的人,应当在行的集起上以如实智寻求导师;对于行的灭,不如实了知、不如实见到的人,应当在行的灭上以如实智寻求导师;对于导向行灭的道迹,不如实了知、不如实见到的人,应当在导向行灭的道迹上以如实智寻求导师。
(11) ‘‘Saṅkhāre, bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ saṅkhāresu yathābhūtaṃ ñāṇāya satthā pariyesitabbo; saṅkhārasamudayaṃ ajānatā apassatā yathābhūtaṃ saṅkhārasamudaye yathābhūtaṃ ñāṇāya satthā pariyesitabbo; saṅkhāranirodhaṃ ajānatā apassatā yathābhūtaṃ saṅkhāranirodhe yathābhūtaṃ ñāṇāya satthā pariyesitabbo; saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ajānatā apassatā yathābhūtaṃ saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya yathābhūtaṃ ñāṇāya satthā pariyesitabbo’’ti. Ekādasamaṃ.
619(应当对所有支都做成四谛模式。)
(Sabbesaṃ catusaccikaṃ kātabbaṃ).
6202-12. 学经等中略十一经
2-12. Sikkhāsuttādipeyyālaekādasakaṃ
621比丘们,对于老死,不如实了知、不如实见到的人,应当在老死上为了如实的智而修学。
(2) ‘‘Jarāmaraṇaṃ , bhikkhave, ajānatā apassatā yathābhūtaṃ jarāmaraṇe yathābhūtaṃ ñāṇāya sikkhā karaṇīyā.
622(省略。应作四谛处理。)
(Peyyālo. Catusaccikaṃ kātabbaṃ).
623比丘们,对于老死,不如实了知……应当致力……(省略)
(3) Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā…pe… yogo karaṇīyo…pe….
624比丘们,对于不了知老死的人……就必须培养意愿……
(4) Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā…pe… chando karaṇīyo…pe….
625比丘们,对于不了知老死的人……就必须培养精勤……
(5) Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā…pe… ussoḷhī karaṇīyā…pe….
626比丘们,对于不了知老死的人……就必须培养不退转……
(6) Jarāmaraṇaṃ , bhikkhave, ajānatā…pe… appaṭivānī karaṇīyā…pe….
627比丘们,对于不了知老死的人……就必须培养热忱……
(7) Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā…pe… ātappaṃ karaṇīyaṃ…pe….
628比丘们,对于不了知老死的人……就必须培养精进……
(8) Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā…pe… vīriyaṃ karaṇīyaṃ…pe….
629比丘们,对于不了知老死的人……就必须培养持续力……
(9) Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā…pe… sātaccaṃ karaṇīyaṃ…pe….
630比丘们,对于不知道老死……应该修习念……
(10) Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā…pe… sati karaṇīyā…pe….
631比丘们,对于不知道老死……应该修习正知……
(11) Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā…pe… sampajaññaṃ karaṇīyaṃ…pe….
632比丘们,对于不知道老死……应该修习不放逸……
(12) Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, ajānatā…pe… appamādo karaṇīyo…pe….
633它的摄颂是:
Tassuddānaṃ –
634中略品第九
Antarapeyyālo navamo.
635其摄颂──
Tassuddānaṃ –
636师、学与修行,意欲、精勤为第五;
Satthā sikkhā ca yogo ca, chando ussoḷhipañcamī;
637不退缩、热忱,精进、持续,这样说。
Appaṭivāni ātappaṃ, vīriyaṃ sātaccamuccati;
638以念与正知,以不放逸,明了那十二支。
Sati ca sampajaññañca, appamādena dvādasāti.
639中略诸经完
Suttantā antarapeyyālā niṭṭhitā.
640其他有十二部经,还有三千二百篇经文;
Pare te dvādasa honti, suttā dvattiṃsa satāni;
641它们是在省略重复之处,以四圣谛宣说的。
Catusaccena te vuttā, peyyālaantaramhi yeti .
642中略品偈颂完
Antarapeyyālesu uddānaṃ samattaṃ.
643因缘相应完
Nidānasaṃyuttaṃ samattaṃ.