MN 144 · 教诫阐那经
389如是我闻:一时,世尊住在王舍城竹林咖兰达咖尼瓦巴。尔时,具寿舍利弗、具寿马哈准达、具寿阐那住在灵鹫山。尔时,具寿阐那生病,痛苦,重病。那时,具寿舍利弗在傍晚时从独坐中起来,去到具寿马哈准达那里;到了之后,对具寿马哈准达如此说道:「来吧,准达学友!我们去具寿阐那那里探望病人。」「是的,学友!」具寿马哈准达回答具寿舍利弗。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo āyasmā ca channo gijjhakūṭe pabbate viharanti. Tena kho pana samayena āyasmā channo ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahācundo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahācundaṃ etadavoca – ‘‘āyāmāvuso cunda, yenāyasmā channo tenupasaṅkamissāma gilānapucchakā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā mahācundo āyasmato sāriputtassa paccassosi.
2于是,舍利弗尊者和大准达尊者就一起去到车匿尊者那里。到了之后,和车匿尊者互相问候致意。说过了亲切、令人难忘的话之后,他们坐在一旁。坐在一旁的舍利弗尊者对车匿尊者说:“车匿贤友,你还能忍受吗?还能支撑下去吗?你的痛苦感受是在减弱,不是在增强吗?看得出是在减弱,而不是在增强吗?”
Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo yenāyasmā channo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā channena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ channaṃ etadavoca – ‘‘kacci te, āvuso channa, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ? Kacci te dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti?
3车匿尊者说:“舍利弗贤友,我忍受不了,支撑不下去了。我剧烈的痛苦感受正在增强,没有减弱;看得出是在增强,没有减弱。舍利弗贤友,就好像一个强壮的人,用锋利的锥子猛刺我的头顶;正是这样,舍利弗贤友,猛烈的风病正在刺穿我的头。我忍受不了,支撑不下去了。我剧烈的痛苦感受正在增强,没有减弱;看得出是在增强,没有减弱。舍利弗贤友,又好像一个强壮的人,用结实的皮带紧紧箍住我的头;正是这样,舍利弗贤友,我头部有剧烈的头痛。我忍受不了,支撑不下去了。我剧烈的痛苦感受正在增强,没有减弱;看得出是在增强,没有减弱。舍利弗贤友,又好像一个熟练的屠牛者或他的学徒,用锋利的剔骨刀切开我的腹部;正是这样,舍利弗贤友,猛烈的风病正在切割我的腹部。我忍受不了,支撑不下去了。我剧烈的痛苦感受正在增强,没有减弱;看得出是在增强,没有减弱。舍利弗贤友,又好像两个强壮的人,抓住一个较弱的人,把他按在炭火坑上烧烤、彻底地烧灼;正是这样,舍利弗贤友,我身体里有着剧烈的灼热感。我忍受不了,支撑不下去了。我剧烈的痛苦感受正在增强,没有减弱;看得出是在增强,没有减弱。舍利弗贤友,我就要用刀了,我不再期待生命了。”
‘‘Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi , āvuso sāriputta, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya; evameva kho me, āvuso sāriputta, adhimattā vātā muddhani ūhananti. Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo. Seyyathāpi, āvuso sāriputta, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṃ dadeyya; evameva kho me, āvuso sāriputta, adhimattā sīse sīsavedanā. Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, āvuso sāriputta, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṃ parikanteyya; evameva kho me, āvuso sāriputta, adhimattā vātā kucchiṃ parikantanti. Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, āvuso sāriputta, dve balavanto purisā dubbalataraṃ purisaṃ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṃ samparitāpeyyuṃ; evameva kho me, āvuso sāriputta, adhimatto kāyasmiṃ ḍāho. Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Satthaṃ, āvuso sāriputta, āharissāmi, nāvakaṅkhāmi jīvita’’nti.
390舍利弗尊者说:“车匿尊者,请不要用刀。车匿尊者,请您活下去。我们希望车匿尊者活下去。如果车匿尊者缺少合适的食物,我会为车匿尊者寻找合适的食物。如果车匿尊者缺少合适的医药,我会为车匿尊者寻找合适的医药。如果车匿尊者缺少合适的看护者,我会来照顾车匿尊者。车匿尊者,请不要用刀。车匿尊者,请您活下去。我们希望车匿尊者活下去。”
‘‘Māyasmā channo satthaṃ āharesi. Yāpetāyasmā channo. Yāpentaṃ mayaṃ āyasmantaṃ channaṃ icchāma. Sace āyasmato channassa natthi sappāyāni bhojanāni, ahaṃ āyasmato channassa sappāyāni bhojanāni pariyesissāmi. Sace āyasmato channassa natthi sappāyāni bhesajjāni, ahaṃ āyasmato channassa sappāyāni bhesajjāni pariyesissāmi. Sace āyasmato channassa natthi patirūpā upaṭṭhākā, ahaṃ āyasmantaṃ channaṃ upaṭṭhahissāmi. Māyasmā channo satthaṃ āharesi. Yāpetāyasmā channo. Yāpentaṃ mayaṃ āyasmantaṃ channaṃ icchāmā’’ti.
5车匿尊者说:“舍利弗贤友,我并不是没有合适的食物;也不是没有合适的医药;也不是没有合适的看护者。只是,舍利弗贤友,我长久以来都服侍世尊,都是令他满意的,从来不曾令他不如意。舍利弗贤友,作为一个弟子,能一直令导师满意,从不令他不满意,这是合适的。舍利弗贤友,你就这样记住:‘车匿比丘将无过失地用刀。’”舍利弗尊者说:“我们想就某个方面请教车匿尊者一些问题,如果车匿尊者愿意给出答复的话。”车匿尊者说:“舍利弗贤友,请提问吧,听了之后我自会明白。”
‘‘Napi me, āvuso sāriputta, natthi sappāyāni bhojanāni; napi me natthi sappāyāni bhesajjāni; napi me natthi patirūpā upaṭṭhākā; api cāvuso sāriputta , pariciṇṇo me satthā dīgharattaṃ manāpeneva no amanāpena. Etañhi, āvuso sāriputta, sāvakassa patirūpaṃ yaṃ satthāraṃ paricareyya manāpeneva no amanāpena. ‘Anupavajjaṃ channo bhikkhu satthaṃ āharissatī’ti evametaṃ , āvuso sāriputta, dhārehī’’ti. ‘‘Puccheyyāma mayaṃ āyasmantaṃ channaṃ kañcideva desaṃ, sace āyasmā channo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti. ‘‘Pucchāvuso sāriputta, sutvā vedissāmī’’ti.
391「贤友阐那!你是否随观眼、眼识、眼识所识知的诸法为『这是我的,这我是,这是我的我』?贤友阐那!你是否随观耳、耳识……贤友阐那!你是否随观鼻、鼻识……贤友阐那!你是否随观舌、舌识……贤友阐那!你是否随观身、身识……贤友阐那!你是否随观意、意识、意识所识知的诸法为『这是我的,这我是,这是我的我』?」
‘‘Cakkhuṃ, āvuso channa, cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasi? Sotaṃ, āvuso channa, sotaviññāṇaṃ…pe… ghānaṃ, āvuso channa, ghānaviññāṇaṃ… jivhaṃ, āvuso channa, jivhāviññāṇaṃ … kāyaṃ, āvuso channa, kāyaviññāṇaṃ… manaṃ, āvuso channa, manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī’’ti?
7舍利弗学友,对于眼、眼识以及眼识所识知的法,我如此观照:'这不是我的,这我不是,这不是我的我。'舍利弗学友,对于耳……鼻……舌……身……舍利弗学友,对于意、意识以及意识所识知的法,我如此观照:'这不是我的,这我不是,这不是我的我。'
‘‘Cakkhuṃ, āvuso sāriputta, cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmi. Sotaṃ, āvuso sāriputta…pe… ghānaṃ, āvuso sāriputta… jivhaṃ, āvuso sāriputta… kāyaṃ, āvuso sāriputta… manaṃ, āvuso sāriputta, manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmī’’ti.
392车匿学友,你在眼根、眼识以及眼识所识知的法上,看到了什么、证知了什么,以至于对眼、眼识以及眼识所识知的法如此观照:'这不是我的,这我不是,这不是我的我'?车匿学友,在耳根、耳识……在鼻根、鼻识……在舌根、舌识……在身根、身识……车匿学友,在意根、意识以及意识所识知的法上,你看到了什么、证知了什么,以至于对意、意识以及意识所识知的法如此观照:'这不是我的,这我不是,这不是我的我'?
‘‘Cakkhusmiṃ, āvuso channa, cakkhuviññāṇe cakkhuviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṃ disvā kiṃ abhiññāya cakkhuṃ cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasi? Sotasmiṃ, āvuso channa, sotaviññāṇe … ghānasmiṃ, āvuso channa, ghānaviññāṇe… jivhāya, āvuso channa, jivhāviññāṇe… kāyasmiṃ, āvuso channa, kāyaviññāṇe… manasmiṃ, āvuso channa, manoviññāṇe manoviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṃ disvā kiṃ abhiññāya manaṃ manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasī’’ti?
9舍利弗学友,我是在眼根、眼识以及眼识所识知的法上,看到了灭,证知了灭之后,才对眼、眼识以及眼识所识知的法如此观照:'这不是我的,这我不是,这不是我的我。'舍利弗学友,在耳根、耳识……在鼻根、鼻识……在舌根、舌识……在身根、身识……舍利弗学友,在意根、意识以及意识所识知的法上,我看到了灭,证知了灭之后,才对意、意识以及意识所识知的法如此观照:'这不是我的,这我不是,这不是我的我。'
‘‘Cakkhusmiṃ , āvuso sāriputta, cakkhuviññāṇe cakkhuviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṃ disvā nirodhaṃ abhiññāya cakkhuṃ cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmi. Sotasmiṃ, āvuso sāriputta, sotaviññāṇe… ghānasmiṃ, āvuso sāriputta, ghānaviññāṇe… jivhāya, āvuso sāriputta, jivhāviññāṇe… kāyasmiṃ, āvuso sāriputta, kāyaviññāṇe… manasmiṃ, āvuso sāriputta, manoviññāṇe manoviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṃ disvā nirodhaṃ abhiññā manaṃ manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmī’’ti.
393听了这话,大准达尊者对车匿尊者说:“因此,车匿学友,世尊的这段教法,也应当恒常忆念于心:‘对于有所依存者,则有动摇;对于无所依存者,则没有动摇。没有动摇,便有轻安;有了轻安,便不会倾向;没有倾向,便没有来去;没有来去,便没有死生;没有死生,便既没有此世、没有他世,也没有两者之间。这即是苦的终结。’”那时,舍利弗尊者和大准达尊者以这番教诫开示了车匿尊者之后,便从座起身离去了。
Evaṃ vutte, āyasmā mahācundo āyasmantaṃ channaṃ etadavoca – ‘‘tasmātiha, āvuso channa, idampi tassa bhagavato sāsanaṃ , niccakappaṃ manasi kātabbaṃ – ‘nissitassa calitaṃ, anissitassa calitaṃ natthi. Calite asati passaddhi, passaddhiyā sati nati na hoti. Natiyā asati āgatigati na hoti. Āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti. Cutūpapāte asati nevidha na huraṃ na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā’’’ti. Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo āyasmantaṃ channaṃ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu.
394于是,具寿阐那在具寿舍利弗和具寿马哈准达离去不久后持刀。于是,具寿舍利弗前往世尊所在之处;抵达后,礼敬世尊,在一旁坐下。在一旁坐下的具寿舍利弗对世尊说此:「尊者!具寿阐那已持刀。他的趣向如何?来世如何?」「舍利弗!阐那比丘不是当面宣说无过失了吗?」「尊者!有一个名叫布巴基喇的瓦基村。在那里有具寿阐那的朋友家族、亲密家族、有过失家族。」「舍利弗!确实有这些阐那比丘的朋友家族、亲密家族、有过失家族。舍利弗!我不因此说『有过失』。舍利弗!凡舍弃此身而执取另一身者,我说他『有过失』。阐那比丘没有那个。『比丘阐那无过失地持刀』,舍利弗!你应当如此忆持。」
Atha kho āyasmā channo acirapakkante āyasmante ca sāriputte āyasmante ca mahācunde satthaṃ āharesi. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmatā, bhante, channena satthaṃ āharitaṃ. Tassa kā gati, ko abhisamparāyo’’ti? ‘‘Nanu te, sāriputta, channena bhikkhunā sammukhāyeva anupavajjatā byākatā’’ti? ‘‘Atthi, bhante, pubbajiraṃ nāma vajjigāmo. Tatthāyasmato channassa mittakulāni suhajjakulāni upavajjakulānī’’ti. ‘‘Honti hete, sāriputta, channassa bhikkhuno mittakulāni suhajjakulāni upavajjakulāni. Nāhaṃ, sāriputta, ettāvatā ‘saupavajjo’ti vadāmi. Yo kho, sāriputta, imañca kāyaṃ nikkhipati aññañca kāyaṃ upādiyati tamahaṃ ‘saupavajjo’ti vadāmi. Taṃ channassa bhikkhuno natthi. ‘Anupavajjo channo bhikkhu satthaṃ āharesī’ti evametaṃ, sāriputta, dhārehī’’ti.
12这是世尊所说的。舍利弗尊者对世尊的话感到满意,心生欢喜。
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā sāriputto bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
13教诫阐那经完,第二
Channovādasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.