MN 134 · 罗摩塞咖亚一夜贤者经
286如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,具寿咖喇沙卡喇基亚正住在释迦国的迦毗罗卫城尼拘律园里。当时,栴檀那天子在深夜时分,以殊胜的容光照亮了整座尼拘律园,来到具寿咖喇沙卡喇基亚那里。到了之后,站在一旁。站在一旁的栴檀那天子对具寿咖喇沙卡喇基亚这么说:“比丘,你受持了‘一夜贤者’的略说和广解吗?”“朋友,我没有受持‘一夜贤者’的略说和广解。那么,朋友,你受持了吗?”“比丘,我也没有受持‘一夜贤者’的略说和广解。不过,比丘,你受持了‘一夜贤者’的偈颂吗?”“朋友,我没有受持‘一夜贤者’的偈颂。那么,朋友,你受持了吗?”“比丘,我受持了‘一夜贤者’的偈颂。”“朋友,你是怎么受持‘一夜贤者’偈颂的呢?”“比丘,有一回,世尊住在三十三天,在巴利恰达树下,在潘度甘巴拉石上。在那里,世尊为三十三天的天人们说了‘一夜贤者’的略说和广解——
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā lomasakaṅgiyo sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho candano devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ nigrodhārāmaṃ obhāsetvā yenāyasmā lomasakaṅgiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho candano devaputto āyasmantaṃ lomasakaṅgiyaṃ etadavoca – ‘‘dhāresi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’’ti? ‘‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Dhāresi pana tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’’ti? ‘‘Dhāremi kho ahaṃ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’’ti? ‘‘Ekamidaṃ, bhikkhu, samayaṃ bhagavā devesu tāvatiṃsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṃ. Tatra bhagavā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi –
2不追悔过去,不希求未来。
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
3过去的已灭去,未来的未得到。
Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
4对于现在生起的每一法,在当下如实观见它。
‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
5不被征服,不动摇,智者应如此修习安住。
Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
6今天就该拼命用功,谁知道明天死亡会不会来?
‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
7我们与那拥有大军之神的死亡,确实没有任何约定。
Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
8如此安住、精勤,日夜不懈怠的人,
‘‘Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
9他就是那寂静的牟尼所称说的,真正的'一夜贤者'。
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
10比丘啊,我栴檀那天子就是这样持诵一夜贤者经偈的。比丘啊,你应该学习一夜贤者经的简说与详析;比丘啊,你应该掌握一夜贤者经的简说与详析;比丘啊,你应该记住一夜贤者经的简说与详析。比丘啊,一夜贤者经的简说与详析,是与真实利益相应的,是清净梵行的基础。”栴檀那天子说了这些话,说完之后,就在那里消失了。
‘‘Evaṃ kho ahaṃ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā. Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṃ , bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṃhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’’ti. Idamavoca candano devaputto. Idaṃ vatvā tatthevantaradhāyi.
287那时,具寿咖喇沙卡喇基亚在那夜过后,收拾好住处,拿着衣钵,朝着舍卫城的方向出发游历。他一路渐次游历,终于来到了舍卫城祇树给孤独园,来到了世尊面前。他向世尊行礼致敬后,便退坐到一旁。具寿咖喇沙卡喇基亚坐定后,便对世尊这样说道:
Atha kho āyasmā lomasakaṅgiyo tassā rattiyā accayena senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavantaṃ etadavoca –
12“尊者,有一次,我正住在释迦国迦毗罗卫城的尼拘律园里。当时,尊者,有一位天子,在深夜里,以他殊胜的光明,照亮了整个尼拘律园,径直向我走来。他走到我面前,就站在了一旁。尊者,站定之后,那位天子对我这样问道:‘比丘,你有持诵一夜贤者经的简说与详析吗?’听他这么问,尊者,我就对那位天子这样回答:‘朋友啊,我并没有持诵一夜贤者经的简说与详析。那么,朋友,你有持诵一夜贤者经的简说与详析吗?’‘比丘,我也没有持诵一夜贤者经的简说与详析。但是,比丘,你有持诵那一夜贤者经的偈颂吗?’‘朋友啊,我也没有持诵那一夜贤者经的偈颂。那么,朋友,你有持诵那一夜贤者经的偈颂吗?’‘比丘,我确实持诵那一夜贤者经的偈颂。’‘那么,朋友,你是如何持诵那一夜贤者经的偈颂的呢?’‘比丘,有一次,世尊正住在三十三天,波利质多罗树下的黄毯石上。在那里,世尊为那些三十三天的天神们,开示了一夜贤者经的简说与详析——’
‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ sakkesu viharāmi kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho, bhante, aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ nigrodhārāmaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhante, so devaputto maṃ etadavoca – ‘dhāresi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti? Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, taṃ devaputtaṃ etadavocaṃ – ‘na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti? ‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Dhāresi pana tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Dhāremi kho ahaṃ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti. ‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti? Ekamidaṃ, bhikkhu, samayaṃ bhagavā devesu tāvatiṃsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṃ . Tatra kho bhagavā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi –
13“不追悔过去……
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
14寂静的牟尼才称他,为真正的‘一夜贤者’。
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
15“比丘,我就是这样受持着善一夜偈颂的。比丘,你要学取这善一夜的略说与广解;比丘,你要通达这善一夜的略说与广解;比丘,你要受持这善一夜的略说与广解。比丘,这善一夜的略说与广解,是与义相应的,是梵行的根本。”尊者,那位天子这样说后,就在那里消失了。尊者,恳请世尊为我开示这善一夜的略说与广解吧。”
‘‘Evaṃ kho ahaṃ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā. Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṃhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’ti. Idamavoca, bhante, so devaputto; idaṃ vatvā tatthevantaradhāyi. Sādhu me, bhante, bhagavā bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca desetū’’ti.
288“比丘,你认得那位天子吗?”“尊者,我不认得那位天子。”“比丘,那位天子名叫栴檀那。比丘,栴檀那天子是把这法当作核心,用心思惟,倾全部心念专注听闻的。那么,比丘,你听着,好好用心思惟,我要说了。”“是的,尊者。”具寿咖喇沙卡喇基亚应答世尊。世尊这样说道:
‘‘Jānāsi pana tvaṃ, bhikkhu, taṃ devaputta’’nti? ‘‘Na kho ahaṃ, bhante, jānāmi taṃ devaputta’’nti. ‘‘Candano nāma so, bhikkhu, devaputto. Candano, bhikkhu, devaputto aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ suṇāti. Tena hi, bhikkhu, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
17“不应追忆那过去,也不应对未来有所期待;
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
18那过去的已经消逝,未来的还未到来。
Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
19“而对于当下生起的法,在任何地方都能洞见它的实相;
‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
20那个不被牵动、不被动摇的境界,智者应该去培育它。
Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
21“热切的精进唯有今日便做,谁知道死亡明天会不会来?
‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
22因为我们与那率领大军的死神,并没有什么契约可讲;
Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā;
23如此安住、精勤,日夜不懈怠的人,
‘‘Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
24那确实被寂静的牟尼称为“善一夜贤者”。
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate muni’’.
25比丘们,怎样是追逐过去呢?……比丘们,这就是追逐过去。比丘们,怎样是不追逐过去呢?……比丘们,这就是不追逐过去。比丘们,怎样是期待未来呢?……比丘们,这就是期待未来。比丘们,怎样是不期待未来呢?……比丘们,这就是不期待未来。比丘们,怎样是被现在诸法所征服呢?……比丘们,这就是被现在诸法所征服。比丘们,怎样是不被现在诸法所征服呢?……比丘们,这就是不被现在诸法所征服。
‘‘Kathañca, bhikkhu, atītaṃ anvāgameti…pe… evaṃ kho, bhikkhu, atītaṃ anvāgameti. Kathañca , bhikkhu, atītaṃ nānvāgameti…pe… evaṃ kho, bhikkhu, atītaṃ nānvāgameti. Kathañca, bhikkhu, anāgataṃ paṭikaṅkhati…pe… evaṃ kho, bhikkhu, anāgataṃ paṭikaṅkhati. Kathañca, bhikkhu, anāgataṃ nappaṭikaṅkhati…pe… evaṃ kho, bhikkhu, anāgataṃ nappaṭikaṅkhati. Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṃhīrati…pe… evaṃ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṃhīrati. Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati…pe… evaṃ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati.
26“不应追悔过去,不应期盼未来;
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
27过去的已被舍离,未来的还未到达。
Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
28谁于现在的法,处处以慧观察;
‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
29那不动摇、不被扰乱的智慧,智者应当努力修习。
Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
30今天就应当奋发努力,谁能知道明天死亡会不会来?
‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
31我们和那拥有大军的死神,是没有任何交易可言的。
Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
32如此精勤安住、日夜不懈怠的人,
‘‘Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
33“寂静者说,这就是善一夜,牟尼如此教导。
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
34这是世尊所说。具寿咖喇沙卡喇基亚心满意足,对世尊所说感到欢喜。
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
35罗摩塞咖亚一夜贤者经完 第四
Lomasakaṅgiyabhaddekarattasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.