MN 88 · 巴希帝咖经
358如是我闻：有一次，世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时，阿难尊者在午前时分穿好下衣，拿着钵和上衣，进入舍卫城托钵。他在舍卫城托钵后，吃过饭，从托钵处返回，便前往东园鹿母讲堂作日间静修。当时，波斯匿王正骑着一头名唤“一白莲”的象，在大白天从舍卫城出行。波斯匿王远远地看到阿难尊者走来。看见之后，他告诉大臣西利瓦塔：“亲爱的西利瓦塔，那位是不是阿难尊者？”“是的，大王，那位是阿难尊者。”于是，波斯匿王便唤来一个人，对他说：“来，你这个人，到阿难尊者那里去；到了以后，用我的话向阿难尊者双足顶礼——‘尊者，波斯匿王向阿难尊者双足顶礼。’并且这样说：‘如果尊贵的阿难尊者没有什么紧急的事要办，能否请阿难尊者悲悯，稍等片刻？’”那个人回应说“好的，陛下”，听从了波斯匿王的吩咐，就去到阿难尊者那里；到了之后，向阿难尊者问讯行礼，然后站在一旁。站在一旁后，那个人对阿难尊者说：“尊者，波斯匿王向阿难尊者双足顶礼；并且这样说：‘如果尊贵的阿难尊者没有什么紧急的事要办，能否请阿难尊者悲悯，稍等片刻？’”阿难尊者默然应允了。接着，波斯匿王骑着象走到象所能到的地方，然后从象上下来，徒步走到阿难尊者那里；到了之后，向阿难尊者问讯行礼，然后站在一旁。站在一旁后，波斯匿王对阿难尊者说：“如果尊贵的阿难尊者没有什么紧急的事要办，那太好了，尊者，请阿难尊者悲悯，到阿基喇瓦底河的岸边去吧。”阿难尊者默然应允了。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami divāvihārāya. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo ekapuṇḍarīkaṃ nāgaṃ abhiruhitvā sāvatthiyā niyyāti divā divassa. Addasā kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sirivaḍḍhaṃ mahāmattaṃ āmantesi – ‘‘āyasmā no eso, samma sirivaḍḍha, ānando’’ti . ‘‘Evaṃ, mahārāja, āyasmā eso ānando’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yenāyasmā ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato ānandassa pāde sirasā vandāhi – ‘rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sace kira, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṃ karaṇīyaṃ, āgametu kira, bhante, āyasmā ānando muhuttaṃ anukampaṃ upādāyā’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho so puriso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati; evañca vadeti – ‘sace kira, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṃ karaṇīyaṃ, āgametu kira, bhante, āyasmā ānando muhuttaṃ anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena. Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘sace, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṃ karaṇīyaṃ , sādhu, bhante, āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.
359于是，阿难尊者就到了阿基喇瓦底河的岸边；到了之后，在一棵树下铺好的座位上坐下。接着，波斯匿王骑着象走到象所能到的地方，然后从象上下来，徒步走到阿难尊者那里；到了之后，向阿难尊者问讯行礼，然后站在一旁。站在一旁后，波斯匿王对阿难尊者说：“尊者，请阿难尊者坐在这象毯上吧。”“可以了，大王。你坐吧，我已经坐在我自己的座位上了。”波斯匿王就在铺好的座位上坐下。坐下后，波斯匿王问阿难尊者：“阿难尊者，那位世尊，会不会有那种行为上的举止——那种会被有智慧的沙门和婆罗门责难的身的行为？”阿难尊者回答：“不会的，大王，那位世尊不会有那种行为上的举止——那种会被有智慧的沙门和婆罗门责难的身的行为。”
Atha kho āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, āyasmā ānando hatthatthare nisīdatū’’ti. ‘‘Alaṃ, mahārāja. Nisīda tvaṃ; nisinno ahaṃ sake āsane’’ti. Nisīdi kho rājā pasenadi kosalo paññatte āsane. Nisajja kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṃ kāyasamācāraṃ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī’’ti ? ‘‘Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṃ kāyasamācāraṃ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
3波斯匿王又问：“那么，阿难尊者，那位世尊会不会有那种言语上的行为……乃至……意念上的行为——那种会被有智慧的沙门和婆罗门责难的意的行为？”阿难尊者回答：“不会的，大王，那位世尊不会有那种意念上的行为——那种会被有智慧的沙门和婆罗门责难的意的行为。”
‘‘Kiṃ pana, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṃ vacīsamācāraṃ…pe… manosamācāraṃ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī’’ti ? ‘‘Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṃ manosamācāraṃ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
4波斯匿王说：“尊者，这真是稀有！尊者，这真是未曾有！尊者，那些我未能用提问来完善的，阿难尊者用他的回答将它完善了。尊者，那些愚痴、不聪明的人，没有审察、没有洞察，就去说别人的好或坏，我们不认为那有什么实质。而尊者，那些贤智、聪明、有智慧的人，在审察、洞察之后，才去说别人的好或坏，我们对那样的话才认为有实质。”
‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yañhi mayaṃ, bhante, nāsakkhimhā pañhena paripūretuṃ taṃ, bhante, āyasmatā ānandena pañhassa veyyākaraṇena paripūritaṃ. Ye te, bhante, bālā abyattā ananuvicca apariyogāhetvā paresaṃ vaṇṇaṃ vā avaṇṇaṃ vā bhāsanti, na mayaṃ taṃ sārato paccāgacchāma; ye pana te, bhante , paṇḍitā viyattā medhāvino anuvicca pariyogāhetvā paresaṃ vaṇṇaṃ vā avaṇṇaṃ vā bhāsanti, mayaṃ taṃ sārato paccāgacchāma’’.
360波斯匿王又问：“那么，阿难尊者，什么样的身的行为，是会被有智慧的沙门和婆罗门责难的？”“大王，那种不善的身的行为。”
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro akusalo’’.
6“那么，尊者，什么样的身的行为是不善的？”“大王，那种有过失的身的行为。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro akusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sāvajjo’’.
7“尊者，什么样的身行是有罪过的呢？” “大王，那种会带来伤害的身行。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sāvajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sabyābajjho’’ .
8“尊者，什么样的身行会带来伤害呢？” “大王，那种会招来苦报的身行。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sabyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro dukkhavipāko’’.
9“尊者，什么样的身行会招来苦报呢？” “大王，那种会导致伤害自己、伤害他人、也伤害双方的身行。它会让不善的品质增长，善的品质衰退。这样的身行，就是会被有智慧的沙门和婆罗门所指责的。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro dukkhavipāko’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro attabyābādhāyapi saṃvattati, parabyābādhāyapi saṃvattati, ubhayabyābādhāyapi saṃvattati tassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
10“那么，尊者阿难，什么样的语行……什么样的意行，是有智慧的那些沙门和婆罗门所不责难的呢？” “大王，善的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro…pe… manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro kusalo’’.
11“尊者，什么样的意行是不善的呢？” “大王，那种有罪过的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro akusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro sāvajjo’’.
12“尊者，什么样的意行是有罪过的呢？” “大王，那种会带来伤害的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro sāvajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro sabyābajjho’’.
13“尊者，那么，什么是有害的意业呢？”“大王，凡是带来苦报的意业，就是有害的。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro sabyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro dukkhavipāko’’.
14“尊者，什么是带来苦报的意业呢？”“大王，凡是那种意业，它既导向自己的苦恼，也导向他人的苦恼，也导向两者的苦恼，并且他的不善法增长，善法衰退——大王，像这样的意业，就会被有智慧的各门修行人指责。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro dukkhavipāko’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro attabyābādhāyapi saṃvattati, parabyābādhāyapi saṃvattati, ubhayabyābādhāyapi saṃvattati tassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
15“阿难尊者，那位世尊是不是赞叹舍弃一切不善法呢？”“大王，如来已经舍断了一切不善法，并且圆满具足了一切善法。”
‘‘Kiṃ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ vaṇṇetī’’ti? ‘‘Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato’’ti.
361“阿难尊者，那么，什么是不被有智慧的各门修行人指责的身业呢？”“大王，是善的身业。”
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro kusalo’’.
17“尊者，什么是善的身业呢？”“大王，是无过失的身业。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro kusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro anavajjo’’.
18“尊者，什么是无过失的身业呢？”“大王，是无害的身业。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro anavajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro abyābajjho’’.
19“那么，尊者，什么样的身行是无恼害的呢？” “大王，能导向快乐果报的身行。”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro abyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sukhavipāko’’.
20“那么，尊者，什么样的身行是能导向快乐果报的呢？”
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sukhavipāko’’?
21“大王，那种既不导向自己的苦恼，也不导向他人的苦恼，也不导向两者的苦恼的身行——它让他的不善法衰退，善法增长。大王，这样的身行，就是有智慧的那些沙门和婆罗门所不责难的。”
‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro nevattabyābādhāyapi saṃvattati, na parabyābādhāyapi saṃvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati tassa akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti; evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
22“阿难尊者，那么，什么样的语行……什么样的意行，会被有智慧的沙门和婆罗门所指责呢？” “大王，那种不善的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro…pe… manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro akusalo’’.
23“那么，尊者，什么样的意行是善的呢？” “大王，无过失的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro kusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro anavajjo’’.
24“那么，尊者，什么样的意行是无过失的呢？” “大王，无恼害的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro anavajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro abyābajjho’’.
25“尊者，那么，什么样的意行是没有害的呢？” “大王，那种有快乐果报的意行。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro abyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro sukhavipāko’’.
26“尊者，那么，什么样的意行是有快乐果报的呢？” “大王，那种既不导向自己的苦恼，也不导向他人的苦恼，也不导向两者的苦恼的意行。他的不善法在消退，善法在增长。大王，这样的意行，就是不会被有智慧沙门、婆罗门所责难的。”
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro sukhavipāko’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro nevattabyābādhāyapi saṃvattati, na parabyābādhāyapi saṃvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati. Tassa akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti. Evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
27“阿难尊者，那么世尊是赞叹一切善法的具足吗？” “大王，如来已经舍断一切不善法，具足了善法。”
‘‘Kiṃ pana, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ vaṇṇetī’’ti? ‘‘Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato’’ti.
362“太奇妙了，尊者！太不可思议了，尊者！阿难尊者的这番话说得实在太好了。尊者，我们对阿难尊者这番善妙的开示感到满意和欢喜。因为这样满意和欢喜，尊者，如果阿难尊者可以接受象宝，我们就会供养阿难尊者象宝；如果阿难尊者可以接受马宝，我们就会供养阿难尊者马宝；如果阿难尊者可以接受最好的村庄，我们就会供养阿难尊者最好的村庄。只是，尊者，我们也知道：这些东西是阿难尊者不能接受的。尊者，我这里有一件外衣，是摩揭陀国的阿阇世王、韦提希之子，放在衣函里送给我的，它有十六肘长，八肘宽。尊者，愿阿难尊者出于怜悯，接受这件外衣吧。” “大王，不必了，我的三衣已经齐全了。”
‘‘Acchariyaṃ , bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ , bhante, āyasmatā ānandena. Iminā ca mayaṃ, bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena attamanābhiraddhā. Evaṃ attamanābhiraddhā ca mayaṃ , bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena. Sace, bhante, āyasmato ānandassa hatthiratanaṃ kappeyya, hatthiratanampi mayaṃ āyasmato ānandassa dadeyyāma. Sace, bhante, āyasmato ānandassa assaratanaṃ kappeyya, assaratanampi mayaṃ āyasmato ānandassa dadeyyāma. Sace, bhante, āyasmato ānandassa gāmavaraṃ kappeyya, gāmavarampi mayaṃ āyasmato ānandassa dadeyyāma. Api ca, bhante, mayampetaṃ jānāma – ‘netaṃ āyasmato ānandassa kappatī’ti. Ayaṃ me, bhante, bāhitikā raññā māgadhena ajātasattunā vedehiputtena vatthanāḷiyā pakkhipitvā pahitā soḷasasamā āyāmena, aṭṭhasamā vitthārena . Taṃ, bhante, āyasmā ānando paṭiggaṇhātu anukampaṃ upādāyā’’ti. ‘‘Alaṃ, mahārāja, paripuṇṇaṃ me ticīvara’’nti.
29“尊者，这条阿基喇瓦底河，阿难尊者和我们都看到了。每当上游的山上降下倾盆大雨时，这条阿基喇瓦底河就会漫过两岸，奔流而去。同样的道理，尊者，阿难尊者用这件外衣为自己做成三衣，而阿难尊者原来那套旧三衣，则会分给同修梵行的人。我想，这样就如同河水漫溢一般，我们的布施功德也会这样满溢而去。尊者，请阿难尊者接受这件外衣吧。” 于是，阿难尊者接受了那件外衣。
‘‘Ayaṃ , bhante, aciravatī nadī diṭṭhā āyasmatā ceva ānandena amhehi ca. Yadā uparipabbate mahāmegho abhippavuṭṭho hoti, athāyaṃ aciravatī nadī ubhato kūlāni saṃvissandantī gacchati; evameva kho, bhante, āyasmā ānando imāya bāhitikāya attano ticīvaraṃ karissati. Yaṃ panāyasmato ānandassa purāṇaṃ ticīvaraṃ taṃ sabrahmacārīhi saṃvibhajissati. Evāyaṃ amhākaṃ dakkhiṇā saṃvissandantī maññe gamissati. Paṭiggaṇhātu, bhante, āyasmā ānando bāhitika’’nti. Paṭiggahesi kho āyasmā ānando bāhitikaṃ.
30那时，拘萨罗国王波斯匿对阿难尊者说：“尊者阿难，现在我们要告辞了，我们还有很多事务，还有许多该做的事。” “大王，现在您觉得是时候了，就请便吧。” 于是，拘萨罗国王波斯匿对阿难尊者的开示感到欢喜、随喜，便从座位上起身，向阿难尊者顶礼，右绕之后离开了。
Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘handa ca dāni mayaṃ, bhante ānanda, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmato ānandassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
363波斯匿王离开后不久，阿难尊者就去见世尊。到了之后，他向世尊行礼，然后坐在一边。坐定后，阿难尊者把他与波斯匿王之间的全部对话内容，一一禀告了世尊，并将那件巴希帝咖衣供养给世尊。这时，世尊对比丘们说：“比丘们，这是拘萨罗国波斯匿王的获得，这是他的善得——波斯匿王得以见到阿难，得以亲近阿难。”
Atha kho āyasmā ānando acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako ahosi raññā pasenadinā kosalena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Tañca bāhitikaṃ bhagavato pādāsi. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘lābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa, suladdhalābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa; yaṃ rājā pasenadi kosalo labhati ānandaṃ dassanāya, labhati payirupāsanāyā’’ti.
32世尊说了以上这番话。那些比丘们内心欢喜，对世尊所说的话感到随喜赞叹。
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
33巴希帝咖经完 第八
Bāhitikasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.