← 中部目录

MN 79 · 小萨咖卢达夷经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 46 段 · 打开交互阅读器

269如是我闻:有一次,世尊住在王舍城的竹林精舍,那是个喂养松鼠的地方。在那时,游方者萨咖卢达夷正与一大群游方者一起,住在孔雀庇护所的游方者园里。那时,世尊在上午穿好衣服,拿着衣钵,进入王舍城去乞食。但世尊心里想:“现在进城乞食还太早。不如我去孔雀庇护所的游方者园,去见游方者萨咖卢达夷吧。”于是,世尊就朝着孔雀庇护所的游方者园走去了。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako moranivāpe paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena moranivāpo paribbājakārāmo yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho bhagavā yena moranivāpo paribbājakārāmo tenupasaṅkami.
2就在那时,游方者萨咖卢达夷正和一大群游方者大众坐着,他们高声喧哗、噪杂吵嚷,谈论着各种各样毫无意义的世俗闲话,比如:谈论国王、谈论盗贼、谈论大臣、谈论军队、谈论危险、谈论战争、谈论食物、谈论饮料、谈论衣服、谈论床具、谈论花环、谈论香料、谈论亲戚、谈论车辆、谈论村庄、谈论集镇、谈论城市、谈论国土、谈论女人、谈论英雄、谈论街头巷尾的流言、谈论井边取水处的琐事、谈论死去的先人、谈论各种杂事、谈论世界的起源、谈论海洋的起源,以及谈论有与无等等。游方者萨咖卢达夷看见世尊从远处走来。看见之后,他让自己那群人安静下来,说道:“诸位,请保持安静!诸位,不要发出声音!这位沙门乔达摩来了。那位尊者喜欢安静,并且称赞安静。或许他看见我们这群人安静,就会想到要过来这里。”于是,那些游方者便都沉默下来。
Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā. Addasā kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇo gotamo āgacchati; appasaddakāmo kho pana so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Atha kho te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ .
270于是,世尊走到游方者萨咖卢达夷那里。游方者萨咖卢达夷对世尊这样说:“来吧,尊者世尊!欢迎您,尊者世尊!尊者世尊,您真是很久没来这儿了,今天终于来了。尊者世尊,请坐;这里已经铺好了座位。”世尊便在铺好的座位上坐下。游方者萨咖卢达夷也拿了一张较低的座位,坐在一边。世尊对坐在一边的游方者萨咖卢达夷说:“乌达夷,你们刚才坐在一起谈论什么话题呢?你们被打断没说完的话又是什么?”乌达夷说:“尊者,我们刚才谈论的那个话题就先搁一边吧。那个话题,尊者世尊以后要听到也并不难。尊者,当我不在的时候,这群人坐着就会谈论各种各样毫无意义的世俗闲话。但是,尊者,当我和这群人在一起的时候,他们就坐着,只抬头看着我的脸,心想:‘沙门乌达夷将为我们说法,我们要听。’然而,尊者,当世尊您来到这群人中间时,我和这群人就都坐着,抬头看着世尊您的脸,心里想着:‘世尊将为我们说法,我们要听。’”
Atha kho bhagavā yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā; idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Sakuludāyīpi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sakuludāyiṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kāya nuttha, udāyi, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Tiṭṭhatesā, bhante, kathā yāya mayaṃ etarahi kathāya sannisinnā. Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya. Yadāhaṃ, bhante, imaṃ parisaṃ anupasaṅkanto homi athāyaṃ parisā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentī nisinnā hoti; yadā ca kho ahaṃ, bhante, imaṃ parisaṃ upasaṅkanto homi athāyaṃ parisā mamaññeva mukhaṃ ullokentī nisinnā hoti – ‘yaṃ no samaṇo udāyī dhammaṃ bhāsissati taṃ sossāmā’ti; yadā pana , bhante, bhagavā imaṃ parisaṃ upasaṅkanto hoti athāhañceva ayañca parisā bhagavato mukhaṃ ullokentā nisinnā homa – ‘yaṃ no bhagavā dhammaṃ bhāsissati taṃ sossāmā’’’ti.
271世尊说:“那么,乌达夷,你就在这里把你刚才想到的关于我的事,说给我听听吧。” 乌达夷说:“尊者,在几天前,更早一些的时候,有一个人声称自己是全知者、全见者,自称拥有毫无遗漏的知见,他还说:‘我无论行走、站立、睡着或醒着,那知见都一直持续不断地呈现着。’当我拿有关过去的问题问他时,他却顾左右而言他,把话题岔开,还显露出愤怒、嗔恨和不悦。那时,尊者,我心中就生起了对世尊您的这个念头:‘啊,这一定是世尊!啊,这一定是善逝!他对于这些教法,真是极其精通啊!’”世尊问:“乌达夷,那个声称自己是全知者、全见者,自称拥有毫无遗漏的知见,说‘我无论行走、站立、睡着或醒着,那知见都一直持续不断地呈现着’,但当你拿有关过去的问题问他时,他却顾左右而言他,把话题岔开,还显露出愤怒、嗔恨和不悦的人,究竟是谁呢?”乌达夷回答:“尊者,是尼乾陀·那他子。”
‘‘Tenahudāyi, taṃyevettha paṭibhātu yathā maṃ paṭibhāseyyā’’si. ‘‘Purimāni , bhante, divasāni purimatarāni sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. So mayā pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicari, bahiddhā kathaṃ apanāmesi, kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi – ‘aho nūna bhagavā, aho nūna sugato! Yo imesaṃ dhammānaṃ sukusalo’’’ti. ‘‘Ko pana so, udāyi, sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti, yo tayā pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicari, bahiddhā kathaṃ apanāmesi kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsī’’ti? ‘Nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto’ti.
5世尊说:“乌达夷,如果有个人能回忆起自己种种过去世的生活,比如:一生、两生……乃至能带着细节和特征回忆许多过去世的生活,那么,要么他可以来问我关于过去的问题,要么我可以去问他关于过去的问题;他的回答或许能让我心中满意,我的回答或许也能让他心中满意。”
‘‘Yo kho, udāyi, anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya, so vā maṃ pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyya, taṃ vāhaṃ pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyyaṃ; so vā me pubbantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, tassa vāhaṃ pubbantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyyaṃ.
6“乌达夷,如果有个人,能以清净的、超越常人的天眼,看见众生死亡、投生,处于低贱或高贵,貌美或貌丑,投生处好或坏,并能了知众生都是依据各自的业力而投生,那么,要么他可以来问我关于未来的问题,要么我可以去问他关于未来的问题;他的回答或许能让我心中满意,我的回答或许也能让他心中满意。”
‘‘Yo kho, udāyi, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyya cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyya, so vā maṃ aparantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyya, taṃ vāhaṃ aparantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyyaṃ; so vā me aparantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, tassa vāhaṃ aparantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyyaṃ.
7“不过,乌达夷,过去的事暂且不提,未来的事也暂且不提。我来为你讲说教法:当这个存在时,那个就有了;从这个的生起,那个就生起了。当这个不存在时,那个就没有了;从这个的息灭,那个就息灭了。”
‘‘Api ca, udāyi, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto. Dhammaṃ te desessāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhatī’’ti.
8“尊者啊,我连这辈子亲身经历的事情,都没有办法全部详细地回想起来,又怎么可能像世尊您那样,忆念起种种过去世的生命——比如一世、两世……乃至以细节和概要忆念起无量过去世的生命呢?尊者啊,我现在连个泥巴做的小鬼都看不见,又怎么可能像世尊您那样,以那清净的、超越常人的天眼,看见众生死去、投生,看见他们低贱的、高贵的、美丽的、丑陋的、善趣的、恶趣的,如实地了知他们是随业流转的呢?不过尊者,世尊您对我说的:‘乌达夷,过去的事暂且不提,未来的事也暂且不提。我来为你讲说教法:当这个存在时,那个就有了……当这个不存在时,那个就没有了……’这番话,反而让我更加不明白。尊者,或许我可以用我那个导师教的问题来回答,好让世尊您满意吧。”
‘‘Ahañhi, bhante, yāvatakampi me iminā attabhāvena paccanubhūtaṃ tampi nappahomi sākāraṃ sauddesaṃ anussarituṃ, kuto panāhaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissāmi, seyyathāpi bhagavā? Ahañhi, bhante, etarahi paṃsupisācakampi na passāmi, kuto panāhaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passissāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānissāmi, seyyathāpi bhagavā? Yaṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘api ca, udāyi, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto; dhammaṃ te desessāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhatī’ti tañca pana me bhiyyosomattāya na pakkhāyati. Appeva nāmāhaṃ, bhante, sake ācariyake bhagavato cittaṃ ārādheyyaṃ pañhassa veyyākaraṇenā’’ti.
272“那么,乌达夷,你那个导师教是怎么说的?”“尊者,我们那个导师教是这么说的:‘这就是最上的色,这就是最上的色。’”
‘‘Kinti pana te, udāyi, sake ācariyake hotī’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’’’ti.
10“你说的那个——你那个导师教所说的‘这就是最上的色,这就是最上的色’——那么,那个最上的色到底是什么呢?”“尊者,那个最上的色,就是没有比它更超越、更殊胜的其他色了。”
‘‘Yaṃ pana te etaṃ, udāyi, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’ti, katamo so paramo vaṇṇo’’ti? ‘‘Yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
11“那个没有比它更超越、更殊胜之色的‘最上的色’,到底是什么呢?”“尊者,就是没有比它更超越、更殊胜的其他色的那个色。”
‘‘Katamo pana so paramo vaṇṇo yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’’ti? ‘‘Yasmā , bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
12“乌达夷,你这说法可绕得真长啊。你说:‘尊者,那个没有比它更超越、更殊胜之色的,就是最上的色’,但你却没有指明那个色到底是什么。乌达夷,这就好比有个男子这样说:‘我要找这个国家里那个最美的女人,我想要她、渴求她。’别人就问他:‘喂,朋友,你说你想要、渴求那个最美的女人,那你认不认识那个最美的女人——她到底是刹帝利种姓、婆罗门种姓、吠舍种姓,还是首陀罗种姓呢?’被人这么一问,他回答说:‘不认识。’别人又问他:‘喂,朋友,你说你想要、渴求那个最美的女人,那你认不认识她——她叫什么名字、姓什么……她是高的、矮的还是中等身材的?她是黑皮肤的、棕皮肤的,还是金色的皮肤?……她住在哪个村、哪个镇、哪个城市呢?’被人这么一问,他还是说:‘不认识。’别人就追问他:‘喂,朋友,那你是不是根本不认识、没见过这个女人,就说你想要她、渴求她?’被人这么一问,他居然回答说:‘是的。’”
‘‘Dīghāpi kho te esā, udāyi, phareyya – ‘yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesi. Seyyathāpi, udāyi, puriso evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī taṃ icchāmi, taṃ kāmemī’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – evaṃnāmā evaṃgottāti vāti…pe… dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti… amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’’’ti? Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
13“乌达夷,你怎么看——如果是这样的话,那个人说的话是不是说得没根据?”“尊者,如果是这样,那个人说的话确实说得没根据。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi – nanu evaṃ sante, tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
14“乌达夷,你正是这样——你说‘尊者,没有其他色比这个色更超越、更上妙,它就是最上的色’,可你却说不出那个色到底是什么。”
‘‘Evameva kho tvaṃ, udāyi, ‘yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesī’’ti.
15“尊者,就好比一颗琉璃宝珠,漂亮,出身好,八个切面,打磨得极其精致,放在黄毛毯上,闪闪发光,明亮耀眼——投生到那个一向乐世界的‘我’,它的色就是这样的,健康无病,一直持续到死后。”
‘‘Seyyathāpi, bhante, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, evaṃ vaṇṇo attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti.
273“乌达夷,你怎么看——是一颗琉璃宝珠,漂亮,出身好,八个切面,打磨得极其精致,放在黄毛毯上,闪闪发光,明亮耀眼,还是在黑暗深夜里的一只萤火虫,这两者的光色,哪个更出色、更上妙?”“尊者,在黑暗深夜里的一只萤火虫——在这两者中,它的光色更出色、更上妙。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
17乌达夷,你认为如何?在夜间的黑暗与昏昧中有一处大火焰堆,而黎明时分、天空无云时的那颗晨星——这两种光色相比,哪一个更殊胜、更上妙呢?
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
18“乌达夷,你怎么看——是在黑暗深夜里的一只萤火虫,还是在黑暗深夜里的一盏油灯,这两者的光色,哪个更出色、更上妙?”“尊者,在黑暗深夜里的一盏油灯——在这两者中,它的光色更出色、更上妙。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya telappadīpo – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
19“乌达夷,你怎么看——是在黑暗深夜里的一盏油灯,还是在黑暗深夜里的一团大火堆,这两者的光色,哪个更出色、更上妙?”“尊者,在黑暗深夜里的一团大火堆——在这两者中,它的光色更出色、更上妙。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
20「你怎么想,伍达夷,在夜晚破晓时分晴朗无云的天空中的晨星,与在那天伍波萨他日十五日晴朗无云的天空中半夜时分的月亮——这两种光色中,哪一种光色更殊胜、更优越?」「尊者,在那天伍波萨他日十五日晴朗无云的天空中半夜时分的月亮——这是这两种光色中更殊胜、更优越的。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
21「你怎么想,伍达夷,在那天伍波萨他日十五日晴朗无云的天空中半夜时分的月亮,与在雨季最后一个月秋季时晴朗无云的天空中正午时分的太阳——这两种光色中,哪一种光色更殊胜、更优越?」「尊者,在雨季最后一个月秋季时晴朗无云的天空中正午时分的太阳——这是这两种光色中更殊胜、更优越的。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando, yo vā vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
22「伍达夷,比这更多的是,有许许多多的天人,他们的光辉超过这些日月的光辉,我了知他们。然而我并不说:『除了光色之外,没有其他更超越、更优越的。』然而你,优陀夷,却说:『这种被虫蛀的萤火虫的光色更低劣、更可厌,那是最高的光色』,但你并未指出那种光色。」「世尊已截断了话,善逝已截断了话!」
‘‘Ato kho te, udāyi, bahū hi bahutarā devā ye imesaṃ candimasūriyānaṃ ābhā nānubhonti, tyāhaṃ pajānāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’ti. Atha ca pana tvaṃ, udāyi, ‘yvāyaṃ vaṇṇo kiminā khajjopanakena nihīnataro ca patikiṭṭhataro ca so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesī’’ti. ‘‘Acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato katha’’nti!
23“乌达夷,你认为如何?在月半布萨日那晚、午夜时分、天空无云时的满月,与在雨季最后一个月、秋季时分、正午时刻、天空无云时的太阳——这两种光色相比,哪一个更殊胜、更上妙呢?”
‘‘Kiṃ pana tvaṃ, udāyi, evaṃ vadesi – ‘acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato kathaṃ’’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’ti. Te mayaṃ, bhante, bhagavatā sake ācariyake samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā rittā tucchā aparaddhā’’ti.
274“尊者,在雨季最后一个月、秋季时分、正午时刻、天空无云时的太阳——在这两种光色中,这个更殊胜、更上妙。”
‘‘Kiṃ panudāyi, atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’’ti.
25“那么,萨咖卢达夷,导向实证一向乐世界的、有理由的修行方法是什么呢?”“大德,在这里,有人舍断了杀生,远离杀生;舍断了不与取,远离不与取;舍断了欲邪行,远离欲邪行;舍断了妄语,远离妄语;或者受持某种苦行而修习。大德,这就是那导向实证一向乐世界的、有理由的修行方法。”
‘‘Katamā pana sā, udāyi, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Idha, bhante, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, aññataraṃ vā pana tapoguṇaṃ samādāya vattati. Ayaṃ kho sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
26“萨咖卢达夷,你怎么想呢?当一个人舍断了杀生、远离杀生的时候,在那时,他自己是完全快乐的,还是有苦有乐的呢?”“大德,是有苦有乐的。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
27“萨咖卢达夷,你怎么想呢?当一个人舍断了不与取、远离不与取的时候,在那时,他自己是完全快乐的,还是有苦有乐的呢?”“大德,是有苦有乐的。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
28“萨咖卢达夷,你怎么想呢?当一个人舍断了欲邪行、远离欲邪行的时候,在那时,他自己是完全快乐的,还是有苦有乐的呢?”“大德,是有苦有乐的。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
29“萨咖卢达夷,你怎么想呢?当一个人舍断了妄语、远离妄语的时候,在那时,他自己是完全快乐的,还是有苦有乐的呢?”“大德,是有苦有乐的。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
30“萨咖卢达夷,你怎么想呢?当一个人受持某种苦行而修习的时候,在那时,他自己是完全快乐的,还是有苦有乐的呢?”“大德,是有苦有乐的。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye aññataraṃ tapoguṇaṃ samādāya vattati, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
31“伍达夷,你怎么看?就靠那条苦乐混杂的修行路子,能体证到那纯一向乐的世界吗?” “世尊啊,您这话头一截,善逝啊,您这话头一断,可真够利害的!”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, api nu kho vokiṇṇasukhadukkhaṃ paṭipadaṃ āgamma ekantasukhassa lokassa sacchikiriyā hotī’’ti ? ‘‘Acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato katha’’nti!
32“那你呢,伍达夷,你为什么要说‘世尊啊,您这话头一截,善逝啊,您这话头一断,可真够利害的!’呢?” “尊者,在我们自己导师的教法里,是这样的:‘存在着一个纯一向乐的世界,也存在着一条确切可行的道迹,能用来体证那纯一向乐的世界。’可是,尊者,当世尊就我们自家导师的教法不断追问、详加推敲、深入剖析的时候,我们就显得空洞、虚假、站不住脚了。”
‘‘Kiṃ pana tvaṃ, udāyi, vadesi – ‘acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato kathaṃ’’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti. Te mayaṃ, bhante, bhagavatā sake ācariyake samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā rittā tucchā aparaddhā’’ti .
275“可是,尊者,当真有纯一向乐的世界,当真有能体证那纯一向乐世界的确切可行之道吗?” “伍达夷,确实有纯一向乐的世界,也确实有能体证那纯一向乐世界的确切可行之道。”
‘‘Kiṃ pana, bhante, atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, udāyi, ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
34“那么,尊者,哪一条才是那体证纯一向乐世界的确切可行之道呢?” “伍达夷,在此,比丘因远离感官欲乐……(中略)……进入并安住于初禅;随着寻与伺的止息……进入并安住于第二禅;随着喜的消退……进入并安住于第三禅。伍达夷,这就是那条体证纯一向乐世界的确切可行之道。”
‘‘Katamā pana sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; pītiyā ca virāgā… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati – ayaṃ kho sā, udāyi, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
35“尊者,这并不是那能体证纯一向乐世界的确切可行之道。因为,照您方才所示,到了这个地步,那纯一向乐的世界不就已经体证到了吗?” “伍达夷,到了这个地步,还并不能说那纯一向乐的世界已经体证到了。这条呢,仅仅只是那体证纯一向乐世界的确切可行之道而已。”
‘‘Na kho sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya, sacchikato hissa, bhante, ettāvatā ekantasukho loko hotī’’ti. ‘‘Na khvāssa, udāyi, ettāvatā ekantasukho loko sacchikato hoti; ākāravatītveva sā paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
36听了这话,游方者萨咖卢达夷的随从大众便发出一片喧嚣,发出了大声、高声的叫嚷:“到这儿,我们连同我们的导师,全都完蛋了!到这儿,我们连同我们的导师,全都完蛋了!我们根本不晓得还有什么比这更高、更超胜的呀!”
Evaṃ vutte, sakuludāyissa paribbājakassa parisā unnādinī uccāsaddamahāsaddā ahosi – ‘‘ettha mayaṃ anassāma sācariyakā, ettha mayaṃ anassāma sācariyakā! Na mayaṃ ito bhiyyo uttaritaraṃ pajānāmā’’ti.
37那时,游方者萨咖卢达夷让那些游方者安静下来后,对世尊这样说:“大德,要怎么样,那个一向乐的世界才算是被亲证了呢?”“达夷,在这里,比丘由于舍断了乐……遍……他进入并安住于第四禅。他得以与那些投生到一向乐世界的天众一起共处、交谈、讨论。达夷,到了这个程度,那个一向乐的世界就算是被他亲证了。”
Atha kho sakuludāyī paribbājako te paribbājake appasadde katvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā panāssa, bhante, ekantasukho loko sacchikato hotī’’ti? ‘‘Idhudāyi, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ… upasampajja viharati. Yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā tāhi devatāhi saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati. Ettāvatā khvāssa, udāyi, ekantasukho loko sacchikato hotī’’ti.
276“大德,如此看来,比丘们大概就是为了亲证这个一向乐的世界,才在世尊您这里修习梵行的吧?”“不,达夷,比丘们不是为了亲证一向乐的世界才在我这里修习梵行的。达夷,还有一些法,是比这更高、更殊胜的,比丘们是为了亲证那些法,才在我这里修习梵行的。”
‘‘Etassa nūna, bhante, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Na kho, udāyi, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Atthi kho, udāyi , aññeva dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
39“大德,那么,那些比这更高、更殊胜,比丘们为了亲证它们而在世尊您这里修习梵行的法,是哪些呢?”“达夷,在这里,如来出现于世间,他是阿拉汉、完全觉悟者、明行足、善逝者、了知世间者、无上调御丈夫、天人师、觉者、世尊……遍……他舍断这五种盖,这些心的污染、能令智慧赢弱的,由于远离了欲……遍……他进入并安住于初禅。达夷,这个法也是更高、更殊胜的,为了亲证它,比丘们才在我这里修习梵行。
‘‘Katame pana te, bhante, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Idhudāyi, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti’’.
40“再者,达夷,由于寻与伺的止息,比丘……遍……他进入并安住于第二禅……第三禅……第四禅。达夷,这个法也是更高、更殊胜的,为了亲证它,比丘们才在我这里修习梵行。
‘‘Puna caparaṃ, udāyi, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
41当他的心这样入定、清净、皎洁、无秽、离诸随烦恼、柔软、适合作业、安住不动时,他引导心转向诸漏尽智。他如实了知‘这是苦’,如实了知‘这是苦集’……如实了知‘这是苦灭’……如实了知‘这是导向苦灭之道’;他如实了知‘这些是漏’,如实了知‘这是漏集’……如实了知‘这是漏灭’……如实了知‘这是导向漏灭之道’。当他这样知、这样见时,心从欲漏中解脱,心从有漏中解脱,心从无明漏中解脱。于解脱中,有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不再有此后有。’优陀夷,这也是一个更高更殊胜的法,比丘们正是为了证得它而在我这里修习梵行。优陀夷,这些就是更高更殊胜的法,比丘们正是为了证得它们而在我这里修习梵行。”
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti . So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti… ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti… ‘ayaṃ āsavanirodho’ti… ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Ime kho, udāyi, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
42“当他的心如此得定、清净、洁白、无秽、离了污垢、变得柔软、堪用、稳固、达到了不动摇时,他引导心转向宿命随念智。他能随念起种种过去世,诸如:一生、两生……遍……像这样,他能随念起种种过去世,包括细节和特征。达夷,这个法也是更高、更殊胜的,为了亲证它,比丘们才在我这里修习梵行。
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
43“当他的心如此得定、清净、洁白、无秽、离了污垢、变得柔软、堪用、稳固、达到了不动摇时,他引导心转向众生的死与生之智。他以清净、超越常人的天眼,看见众生死去又投生,有劣等的、殊胜的,有美丽的、丑陋的,有去了善趣的、堕入恶趣的……遍……他了知众生是随业而去。达夷,这个法也是更高、更殊胜的,为了亲证它,比丘们才在我这里修习梵行。”
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
277听了这话,游方者萨库卢陀夷对世尊这样说:“太殊胜了,尊者!太殊胜了,尊者!尊者,就像有人把倒下的扶正,把隐藏的揭开,给迷路的人指路,或者在黑暗中举起油灯,让有眼的人能看见形状;同样地,世尊用种种方式阐明了法。尊者,我从今起皈依世尊、皈依法、皈依比丘僧团。尊者,愿我能在世尊座下出家,愿我能受具足戒!”
Evaṃ vutte, sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante , abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
45听了这话,游方者萨库卢陀夷的随行众对游方者萨库卢陀夷这样说:“优陀夷大人,不要在沙门乔达摩那里修梵行;优陀夷大人,做了老师就不要去过弟子的生活。优陀夷大人,如果这样做了,您的情况就好比一个本是水罐的东西,却变成了水瓢。优陀夷大人,不要在沙门乔达摩那里修梵行;优陀夷大人,做了老师就不要去过弟子的生活。”就这样,游方者萨库卢陀夷的随行众为他在世尊这里修梵行制造了障碍。
Evaṃ vutte, sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṃ paribbājakaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā bhavaṃ, udāyi, samaṇe gotame brahmacariyaṃ cari; mā bhavaṃ, udāyi, ācariyo hutvā antevāsīvāsaṃ vasi. Seyyathāpi nāma udakamaṇiko hutvā udañcaniko assa, evaṃ sampadamidaṃ bhoto udāyissa bhavissati. Mā bhavaṃ, udāyi, samaṇe gotame brahmacariyaṃ cari; mā bhavaṃ, udāyi, ācariyo hutvā antevāsīvāsaṃ vasī’’ti. Iti hidaṃ sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṃ paribbājakaṃ antarāyamakāsi bhagavati brahmacariyeti.
46小萨咖卢达夷经完 第九
Cūḷasakuludāyisuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.