MN 150 · 那嘎拉温达经
434如是我闻：一时，世尊与大比丘僧团一起，于憍萨罗国游化，来到一处名为那嘎拉温达的憍萨罗婆罗门村。那嘎拉温达的婆罗门居士们听闻：“释迦族的沙门乔达摩，从释迦族出家，正与大比丘僧团一起在憍萨罗游化，已抵达那嘎拉温达。关于那位乔达摩大师，流传着这样的好名声：‘彼世尊是阿拉汉、正自觉者、明行具足、善逝、世间解、可调伏者的无上调御师、天人师、佛陀、世尊。’他亲自证知、现证了这含括天、魔、梵的世界，以及含括沙门婆罗门、天人的这一代众生，然后教导他们。其所说的法，初善、中善、后亦善，有意义、有文句；他开显了完全圆满、清净的梵行。能见到这样的阿拉汉，实为善哉。’
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena nagaravindaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇānaṃ gāmo tadavasari. Assosuṃ kho nagaravindeyyakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ nagaravindaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.
2那时，那嘎拉温达的婆罗门居士们前往世尊所在处。到了之后，一些人向世尊敬礼后，退坐一面；一些人则与世尊互相问候，进行了友好亲切的交谈后，退坐一面；一些人朝着世尊合掌行礼后，退坐一面；一些人在世尊面前报上自己的名字与族姓后，退坐一面；还有一些人则保持沉默，退坐一面。那嘎拉温达的婆罗门居士们坐定之后，世尊便对他们这样说道：
Atha kho nagaravindeyyakā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu; sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce bhagavato santike nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho nagaravindeyyake brāhmaṇagahapatike bhagavā etadavoca –
435居士们，若有其他外道的游方者这样问你们：‘居士们，怎样的沙门与婆罗门，不应受到恭敬、尊重、供养、礼敬呢？’ 居士们，当被如此问及时，你们应这样回答那些外道游方者：‘凡是对于眼识所认知的色，未离贪、未离嗔、未离痴，内心未得寂静，以身、语、意行于不正行的沙门与婆罗门，这样的沙门与婆罗门，不应受到恭敬、尊重、供养、礼敬。原因何在？因为我们自身对于眼识所认知的色，同样是未离贪、未离嗔、未离痴，内心未得寂静，以身、语、意行于不正行。而且，我们并未见到他们有任何比我们更为殊胜的端正行持。因此，这些尊者们，这样的沙门与婆罗门，不应受到恭敬、尊重、供养、礼敬。凡是对于耳识所认知的声、鼻识所认知的香、舌识所认知的味、身识所认知的触、意识所认知的法，未离贪、未离嗔、未离痴，内心未得寂静，以身、语、意行于不正行的沙门与婆罗门，这样的沙门与婆罗门，不应受到恭敬、尊重、供养、礼敬。原因何在？因为我们自身对于意识所认知的法，同样是未离贪、未离嗔、未离痴，内心未得寂静，以身、语、意行于不正行。而且，我们并未见到他们有任何比我们更为殊胜的端正行持。因此，这些尊者们，这样的沙门与婆罗门，不应受到恭敬、尊重、供养、礼敬。’ 居士们，当被如此问及时，你们应这样回答那些外道游方者。
‘‘Sace vo, gahapatayo, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃbhūtā, gahapatayo, samaṇabrāhmaṇā na sakkātabbā na garukātabbā na mānetabbā na pūjetabbā’ti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, gahapatayo, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘ye te samaṇabrāhmaṇā cakkhuviññeyyesu rūpesu avītarāgā avītadosā avītamohā, ajjhattaṃ avūpasantacittā, samavisamaṃ caranti kāyena vācāya manasā, evarūpā samaṇabrāhmaṇā na sakkātabbā na garukātabbā na mānetabbā na pūjetabbā. Taṃ kissa hetu? Mayampi hi cakkhuviññeyyesu rūpesu avītarāgā avītadosā avītamohā, ajjhattaṃ avūpasantacittā, samavisamaṃ carāma kāyena vācāya manasā, tesaṃ no samacariyampi hetaṃ uttari apassataṃ. Tasmā te bhonto samaṇabrāhmaṇā na sakkātabbā na garukātabbā na mānetabbā na pūjetabbā. Ye te samaṇabrāhmaṇā sotaviññeyyesu saddesu… ghānaviññeyyesu gandhesu… jivhāviññeyyesu rasesu… kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu… manoviññeyyesu dhammesu avītarāgā avītadosā avītamohā, ajjhattaṃ avūpasantacittā, samavisamaṃ caranti kāyena vācāya manasā, evarūpā samaṇabrāhmaṇā na sakkātabbā na garukātabbā na mānetabbā na pūjetabbā. Taṃ kissa hetu? Mayampi hi manoviññeyyesu dhammesu avītarāgā avītadosā avītamohā , ajjhattaṃ avūpasantacittā, samavisamaṃ carāma kāyena vācāya manasā, tesaṃ no samacariyampi hetaṃ uttari apassataṃ. Tasmā te bhonto samaṇabrāhmaṇā na sakkātabbā na garukātabbā na mānetabbā na pūjetabbā’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, gahapatayo, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha.
436居士们，若有外道游方者这样问你们：‘居士们，怎样的沙门与婆罗门才值得被恭敬、尊重、供养、礼敬？’ 居士们，被这样问时，你们应如此回答那些外道游方者：‘那些对于眼识所认知的色，已离贪、已离嗔、已离痴，内心寂静，身、语、意行持平等的沙门与婆罗门，便值得被恭敬、尊重、供养、礼敬。原因何在？因为我们自己对于眼识所认知的色，未离贪、未离嗔、未离痴，内心未得寂静，身、语、意行不平等。然而，我们确实看到他们具有比我们更为殊胜的平等行。因此，这样的沙门与婆罗门，应被恭敬、尊重、供养、礼敬。同样地，那些对于耳识所认知的声……鼻识所认知的香……舌识所认知的味……身识所认知的触……意识所认知的法，已离贪、已离嗔、已离痴，内心寂静，身、语、意行持平等的沙门与婆罗门，也应当被恭敬、尊重、供养、礼敬。原因何在？因为我们自己对于意识所认知的法，未离贪、未离嗔、未离痴，内心未得寂静，身、语、意行不平等。然而，我们确实看到他们具有比我们更为殊胜的平等行。因此，这样的沙门与婆罗门，应被恭敬、尊重、供养、礼敬。’”
‘‘Sace pana vo, gahapatayo, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃbhūtā, gahapatayo, samaṇabrāhmaṇā sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā’ti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, gahapatayo, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘ye te samaṇabrāhmaṇā cakkhuviññeyyesu rūpesu vītarāgā vītadosā vītamohā, ajjhattaṃ vūpasantacittā, samacariyaṃ caranti kāyena vācāya manasā, evarūpā samaṇabrāhmaṇā sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā. Taṃ kissa hetu? Mayampi hi cakkhuviññeyyesu rūpesu avītarāgā avītadosā avītamohā, ajjhattaṃ avūpasantacittā, samavisamaṃ carāma kāyena vācāya manasā, tesaṃ no samacariyampi hetaṃ uttari passataṃ. Tasmā te bhonto samaṇabrāhmaṇā sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā. Ye te samaṇabrāhmaṇā sotaviññeyyesu saddesu… ghānaviññeyyesu gandhesu… jivhāviññeyyesu rasesu… kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu… manoviññeyyesu dhammesu vītarāgā vītadosā vītamohā, ajjhattaṃ vūpasantacittā, samacariyaṃ caranti kāyena vācāya manasā, evarūpā samaṇabrāhmaṇā sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā. Taṃ kissa hetu? Mayampi hi manoviññeyyesu dhammesu avītarāgā avītadosā avītamohā ajjhattaṃ avūpasantacittā, samavisamaṃ carāma kāyena vācāya manasā, tesaṃ no samacariyampi hetaṃ uttari passataṃ. Tasmā te bhonto samaṇabrāhmaṇā sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā’ti . Evaṃ puṭṭhā tumhe, gahapatayo, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha.
437居士们，若有其他外道游方者这样问你们：‘那么，诸位尊者有何因相、何依据，令你们如此说：“这些尊者们必定是已离贪，或为断除贪而修行；已离嗔，或为断除嗔而修行；已离痴，或为断除痴而修行”呢？’居士们，被如此问时，你们应这样回答那些外道游方者：‘因为这些尊者们确实亲近、受用那些森林、密林、边远之地的住处。在那里，没有眼见后令人反复观赏而生喜乐的色；在那里，没有耳闻后令人反复倾听而生喜乐的声；在那里，没有鼻嗅后令人反复品闻而生喜乐的香；在那里，没有舌尝后令人反复品尝而生喜乐的味；在那里，没有身触后令人反复感触而生喜乐的触。朋友们，这便是我们的因相，这便是我们的依据，令我们如此说：“这些尊者们必定是已离贪，或为断除贪而修行；已离嗔，或为断除嗔而修行；已离痴，或为断除痴而修行。”’居士们，被如此问时，你们应当这样回答那些外道游方者。
‘‘Sace pana vo , gahapatayo, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘ke panāyasmantānaṃ ākārā, ke anvayā, yena tumhe āyasmanto evaṃ vadetha? Addhā te āyasmanto vītarāgā vā rāgavinayāya vā paṭipannā, vītadosā vā dosavinayāya vā paṭipannā, vītamohā vā mohavinayāya vā paṭipannā’ti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, gahapatayo, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘tathā hi te āyasmanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti. Natthi kho pana tattha tathārūpā cakkhuviññeyyā rūpā ye disvā disvā abhirameyyuṃ, natthi kho pana tattha tathārūpā sotaviññeyyā saddā ye sutvā sutvā abhirameyyuṃ, natthi kho pana tattha tathārūpā ghānaviññeyyā gandhā ye ghāyitvā ghāyitvā abhirameyyuṃ , natthi kho pana tattha tathārūpā jivhāviññeyyā rasā ye sāyitvā sāyitvā abhirameyyuṃ, natthi kho pana tattha tathārūpā kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā ye phusitvā phusitvā abhirameyyuṃ. Ime kho no, āvuso, ākārā, ime anvayā, yena mayaṃ evaṃ vadema – addhā te āyasmanto vītarāgā vā rāgavinayāya vā paṭipannā, vītadosā vā dosavinayāya vā paṭipannā, vītamohā vā mohavinayāya vā paṭipannā’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, gahapatayo, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti.
6听了这话，那嘎拉温达的婆罗门居士们对世尊说：“真是殊胜啊，乔达摩大师！真是殊胜啊，乔达摩大师！乔达摩大师，犹如扶起倒下的，揭开隐藏的，为迷途者指明道路，或在黑暗中举起油灯，令有眼者得见诸色。同样地，乔达摩大师以种种方式阐明了法。我们从今皈依乔达摩大师、皈依法、皈依比丘僧团。愿乔达摩大师纳受我们为优婆塞，从今日起，尽形寿皈依。”
Evaṃ vutte, nagaravindeyyakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.
7那嘎拉温达经 第八
Nagaravindeyyasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.