MN 81 · 陶师经
282如是我闻：一时，世尊与一个大比丘僧团一起在憍萨罗国游行。那时，世尊离开道路，于一处露出微笑。这时，阿难尊者心想：“世尊露出微笑，是何原因、是何因缘呢？如来不会无缘无故微笑。”于是，阿难尊者将袈裟搭在一肩，向世尊合掌，对世尊说：“尊者，世尊露出微笑，是何原因、是何因缘呢？如来不会无缘无故微笑。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. Atha kho āyasmā ānando ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. ‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imasmiṃ padese vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso. Vegaḷiṅgaṃ kho, ānanda, gāmanigamaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṃ ovadatī’’ti. Atha kho āyasmā ānando catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tena hi, bhante, bhagavā nisīdatu ettha. Ayaṃ bhūmipadeso dvīhi arahantehi sammāsambuddhehi paribhutto bhavissatī’’ti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
2“阿难，在过去，这里曾有一个名叫韦嘎喇林嘎的村镇，富足、繁荣、人口众多，居民稠密。阿难，迦叶佛——那位阿罗汉、正自觉者，便依傍着韦嘎喇林嘎村镇安住。阿难，正是在此处，那是迦叶佛、阿罗汉、正自觉者的僧园。阿难，正是在此处，迦叶佛、阿罗汉、正自觉者为比丘僧团敷座说法。”
‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imasmiṃ padese vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso. Vegaḷiṅgaṃ kho, ānanda, gāmanigamaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṃ ovadati.
283“阿难，在韦嘎喇林嘎村镇，有一位名叫嘎帝咖拉的陶师，是迦叶佛、阿罗汉、正自觉者的侍者，也是最首要的侍者。阿难，陶师嘎帝咖拉有一位名叫乔帝巴喇的青年至友。那时，陶师嘎帝咖拉对青年乔帝巴喇说：‘来吧，亲爱的乔帝巴喇，我们去拜见迦叶佛、阿罗汉、正自觉者。在我心中，能得见那位世尊、阿罗汉、正自觉者是极为殊胜的。’听了这话，阿难，青年乔帝巴喇对陶师嘎帝咖拉说：‘够了，亲爱的嘎帝咖拉，去见那秃头沙门有何意义呢？’第二次，阿难……乃至……第三次，阿难，陶师嘎帝咖拉对青年乔帝巴喇这样说：‘来吧，亲爱的乔帝巴喇，我们去拜见迦叶佛、阿罗汉、正自觉者。在我心中，能得见那位世尊、阿罗汉、正自觉者是极为殊胜的。’即便如此，第三次，阿难，青年乔帝巴喇仍然对陶师嘎帝咖拉这样说：‘够了，亲爱的嘎帝咖拉，去见那秃头沙门有何意义呢？’‘那么，亲爱的乔帝巴喇，我们去河边沐浴，带上擦身粉。’‘好的，朋友。’阿难，青年乔帝巴喇答应了陶师嘎帝咖拉。”
‘‘Vegaḷiṅge kho, ānanda, gāmanigame ghaṭikāro nāma kumbhakāro kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko. Ghaṭikārassa kho, ānanda, kumbhakārassa jotipālo nāma māṇavo sahāyo ahosi piyasahāyo. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Evaṃ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Dutiyampi kho, ānanda…pe… tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? ‘Tena hi, samma jotipāla, sottisināniṃ ādāya nadiṃ gamissāma sināyitu’nti. ‘Evaṃ sammā’ti kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikārassa kumbhakārassa paccassosi. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo sottisināniṃ ādāya nadiṃ agamaṃsu sināyituṃ’.
284那时，阿难，陶师嘎帝咖拉对青年乔帝巴喇说道：“朋友乔帝巴喇，迦叶佛、阿拉汉、正自觉者的寺院就在不远处。朋友乔帝巴喇，我们一同去拜见迦叶佛、阿拉汉、正自觉者吧。在我看来，得见那位世尊、阿拉汉、正自觉者，是极为殊胜的事。”听了这话，阿难，青年乔帝巴喇便对陶师嘎帝咖拉说：“且止吧，朋友嘎帝咖拉。为何要去见那个秃头沙门呢？”第二次，阿难……乃至……第三次，阿难，陶师嘎帝咖拉对青年乔帝巴喇如此说道：“朋友乔帝巴喇，迦叶佛、阿拉汉、正自觉者的寺院就在不远处。朋友乔帝巴喇，我们一同去拜见迦叶佛、阿拉汉、正自觉者……”第三次，阿难，青年乔帝巴喇依旧这样对陶师嘎帝咖拉说：“且止吧，朋友嘎帝咖拉。为何要去见那个秃头沙门呢？”于是，阿难，陶师嘎帝咖拉拽住青年乔帝巴喇的腰带，说道：“朋友乔帝巴喇，迦叶佛、阿拉汉、正自觉者的寺院就在不远处。朋友乔帝巴喇，我们一同去拜见迦叶佛、阿拉汉、正自觉者吧。在我看来，得见那位世尊、阿拉汉、正自觉者，是极为殊胜的事。”那时，阿难，青年乔帝巴喇解开腰带，转身对陶师嘎帝咖拉说：“且止吧，朋友嘎帝咖拉。为何要去见那个秃头沙门呢？”接着，阿难，陶师嘎帝咖
‘‘Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Evaṃ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Dutiyampi kho, ānanda…pe… tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ ovaṭṭikāyaṃ parāmasitvā etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ovaṭṭikaṃ vinivaṭṭetvā ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ sīsaṃnhātaṃ kesesu parāmasitvā etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma . Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Atha kho, ānanda, jotipālassa māṇavassa etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Yatra hi nāmāyaṃ ghaṭikāro kumbhakāro ittarajacco samāno amhākaṃ sīsaṃnhātānaṃ kesesu parāmasitabbaṃ maññissati; na vatidaṃ kira orakaṃ maññe bhavissatī’ti; ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘yāvatādohipi , samma ghaṭikārā’ti? ‘Yāvatādohipi, samma jotipāla. Tathā hi pana me sādhusammataṃ tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. ‘Tena hi, samma ghaṭikāra, muñca; gamissāmā’ti.
285“那时，阿难，陶师嘎帝咖拉与青年乔帝巴喇一同前往迦叶佛、阿拉汉、正自觉者处。到后，陶师嘎帝咖拉顶礼迦叶佛、阿拉汉、正自觉者，坐于一旁。青年乔帝巴喇则与迦叶佛、阿拉汉、正自觉者相互问候，彼此交谈亲切有礼之语后，也坐于一旁。坐定后，阿难，陶师嘎帝咖拉对迦叶佛、阿拉汉、正自觉者这样说：‘尊者，这位是我的朋友，我亲密的友伴——青年乔帝巴喇。愿世尊为他说法。’于是，阿难，迦叶佛、阿拉汉、正自觉者便以法语开示、教导、激励、鼓舞陶师嘎帝咖拉与青年乔帝巴喇，令他们欢喜。那时，阿难，陶师嘎帝咖拉与青年乔帝巴喇，在得到迦叶佛、阿拉汉、正自觉者以法语开示、教导、激励、鼓舞后，对迦叶佛、阿拉汉、正自觉者所说感到欢喜、随喜，便从座起身，顶礼迦叶佛、阿拉汉、正自觉者，右绕之后离去。”
‘‘Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Jotipālo pana māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘ayaṃ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo. Imassa bhagavā dhammaṃ desetū’ti. Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho ghaṭikārañca kumbhakāraṃ jotipālañca māṇavaṃ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.
286“那时，阿难，青年乔帝巴喇对陶师嘎帝咖拉这样说：‘嘎帝咖拉，你听闻了这法，难道还不从在家而出家，过无家生活吗？’‘亲爱的乔帝巴喇，难道你不清楚？我要奉养我那盲眼年迈的父母啊。’‘既然这样，嘎帝咖拉，那我便从在家而出家，去过无家生活。’于是，阿难，陶师嘎帝咖拉与青年乔帝巴喇又一同前往迦叶佛、阿拉汉、正自觉者处。到后，顶礼迦叶佛、阿拉汉、正自觉者，坐于一旁。坐定后，阿难，陶师嘎帝咖拉对迦叶佛、阿拉汉、正自觉者这样说：‘尊者，这位是我的朋友，我亲密的友伴——青年乔帝巴喇。愿世尊度他出家。’阿难，青年乔帝巴喇便在迦叶佛、阿拉汉、正自觉者座下出家，并受具足戒。”
‘‘Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘imaṃ nu tvaṃ, samma ghaṭikāra, dhammaṃ suṇanto atha ca pana agārasmā anagāriyaṃ na pabbajissasī’ti? ‘Nanu maṃ, samma jotipāla, jānāsi, andhe jiṇṇe mātāpitaro posemī’ti? ‘Tena hi, samma ghaṭikāra, ahaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṃsu ; upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘ayaṃ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo. Imaṃ bhagavā pabbājetū’ti. Alattha kho, ānanda, jotipālo māṇavo kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ.
287那时，阿难，迦叶佛、阿拉汉、正自觉者，在乔帝巴喇学童受具足戒未久——尚不满半月——于韦嘎喇林嘎随心而住之后，便向波罗奈方向启程游化。他一路次第游行，最后抵达波罗奈，安住于仙人堕处的鹿野苑。阿难，迦尸王奇奇听闻：‘据说迦叶佛、阿拉汉、正自觉者已至波罗奈，正安住于仙人堕处的鹿野苑。’于是，阿难，迦尸王奇奇命人备好种种上等车乘，自己登上一辆最胜之车，率领盛大仪仗，乘着一辆又一车上好车乘从波罗奈城出城，前去拜见迦叶佛、阿拉汉、正自觉者。车乘行至车路所及之处，他便下车，步行来至迦叶佛面前，向迦叶佛礼敬后，坐于一面。阿难，迦尸王奇奇就坐后，迦叶佛便以法语为他开示、劝勉、鼓舞，令其心生欢喜。那时，阿难，奇奇国王得到迦叶佛的法语开示、劝勉、鼓舞而得欢喜，便对世尊说：‘尊者，愿世尊与比丘僧团明日接受我的饭食供养。’阿难，迦叶佛默然受请。奇奇国王了知世尊已接受，便从座而起，向迦叶佛礼敬，右绕之后离去。那夜过后，奇奇国王在自己的宫殿中备办了种种精美硬食与软食，尤其是拣去黑粒的精白米饭，并配以各种汤品与菜肴，然后遣人向迦叶佛禀报时间：‘尊者，时已至，饭食已备。’
‘‘Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho acirūpasampanne jotipāle māṇave aḍḍhamāsupasampanne vegaḷiṅge yathābhirantaṃ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena bārāṇasī tadavasari. Tatra sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye . Assosi kho, ānanda, kikī kāsirājā – ‘kassapo kira bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bārāṇasiṃ anuppatto bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye’ti. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi bārāṇasiyā niyyāsi mahaccarājānubhāvena kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho, ānanda, kikiṃ kāsirājānaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tuṇhībhāvena. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapassa bhagavato sammāsambuddhassa adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā paṇḍupuṭakassa sālino vigatakāḷakaṃ anekasūpaṃ anekabyañjanaṃ, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kālaṃ ārocāpesi – ‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’nti.
288阿难，那时迦叶佛、阿拉汉、正自觉者在午前穿好下衣，持钵着衣，来到迦尸国奇奇王的宫殿。抵达后，与比丘僧团一起在铺设好的座位上坐下。阿难，奇奇国王亲手以种种精美的硬食与软食，供养以佛陀为首的比丘僧团，令大众满足饱足。阿难，当迦叶佛用完餐、放下钵，奇奇国王便取了一张较低的座位，坐在一旁。坐下后，他对迦叶佛这样说：‘尊者，世尊，请您接受我在波罗奈的雨安居，我将这样供养僧团。’世尊回答：‘够了，大王，我已经定好雨安居的住处了。’第二次，阿难，奇奇国王又对迦叶佛这样说：‘尊者，世尊，请您接受我在波罗奈的雨安居，我将这样供养僧团。’世尊仍回答：‘够了，大王，我已经定好雨安居的住处了。’第三次，阿难，奇奇国王再次对迦叶佛这样说：‘尊者，世尊，请您接受我在波罗奈的雨安居，我将这样供养僧团。’世尊还是回答：‘够了，大王，我已经定好雨安居的住处了。’阿难，那时，奇奇国王心生异想，忧恼起来：‘迦叶佛不接受我在波罗奈的雨安居。’于是他对迦叶佛、阿拉汉说：‘尊者，还有谁比我更护持您呢？’
‘‘Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kikissa kāsirañño nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṃ vassāvāsaṃ; evarūpaṃ saṅghassa upaṭṭhānaṃ bhavissatī’ti. ‘Alaṃ, mahārāja. Adhivuttho me vassāvāso’ti. Dutiyampi kho, ānanda… tatiyampi kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṃ vassāvāsaṃ; evarūpaṃ saṅghassa upaṭṭhānaṃ bhavissatī’ti. ‘Alaṃ, mahārāja. Adhivuttho me vassāvāso’ti. Atha kho, ānanda, kikissa kāsirañño ‘na me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṃ vassāvāsa’nti ahudeva aññathattaṃ , ahu domanassaṃ. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘atthi nu kho, bhante, añño koci mayā upaṭṭhākataro’ti?
9世尊说道：“大王，有一处名为韦嘎喇林嘎的村镇，那里住着一位名叫嘎帝咖拉的陶师。他是我的侍者，是最上等的侍者。大王，您因为迦叶佛、阿拉汉、正自觉者未曾应允您在波罗奈的雨安居，而生起不满与忧愁；陶师嘎帝咖拉却不会生起这种心的变异，也永远不会生起。大王，陶师嘎帝咖拉已皈依佛、皈依法、皈依僧。他远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离酒类等导致放逸的麻醉品。大王，陶师嘎帝咖拉对佛具足不可坏净，对法具足不可坏净，对僧具足不可坏净，并且具足圣者所称赞的戒行。大王，陶师嘎帝咖拉对苦无疑，对苦的集起无疑，对苦的息灭无疑，对导向苦灭的道无疑。大王，陶师嘎帝咖拉一日一食，修习梵行，持戒善良，德性纯厚。大王，陶师嘎帝咖拉已舍弃摩尼宝与黄金，远离金银。大王，陶师嘎帝咖拉不持杵，不亲手掘地。凡是河岸崩塌处，或是被老鼠翻掘处，他便以扁担挑来那里的泥土，制成陶器，然后这样说：‘谁想要，便放些碎米、碎绿豆、碎豌豆在此，喜欢什么就取走什么。’”
‘‘‘Atthi, mahārāja, vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo. Tattha ghaṭikāro nāma kumbhakāro; so me upaṭṭhāko aggupaṭṭhāko. Tuyhaṃ kho pana, mahārāja, na me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṃ vassāvāsanti attheva aññathattaṃ, atthi domanassaṃ. Tayidaṃ ghaṭikārassa kumbhakārassa natthi ca na ca bhavissati. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme aveccappasādena samannāgato, saṅghe aveccappasādena samannāgato, ariyakantehi sīlehi samannāgato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro dukkhe nikkaṅkho, dukkhasamudaye nikkaṅkho, dukkhanirodhe nikkaṅkho, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nikkaṅkho. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro ekabhattiko brahmacārī sīlavā kalyāṇadhammo. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro nikkhittamaṇisuvaṇṇo apetajātarūparajato . Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pannamusalo na sahatthā pathaviṃ khaṇati . Yaṃ hoti kūlapaluggaṃ vā mūsikukkaro vā taṃ kājena āharitvā bhājanaṃ karitvā evamāha – ‘‘ettha yo icchati taṇḍulapaṭibhastāni vā muggapaṭibhastāni vā kaḷāyapaṭibhastāni vā nikkhipitvā yaṃ icchati taṃ haratū’’ti. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro andhe jiṇṇe mātāpitaro poseti. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
289“大王，有一次，我住在那名为韦嘎喇林嘎的村镇。那时，我在午前时分披好下衣，持钵与衣，前往陶师嘎帝咖拉的父母家。到了之后，我对嘎帝咖拉的父母说：‘请问，那位跋伽婆去哪里了？’他们回答说：‘尊者，您的侍者出门去了。请您自己取锅里的饭，自己取汁里的汤来用吧。’我于是从锅里取了饭，从汁里取了汤，用完餐后便起身离去。大王，陶师嘎帝咖拉回来后，来到父母跟前问道：‘谁从锅里取了饭，从汁里取了汤，用完餐后起身离去了？’父母说：‘孩子，是迦叶佛、阿拉汉、正自觉者从锅里取了饭，从汁里取了汤，用完餐后起身离去了。’大王，那时陶师嘎帝咖拉心中这般思惟：‘这真是我所得的利益，真是我所得的大善利，迦叶佛竟对我如此信赖！’大王，那时陶师嘎帝咖拉半月不离喜乐，他的父母七日不离喜乐。”
‘‘‘Ekamidāhaṃ , mahārāja, samayaṃ vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Atha khvāhaṃ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṃ – ‘‘handa, ko nu kho ayaṃ bhaggavo gato’’ti? ‘‘Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko antokumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjā’’ti. Atha khvāhaṃ, mahārāja, kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ . Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ko kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Kassapo, tāta, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati , sattāhaṃ mātāpitūnaṃ.
290还有一次，大王，我住在那个名叫韦嘎喇林嘎的村镇。我在午前时分穿好下衣，持钵与衣，来到陶师嘎帝咖拉的父母家。到了之后，我对嘎帝咖拉的父母说：“请问，那位圣者到何处去了？”他们答道：“尊者，您的侍者出门了，请尊者自己从碗中取粥，从汁中取汤享用吧。”于是我从碗中取了粥，从汁中取了汤，吃完便起身离去。大王，陶师嘎帝咖拉回来后，来到父母面前，问道：“谁从碗里取了粥，从汁里取了汤，吃完起身走了？”父母回答：“孩子，是迦叶佛、阿拉汉、正自觉者从碗里取了粥，从汁里取了汤，吃完起身走了。”大王，那时陶师嘎帝咖拉心中这样想：“这真是我的得益，真是我的善得，迦叶佛竟如此信任我。”大王，那时陶师嘎帝咖拉半月充满喜悦；他的父母，七天充满喜悦。
‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Atha khvāhaṃ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṃ – ‘‘handa, ko nu kho ayaṃ bhaggavo gato’’ti? ‘‘Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko anto kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjā’’ti. Atha khvāhaṃ, mahārāja, kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ko kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Kassapo, tāta, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati, sattāhaṃ mātāpitūnaṃ.
291还有一次，大王，我就住在那韦嘎喇林嘎的村镇。当时我的茅舍漏雨。大王，我便对诸比丘说：“诸比丘，你们去陶师嘎帝咖拉的住处看看，有没有草。”大王，那些比丘回答我：“尊者，陶师嘎帝咖拉的住处没有草，但他的工棚顶上有草。”我说：“诸比丘，去把陶师嘎帝咖拉工棚顶上的草取下来。”大王，那些比丘便将工棚顶上的草取了下来。大王，那时嘎帝咖拉的父母问那些比丘：“是谁在取工棚顶上的草？”诸比丘说：“姐妹，是迦叶佛的茅舍漏雨。”他们便说：“拿去吧，尊者们，拿去吧。”大王，陶师嘎帝咖拉回来后，来到父母面前，问道：“谁把工棚顶上的草取下来了？”父母回答：“孩子，是诸比丘，听说迦叶佛的茅舍漏雨了。”大王，那时陶师嘎帝咖拉心中这样想：“这真是我的得益，真是我的善得，迦叶佛竟如此信任我。”大王，那时陶师嘎帝咖拉半月充满喜悦；他的父母，七天充满喜悦。而那座工棚，整整三个月就这样露天敞着，天都不曾下雨。大王，陶师嘎帝
‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Tena kho pana samayena kuṭi ovassati. Atha khvāhaṃ, mahārāja, bhikkhū āmantesiṃ – ‘‘gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṃ jānāthā’’ti. Evaṃ vutte, mahārāja, te bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘‘natthi kho, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṃ, atthi ca khvāssa āvesane tiṇacchadana’’ nti. ‘‘Gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ uttiṇaṃ karothā’’ti. Atha kho te, mahārāja, bhikkhū ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ uttiṇamakaṃsu. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro te bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘ke āvesanaṃ uttiṇaṃ karontī’’ti? ‘‘Bhikkhū, bhagini, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī’’ti. ‘‘Haratha, bhante, haratha, bhadramukhā’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ke āvesanaṃ uttiṇamakaṃsū’’ti? ‘‘Bhikkhū, tāta, kassapassa kira bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati, sattāhaṃ mātāpitūnaṃ. Atha kho, mahārāja, āvesanaṃ sabbantaṃ temāsaṃ ākāsacchadanaṃ aṭṭhāsi, na devotivassi . Evarūpo ca, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro’ti. ‘Lābhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa, suladdhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa yassa bhagavā evaṃ abhivissattho’’’ti.
292那时，阿难，迦尸国国王奇奇差人给陶师伽帝迦罗送来大约五百车米，是那种名为潘度铺答的上等稻米，还有相配的佐料。于是，阿难，国王的使者来到陶师伽帝迦罗面前，对他这样说：“尊者，这些是迦尸国国王奇奇送来的大约五百车潘度铺答米，以及相配的佐料。请尊者收下吧。”伽帝迦罗说：“国王事务繁多，有诸多要务。于我而言，那些米仍归国王所有便已足够。”阿难，你或许会这样想：“那时的乔帝巴喇学童，必定是别人吧。”但阿难，切勿这样认为。那时的乔帝巴喇学童，正是我。
‘‘Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā ghaṭikārassa kumbhakārassa pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni pāhesi paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṃ. Atha kho te, ānanda, rājapurisā ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘imāni kho, bhante, pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni kikinā kāsirājena pahitāni paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṃ. Tāni, bhante, paṭiggaṇhathā’ti . ‘Rājā kho bahukicco bahukaraṇīyo. Alaṃ me! Raññova hotū’ti. Siyā kho pana te, ānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena jotipālo māṇavo ahosī’ti. Na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena jotipālo māṇavo ahosi’’nti.
14这是世尊所说。阿难尊者满心欢喜，对世尊的教说信受随喜。
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
15《陶师经》第一终。
Ghaṭikārasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.