← 中部目录

MN 54 · 播德利亚经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 49 段 · 打开交互阅读器

1“那是什么原因呢?”
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
31如是我闻:有一次,世尊住在鸯古答拉地区一个名叫阿巴那的鸯古答拉镇。那时,世尊在午前时分,穿好下衣,拿着钵和上衣,进入阿巴那镇托钵。在阿巴那镇托钵完后,吃过斋饭,从托钵处返回,就去到某处树林,为了日间安住。他进入那片树林后,在一棵树下坐着日间安住。那时,播德利亚家主穿戴整齐,拿着伞和鞋,为散步而各处漫行,也来到那片树林;到了之后,他进入树林,向世尊走来;走到后,和世尊互相问候致意。说过客气、应被忆念的寒暄话后,就站在一边。世尊对站在一边的播德利亚家主说:‘家主,有座位,如果你想坐,就坐吧。’听了这话,播德利亚家主心想‘沙门乔达摩用家主的称呼来对待我’,他很气愤,心里不快,就沉默不语。第二次,世尊……乃至……第三次,世尊又对播德利亚家主这样说:‘家主,有座位,如果你想坐,就坐吧。’听了这话,播德利亚家主心里想着‘沙门乔达摩用家主的称呼来对待我’,气愤而不快地回答世尊说:‘乔达摩尊者,这不妥当,这不合适,您竟然用家主的称呼来对待我。’世尊说:‘家主,你就是有那些形相,有那些特征,有那些标志,如同一个家主那样啊。’播德利亚说:‘可是,乔达摩尊者,我已经抛弃了一切事业,断绝了一切交易往来啊。’世尊问:‘那么,家主,你是怎么抛弃了一切事业,断绝了一切交易往来的呢?’播德利亚说:‘乔达摩尊者,我过去拥有的财产、谷物、银子、金子,全都作为遗产交给了儿子们。对于这些,我不再指导,不再过问,我只求糊口穿衣,就这样生活。乔达摩尊者,我就是这样抛弃了一切事业,断绝了一切交易往来的。’世尊说:‘家主,你所讲的交易断绝是一回事,而在圣者的律法中,交易的断绝是另一回事。’播德利亚说:‘那么,尊者,在圣者的律法中,交易的断绝是怎样的呢?尊者,请世尊为我说法,让我明白在圣者的律法中,交易的断绝是怎样的。’世尊说:‘那么,家主,你仔细听,好好地用心思惟,我要说了。’播德利亚家主回答世尊:‘好的,尊者。’
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅguttarāpesu viharati āpaṇaṃ nāma aṅguttarāpānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āpaṇaṃ piṇḍāya pāvisi. Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yenaññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya. Taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Potaliyopi kho gahapati sampannanivāsanapāvuraṇo chattupāhanāhi jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho potaliyaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saṃvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā’’ti. Evaṃ vutte, potaliyo gahapati ‘‘gahapativādena maṃ samaṇo gotamo samudācaratī’’ti kupito anattamano tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā…pe… tatiyampi kho bhagavā potaliyaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘saṃvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā’’ti. ‘‘Evaṃ vutte, potaliyo gahapati gahapativādena maṃ samaṇo gotamo samudācaratī’’ti kupito anattamano bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tayidaṃ, bho gotama, nacchannaṃ, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yaṃ maṃ tvaṃ gahapativādena samudācarasī’’ti. ‘‘Te hi te, gahapati, ākārā, te liṅgā , te nimittā yathā taṃ gahapatissā’’ti. ‘‘Tathā hi pana me, bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana te, gahapati, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, yaṃ ahosi dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā sabbaṃ taṃ puttānaṃ dāyajjaṃ niyyātaṃ, tatthāhaṃ anovādī anupavādī ghāsacchādanaparamo viharāmi. Evaṃ kho me , bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā’’ti. ‘‘Aññathā kho tvaṃ, gahapati, vohārasamucchedaṃ vadasi, aññathā ca pana ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye vohārasamucchedo hoti? Sādhu me, bhante , bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi.
32世尊说:‘家主,在圣者的律法中,有这八种法,能导向交易断绝。哪八种呢?依于不杀生,杀生应被舍断;依于给予而取,不与取应被舍断;依于实语,妄语应被舍断;依于不两舌语,两舌语应被舍断;依于不贪求,贪求应被舍断;依于不呵责恼怒,呵责恼怒应被舍断;依于不愤怒懊恼,愤怒懊恼应被舍断;依于无过慢,过慢应被舍断。家主,这些就是简略说、未详细分别的八种法,它们在圣者的律法中导向交易断绝。’播德利亚说:‘尊者,世尊为我简略地说、未详细分别的这八种法,它们导向圣者律法中的交易断绝,请世尊出于怜悯,为我详细地分别这八种法吧!’世尊说:‘那么,家主,你仔细听,好好地用心思惟,我要说了。’播德利亚家主回答世尊:‘好的,尊者。’世尊这样说:
Bhagavā etadavoca – ‘‘aṭṭha kho ime, gahapati, dhammā ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattanti. Katame aṭṭha? Apāṇātipātaṃ nissāya pāṇātipāto pahātabbo; dinnādānaṃ nissāya adinnādānaṃ pahātabbaṃ; saccavācaṃ nissāya musāvādo pahātabbo; apisuṇaṃ vācaṃ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā; agiddhilobhaṃ nissāya giddhilobho pahātabbo; anindārosaṃ nissāya nindāroso pahātabbo; akkodhūpāyāsaṃ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo; anatimānaṃ nissāya atimāno pahātabbo. Ime kho, gahapati, aṭṭha dhammā saṃkhittena vuttā, vitthārena avibhattā, ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattantī’’ti. ‘‘Ye me , bhante, bhagavatā aṭṭha dhammā saṃkhittena vuttā, vitthārena avibhattā, ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattanti, sādhu me, bhante, bhagavā ime aṭṭha dhamme vitthārena vibhajatu anukampaṃ upādāyā’’ti. ‘‘Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
33‘依于不杀生,杀生应被舍断’,这句话是这么说,它是根据什么而说的呢?家主,在这里,圣弟子这样省察:‘那些我会因它们而成为杀生者的结,我现在为了舍断、截断那些结而修行。再说了,如果我去杀生,我自己会因为这杀生而责备自己;明智的人经过了解,也会因为这杀生而呵责我;在身体崩解、死后,因为这杀生,可预期的是恶趣。而且,这个叫做杀生的东西,本身就是结,就是盖。那些因为杀生而生起的各种漏、恼害与热恼,对于远离杀生的人来说,这样的漏、恼害与热恼就不会有。’‘依于不杀生,杀生应被舍断’——这句话是这么说的,就是依据这个而说的。
‘‘‘Apāṇātipātaṃ nissāya pāṇātipāto pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu pāṇātipātī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana pāṇātipātī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya pāṇātipātapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ pāṇātipātapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā pāṇātipātapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ pāṇātipāto. Ye ca pāṇātipātapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Apāṇātipātaṃ nissāya pāṇātipāto pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
34‘依于给予而取,不与取应被舍断’,这句话是这么说,它是根据什么而说的呢?家主,在这里,圣弟子这样省察:‘那些我会因它们而成为不与取者的结,我现在为了舍断、截断那些结而修行。再说了,如果我去不与取,我自己会因为这不与取而责备自己;明智的人经过了解,也会因为这不与取而呵责我;在身体崩解、死后,因为这不与取,可预期的是恶趣。而且,这个叫做不与取的东西,本身就是结,就是盖。那些因为不与取而生起的各种漏、恼害与热恼,对于远离不与取的人来说,这样的漏、恼害与热恼就不会有。’‘依于给予而取,不与取应被舍断’——这句话是这么说的,就是依据这个而说的。
‘‘‘Dinnādānaṃ nissāya adinnādānaṃ pahātabba’nti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu adinnādāyī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana adinnādāyī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya adinnādānapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ adinnādānapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā adinnādānapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ adinnādānaṃ. Ye ca adinnādānapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā adinnādānā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Dinnādānaṃ nissāya adinnādānaṃ pahātabba’nti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
35‘依于实语,妄语应被舍断’,这句话是这么说,它是根据什么而说的呢?家主,在这里,圣弟子这样省察:‘那些我会因它们而成为妄语者的结,我现在为了舍断、截断那些结而修行。再说了,如果我去说妄语,我自己会因为这妄语而责备自己;明智的人经过了解,也会因为这妄语而呵责我;在身体崩解、死后,因为这妄语,可预期的是恶趣。而且,这个叫做妄语的东西,本身就是结,就是盖。那些因为妄语而生起的各种漏、恼害与热恼,对于远离妄语的人来说,这样的漏、恼害与热恼就不会有。’‘依于实语,妄语应被舍断’——这句话是这么说的,就是依据这个而说的。
‘‘‘Saccavācaṃ nissāya musāvādo pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu musāvādī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana musāvādī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya musāvādapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ musāvādapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā musāvādapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ musāvādo . Ye ca musāvādapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, musāvādā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Saccavācaṃ nissāya musāvādo pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
36‘依于不两舌语,两舌语应被舍断’,这句话是这么说,它是根据什么而说的呢?家主,在这里,圣弟子这样省察:‘那些我会因它们而成为两舌语者的结,我现在为了舍断、截断那些结而修行。再说了,如果我去说两舌语,我自己会因为这离间语而责备自己;明智的人经过了解,也会因为这离间语而呵责我;在身体崩解、死后,因为这离间语,可预期的是恶趣。而且,这个叫做两舌语的东西,本身就是结,就是盖。那些因为两舌语而生起的各种漏、恼害与热恼,对于远离两舌语的人来说,这样的漏、恼害与热恼就不会有。’‘依于不两舌语,两舌语应被舍断’——这句话是这么说的,就是依据这个而说的。
‘‘‘Apisuṇaṃ vācaṃ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu pisuṇavāco assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana pisuṇavāco assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya pisuṇavācāpaccayā , anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ pisuṇavācāpaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā pisuṇavācāpaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ pisuṇā vācā. Ye ca pisuṇavācāpaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, pisuṇāya vācāya paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Apisuṇaṃ vācaṃ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
37‘依于无贪欲,贪欲应当被断除。’这句话确实被这样说过,它是针对什么而说的呢?家主,在这里,圣弟子这样反思:‘那些由于它们的缘故使我成为有贪欲者的结,我正在为舍断它们、彻底根除它们而修行。假如我成为一个有贪欲的人,我自己会因贪欲而责备自己;有智慧的人在审察后,也会因贪欲而呵责我;身体破裂、死后,由于贪欲的原因,可预期的是恶趣。而这贪欲本身就是结,就是盖。再者,那些因贪欲而可能生起的漏、恼害与热恼,对于一个远离了贪欲的人来说,这些漏、恼害与热恼就不存在了。’‘依于无贪欲,贪欲应当被断除。’——这就是那句话所指的意思。
‘‘‘Agiddhilobhaṃ nissāya giddhilobho pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu giddhilobhī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana giddhilobhī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya giddhilobhapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ giddhilobhapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā giddhilobhapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ giddhilobho. Ye ca giddhilobhapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, giddhilobhā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Agiddhilobhaṃ nissāya giddhilobho pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
38‘依于无指责与恼怒,指责与恼怒应当被断除。’这句话确实被这样说过,它是针对什么而说的呢?家主,在这里,圣弟子这样反思:‘那些由于它们的缘故使我成为有指责与恼怒者的结,我正在为舍断它们、彻底根除它们而修行。假如我成为一个有指责与恼怒的人,我自己会因指责与恼怒而责备自己;有智慧的人在审察后,也会因指责与恼怒而呵责我;身体破裂、死后,由于指责与恼怒的原因,可预期的是恶趣。而这指责与恼怒本身就是结,就是盖。再者,那些因指责与恼怒而可能生起的漏、恼害与热恼,对于一个没有指责与恼怒的人来说,这些漏、恼害与热恼就不存在了。’‘依于无指责与恼怒,指责与恼怒应当被断除。’——这就是那句话所指的意思。
‘‘‘Anindārosaṃ nissāya nindāroso pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu nindārosī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana nindārosī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya nindārosapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ nindārosapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā nindārosapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ nindāroso. Ye ca nindārosapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, anindārosissa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Anindārosaṃ nissāya nindāroso pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
39‘依于无愤怒与懊恼,愤怒与懊恼应当被断除。’这句话确实被这样说过,它是针对什么而说的呢?家主,在这里,圣弟子这样反思:‘那些由于它们的缘故使我成为有愤怒与懊恼者的结,我正在为舍断它们、彻底根除它们而修行。假如我成为一个有愤怒与懊恼的人,我自己会因愤怒与懊恼而责备自己;有智慧的人在审察后,也会因愤怒与懊恼而呵责我;身体破裂、死后,由于愤怒与懊恼的原因,可预期的是恶趣。而这愤怒与懊恼本身就是结,就是盖。再者,那些因愤怒与懊恼而可能生起的漏、恼害与热恼,对于一个没有愤怒与懊恼的人来说,这些漏、恼害与热恼就不存在了。’‘依于无愤怒与懊恼,愤怒与懊恼应当被断除。’——这就是那句话所指的意思。
‘‘‘Akkodhūpāyāsaṃ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu kodhūpāyāsī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana kodhūpāyāsī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya kodhūpāyāsapaccayā , anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ kodhūpāyāsapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā kodhūpāyāsapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ kodhūpāyāso. Ye ca kodhūpāyāsapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, akkodhūpāyāsissa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Akkodhūpāyāsaṃ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
40‘依于无过慢,过慢应当被断除。’这句话确实被这样说过,它是针对什么而说的呢?家主,在这里,圣弟子这样反思:‘那些由于它们的缘故使我成为有过慢者的结,我正在为舍断它们、彻底根除它们而修行。假如我成为一个有过慢的人,我自己会因过慢而责备自己;有智慧的人在审察后,也会因过慢而呵责我;身体破裂、死后,由于过慢的原因,可预期的是恶趣。而这过慢本身就是结,就是盖。再者,那些因过慢而可能生起的漏、恼害与热恼,对于一个没有过慢的人来说,这些漏、恼害与热恼就不存在了。’‘依于无过慢,过慢应当被断除。’——这就是那句话所指的意思。
‘‘‘Anatimānaṃ nissāya atimāno pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu atimānī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana atimānī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya atimānapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ atimānapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā atimānapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ atimāno. Ye ca atimānapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, anatimānissa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Anatimānaṃ nissāya atimāno pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
41家主,这八法已经简要地宣说、详细地分别过了,它们能导向圣者律法中的交易断绝。但在圣者的律法中,仅仅这样,还不是毫无遗漏地、以一切方式完全彻底地断绝交易。
‘‘Ime kho, gahapati, aṭṭha dhammā saṃkhittena vuttā, vitthārena vibhattā , ye ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattanti; na tveva tāva ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hotī’’ti.
13“那么,尊者,在圣者的律法中,怎样才能毫无遗漏地、以一切方式完全彻底地断绝交易呢?尊者,请世尊为我开示这样的法,使得在圣者的律法中可以毫无遗漏地、以一切方式完全彻底地断绝交易,那就太好了。”“那么,家主,你仔细听,好好地作意,我要说了。”“是的,尊者。”播德利亚家主回应世尊。世尊这样说——
‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hoti? Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
14欲过患论
Kāmādīnavakathā
42“家主,打个比方,有一只狗,被饥饿的虚弱感折磨着,站在一个杀牛屠夫的肉摊前。这时,一个熟练的屠夫或他的徒弟,就会丢给它一块刮得干干净净、一丝肉都没有、沾满鲜血的骨头。家主,你认为如何?那只狗去舔那块刮得干干净净、一丝肉都没有、沾满鲜血的骨头,能解决掉它的饥饿和虚弱吗?”
‘‘Seyyathāpi , gahapati, kukkuro jighacchādubbalyapareto goghātakasūnaṃ paccupaṭṭhito assa. Tamenaṃ dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā aṭṭhikaṅkalaṃ sunikkantaṃ nikkantaṃ nimmaṃsaṃ lohitamakkhitaṃ upasumbheyya . Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, api nu kho so kukkuro amuṃ aṭṭhikaṅkalaṃ sunikkantaṃ nikkantaṃ nimmaṃsaṃ lohitamakkhitaṃ palehanto jighacchādubbalyaṃ paṭivineyyā’’ti?
16“不能,尊者。”
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
17“这是什么缘故呢?”
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
18「不能,尊者。」
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
19「那是什么原因?」
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
20“尊者,因为那块骨头只是一块刮得干干净净、一丝肉都没有、沾满鲜血的东西。那只狗最终得到的,只会是疲劳和苦恼的份儿。同样的道理,家主,一位圣弟子这样如理思惟:‘感官欲乐被世尊比喻为骨头架子,是多苦、多恼的,在这里面,有更多的过患。’ 如此,以正确的智慧如实见到了这一点之后,他就会舍弃掉那依赖于种种事物、呈现出种种面貌的舍心,转而修习那唯一、统一的舍心,正是在这种舍心中,对世间一切利养的一切执取,都会彻底、无余地灭尽。”
‘‘Aduñhi, bhante, aṭṭhikaṅkalaṃ sunikkantaṃ nikkantaṃ nimmaṃsaṃ lohitamakkhitaṃ. Yāvadeva pana so kukkuro kilamathassa vighātassa bhāgī assāti. Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitā taṃ abhinivajjetvā, yāyaṃ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṃ bhāveti.
43“家主,打个比方,有一只秃鹫,或是一只苍鹭,或是一只老鹰,叼着一块肉片飞走了。这时,其他的秃鹫、苍鹭和老鹰就会成群地追过去、扑上去,撕扯争夺那块肉。家主,你认为如何?如果那只秃鹫、苍鹭或老鹰不立刻丢掉那块肉片,它会因此招来死亡,或是如死亡一般的痛苦吗?”
‘‘Seyyathāpi, gahapati, gijjho vā kaṅko vā kulalo vā maṃsapesiṃ ādāya uḍḍīyeyya . Tamenaṃ gijjhāpi kaṅkāpi kulalāpi anupatitvā anupatitvā vitaccheyyuṃ vissajjeyyuṃ . Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, sace so gijjho vā kaṅko vā kulalo vā taṃ maṃsapesiṃ na khippameva paṭinissajjeyya, so tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti?
22“会的,尊者。”
‘‘Evaṃ, bhante’’.
23「是的,尊者。」
‘‘Evaṃ, bhante’’.
24“家主,同样地,圣弟子这样深察:‘世尊说过,欲乐就像肉块那样,带来许多苦、许多忧恼,其中的过患更大。’如此以正慧如实照见后,他舍离了那种依赖于种种事物、朝向种种事物的舍,转而去修习那种依赖于单一事物、朝向单一事物的舍——正是在这种舍之中,所有对于世间物质执取的残存部分,会全部无余息灭。”
‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘maṃsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitā taṃ abhinivajjetvā yāyaṃ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṃ bhāveti.
44“家主,假设有一个男子,拿着一根燃烧的草炬逆风行走。家主,你认为怎样?如果那个人不迅速扔掉那根燃烧的草炬,那根燃烧的草炬会不会烧到他的手,烧到他的手臂,或是烧到其他的肢体呢?他会不会因此遭受死亡,或接近死亡的痛苦?”
‘‘Seyyathāpi, gahapati, puriso ādittaṃ tiṇukkaṃ ādāya paṭivātaṃ gaccheyya. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, sace so puriso taṃ ādittaṃ tiṇukkaṃ na khippameva paṭinissajjeyya tassa sā ādittā tiṇukkā hatthaṃ vā daheyya bāhuṃ vā daheyya aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgapaccaṅgaṃ daheyya, so tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti?
26“是的,尊师。”
‘‘Evaṃ, bhante’’.
27「是的,尊者。」
‘‘Evaṃ, bhante’’.
28“家主,同样地,圣弟子这样深察:‘世尊说过,欲乐就像草炬那样,带来许多苦、许多忧恼,其中的过患更大。’如此以正慧如实照见后……(中略)……他便修习那种舍。”
‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
45“家主,假设有一个比人还深的炭火坑,装满了无烟无焰的灼热炭火。这时走来一个人,他想活命,不想死,想要快乐,厌恶痛苦。然后,两个强壮的男人抓住他两只手臂,把他拖向那个炭火坑。家主,你认为怎样?那个人会不会奋力扭曲身体,向后退缩呢?”
‘‘Seyyathāpi , gahapati, aṅgārakāsu sādhikaporisā, pūrā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikkūlo. Tamenaṃ dve balavanto purisā nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuṃ upakaḍḍheyyuṃ. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, api nu so puriso iticiticeva kāyaṃ sannāmeyyā’’ti?
30“是的,尊师。”
‘‘Evaṃ, bhante’’.
31「是的,尊者。」
‘‘Evaṃ, bhante’’.
32「那是什么原因?」
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
33“尊者,因为那个人清楚地知道:‘我会掉进这个火炭坑,由于这个原因,我会遭受死亡或近乎死亡的痛苦。’” “正是如此,家主,圣弟子这样反思:‘世尊说欲乐像火炭坑一样,多苦、多恼,在这里有更多的过患。’当他以正慧如实见到了这一点之后……他就修习那同一的舍。”
‘‘Viditañhi , bhante, tassa purisassa imañcāhaṃ aṅgārakāsuṃ papatissāmi, tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchissāmi maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti. ‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
46“家主,好比一个人梦见了可爱的园林、可爱的树林、可爱的土地、可爱的池塘。他醒来后,什么也看不见。正是如此,家主,圣弟子这样反思:‘世尊说欲乐像梦一样,多苦、多恼,在这里有更多的过患。’……他就修习那同一的舍。”
‘‘Seyyathāpi , gahapati, puriso supinakaṃ passeyya ārāmarāmaṇeyyakaṃ vanarāmaṇeyyakaṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ pokkharaṇirāmaṇeyyakaṃ. So paṭibuddho na kiñci paṭipasseyya . Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
47“家主,好比一个人借来财物,比如一辆华丽的车乘,或者一对上等的宝石耳环。他带着这些借来的财物,被前呼后拥着走进市场。人们看到他后,这样说:‘先生们,这人真是个富翁啊!原来富翁们是这样享受财富的!’但是,那些财物的主人无论在什么地方看见他,就会在那些地方把东西拿走。家主,你怎么想呢?这足以让那个人感到懊恼吗?”
‘‘Seyyathāpi, gahapati, puriso yācitakaṃ bhogaṃ yācitvā yānaṃ vā poriseyyaṃ pavaramaṇikuṇḍalaṃ. So tehi yācitakehi bhogehi purakkhato parivuto antarāpaṇaṃ paṭipajjeyya. Tamenaṃ jano disvā evaṃ vadeyya – ‘bhogī vata, bho, puriso, evaṃ kira bhogino bhogāni bhuñjantī’ti. Tamenaṃ sāmikā yattha yattheva passeyyuṃ tattha tattheva sāni hareyyuṃ. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, alaṃ nu kho tassa purisassa aññathattāyā’’ti?
36“是的,尊者。”
‘‘Evaṃ, bhante’’.
37“那是什么原因呢?”
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
38「是的,尊者。」
‘‘Evaṃ, bhante’’.
39「那是什么原因?」
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
40“因为东西是物主的,尊者,物主就要把它们拿走。” “正是这样,家主,圣弟子这样反思:‘借来之物一般的欲望,被世尊说为多苦、多恼,在这里有着更多的过患。’……他修习的就是这种舍。”
‘‘Sāmino hi, bhante, sāni harantī’’ti. ‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
48“家主,假设在一个村庄或城镇不远处,有一片茂密的树林。那里有一棵树,果实丰美,挂满果实,但没有一颗果实掉在地上。这时,有个人走来,他想吃果实,寻找果实,到处找果实。他走进那片树林,看见了那棵果实丰美、挂满果实的树。他心想:‘这棵树果实丰美,挂满果实,但没有一颗果实掉在地上。我可会爬树。我为什么不爬上这棵树,吃个够,再把衣兜装满呢?’于是他就爬上那棵树,吃个够,又把衣兜装满。随后,又有第二个人走来,他想吃果实,寻找果实,到处找果实,手里拿着一把锋利的斧头。他走进那片树林,也看见了那棵果实丰美、挂满果实的树。他心想:‘这棵树果实丰美,挂满果实,但没有一颗果实掉在地上。我又不会爬树。我为什么不从根部把这棵树砍倒,然后吃个够,再把衣兜装满呢?’于是他就把那棵树从根部砍倒了。家主,你怎么看呢?那个先爬上树的人,如果他不能赶快跳下来,那棵树倒下时,可能会折断他的手,或折断他的脚,或折断他身体的某个部分,他因此可能会遭受死亡或濒死的痛苦,不是吗?”
‘‘Seyyathāpi, gahapati, gāmassa vā nigamassa vā avidūre tibbo vanasaṇḍo. Tatrassa rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, na cassu kānici phalāni bhūmiyaṃ patitāni. Atha puriso āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṃ caramāno. So taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā taṃ rukkhaṃ passeyya sampannaphalañca upapannaphalañca. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, natthi ca kānici phalāni bhūmiyaṃ patitāni. Jānāmi kho panāhaṃ rukkhaṃ ārohituṃ . Yaṃnūnāhaṃ imaṃ rukkhaṃ ārohitvā yāvadatthañca khādeyyaṃ ucchaṅgañca pūreyya’nti. So taṃ rukkhaṃ ārohitvā yāvadatthañca khādeyya ucchaṅgañca pūreyya. Atha dutiyo puriso āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ ādāya. So taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā taṃ rukkhaṃ passeyya sampannaphalañca upapannaphalañca. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, natthi ca kānici phalāni bhūmiyaṃ patitāni. Na kho panāhaṃ jānāmi rukkhaṃ ārohituṃ. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ rukkhaṃ mūlato chetvā yāvadatthañca khādeyyaṃ ucchaṅgañca pūreyya’nti. So taṃ rukkhaṃ mūlatova chindeyya. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, amuko yo so puriso paṭhamaṃ rukkhaṃ ārūḷho sace so na khippameva oroheyya tassa so rukkho papatanto hatthaṃ vā bhañjeyya pādaṃ vā bhañjeyya aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgapaccaṅgaṃ bhañjeyya, so tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti?
42“是的,尊者。”
‘‘Evaṃ, bhante’’.
43「是的,尊者。」
‘‘Evaṃ, bhante’’.
44“正是这样,家主,圣弟子这样反思:‘树上果实一般的欲望,被世尊说为多苦、多恼,在这里有着更多的过患。’像这样,以正确的智慧如实看到了这一点之后,他舍弃了那种依赖于种种、执取于种种的舍,而修习那种统一、依于一的舍——在这里,一切对世间利养的执取都无余灭尽。”
‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitā taṃ abhinivajjetvā yāyaṃ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṃ bhāveti.
49那么,家主,那位圣弟子正是依靠这个无上的舍念清净,在现法中自己通过证智作证、完全成就了漏的灭尽、无漏的心解脱和慧解脱之后而住。家主,在圣者的律法中,这样才是在一切方面、以一切方式、对一切事物的完全彻底的断绝俗务。
‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ettāvatā kho, gahapati, ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hoti.
46“家主,那位圣弟子正是依止于这无上的舍念清净,回忆起许多过去世的生命形态,也就是:一生、两生……像这样,他能回忆起许多过去世的生命形态及其细节和特征。”
‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
47“家主,那位圣弟子正是依止于这无上的舍念清净,以清净的、超越常人的天眼,看见众生死去、投生,低贱、高贵,美丽、丑陋,善趣、恶趣……他了解众生如何随业流转。”
‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate…pe… yathākammūpage satte pajānāti.
50你觉得怎样,家主,像这样在圣者的律法中有完全彻底的断绝俗务,你有没有在自己身上看到这类的断绝俗务呢?”“尊者,我算什么,而在圣者的律法中完全彻底的断绝俗务又算什么!尊者,我还远远达不到圣者律法中那种完全彻底的断绝俗务啊。尊者,以前我们把那些其他教派的游行者,明明不是良马,却当作了良马;明明不是良马,却用良马的食物供养他们;明明不是良马,却把他们安置在良马的位置上。而对于比丘们,尊者,明明他们是良马,我们却觉得不是良马;明明他们是良马,却用不是良马的食物供养他们;明明他们是良马,却把他们安置在不是良马的位置上。但现在,尊者,我们会知道那些其他教派的游行者明明不是良马就是不是良马,明明不是良马,就用不是良马的食物供养他们,明明不是良马,就把他们安置在不是良马的位置上。而对于比丘们,尊者,明明他们是良马,我们会知道是良马就是良马;明明他们是良马,就用良马的食物供养他们;明明他们是良马,就把他们安置在良马的位置上。尊者,世尊确实让我对沙门生起了尊崇沙门之心,对沙门生起了净信沙门之心,对沙门生起了敬重沙门之心。太殊胜了,尊者,太殊胜了,尊者!尊者,就像有人把倒下的东西扶正,把遮盖的东西揭开,给迷路的人指明道路,在黑暗中举起油灯,让有眼的人得以看见种种形状;同样地,尊者,世尊以种种方式阐明了法。尊者,我从今日起,直到生命结束,都归依世尊、归依法、归依比丘僧团。请世尊接受我为一位从今天开始终身归依的在家弟子。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, yathā ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hoti, api nu tvaṃ evarūpaṃ vohārasamucchedaṃ attani samanupassasī’’ti? ‘‘Ko cāhaṃ, bhante, ko ca ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo! Ārakā ahaṃ, bhante, ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedā. Mayañhi, bhante, pubbe aññatitthiye paribbājake anājānīyeva samāne ājānīyāti amaññimha, anājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṃ bhojimha, anājānīyeva samāne ājānīyaṭhāne ṭhapimha; bhikkhū pana mayaṃ, bhante, ājānīyeva samāne anājānīyāti amaññimha, ājānīyeva samāne anājānīyabhojanaṃ bhojimha, ājānīyeva samāne anājānīyaṭhāne ṭhapimha; idāni pana mayaṃ, bhante, aññatitthiye paribbājake anājānīyeva samāne anājānīyāti jānissāma, anājānīyeva samāne anājānīyabhojanaṃ bhojessāma, anājānīyeva samāne anājānīyaṭhāne ṭhapessāma. Bhikkhū pana mayaṃ, bhante, ājānīyeva samāne ājānīyāti jānissāma ājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṃ bhojessāma, ājānīyeva samāne ājānīyaṭhāne ṭhapessāma. Ajanesi vata me, bhante, bhagavā samaṇesu samaṇappemaṃ, samaṇesu samaṇappasādaṃ, samaṇesu samaṇagāravaṃ. Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante ! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ kho, bhante, bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
49播德利亚经完 第四
Potaliyasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.