MN 88 · 巴希帝咖经
358如是我闻：一时，世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时，阿难尊者在午前时分穿好下衣，持钵与上衣，入舍卫城托钵。他在舍卫城托钵乞食后，用过饭，从托钵处返回，便前往东园鹿母讲堂作日间静修。当时，波斯匿王正骑着一头名叫“一白莲”的象，从舍卫城出城。波斯匿王远远望见阿难尊者走来。见后，便对大臣西利瓦达说：“西利瓦达，那位可是阿难尊者？”“是的，大王，那位正是阿难尊者。”于是，波斯匿王唤来一个人，对他说：“来，你到阿难尊者那里去。到后，代我向阿难尊者双足顶礼，说：‘尊者，波斯匿王向阿难尊者双足顶礼。’并说：‘如果阿难尊者没有紧急要事，恳请尊者悲悯，稍候片刻。’”那人应道：“好的，陛下。”便遵从波斯匿王的吩咐，去到阿难尊者那里。到后，向阿难尊者问讯行礼，立于一旁。立于一旁后，那人对阿难尊者说：“尊者，波斯匿王向阿难尊者双足顶礼，并且这样说：‘如果阿难尊者没有紧急要事，恳请尊者悲悯，稍候片刻。’”阿难尊者默然应允了。于是，波斯匿王骑着象走到象所能到的地方，然后从象上下来，徒步走到阿难尊者那里。到了之后，向阿
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami divāvihārāya. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo ekapuṇḍarīkaṃ nāgaṃ abhiruhitvā sāvatthiyā niyyāti divā divassa. Addasā kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sirivaḍḍhaṃ mahāmattaṃ āmantesi – ‘‘āyasmā no eso, samma sirivaḍḍha, ānando’’ti . ‘‘Evaṃ, mahārāja, āyasmā eso ānando’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yenāyasmā ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato ānandassa pāde sirasā vandāhi – ‘rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sace kira, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṃ karaṇīyaṃ, āgametu kira, bhante, āyasmā ānando muhuttaṃ anukampaṃ upādāyā’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho so puriso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati; evañca vadeti – ‘sace kira, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṃ karaṇīyaṃ, āgametu kira, bhante, āyasmā ānando muhuttaṃ anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena. Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘sace, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṃ karaṇīyaṃ , sādhu, bhante, āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.
359那时，阿难尊者来到阿基喇瓦底河岸边；到达后，在一棵树下铺好的座位上坐下。接着，波斯匿王骑着象走到象所能到达的地方，便从象背下来，徒步走向阿难尊者；走近后，向阿难尊者问讯行礼，退立一旁。退立一旁后，波斯匿王对阿难尊者说：“尊者阿难，请在这块象毯上就座。”“不用了，大王。您坐吧，我已坐在自己的座位上了。”波斯匿王便在铺好的座位上坐下。坐定后，波斯匿王问阿难尊者：“阿难尊者，彼世尊是否会有那样的身行——那种被有智慧的沙门和婆罗门所责难的身行？”阿难尊者回答：“不会的，大王，彼世尊不会有那样的身行——那种被有智慧的沙门和婆罗门所责难的身行。”
Atha kho āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, āyasmā ānando hatthatthare nisīdatū’’ti. ‘‘Alaṃ, mahārāja. Nisīda tvaṃ; nisinno ahaṃ sake āsane’’ti. Nisīdi kho rājā pasenadi kosalo paññatte āsane. Nisajja kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṃ kāyasamācāraṃ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī’’ti ? ‘‘Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṃ kāyasamācāraṃ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
3波斯匿王又问：“那么，阿难尊者，世尊可有那样的语行……乃至意行——为沙门、婆罗门、智者所责难的意行？”阿难尊者回答：“不会，大王，世尊绝无那样的意行，为沙门、婆罗门、智者所责难。”
‘‘Kiṃ pana, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṃ vacīsamācāraṃ…pe… manosamācāraṃ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī’’ti ? ‘‘Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṃ manosamācāraṃ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
4波斯匿王说：“尊者，这真是稀有！这真是未曾有！我们未能用提问表达清楚的，阿难尊者却以回答将它圆满了。尊者，那些愚痴无知之人，不审察、不洞察，便随口评说他人的好与坏，我们不视其为实质；而尊者，那些贤智、具慧之人，经过审察、洞察之后，才评说他人的好与坏，我们才视其为实质。”
‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yañhi mayaṃ, bhante, nāsakkhimhā pañhena paripūretuṃ taṃ, bhante, āyasmatā ānandena pañhassa veyyākaraṇena paripūritaṃ. Ye te, bhante, bālā abyattā ananuvicca apariyogāhetvā paresaṃ vaṇṇaṃ vā avaṇṇaṃ vā bhāsanti, na mayaṃ taṃ sārato paccāgacchāma; ye pana te, bhante , paṇḍitā viyattā medhāvino anuvicca pariyogāhetvā paresaṃ vaṇṇaṃ vā avaṇṇaṃ vā bhāsanti, mayaṃ taṃ sārato paccāgacchāma’’.
360波斯匿王又问：“那么，阿难尊者，怎样的身行，才会被有智的沙门和婆罗门所责难？”阿难尊者回答：“大王，不善的身行。”
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro akusalo’’.
6“尊者，什么样的身行是不善的？”“大王，有过失的身行。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro akusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sāvajjo’’.
7“尊者，什么样的身行是有过失的？”“大王，有伤害的身行。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sāvajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sabyābajjho’’ .
8“尊者，什么样的身行是有伤害的？”“大王，会招致苦果的身行。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sabyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro dukkhavipāko’’.
9“尊者，什么样的身行会带来苦的果报？”“大王，那种伤害自己、伤害他人、也伤害双方的身行，它令不善法增长，善法衰减。这样的身行，正是有智慧的沙门与婆罗门所呵责的。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro dukkhavipāko’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro attabyābādhāyapi saṃvattati, parabyābādhāyapi saṃvattati, ubhayabyābādhāyapi saṃvattati tassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
10“尊者阿难，又是什么样的身行……语行……意行，不为有智慧的沙门与婆罗门所呵责呢？”“大王，善的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro…pe… manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro kusalo’’.
11“尊者，什么样的意行是不善的？”“大王，有罪过的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro akusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro sāvajjo’’.
12“尊者，怎样的意行是有罪过的呢？”“大王，会带来伤害的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro sāvajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro sabyābajjho’’.
13“尊者，怎样的意行是有伤害的呢？”“大王，凡是带来苦报的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro sabyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro dukkhavipāko’’.
14“尊者，怎样的意行会带来苦报呢？”“大王，凡是导向自我伤害、导向他人伤害、导向双方伤害，并使他的不善法增长、善法衰减的意行——这样的意行，便会受到有智的沙门与婆罗门的指责。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro dukkhavipāko’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro attabyābādhāyapi saṃvattati, parabyābādhāyapi saṃvattati, ubhayabyābādhāyapi saṃvattati tassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
15“阿难尊者，世尊是否赞叹舍弃一切不善法？”“大王，如来已舍断一切不善法，圆满具足一切善法。”
‘‘Kiṃ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ vaṇṇetī’’ti? ‘‘Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato’’ti.
361“阿难尊者，怎样的身业才不被沙门、婆罗门与智者所指责？”“大王，善的身业。”
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro kusalo’’.
17“尊者，什么是善的身业？”“大王，是无过失的身业。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro kusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro anavajjo’’.
18“尊者，怎样的身业是无过失的呢？”“大王，无害的身业。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro anavajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro abyābajjho’’.
19“尊者，怎样的身业是无恼害的呢？”“大王，能带来快乐果报的身业。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro abyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sukhavipāko’’.
20“尊者，怎样的身业能带来快乐果报呢？”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sukhavipāko’’?
21“大王，那种既不给自己带来苦恼，也不给他人带来苦恼，也不给自他双方带来苦恼的身行，能令他的不善法消退、善法增长。大王，这样的身行，就是沙门、婆罗门及智者所不责难的。”
‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro nevattabyābādhāyapi saṃvattati, na parabyābādhāyapi saṃvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati tassa akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti; evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
22“阿难尊者，那么，什么样的语行……什么样的意行，是沙门、婆罗门及智者所指责的呢？”“大王，即是不善的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro…pe… manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro akusalo’’.
23“那么，尊者，什么样的意行是善的呢？”“大王，无有过失的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro kusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro anavajjo’’.
24“尊者，怎样的意行是无过失的？”“大王，不恼害的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro anavajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro abyābajjho’’.
25“尊者，怎样的意行是不恼害的？”“大王，能带来乐果的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro abyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro sukhavipāko’’.
26“尊者，怎样的意行能带来乐果？”“大王，那种既不导向自己的恼害，也不导向他人的恼害，也不导向双方恼害的意行。对于他，不善法消退，善法增长。大王，这样的意行，便不为有智慧的沙门与婆罗门所责难。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro sukhavipāko’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro nevattabyābādhāyapi saṃvattati, na parabyābādhāyapi saṃvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati. Tassa akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti. Evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
27“阿难尊者，那么世尊是赞叹具足一切善法吗？”“大王，如来已舍断一切不善法，具足善法。”
‘‘Kiṃ pana, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ vaṇṇetī’’ti? ‘‘Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato’’ti.
362“真是殊胜啊，尊者！真是不可思议啊，尊者！阿难尊者这番话实在说得太好了。尊者，我们对阿难尊者这番善妙的开示感到满意和欢喜。正因为这样的满意和欢喜，尊者，如果阿难尊者可以接受象宝，我们就会供养阿难尊者象宝；如果阿难尊者可以接受马宝，我们就会供养阿难尊者马宝；如果阿难尊者可以接受最好的村庄，我们就会供养阿难尊者最好的村庄。只是，尊者，我们明白，这些是阿难尊者所不能接受的。尊者，我这里有一件外衣，是摩揭陀国未生怨王、韦提希之子，放在衣函中送给我的，长十六肘，宽八肘。尊者，愿阿难尊者悲悯，接受这件外衣。”“大王，不必了。我的三衣已经齐备。”
‘‘Acchariyaṃ , bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ , bhante, āyasmatā ānandena. Iminā ca mayaṃ, bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena attamanābhiraddhā. Evaṃ attamanābhiraddhā ca mayaṃ , bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena. Sace, bhante, āyasmato ānandassa hatthiratanaṃ kappeyya, hatthiratanampi mayaṃ āyasmato ānandassa dadeyyāma. Sace, bhante, āyasmato ānandassa assaratanaṃ kappeyya, assaratanampi mayaṃ āyasmato ānandassa dadeyyāma. Sace, bhante, āyasmato ānandassa gāmavaraṃ kappeyya, gāmavarampi mayaṃ āyasmato ānandassa dadeyyāma. Api ca, bhante, mayampetaṃ jānāma – ‘netaṃ āyasmato ānandassa kappatī’ti. Ayaṃ me, bhante, bāhitikā raññā māgadhena ajātasattunā vedehiputtena vatthanāḷiyā pakkhipitvā pahitā soḷasasamā āyāmena, aṭṭhasamā vitthārena . Taṃ, bhante, āyasmā ānando paṭiggaṇhātu anukampaṃ upādāyā’’ti. ‘‘Alaṃ, mahārāja, paripuṇṇaṃ me ticīvara’’nti.
29“尊者，这条阿基喇瓦底河，阿难尊者和我们都看见过。每当上游的高山降下倾盆大雨，此河便漫过两岸，奔流而去。同样，尊者，阿难尊者可以用这件外衣为自己做成三衣，而阿难尊者原来那套旧三衣，则可分给同梵行者。我想，这就如同河水漫溢一般，我们的布施功德也会这样满溢而流。尊者，请阿难尊者悲悯，接受这件外衣。”于是，阿难尊者接受了那件外衣。
‘‘Ayaṃ , bhante, aciravatī nadī diṭṭhā āyasmatā ceva ānandena amhehi ca. Yadā uparipabbate mahāmegho abhippavuṭṭho hoti, athāyaṃ aciravatī nadī ubhato kūlāni saṃvissandantī gacchati; evameva kho, bhante, āyasmā ānando imāya bāhitikāya attano ticīvaraṃ karissati. Yaṃ panāyasmato ānandassa purāṇaṃ ticīvaraṃ taṃ sabrahmacārīhi saṃvibhajissati. Evāyaṃ amhākaṃ dakkhiṇā saṃvissandantī maññe gamissati. Paṭiggaṇhātu, bhante, āyasmā ānando bāhitika’’nti. Paṭiggahesi kho āyasmā ānando bāhitikaṃ.
30这时，憍萨罗国王波斯匿对阿难尊者说：“阿难尊者，我们该告辞了，我们还有许多事务，还有许多应做之事。” “大王，既然您觉得是时候了，便请方便吧。” 于是，憍萨罗国王波斯匿对阿难尊者所说的话感到欢喜、随喜，便从座起身，向阿难尊者顶礼，右绕而去。
Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘handa ca dāni mayaṃ, bhante ānanda, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmato ānandassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
363波斯匿王离去后不久，阿难尊者便来到世尊处。他到了世尊那里，向世尊行礼后，坐于一旁。坐定之后，阿难尊者将他与波斯匿王之间的所有交谈内容，全部禀告了世尊，并将那件巴希帝咖衣供养给世尊。这时，世尊对比丘们说：“比丘们，这是憍萨罗国波斯匿王的所得，这是他的善得——波斯匿王得以见到阿难，乃至得以亲近阿难。”
Atha kho āyasmā ānando acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako ahosi raññā pasenadinā kosalena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Tañca bāhitikaṃ bhagavato pādāsi. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘lābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa, suladdhalābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa; yaṃ rājā pasenadi kosalo labhati ānandaṃ dassanāya, labhati payirupāsanāyā’’ti.
32世尊如此说毕。那些比丘们心满意足，对世尊所说法随喜赞叹。
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
33《巴希帝咖经》终 第八
Bāhitikasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.