MN 80 · 韦卡那萨经
278如是我闻：有一次，世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时，游方者韦卡那萨来到世尊那里。到了之后，与世尊互相问候。彼此问候完那些适宜而令人铭记的话语后，他站在一旁。站在一旁的游方者韦卡那萨在世尊面前发出感叹：'这是最胜的色，这是最胜的色！'
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho vekhanaso paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho vekhanaso paribbājako bhagavato santike udānaṃ udānesi – ‘‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’’ti.
2'卡吒那啊，你为何这样说——这是最胜的色，这是最胜的色呢？卡吒那啊，那个最胜的色，到底是什么呢？'
‘‘Kiṃ pana tvaṃ, kaccāna, evaṃ vadesi – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’ti? Katamo, kaccāna, so paramo vaṇṇo’’ti?
3'乔达摩先生啊，因为没有其他任何色比它更优胜、更殊妙，所以它就是那个最胜的色。'
‘‘Yasmā, bho gotama, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
4'可是，卡吒那啊，你说的那个没有任何其他色比它更优胜、更殊妙的色，到底是什么呢？'
‘‘Katamo pana so, kaccāna, vaṇṇo yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’’ti?
5'乔达摩先生啊，因为没有其他任何色比它更优胜、更殊妙，所以它就是那个最胜的色。'
‘‘Yasmā, bho gotama, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
6'卡吒那啊，你这番话恐怕要说很久了——你说：乔达摩先生啊，因为没有其他任何色比它更优胜、更殊妙，所以它就是那个最胜的色，但你却没有指明那种色。卡吒那啊，就像有一个人这样说：我想要、我欲求这个地区中最美的女人。旁人就这么问他：喂，老兄，你想要、欲求的那个地区的绝世美女，你知道她是刹帝利女、婆罗门女、吠舍女，还是首陀罗女吗？这样被问，他说：不知道。旁人又这么问他：喂，老兄，你想要、欲求的那个地区的绝世美女，你知道她叫什么名字、什么家族吗？……是高挑、矮小还是中等身材？是黝黑、棕黄，还是金色的皮肤吗？……她住在某村、某镇还是某城吗？这样被问，他说：不知道。旁人就这么问他：喂，老兄，你所不知道、不曾见过的，你却想要它、欲求它吗？这样被问，他说：是的。'
‘‘Dīghāpi kho te esā, kaccāna, phareyya – ‘yasmā, bho gotama, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesi. Seyyathāpi, kaccāna, puriso evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī, taṃ icchāmi taṃ kāmemī’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ ‘evaṃnāmā evaṃgottāti vāti…pe… dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti… amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’’’ti? Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
7“卡恰那，你认为如何，如果情况如此，那个人的说法不就是没有实证的空话吗？”“的确，乔达摩先生，如果情况如此，那个人的说法确实是没有实证的空话。”“正是如此，卡恰那，你说‘乔达摩先生，既然没有其它更优越、更精妙的色，那个就是最上的色’，但你却指明不了那种色。”“乔达摩先生，就像一颗琉璃宝珠，美丽、出身好、有八个切面、经过精细打磨，放在淡黄色的绒布上，闪闪发亮、光彩夺目，有着这样的色，自我就健康地存在，死后也是如此。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kaccāna, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti. ‘‘Evameva kho tvaṃ, kaccāna, ‘yasmā, bho gotama, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi; tañca vaṇṇaṃ na paññapesī’’ti. ‘‘Seyyathāpi, bho gotama, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, evaṃ vaṇṇo attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti.
279“卡恰那，你认为如何，是那颗放在淡黄色绒布上闪闪发亮、光彩夺目的琉璃宝珠，还是那在夜晚黑暗昏沉中飞舞的萤火虫，这两者的色相比，哪一种更优胜、更精妙呢？”“乔达摩先生，这夜晚黑暗昏沉中飞舞的萤火虫，它在两者的色相比中更优胜、更精妙。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kaccāna, yo vā maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bho gotama, rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako, ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
9“卡恰那，你认为如何，是那夜晚黑暗昏沉中飞舞的萤火虫，还是那夜晚黑暗昏沉中点燃的油灯，这两者的色相比，哪一种更优胜、更精妙呢？”“乔达摩先生，这夜晚黑暗昏沉中点燃的油灯，它在两者的色相比中更优胜、更精妙。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kaccāna, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo, imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bho gotama, rattandhakāratimisāya telappadīpo, ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
10“卡恰那，你认为如何，是那夜晚黑暗昏沉中点燃的油灯，还是那夜晚黑暗昏沉中燃烧的大火堆，这两者的色相比，哪一种更优胜、更精妙呢？”“乔达摩先生，这夜晚黑暗昏沉中燃烧的大火堆，它在两者的色相比中更优胜、更精妙。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kaccāna, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bho gotama, rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
11“卡恰那，你认为如何，是那夜晚黑暗昏沉中燃烧的大火堆，还是那在雨季后秋季晴朗无云的天空里，凌晨时分出现的晨星，这两者的色相比，哪一种更优胜、更精妙呢？”“乔达摩先生，这雨季后秋季晴朗无云的天空里，凌晨时分出现的晨星，它在两者的色相比中更优胜、更精妙。”“卡恰那，你认为如何，是那雨季后秋季晴朗无云的天空里，凌晨时分出现的晨星，还是那在十五布萨日晴朗无云的天空中，半夜高悬的月亮，这两者的色相比，哪一种更优胜、更精妙呢？”“乔达摩先生，这十五布萨日晴朗无云的天空中，半夜高悬的月亮，它在两者的色相比中更优胜、更精妙。”“卡恰那，你认为如何，是那十五布萨日晴朗无云的天空中，半夜高悬的月亮，还是那在雨季后秋季晴朗无云的天空中，正午时分高悬的太阳，这两者的色相比，哪一种更优胜、更精妙呢？”“乔达摩先生，这雨季后秋季晴朗无云的天空中，正午时分高悬的太阳，它在两者的色相比中更优胜、更精妙。”“卡恰那，在这些之上，还有更多、数量远为庞大的天神，他们的光明让这些日月都相形见绌，对此我了知。尽管如此，我却不会说：‘既然没有其它更优越、更精妙的色，那个就是最上的色。’但你，卡恰那，却说‘那种比萤火虫更低劣、更可厌的色，就是最上的色’，而你又指明不了那种色。
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kaccāna, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bho gotama, rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kaccāna, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando, imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bho gotama, tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando, ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kaccāna, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando, yo vā vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo, imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bho gotama, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti. ‘‘Ato kho te, kaccāna, bahū hi bahutarā devā ye imesaṃ candimasūriyānaṃ ābhā nānubhonti, tyāhaṃ pajānāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro ca paṇītataro ca natthī’ti. Atha ca pana tvaṃ, kaccāna, ‘yvāyaṃ vaṇṇo kiminā khajjopanakena nihīnataro ca patikiṭṭhataro ca so paramo vaṇṇo’ti vadesi; tañca vaṇṇaṃ na paññapesi’’.
280“卡恰那，有这五种欲功德。是哪五种？眼能认知的、让人喜爱渴望、悦意可心、与欲相关、能激发贪染的色；耳能认知的、让人喜爱渴望、悦意可心、与欲相关、能激发贪染的声……鼻能认知的香……舌能认知的味……身能认知的触，让人喜爱渴望、悦意可心、与欲相关、能激发贪染的。卡恰那，这就是五种欲功德。卡恰那，依靠这五种欲功德而生起的快乐和喜悦，这就称为欲乐。所以说，从诸欲而有欲乐，从诸欲乐中，那个最顶级的乐，在那里被宣说为欲中最上的乐。”
‘‘Pañca kho ime, kaccāna, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, kaccāna, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, kaccāna, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ idaṃ vuccati kāmasukhaṃ. Iti kāmehi kāmasukhaṃ, kāmasukhā kāmaggasukhaṃ tattha aggamakkhāyatī’’ti.
13听了这话，游方者韦卡那萨对世尊这么说：“真是稀有啊，乔达摩先生！真是不可思议啊，乔达摩先生！乔达摩先生说得真是好极了：‘从那些欲求产生了欲乐，从欲乐中，欲中最上乐是最高的，在那里被宣称为最上。’ —— ‘乔达摩先生啊，从那些欲求产生了欲乐，从欲乐中，欲中最上乐是最高的，在那里被宣称为最上。’ —— “卡恰那，你持有不同的见解、不同的认可、不同的喜好、不同的修行、不同的师承，所以，你很难了知什么是欲求，什么是欲乐，什么是欲中最上乐。卡恰那，只有那些烦恼已尽、修行圆满、应做已做、放下了重担、达成了真正目标、彻底摧毁了生命束缚、通过究竟智而解脱的阿拉汉比丘们，他们才能了知这些 —— 什么是欲求，什么是欲乐，什么是欲中最上乐。”
Evaṃ vutte, vekhanaso paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ bhotā gotamena – ‘kāmehi kāmasukhaṃ, kāmasukhā kāmaggasukhaṃ tattha aggamakkhāyatī’ti. (‘Kāmehi, bho gotama, kāmasukhaṃ, kāmasukhā kāmaggasukhaṃ, tattha aggamakkhāyatī’ti) – ‘‘dujjānaṃ kho etaṃ, kaccāna, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrayogena aññatrācariyakena – kāmā vā kāmasukhaṃ vā kāmaggasukhaṃ vā. Ye kho te, kaccāna, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññā vimuttā te kho etaṃ jāneyyuṃ – kāmā vā kāmasukhaṃ vā kāmaggasukhaṃ vā’’ti.
281听了这话，游方者韦卡那萨变得恼怒不悦，他诋毁着世尊，轻视着世尊，攻击着世尊，心里想着‘沙门乔达摩要出丑了’，便对世尊这么说：“正是这样，世间有一些沙门和婆罗门，既不了知过去，也不看见未来，却宣称‘我们确知：生已尽，梵行已立，应作已作，不再有来生。’他们这些言论，到头来不过是闹剧一场，不过是空有其名，不过是空洞无物，不过是徒劳无益罢了。” “卡恰那，对于那些不了知过去，也不看见未来，却宣称‘我们确知：生已尽，梵行已立，应作已作，不再有来生’的沙门和婆罗门，他们的确会遭到如法的反驳。不过，卡恰那，暂且不提过去，也暂且不提未来。让一个有智慧的人来，不狡诈、不虚伪、品格正直，我就教导他，就为他开示法义。当一个人按照教导去实践时，用不了多久，他自己就会亲自知道、亲自见到：‘确实，束缚就是这样被彻底解开的，也就是从无明的束缚中解脱。’ 卡恰那，这就好比一个年幼、娇弱的婴儿，仰面躺着，被细线在脖子等五个地方捆住。随着他长大，感官逐渐成熟，那些捆缚自然就松开脱落了。这时，他会知道自己‘已经解脱了’，但当时并不知道什么是‘束缚’。同样地，卡恰那，让一个有智慧的人来，不狡诈、不虚伪、品格正直，我就教导他，就为他开示法义。当一个人按照教导去实践时，用不了多久，他自己就会亲自知道、亲自见到：‘确实，束缚就是这样被彻底解开的，也就是从无明的束缚中解脱。’”
Evaṃ vutte, vekhanaso paribbājako kupito anattamano bhagavantaṃyeva khuṃsento bhagavantaṃyeva vambhento bhagavantaṃyeva vadamāno ‘‘samaṇo gotamo pāpito bhavissatī’’ti bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘evameva panidhekacce samaṇabrāhmaṇā ajānantā pubbantaṃ, apassantā aparantaṃ atha ca pana ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti – pajānāmā’ti – paṭijānanti . Tesamidaṃ bhāsitaṃ hassakaṃyeva sampajjati, nāmakaṃyeva sampajjati, rittakaṃyeva sampajjati, tucchakaṃyeva sampajjatī’’ti. ‘‘Ye kho te, kaccāna, samaṇabrāhmaṇā ajānantā pubbantaṃ , apassantā aparantaṃ, ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti – pajānāmā’ti – paṭijānanti; tesaṃ soyeva sahadhammiko niggaho hoti. Api ca, kaccāna, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno nacirasseva sāmaññeva ñassati sāmaṃ dakkhiti – evaṃ kira sammā bandhanā vippamokkho hoti, yadidaṃ avijjā bandhanā. Seyyathāpi, kaccāna, daharo kumāro mando uttānaseyyako kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho assa suttabandhanehi; tassa vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya tāni bandhanāni mucceyyuṃ; so mokkhomhīti kho jāneyya no ca bandhanaṃ . Evameva kho, kaccāna, etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi; yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno nacirasseva sāmaññe ñassati , sāmaṃ dakkhiti – ‘evaṃ kira sammā bandhanā vippamokkho hoti, yadidaṃ avijjā bandhanā’’’ti.
15听了这话，游方者韦卡那萨对世尊这么说：“太美妙了，乔达摩先生！……（省略皈依文）……请乔达摩先生接受我为在家弟子，从今天起，直到生命终结，我都归依于您。”
Evaṃ vutte, vekhanaso paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
16以下是它的撮要偈：
Tassuddānaṃ –
17韦卡那萨经完 第十
Vekhanasasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
18游方者品完 第三
Paribbājakavaggo niṭṭhito tatiyo.
19其摄颂——
Tassuddānaṃ –
20白莲、火聚、粗衣、长爪，接着是跋罗陀婆阇族人；
Puṇḍarī-aggisaha-kathināmo, dīghanakho puna bhāradvājagotto;
21三达迦、优陀夷、蒙地亚之子，末尼迦，还有这位卡恰那，这些都收录在殊胜品中。
Sandakaudāyimuṇḍikaputto, maṇiko tathākaccāno varavaggo.