MN 83 · 玛嘎迭瓦经
308如是我闻：一时，世尊住在弥体喇的玛哈德瓦芒果林。那时，世尊在某处显现微笑。那时，具寿阿难生起这样的想法：「什么是因，什么是缘，使世尊显现微笑？如来不会无因地显现微笑。」那时，具寿阿难整理好衣服，向世尊合掌，对世尊这样说：「尊者，什么是因，什么是缘，使世尊显现微笑？如来不会无因地显现微笑。」「阿难，过去世，就在这弥体喇，有一位名叫玛哈德瓦的国王，如法的法王，住于法的大王；对婆罗门、居士们，在城镇与乡村中行法；在十四日、十五日与半月的第八日守持伍波萨他。那时，阿难，玛哈德瓦王在许多年、许多百年、许多千年过去之后，召唤理发师：『朋友理发师，当你看见我头上生出白发时，你应该告诉我。』『是的，天神。』阿难，理发师应诺了玛哈德瓦王。阿难，理发师在许多年、许多百年、许多千年过去之后，看见玛哈德瓦王头上生出白发。看见后，对玛哈德瓦王这样说：『天神的天使已经出现了，头上可见生出白发。』『那么，朋友理发师，你用镊子好好地拔出那些白发，放在我的手掌中。』『是的，天神。』阿难，理发师应诺了玛哈德瓦王后，用镊子好好地拔出那些白发，放在玛哈德瓦王的手掌中。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mithilāyaṃ viharati maghadevaambavane . Atha kho bhagavā aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. Atha kho āyasmā ānando ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. ‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imissāyeva mithilāyaṃ rājā ahosi maghadevo nāma dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassa. Atha kho, ānanda, rājā maghadevo bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi – ‘yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena rañño maghadevassa sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna rājānaṃ maghadevaṃ etadavoca – ‘pātubhūtā kho devassa devadūtā, dissanti sirasmiṃ palitāni jātānī’ti. ‘Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṃ patiṭṭhāpehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā rañño maghadevassa añjalismiṃ patiṭṭhāpesi.
309“阿难，很久以前，就在这弥体喇城，有一位国王名叫玛嘎迭瓦。他是如法的法王，立足于法的大王，无论在婆罗门和居士中，还是在城镇与乡村的人们中，都依法而行。他还在每半月的十四、十五和初八日持守布萨戒。阿难，经过很多年、很多百年、很多千年后，玛嘎迭瓦王召唤理发师：‘亲爱的理发师，当你看到我头上长出白发时，就告诉我。’‘是的，大王。’阿难，理发师这样回答玛嘎迭瓦王。阿难，经过很多年、很多百年、很多千年后，理发师看到了玛嘎迭瓦王头上长出了白发。看到后，他对玛嘎迭瓦王说：‘大王，天神的使者已经显现了，头上可以见到白发生出来了。’‘那么，亲爱的理发师，你用镊子小心地把那些白发拔下来，放在我合着的手掌里。’‘是的，大王。’阿难，理发师应允了玛嘎迭瓦王，用镊子小心地拔下那些白发，放在了玛嘎迭瓦王合着的手掌里。”
‘‘Atha kho, ānanda, rājā maghadevo kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘pātubhūtā kho me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi – yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosī’ti. Atha kho, ānanda, rājā maghadevo kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi.
3“阿难，接着，玛嘎迭瓦王赐予理发师一个最好的村庄，又让人请来年长的王子，对他说：‘亲爱的王子，天神的使者已经在我身上显现了，头上可以见到白发生出来了。我享受过人间的欲乐，现在是追寻天界欲乐的时候了。来吧，亲爱的王子，你来接管这个王国。我呢，将剃除须发，穿上袈裟，从在家走向出家。所以，亲爱的王子，当你也看到头上长出白发时，就赐予理发师一个最好的村庄，妥善地教导年长的王子继承王政后，剃除须发，穿上袈裟，从在家走向出家。你应该继承我建立的这个善行传统，不要做我这个传统的最后之人。亲爱的王子，当有一代人还在时，如果这个善行传统中断了，那么他就成了那些人的最后之人。所以，亲爱的王子，我对你这样说：你应该继承我建立的这个善行传统，不要做我的最后之人。’阿难，于是，玛嘎迭瓦王赐予理发师一个最好的村庄，妥善地教导年长的王子继承王政后，就在这玛哈德瓦芒果林剃除须发，穿上袈裟，从在家走向出家了。他以与慈俱行之心遍满一个方向而住，同样第二个方向，同样第三个方向，同样第四个方向；如此向上、向下、横向、遍及一切处、将自己等同于一切，以广大的、增上的、无量的、无怨恨的、无害的与慈俱行之心遍满一切世界而住。他以与悲俱行之心…以与喜俱行之心…以与舍俱行之心遍满一个方向而住，同样第二个方向，同样第三个方向，同样第四个方向；如此向上、向下、横向、遍及一切处、将自己等同于一切，以广大的、增上的、无量的、无怨恨的、无害的与舍俱行之心遍满一切世界而住。”
‘‘Rājā kho panānanda, maghadevo caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
310「那时，阿难，玛哈德瓦王的儿子在许多年、许多百年、许多千年过去之后，召唤理发师：『朋友理发师，当你看见我头上生出白发时，你应该告诉我。』『是的，天神。』阿难，理发师应诺了玛哈德瓦王的儿子。阿难，理发师在许多年、许多百年、许多千年过去之后，看见玛哈德瓦王的儿子头上生出白发。看见后，对玛哈德瓦王的儿子这样说：『天神的天使已经出现了，头上可见生出白发。』『那么，朋友理发师，你用镊子好好地拔出那些白发，放在我的手掌中。』『是的，天神。』阿难，理发师应诺了玛哈德瓦王的儿子后，用镊子好好地拔出那些白发，放在玛哈德瓦王的儿子的手掌中。
‘‘Atha kho rañño, ānanda, maghadevassa putto bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi – ‘yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kho āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa puttassa paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena rañño maghadevassa puttassa sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna rañño maghadevassa puttaṃ etadavoca – ‘pātubhūtā kho devassa devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātānī’ti. ‘Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṃ patiṭṭhāpehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa puttassa paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā rañño maghadevassa puttassa añjalismiṃ patiṭṭhāpesi.
5「那时，阿难，摩诃提瓦王的儿子给予咖巴咖理发师村庄的恩赐后，召唤长子王子，对他这样说：『亲爱的王子，天使已对我显现；我看见头上生出白发；我已享受了人间的诸欲；现在是寻求天界诸欲的时候了。来吧，亲爱的王子，你来继承这个王国。而我将剃除须发，披上袈裟衣，从在家出家成为非家。那么，亲爱的王子，当你也看见头上生出白发时，那时给予咖巴咖理发师村庄的恩赐后，善加教导长子王子治理王国，剃除须发，披上袈裟衣，从在家出家成为非家。你应继续我所建立的这个善行，不要成为我的最后之人。亲爱的王子，在人的世代相续中，若这样的善行被断绝，他就是他们的最后之人。因此，亲爱的王子，我这样对你说：你应继续我所建立的这个善行，不要成为我的最后之人。』那时，阿难，摩诃提瓦王的儿子给予咖巴咖理发师村庄的恩赐后，善加教导长子王子治理王国，就在这摩诃提瓦芒果园，剃除须发，披上袈裟衣，从在家出家成为非家。他以与慈俱行之心遍满一方而住，如是第二方，如是第三方，如是第四方；如是上、下、横，对一切处，对一切有情，以与慈俱行之心，广大、无量、无怨、无害遍满而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心遍满一方而住，如是第二方，如是第三方，如是第四方；如是上、下、横，对一切处，对一切有情，以与舍俱行之心，广大、无量、无怨、无害遍满而住。阿难，摩诃提瓦王的儿子游戏了八万四千年的童子游戏，执行了八万四千年的副王职务，执行了八万四千年的王政，就在这摩诃提瓦芒果园，从在家出家成为非家，行梵行八万四千年。他修习了四梵住，身坏命终后，往生梵天界。」
‘‘Atha kho, ānanda, rañño maghadevassa putto kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘pātubhūtā kho, me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi – yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosī’ti. Atha kho, ānanda, rañño maghadevassa putto kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Rañño kho panānanda, maghadevassa putto caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
311“阿难，接着，玛嘎迭瓦王的儿子赐予理发师一个最好的村庄，又让人请来年长的王子，对他说：‘亲爱的王子，天神的使者已经在我身上显现了，头上可以见到白发生出来了。我享受过人间的欲乐，现在是追寻天界欲乐的时候了。来吧，亲爱的王子，你来接管这个王国。我呢，将剃除须发，穿上袈裟，从在家走向出家。所以，亲爱的王子，当你也看到头上长出白发时，就赐予理发师一个最好的村庄，妥善地教导年长的王子继承王政后，剃除须发，穿上袈裟，从在家走向出家。你应该继承我建立的这个善行传统，不要做我这个传统的最后之人。亲爱的王子，当有一代人还在时，如果这个善行传统中断了，那么他就成了那些人的最后之人。所以，亲爱的王子，我对你这样说：你应该继承我建立的这个善行传统，不要做我的最后之人。’阿难，于是，玛嘎迭瓦王的儿子赐予理发师一个最好的村庄，妥善地教导年长的王子继承王政后，就在这玛哈德瓦芒果林剃除须发，穿上袈裟，从在家走向出家了。他以与慈俱行之心遍满一个方向而住，同样第二个方向，同样第三个方向，同样第四个方向；如此向上、向下、横向、遍及一切处、将自己等同于一切，以广大的、增上的、无量的、无怨恨的、无害的与慈俱行之心遍满一切世界而住。他以与悲俱行之心…以与喜俱行之心…以与舍俱行之心遍满一个方向而住，同样第二个方向，同样第三个方向，同样第四个方向；如此向上、向下、横向、遍及一切处、将自己等同于一切，以广大的、增上的、无量的、无怨恨的、无害的与舍俱行之心遍满一切世界而住。阿难，玛嘎迭瓦王的儿子做了八万四千年的王子之乐，执掌了八万四千年的副王权，统治了八万四千年的王国，又在这玛哈德瓦芒果林从在家出家后，修了八万四千年的梵行。他修习了四梵住，在身体崩坏、死后，投生到了梵天界。”
‘‘Rañño kho panānanda, maghadevassa puttapaputtakā tassa paramparā caturāsītirājasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃsu. Te mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu. Caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷiṃsu, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresuṃ, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresuṃ, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā brahmacariyamacariṃsu. Te cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpagā ahesuṃ. Nimi tesaṃ rājā pacchimako ahosi dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassa.
312阿难，在过去，当三十三天众聚集在善法堂集会时，他们之间生起了这样的谈论：‘诸位，韦提希人真是有福啊！诸位，韦提希人真是善得利益啊！他们有尼弥王这样一位如法、依法而立的法王、大王；他在婆罗门与居士中、在市镇与乡村中行持正法；并在每个半月的十四日、十五日、初八日持守布萨。’ 那时，阿难，帝释天王对三十三天众说：‘诸位贤友，你们想见尼弥王吗？’ ‘贤友，我们想见尼弥王。’ 那时，阿难，正值十五日布萨日，尼弥王洗了头，受持布萨，升登到最上的华美宫殿上坐着。于是，阿难，帝释天王——就像一位大力士能屈伸臂膀那样快——就在三十三天中消失了，出现在了尼弥王面前。接着，阿难，帝释天王对尼弥王这样说：‘大王，您有福了！大王，您善得利益了！大王，三十三天众聚集在善法堂，如此赞叹着您：“诸位，韦提希人真是有福啊！诸位，韦提希人真是善得利益啊！他们有尼弥王这样一位如法、依法而立的法王、大王；他在婆罗门与居士中、在市镇与乡村中行持正法；并在每个半月的十四日、十五日、初八日持守布萨。” 大王，三十三天众想见您。大王，我为您派遣一辆由千匹良马牵引的骏马车来吧。大王，请安稳地登上这天乘吧。’ 阿难，尼弥王以沉默表示了同意。
‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’ti. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘iccheyyātha no tumhe, mārisā, nimiṃ rājānaṃ daṭṭhu’nti? ‘Icchāma mayaṃ, mārisa, nimiṃ rājānaṃ daṭṭhu’nti. Tena kho pana, ānanda, samayena nimi rājā tadahuposathe pannarase sīsaṃnhāto uposathiko uparipāsādavaragato nisinno hoti. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – devesu tāvatiṃsesu antarahito nimissa rañño pamukhe pāturahosi. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo nimiṃ rājānaṃ etadavoca – ‘lābhā te, mahārāja, suladdhaṃ te, mahārāja. Devā, mahārāja, tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ kittayamānarūpā sannisinnā – ‘‘lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’’ti. Devā te, mahārāja, tāvatiṃsā dassanakāmā. Tassa te ahaṃ, mahārāja, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ pahiṇissāmi; abhiruheyyāsi, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, nimi rājā tuṇhībhāvena.
313那时，阿难，帝释天王知道尼弥王同意后——就像一位大力士能屈伸臂膀那样快——从尼弥王面前消失，又在三十三天中出现了。接着，阿难，帝释天王对车夫马答利说：‘来吧，亲爱的马答利，套好千匹良马牵引的骏马车，去尼弥王那里，这样告诉他：大王，这辆千匹良马牵引的骏马车，是帝释天王派遣来的。大王，请安稳地登上这天乘吧。’ 阿难，车夫马答利应声答道：‘是，尊者。’他套好千匹良马牵引的骏马车，来到尼弥王那里，这样说道：‘大王，这辆千匹良马牵引的骏马车，是帝释天王派遣来的。大王，请安稳地登上这天乘吧。不过，大王，请问我带您走哪条路呢？是走那条让作恶者体验恶业果报的路，还是走那条让行善者体验善业果报的路？’ ‘马答利，两条路都带我看看吧。’ 阿难，车夫马答利便将尼弥王引进了善法堂。阿难，帝释天王远远看见尼弥王来了。看见后，他对尼弥王这样说：‘来吧，大王。欢迎您，大王。大王，三十三天众想见您，他们聚集在善法堂如此赞叹着您：“诸位，韦提希人真是有福啊！诸位，韦提希人真是善得利益啊！他们有尼弥王这样一位如法、依法而立的法王、大王；他在婆罗门与居士中、在市镇与乡村中行持正法；并在每个半月的十四日、十五日、初八日持守布萨。” 大王，三十三天众想见您。大王，就以天神的威德力，在天界中享乐吧。’ ‘够了，贤友。请把我送回弥体喇城那里去吧。我将在那里继续在婆罗门与居士中、在市镇与乡村中行持正法；并在每个半月的十四日、十五日、初八日持守布萨。’
‘‘Atha kho, ānanda, sakko devānamindo nimissa rañño adhivāsanaṃ viditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – nimissa rañño pamukhe antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadehi – ayaṃ te, mahārāja, sahassayutto ājaññaratho sakkena devānamindena pesito; abhiruheyyāsi, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno’ti. ‘Evaṃ, bhaddantavā’ti kho, ānanda, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ upasaṅkamitvā etadavoca – ‘ayaṃ te, mahārāja, sahassayutto ājaññaratho sakkena devānamindena pesito; abhiruha, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno. Api ca, mahārāja, katamena taṃ nemi, yena vā pāpakammā pāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedenti, yena vā kalyāṇakammā kalyāṇakammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedentī’ti? ‘Ubhayeneva maṃ, mātali, nehī’ti. Sampavesesi kho, ānanda, mātali, saṅgāhako nimiṃ rājānaṃ sudhammaṃ sabhaṃ. Addasā kho, ānanda, sakko devānamindo nimiṃ rājānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna nimiṃ rājānaṃ etadavoca – ‘ehi kho, mahārāja. Svāgataṃ, mahārāja. Devā te dassanakāmā, mahārāja, tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ kittayamānarūpā sannisinnā – ‘‘lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’’ti. Devā te, mahārāja, tāvatiṃsā dassanakāmā . Abhirama, mahārāja, devesu devānubhāvenā’ti. ‘Alaṃ, mārisa, tattheva maṃ mithilaṃ paṭinetu. Tathāhaṃ dhammaṃ carissāmi brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasāmi cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’ti.
314那时，阿难，帝释天王对车夫马答利说：‘来吧，亲爱的马答利，套好千匹良马牵引的骏马车，把尼弥王送回弥体喇城那里去。’ 阿难，车夫马答利应声答道：‘是，尊者。’他套好千匹良马牵引的骏马车，把尼弥王送回了弥体喇城那里去。阿难，在那里，尼弥王继续在婆罗门与居士中、在市镇与乡村中行持正法，并在每个半月的十四日、十五日、初八日持守布萨。阿难，就这样过了很多年、很多百年、很多千年后，尼弥王对他的理发师说：‘亲爱的理发师，如果你看到我头上长出白发，就告诉我。’ 阿难，理发师回答尼弥王说：‘是，大王。’ 过了很多年、很多百年、很多千年后，阿难，理发师看见了尼弥王头上长出了白发。看见后，他对尼弥王说：‘大王，天神的使者出现了，您头上能看到白发了。’ ‘那么，亲爱的理发师，用镊子小心地把那些白发拔出来，放在我手心里吧。’ 阿难，理发师回答尼弥王‘是，大王’后，用镊子小心地把那些白发拔出来，放在了尼弥王的手心里。那时，阿难，尼弥王把一个最好的村庄赏赐给理发师，然后派人召来他最年长的王子，这样说道：‘亲爱的王子，我的天神的使者出现了，头上能看到白发了。我已经享尽了人间的欲乐。现在是寻求天界妙欲的时候了。来吧，亲爱的王子，你来接手这个王位吧。我呢，将剃除须发，穿上袈裟衣，从在家生活出家，去过无家的生活。亲爱的王子，因此，当你也看到头上长出白发时，就该赏赐理发师一个最好的村庄，妥善地教导最年长的王子治国之道后，剃除须发，穿上袈裟衣，从在家生活出家，去过无家的生活。你应该将此由我安立的善行传统传承下去，不要做我的最后之人。亲爱的王子，当这个人间世代延续时，若这种善行传统中断了，那个人就是这个传统的最后之人。所以，亲爱的王子，我对你这样说：你应该将此由我安立的善行传统传承下去，不要做我的最后之人。’
‘‘Atha kho, ānanda, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ tattheva mithilaṃ paṭinehī’ti. ‘Evaṃ, bhaddantavā’ti kho, ānanda, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ tattheva mithilaṃ paṭinesi. Tatra sudaṃ, ānanda, nimi rājā dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca, uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassāti. Atha kho, ānanda, nimi rājā bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi – ‘yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako nimissa rañño paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena nimissa rañño sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna nimiṃ rājānaṃ etadavoca – ‘pātubhūtā kho devassa devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātānī’ti. ‘Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṃ patiṭṭhāpehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako nimissa rañño paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā nimissa rañño añjalismiṃ patiṭṭhāpesi. Atha kho, ānanda, nimi rājā kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘pātubhūtā kho me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi – ‘yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosī’ti.
315那时，阿难，尼弥王把一个最好的村庄赏赐给了理发师，妥善地教导最年长的王子治国之道后，就在这玛哈德瓦芒果林中，剃除须发，穿上袈裟衣，从在家生活出家，去过无家的生活了。他住于以慈俱行之心遍满一方，如此第二方、第三方、第四方；这样，他住于以广大、崇高、无量、无怨恨、无恼害的慈俱行之心，遍满上下、横向、一切处、一切世间的全部。以悲俱行之心……以喜俱行之心……以舍俱行之心遍满一方，如此第二方、第三方、第四方；这样，他住于以广大、崇高、无量、无怨恨、无恼害的舍俱行之心，遍满上下、横向、一切处、一切世间的全部。然而，阿难，尼弥王享童子乐八万四千年，作副王八万四千年，治理国家八万四千年，就在这玛哈德瓦芒果林中，从在家出家过无家生活，修梵行八万四千年。他修习了四梵住之后，身坏命终，投生到了梵天界。但是，阿难，尼弥王有个名叫咖喇拉佳那咖的儿子。他没有从在家生活出家过无家的生活。他中断了那个善行传统。他就成了那些人的最后之人。
‘‘Atha kho, ānanda, nimi rājā kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Nimi kho, panānanda, rājā caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi. Nimissa kho panānananda , rañño kaḷārajanako nāma putto ahosi. Na so agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ samucchindi. So tesaṃ antimapuriso ahosi.
316阿难，你可能会这样想：‘那时候建立那个善行传统的玛嘎迭瓦王，一定是别人吧？’ 但是，阿难，你不应该这样认为。那时候的玛嘎迭瓦王，就是我。是我建立了那个善行传统，我安立了那个善行传统，后来的人们传承了它。可是，阿难，那个善行传统不导向厌离、不导向离贪、不导向灭尽、不导向寂止、不导向证智、不导向正觉、不导向涅槃，仅仅导向往生梵天界。而现在，阿难，我安立了这个善行传统，它纯粹地导向厌离、导向离贪、导向灭尽、导向寂止、导向证智、导向正觉、导向涅槃。现在，阿难，我安立的哪个善行传统纯粹地导向厌离、导向离贪、导向灭尽、导向寂止、导向证智、导向正觉、导向涅槃呢？就是这个圣八正道，也就是：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。阿难，这就是现在由我所安立的、纯粹导向厌离、导向离贪、导向灭尽、导向寂止、导向证智、导向正觉、导向涅槃的善行传统。因此，阿难，我对你们这样说：你们应该将此由我安立的善行传统传承下去，不要做那最后之人。阿难，当这个人间世代延续时，若这种善行传统中断了，那个人就是这个传统的最后之人。所以，阿难，我对你们这样说：你们应该将此由我安立的善行传统传承下去，不要做那最后之人。’
‘‘Siyā kho pana te, ānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena rājā maghadevo ahosi, yena taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihita’nti . Na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena rājā maghadevo ahosiṃ. (Ahaṃ taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihiniṃ,) mayā taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ; pacchimā janatā anuppavattesi. Taṃ kho panānanda, kalyāṇaṃ vattaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva brahmalokūpapattiyā. Idaṃ kho panānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Katamañcānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo , sammāsati, sammāsamādhi. Idaṃ kho, ānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Taṃ vo ahaṃ, ānanda, evaṃ vadāmi – ‘yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvattha’. Yasmiṃ kho, ānanda, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ vo ahaṃ, ānanda, evaṃ vadāmi – ‘yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvatthā’’’ti.
12世尊说了以上这番话。阿难尊者心中欢喜，对世尊的所说感到愉悦。
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
13玛嘎迭瓦经完 第三
Maghadevasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.