KN 11 · 譬喻经(下)
第二篇
43. 一次扫地者品
1. 一次扫地者长老譬喻
4「毗婆尸佛的巴答离最上菩提树;
‘‘Vipassino bhagavato, pāṭaliṃ bodhimuttamaṃ;
5见到那树足后,我于彼处心生净信。
Disvāva taṃ pādapaggaṃ, tattha cittaṃ pasādayiṃ.
6取过扫帚,便立即清扫菩提树;
‘‘Sammajjaniṃ gahetvāna, bodhiṃ sammajji tāvade;
7清扫完那菩提树后,我便礼敬巴答离树。
Sammajjitvāna taṃ bodhiṃ, avandiṃ pāṭaliṃ ahaṃ.
8于彼处,我心得净信,以头面作礼,合掌而拜;
‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, sire katvāna añjaliṃ;
9礼敬那菩提树,我便返回小屋。
Namassamāno taṃ bodhiṃ, gañchiṃ paṭikuṭiṃ ahaṃ.
10我循着这样的道而行,忆念着无上菩提;
‘‘Tādimaggena gacchāmi, saranto bodhimuttamaṃ;
11巨蟒压迫着我,形貌可怖,力大无穷。
Ajagaro maṃ pīḷesi, ghorarūpo mahabbalo.
12我往昔所造之业,以其果报令我满足;
‘‘Āsanne me kataṃ kammaṃ, phalena tosayī mamaṃ;
13它吞食我的身躯,我则于天界欢享。
Kaḷevaraṃ me gilati, devaloke ramāmahaṃ.
14我心常无浊,清净洁白;
‘‘Anāvilaṃ mama cittaṃ, visuddhaṃ paṇḍaraṃ sadā;
15我不知忧愁之箭,亦不知内心的热恼。
Sokasallaṃ na jānāmi, cittasantāpanaṃ mama.
16麻风、痈肿、白癜风、癫痫、疥疮;
‘‘Kuṭṭhaṃ gaṇḍo kilāso ca, apamāro vitacchikā;
17癣与痒,我皆无有,此为清扫的果报。
Daddu kaṇḍu ca me natthi, phalaṃ sammajjanāyidaṃ .
18“忧与悲,于我心不存在;”
‘‘Soko ca paridevo ca, hadaye me na vijjati;
19心正直无曲,此为清扫的果报。
Abhantaṃ ujukaṃ cittaṃ, phalaṃ sammajjanāyidaṃ.
20于诸定中我不沉湎,心便澄净明澈;
‘‘Samādhīsu na majjāmi , visadaṃ hoti mānasaṃ;
21凡我所欲之定,彼定皆于我成就。
Yaṃ yaṃ samādhimicchāmi, so so sampajjate mamaṃ.
22于可染着之物我不染着,于可嗔恚者亦不嗔恚。
‘‘Rajanīye na rajjāmi, atho dussaniyesu ca;
23于可迷惑处,我不生迷惑,这是清扫的果报。
Mohanīye na muyhāmi, phalaṃ sammajjanāyidaṃ.
24从九十一劫以来,我那时所造的那个业;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
25我不曾知晓恶趣,这是清扫的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phalaṃ sammajjanāyidaṃ.
26我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
27犹如大象断除系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
28我来到佛陀面前,真是善来!
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
29三明已证得,佛陀的教诫已圆满成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
30四无碍解,及八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
31六神通已证得,佛陀的教诫已圆满成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
32如是,具寿一次扫地者长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sakiṃsammajjako thero imā gāthāyo
33他这样说了。
Abhāsitthāti.
34《一次扫地者长老譬喻》第一
Sakiṃsammajjakattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
一衣施者长老譬喻
36在汉萨瓦蒂城中,我曾是割草人;
‘‘Nagare haṃsavatiyā, ahosiṃ tiṇahārako;
37我以割草维持生计,以此养育子女。
Tiṇahārena jīvāmi, tena posemi dārake.
38「名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
39他驱散了黑暗,世间导师便出现了。
Tamandhakāraṃ nāsetvā, uppajji lokanāyako.
40坐在自己的家中,他生起这样的思惟:
‘‘Sake ghare nisīditvā, evaṃ cintesi tāvade;
41佛陀已出现于世间,却没有可布施之物。
‘Buddho loke samuppanno, deyyadhammo na vijjati.
42「『这是我仅有的一件衣服,我没有任何施主;
‘‘‘Idaṃ me sāṭakaṃ ekaṃ, natthi me koci dāyako;
43地狱的触受是苦的,我将培植这份福田。』
Dukkho nirayasamphasso, ropayissāmi dakkhiṇaṃ’.
44「如此思惟之后,我令自心净信;
‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, sakaṃ cittaṃ pasādayiṃ;
45我取来一件布,供养最胜佛陀。
Ekaṃ dussaṃ gahetvāna, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ.
46布施了一件衣后,我发出欢呼;
‘‘Ekaṃ dussaṃ daditvāna, ukkuṭṭhiṃ sampavattayiṃ;
47‘若你真是佛陀,大雄啊,请度脱我,大牟尼!’
‘Yadi buddho tuvaṃ vīra, tārehi maṃ mahāmuni’.
48莲华上佛,世间解,诸供养之受者;
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
49他称扬我的布施,并为我作了随喜。
Mama dānaṃ pakittento, akā me anumodanaṃ.
50‘以此一件衣,及思与愿,
‘‘‘Iminā ekadussena, cetanāpaṇidhīhi ca;
51于十万劫间,不堕恶趣。
Kappasatasahassāni, vinipātaṃ na gacchasi.
52你将三十六次成为天帝,为诸天之王;
‘‘‘Chattiṃsakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissasi;
53你将成为转轮王,三十三次。
Tettiṃsakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissasi.
54广大的疆土与王权,其数无可称计;
‘‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ ;
55或在天界,或在人间,你将流转于诸有之中。
Devaloke manusse vā, saṃsaranto tuvaṃ bhave.
56色貌端严,功德具足,身无衰损;
‘‘‘Rūpavā guṇasampanno, anavakkantadehavā ;
57你将获得不可动摇、无量的衣服,得偿所愿。
Akkhobhaṃ amitaṃ dussaṃ, labhissasi yadicchakaṃ’.
58说罢此言,正自觉者,名为水生最上者;
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, jalajuttamanāmako;
59大雄腾空而起,犹如鹅王翱翔于天际。
Nabhaṃ abbhuggamī vīro , haṃsarājāva ambare.
60无论我投生何处,是天道或人间;
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
61我的财富从不匮乏,这是一件布施衣的果报;
Bhoge me ūnatā natthi, ekadussassidaṃ phalaṃ.
62每逢洗涤,每逢洗涤,便有布为我生起;
‘‘Paduddhāre paduddhāre, dussaṃ nibbattate mamaṃ;
63我站在下方的布上,上方是我的遮盖。
Heṭṭhā dussamhi tiṭṭhāmi, uparicchadanaṃ mama.
64连同轮围山、森林与山岳;
‘‘Cakkavāḷaṃ upādāya, sakānanaṃ sapabbataṃ;
65我若愿意,今日便能以布覆盖它。
Icchamāno cahaṃ ajja, dussehacchādayeyya taṃ.
66仅仅凭着那一块布,我便在种种有中流转轮回;
‘‘Teneva ekadussena, saṃsaranto bhavābhave;
67当其成就金色之身,我仍在诸有中轮回不息。
Suvaṇṇavaṇṇo hutvāna, saṃsarāmi bhavābhave.
68一块衣的布施果报,在任何处我都不见有穷尽之时;
‘‘Vipākaṃ viekadussassa, nājjhagaṃ katthacikkhayaṃ;
69这是我的最后一生,就在此生它已成熟。
Ayaṃ me antimā jāti, vipaccati idhāpi me.
70自十万劫前那时起,我布施了那件衣服;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dussamadadiṃ tadā;
71我不曾知有恶趣,这便是布施一件衣的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, ekadussassidaṃ phalaṃ.
72我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
73“我得善来,确为善来……(中略)……佛陀的教诫,已经完成。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
74「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
75据说,具寿一衣施者长老正是这样说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekadussadāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti;
一衣施者长老譬喻 第二
3. 施一座者长老譬喻
78距雪山不远处,有座山,名叫果西答;
‘‘Himavantassāvidūre , gosito nāma pabbato;
79我的住处建造精善,叶屋也构筑完满。
Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā.
80「我名那拉达,世人称我为迦叶;
‘‘Nārado nāma nāmena, kassapo iti maṃ vidū;
81为寻求清净之道,那时我住在果西答。
Suddhimaggaṃ gavesanto, vasāmi gosite tadā.
82「名为莲华上胜者,已至一切法之彼岸;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
83乐于远离的正自觉者,无染无着地前来。
Vivekakāmo sambuddho, agañchi anilañjasā.
84当入山林时,他望见大仙人的光芒;
‘‘Vanagge gacchamānassa, disvā raṃsiṃ mahesino;
85我架起木床座,再铺展开鹿皮。
Kaṭṭhamañcaṃ paññāpetvā, ajinañca apatthariṃ.
86敷设座位后,合掌于顶;
‘‘Āsanaṃ paññāpetvāna, sire katvāna añjaliṃ;
87诉说内心的喜悦后,我说了这样一句话。
Somanassaṃ paveditvā, idaṃ vacanamabraviṃ.
88「拔除利箭者、大雄、病者的医师;
‘‘‘Sallakatto mahāvīra, āturānaṃ tikicchako;
89我为疾病所困,请予以救治吧,导师。
Mamaṃ rogaparetassa , tikicchaṃ dehi nāyaka.
90那些觑见时机之人,最胜的佛陀,您,牟尼;
‘‘‘Kallatthikā ye passanti, buddhaseṭṭha tuvaṃ mune;
91他们将证得坚固之义的成就,于此成就中,即得不老。
Dhuvatthasiddhiṃ papponti, etesaṃ ajaro bhave.
92我实无可施之物,唯以自然熟落的果实为食;
‘‘‘Na me deyyadhammo atthi, pavattaphalabhojihaṃ;
93我有此座,请坐于木床之上。
Idaṃ me āsanaṃ atthi , nisīda kaṭṭhamañcake’.
94世尊便在那里坐下,犹如无畏的雄狮。
‘‘Nisīdi tattha bhagavā, asambhītova kesarī;
95过了片刻,他说道:
Muhuttaṃ vītināmetvā, idaṃ vacanamabravi.
96“你当宽心,莫生畏惧,你已得尝光明之味;
‘‘‘Visaṭṭho hohi mā bhāyi, laddho jotiraso tayā;
97你心中所愿的一切,都将在未来圆满成就。”
Yaṃ tuyhaṃ patthitaṃ sabbaṃ, paripūrissatināgate .
98你于无上福田中所作的,并非徒然无果;
‘‘‘Na moghaṃ taṃ kataṃ tuyhaṃ, puññakkhette anuttare;
99凡心已善加确立者,便能自我超拔。
Sakkā uddharituṃ attā, yassa cittaṃ paṇīhitaṃ .
100以此座位的布施,以此心意与发愿,
‘‘‘Imināsanadānena, cetanāpaṇidhīhi ca;
101十万劫中,你当不堕恶趣。
Kappasatasahassāni, vinipātaṃ na gacchasi.
102你当五十次成为天帝,统领诸天;
‘‘‘Paññāsakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissasi;
103你当八十次成为转轮王。
Asītikkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissasi.
104「辽阔的国土与王权,其数不可计量;
‘‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
105于一切处得享安乐,你将在轮回中流转。」
Sabbattha sukhito hutvā, saṃsāre saṃsarissasi’.
106那位名为水生最上者的正自觉者,说此语后,
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, jalajuttamanāmako;
107英雄腾升虚空,犹如天鹅王翱翔于天际。
Nabhaṃ abbhuggamī vīro, haṃsarājāva ambare.
108象车、马车,以及战车与驯顺之车;
‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, sarathaṃ sandamānikaṃ;
109这一切我悉皆获得,此即一坐食之果。
Labhāmi sabbamevetaṃ, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
110即使进入林中,当我想要座位时,
‘‘Kānanaṃ pavisitvāpi, yadā icchāmi āsanaṃ;
111了知我的心念,坐榻便即现前。
Mama saṅkappamaññāya, pallaṅko upatiṭṭhati.
112身在水中,当我想要座位时;
‘‘Vārimajjhagato santo, yadā icchāmi āsanaṃ;
113了知我的心念,床座便来侍立。
Mama saṅkappamaññāya, pallaṅko upatiṭṭhati.
114无论我投生于何处,或为天神,或为人类;
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
115十万床座,恒常围绕着我。
Pallaṅkasatasahassāni, parivārenti maṃ sadā.
116我轮回于两种有:天界与人间;
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
117我生于两种种姓:刹帝利与婆罗门。
Duve kule pajāyāmi, khattiye atha brāhmaṇe.
118于无上福田,布施一座;
‘‘Ekāsanaṃ daditvāna, puññakkhette anuttare;
119持得法床座,我安住无漏。
Dhammapallaṅkamādāya , viharāmi anāsavo.
120十万劫前,我彼时所行之布施;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
121我不见恶趣,此乃一座之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
122我的烦恼已烧尽……安住无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
123“于我,实是善来……已作佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
124四无碍解……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
125如是,具寿一座施者长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekāsanadāyako thero imā gāthāyo
126已说。
Abhāsitthāti.
127一座施者长老譬喻第三。
Ekāsanadāyakattherassāpadānaṃ tatiyaṃ.
七迦昙波花者长老譬喻
129距雪山不远,有座山名为鸡足;
‘‘Himavantassāvidūre, kukkuṭo nāma pabbato;
130在那山脚下,曾有七位佛陀安住。
Tamhi pabbatapādamhi, satta buddhā vasiṃsu te.
131「见咖丹巴树花开,我合掌举起;
‘‘Kadambaṃ pupphitaṃ disvā, paggahetvāna añjaliṃ;
132取七串花鬘,以福德心散布。
Satta mālā gahetvāna, puññacittena okiriṃ.
133「凭此善作之业,及意愿与志向;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
134我舍离人身后,便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
135九十四劫之中,我当初所造之业;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
136我从未识知恶趣,这便是供养佛的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
137我的诸烦恼已燃尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
138对我而言,这确实是善来……已成就佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
139“四无碍解……乃至……佛陀的教诫,我已作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
140如是,具寿七咖丹巴花者长老宣说了这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sattakadambapupphiyo thero imā
141诸偈已说。
Gāthāyo abhāsitthāti.
七咖丹巴花者长老譬喻第四
5. 拘兰达花者长老譬喻
144我从前是伐木人,依顺父母之意;
‘‘Vanakammiko pure āsiṃ, pitumātumatenahaṃ ;
145我靠杀害兽类度日,毫无善法;
Pasumārena jīvāmi, kusalaṃ me na vijjati.
146在我住所近侧,三界的导师;
‘‘Mama āsayasāmantā, tisso lokagganāyako;
147具眼者出于悲悯,指出了三处足迹。
Padāni tīṇi dassesi, anukampāya cakkhumā.
148见到名为帝思的导师所留下的足迹;
‘‘Akkante ca pade disvā, tissanāmassa satthuno;
149我心生欢喜,以欢喜心,于足迹得净信。
Haṭṭho haṭṭhena cittena, pade cittaṃ pasādayiṃ.
150见柯兰达繁花满枝,那地上生长之树;
‘‘Koraṇḍaṃ pupphitaṃ disvā, pādapaṃ dharaṇīruhaṃ;
151我连枝带花采下,供养最胜之足。
Sakosakaṃ gahetvāna, padaseṭṭhamapūjayiṃ.
152以彼善作之业,与思及愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
153舍弃人身之后,我生到了三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
154无论我往生何处,或于天界,或于人间,
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
155我皆拥有柯兰达那样的容色,光明晃耀。
Koraṇḍavaṇṇakoyeva, suppabhāso bhavāmahaṃ.
156从今九十二劫前,那时我所造之业,
‘‘Dvenavute ito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
157不识恶趣为何物,此是足供养之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, padapūjāyidaṃ phalaṃ.
158“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
159“我的到来实为善来……(中略)……已奉行佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
160「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
161如是,具寿库兰达花者长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā koraṇḍapupphiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti;
库兰达花者长老譬喻 第五
施酥油团长老譬喻 第六
164善思惟世尊,世间之最胜、人中之雄者;
‘‘Sucintitaṃ bhagavantaṃ, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ;
165坐于大林中,为风疾所逼恼。
Upaviṭṭhaṃ mahāraññaṃ, vātābādhena pīḷitaṃ.
166见已心生净信,我奉上酥油丸;
‘‘Disvā cittaṃ pasādetvā, ghatamaṇḍamupānayiṃ;
167“因已造作、已积集,此恒河便是巴基拉提河。”
Katattā ācitattā ca, gaṅgā bhāgīrathī ayaṃ.
168四大海洋,尽化作我的酥油;
‘‘Mahāsamuddā cattāro, ghataṃ sampajjare mama;
169这大地令人怖畏,无有限量,不可计数。
Ayañca pathavī ghorā, appamāṇā asaṅkhiyā.
170了知我的心念,它们便化作蜜与糖;
‘‘Mama saṅkappamaññāya, bhavate madhusakkarā;
171这些四洲的树木、丛林,及大地所生之物,
Cātuddīpā ime rukkhā, pādapā dharaṇīruhā.
172“了知我的心念,它们便成为如意树;”
‘‘Mama saṅkappamaññāya, kapparukkhā bhavanti te;
173五十次为天帝,我行使天王之权。
Paññāsakkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ.
174“五十一度,我为转轮王;”
‘‘Ekapaññāsakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
175所享地方王权广大,不可计量。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
176九十四劫前,我作了那次酥油团供养;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
177我不曾经历恶趣,这是供养酥油团的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, ghatamaṇḍassidaṃ phalaṃ.
178我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
179对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
180四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
181如是,具寿酥油团施者长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ghatamaṇḍadāyako thero imā gāthāyo
182所说已毕。
Abhāsitthāti.
酥油团施者长老譬喻第六
7. 一法听闻者长老譬喻
185「名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
186阐明四谛,度脱了众多人。
Catusaccaṃ pakāsento, santāresi bahuṃ janaṃ.
187那时,我是结发苦行者郁伽答巴那;
‘‘Ahaṃ tena samayena, jaṭilo uggatāpano;
188抖动树皮衣,我那时在空中行走。
Dhunanto vākacīrāni, gacchāmi ambare tadā.
189我无法在无上佛陀的上方行走;
‘‘Buddhaseṭṭhassa upari, gantuṃ na visahāmahaṃ;
190犹如飞鸟撞上岩石,我无法前行。
Pakkhīva selamāsajja, gamanaṃ na labhāmahaṃ.
191我沉入水中,便如此行于空中;
‘‘Udake vokkamitvāna, evaṃ gacchāmi ambare;
192我从未有过此事,威仪失常。
Na me idaṃ bhūtapubbaṃ, iriyāpathavikopanaṃ.
193“好,我当寻求此义,或许能得;
‘‘Handa metaṃ gavesissaṃ, appevatthaṃ labheyyahaṃ;
194从空中下降时,我闻导师之声。”
Orohanto antalikkhā, saddamassosi satthuno.
195以悦耳、动听、美妙的声音,
‘‘Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā;
196当他宣说无常法时,我当下便领受此义;
Aniccataṃ kathentassa, taññeva uggahiṃ tadā;
197领受无常想后,我回到了自己的住处。
Aniccasaññamuggayha , agamāsiṃ mamassamaṃ.
198在那里住尽一生之后,我便命终于彼处。
‘‘Yāvatāyuṃ vasitvāna, tattha kālaṅkato ahaṃ;
199流转至最后一生时,我忆念起所听闻的正法。
Carime vattamānamhi, saddhammassavanaṃ sariṃ.
200凭借那善所作的业,以及心中的思愿与誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
201舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
202三万劫中,我于天界享乐;
‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramiṃ ahaṃ;
203五十一度,我作天王。
Ekapaññāsakkhattuñca , devarajjamakārayiṃ.
204我二十一次成为转轮王,
‘‘Ekavīsatikkhattuñca , cakkavattī ahosahaṃ;
205所统广大地方王国,其数不可计量。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
206我受用自己的福德,于生生世世中常享安乐。
‘‘Anubhomi sakaṃ puññaṃ, sukhitohaṃ bhavābhave;
207生生世世间流转,我忆持彼想;
Anussarāmi taṃ saññaṃ, saṃsaranto bhavābhave;
208未能体证其边——那不生不灭的涅槃之境。
Na koṭiṃ paṭivijjhāmi, nibbānaṃ accutaṃ padaṃ.
209于父家安坐的沙门,其诸根已然修习;
‘‘Pitugehe nisīditvā, samaṇo bhāvitindriyo;
210阐明义理,宣说无常性。
Kathaṃsa paridīpento, aniccatamudāhari.
211“诸行确实无常,是生灭法;
‘‘‘Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino;
212生已即灭,其寂止为乐。”
Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’.
213听罢偈颂,我便忆起前世之想;
‘‘Saha gāthaṃ suṇitvāna, pubbasaññamanussariṃ;
214于一座中,我证得阿拉汉果。
Ekāsane nisīditvā, arahattamapāpuṇiṃ.
215年方七岁,我便证得阿拉汉果;
‘‘Jātiyā sattavassena, arahattamapāpuṇiṃ;
216佛陀令我受具足戒,这是听闻法的果报。
Upasampādayī buddho, dhammassavanassidaṃ phalaṃ.
217从百千劫前,我便听闻此法;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dhammamasuṇiṃ tadā;
218我不曾知有恶趣,这是听闻法的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, dhammassavanassidaṃ phalaṃ.
219“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
220“真是善来于我啊!……(中略)……已圆满完成佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
221「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
222如是,具寿一法听闻者长老说了这些。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekadhammassavaniyo thero imā
223他说了这些偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
一法听闻者长老譬喻 第七
善思者长老譬喻 第八
226在汉舍卫城,那时我是一名农夫;
‘‘Nagare haṃsavatiyā, ahosiṃ kassako tadā;
227我以耕作维生,以此养育诸子。
Kasikammena jīvāmi, tena posemi dārake.
228那时,田地善熟,我的谷物丰实;
‘‘Susampannaṃ tadā khettaṃ, dhaññaṃ me phalinaṃ ahu;
229当成熟时节到来,我便如此思惟:
Pākakāle ca sampatte, evaṃ cintesahaṃ tadā.
230了知功德与非功德的人,这样做既不适当,也不合宜;
‘‘Nacchannaṃ nappatirūpaṃ, jānantassa guṇāguṇaṃ;
231我若未施予僧团,便享用最上之物,那时;
Yohaṃ saṅghe adatvāna, aggaṃ bhuñjeyya ce tadā .
232此佛无与伦比,具足三十二种殊胜之相;
‘‘Ayaṃ buddho asamasamo, dvattiṃsavaralakkhaṇo;
233由此而生的僧团,便是那无上福田。
Tato pabhāvito saṅgho, puññakkhetto anuttaro.
234我将在那里行布施,最先供养新谷。
‘‘Tattha dassāmahaṃ dānaṃ, navasassaṃ pure pure;
235我如此思惟后,满心欢喜,心意满足。
Evāhaṃ cintayitvāna, haṭṭho pīṇitamānaso .
236我从田间取了谷物,便前往正自觉者处。
‘‘Khettato dhaññamāhatvā, sambuddhaṃ upasaṅkamiṃ;
237来到正自觉者——世间最胜者、人牛王面前,
Upasaṅkamma sambuddhaṃ, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ;
238顶礼导师双足后,我这样说:
Vanditvā satthuno pāde, idaṃ vacanamabraviṃ.
239“新谷已成熟,牟尼,您是应受供养者;”
‘‘‘Navasassañca sampannaṃ, āyāgosi ca tvaṃ mune;
240出于悲悯,具眼者,请您接受。
Anukampamupādāya , adhivāsehi cakkhuma’.
241莲华上佛,世间解,诸供养的纳受者;
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
242知我心意后,便说了此言。
Mama saṅkappamaññāya, idaṃ vacanamabravi.
243四位行道者,四位住于果者;
‘‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;
244这僧团正直,具足慧、戒、定;
Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito;
245那些行供养的人们,求功德的有情。
Yajantānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ.
246所造的增上福德,施于僧团得大果报;
‘‘‘Karotopadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphalaṃ;
247应施与彼僧团,你的谷物及诸余物。
Tasmiṃ saṅgheva dātabbaṃ, tava sassaṃ tathetaraṃ.
248从僧团中选派之后,率领诸比丘至僧坊;
‘‘‘Saṅghato uddisitvāna, bhikkhū netvāna saṃgharaṃ;
249你应将家中备办之物,施与比丘僧团。
Paṭiyattaṃ ghare santaṃ, bhikkhusaṅghassa dehi tvaṃ’.
250从僧团中指定之后,带领诸比丘来到僧坊;
‘‘Saṅghato uddisitvāna, bhikkhū netvāna saṃgharaṃ;
251凡我家中所准备的,我皆施与比丘僧团。
Yaṃ ghare paṭiyattaṃ me, bhikkhusaṅghassadāsahaṃ.
252以彼善作之业,及以意愿与志愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
253舍弃人身之后,我便前往三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
254在那里,我善造的天宫,金色辉耀;
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, sovaṇṇaṃ sappabhassaraṃ;
255高六十由旬,宽三十由旬。
Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
256第十九诵品。
Ekūnavīsatimaṃ bhāṇavāraṃ.
257我的住处充满人群,众多女子聚集围绕;
‘‘Ākiṇṇaṃ bhavanaṃ mayhaṃ, nārīgaṇasamākulaṃ;
258在那里受用饮食之后,我便安住于三十三天。
Tattha bhutvā pivitvā ca, vasāmi tidase ahaṃ.
259三百次,我作过天王,行使统治;
‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
260我五百次成为转轮王;
Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
261地方王权广大,数量不可称计。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
262于诸有中轮回,我得无量财富;
‘‘Bhavābhave saṃsaranto, labhāmi amitaṃ dhanaṃ;
263我的财富无有匮乏,这是新谷所生的果报。
Bhoge me ūnatā natthi, navasassassidaṃ phalaṃ.
264象乘、马乘、轿舆、铺有软垫的车辆;
‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, sivikaṃ sandamānikaṃ;
265这一切我悉皆获得,这是新谷所生的果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ , navasassassidaṃ phalaṃ.
266新衣、新果与新的美味食物;
‘‘Navavatthaṃ navaphalaṃ, navaggarasabhojanaṃ;
267我获得这一切,这是新谷所结的果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, navasassassidaṃ phalaṃ.
268憍赏耶毛毯、亚麻布与棉布;
‘‘Koseyyakambaliyāni , khomakappāsikāni ca;
269这一切我皆获得,正是新谷所生的果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, navasassassidaṃ phalaṃ.
270成群的婢女、仆从,以及盛装妆饰的妇人;
‘‘Dāsīgaṇaṃ dāsagaṇaṃ, nāriyo ca alaṅkatā;
271这一切我皆获得,正是新谷所生的果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, navasassassidaṃ phalaṃ.
272寒冷与炎热不侵我身,炽热之苦亦不存在;
‘‘Na maṃ sītaṃ vā uṇhaṃ vā, pariḷāho na vijjati;
273乃至内心之苦,亦不复存于我心中。
Atho cetasikaṃ dukkhaṃ, hadaye me na vijjati.
274食此,用此,即于此床而卧;
‘‘Idaṃ khāda idaṃ bhuñja, imamhi sayane saya;
275这一切我皆获得,此是新谷的福果。
Labhāmi sabbamevetaṃ, navasassassidaṃ phalaṃ.
276而今,这是最后的生命,最终的有正在转起;
‘‘Ayaṃ pacchimako dāni, carimo vattate bhavo;
277时至今日,我所施的如法之物,其果报始终令人满足。
Ajjāpi deyyadhammo me, phalaṃ tosesi sabbadā.
278布施新谷之后,于僧团——那最殊胜的团体中;
‘‘Navasassaṃ daditvāna, saṅghe gaṇavaruttame;
279我领受八种利益,皆随我所作业而相应。
Aṭṭhānisaṃse anubhomi, kammānucchavike mama.
280我形貌端正,拥有声誉,财富广大,无有敌对。
‘‘Vaṇṇavā yasavā homi, mahābhogo anītiko;
281我常有广大随众,彼众恒不分裂。
Mahāpakkho sadā homi, abhejjapariso sadā.
282凡依大地而住的一切众生,悉皆恭敬我;
‘‘Sabbe maṃ apacāyanti, ye keci pathavissitā;
283凡是应布施之物,我总能最先获得。
Deyyadhammā ca ye keci, pure pure labhāmahaṃ.
284在比丘僧团之中,或于最胜佛陀面前;
‘‘Bhikkhusaṅghassa vā majjhe, buddhaseṭṭhassa sammukhā;
285施者们越过一切,唯独施与我。
Sabbepi samatikkamma, denti mameva dāyakā.
286先于新谷之际,施与僧团、最胜之众;
‘‘Paṭhamaṃ navasassañhi, datvā saṅghe gaṇuttame;
287我正享用这些利益,这便是新谷的果报。
Imānisaṃse anubhomi, navasassassidaṃ phalaṃ.
288从百千劫前以来,我那时所施的布施;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
289我不曾识知恶趣,这便是新谷的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, navasassassidaṃ phalaṃ.
290我的烦恼已尽焚……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo;
291善来,确实善来于我……(中略)……佛陀的教诫,我已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
292四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
293如是,具寿善思长老说此偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sucintito thero imā gāthāyo
294所说已竟。
Abhāsitthāti.
善思者长老本生第八
9. 金铃者长老本生
297我以信心出离俗家,出家成为无家者。
‘‘Saddhāya abhinikkhamma, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
298我曾身着树皮衣,依止苦行。
Vākacīradharo āsiṃ, tapokammamapassito.
299世尊是见义者,世间最胜,人中牛王;
‘‘Atthadassī tu bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
300他于那时出现,度化大众。
Uppajji tamhi samaye, tārayanto mahājanaṃ.
301我的气力确已衰竭,为极重之病所困;
‘‘Balañca vata me khīṇaṃ, byādhinā paramena taṃ;
302忆念最胜佛陀,于沙地筑最上之塔。
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, puline thūpamuttamaṃ.
303我以欢喜心,亲手散洒;
‘‘Karitvā haṭṭhacittohaṃ, sahatthena samokiriṃ;
304金色铃铛花,我心中喜乐盈满。
Soṇṇakiṅkaṇipupphāni, udaggamanaso ahaṃ.
305我供养塔,犹如亲面正自觉者;
‘‘Sammukhā viya sambuddhaṃ, thūpaṃ paricariṃ ahaṃ;
306凭对见义者、如此者的净信心,
Tena cetopasādena, atthadassissa tādino.
307我往生天界,得寂静已,领受无量快乐;
‘‘Devalokaṃ gato santo, labhāmi vipulaṃ sukhaṃ;
308我在彼处身现金色,此是供养佛陀的果报。
Suvaṇṇavaṇṇo tatthāsiṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
309我有八十亿天女,众相庄严;
‘‘Asītikoṭiyo mayhaṃ, nāriyo samalaṅkatā;
310他们常来侍奉于我,这便是供养佛陀的果报。
Sadā mayhaṃ upaṭṭhanti, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
311六万种乐器,有鼓、小鼓,
‘‘Saṭṭhituriyasahassāni , bheriyo paṇavāni ca;
312螺与铜鼓于彼处悦耳奏响,大鼓亦鸣。
Saṅkhā ca ḍiṇḍimā tattha, vaggū vajjanti dundubhī.
313八万四千头大象,庄严华饰;
‘‘Cullāsītisahassāni , hatthino samalaṅkatā;
314这些三处流溢的象王,年六十岁;
Tidhāpabhinnamātaṅgā, kuñjarā saṭṭhihāyanā.
315身覆金网,它们前来侍奉于我;
‘‘Hemajālābhisañchannā , upaṭṭhānaṃ karonti me;
316在军阵与象群之中,我无有匮乏。
Balakāye gaje ceva, ūnatā me na vijjati.
317我得享金色铃花所成的果报。
‘‘Soṇṇakiṅkaṇipupphānaṃ, vipākaṃ anubhomahaṃ;
318我曾五十八次执掌天王之位。
Aṭṭhapaññāsakkhattuñca, devarajjamakārayiṃ.
319我曾七十一度成为转轮王。
‘‘Ekasattatikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
320我于大地之上,统御了一百个王国。
Pathabyā rajjaṃ ekasataṃ, mahiyā kārayiṃ ahaṃ.
321如今,我已证得不死、无为、极难见之法。
‘‘So dāni amataṃ patto, asaṅkhataṃ sududdasaṃ ;
322诸结已尽,如今不再有后有。
Saṃyojanaparikkhīṇo, natthi dāni punabbhavo.
323十八百劫前,我供养了那朵花;
‘‘Aṭṭhārase kappasate, yaṃ pupphamabhiropayiṃ;
324我不曾经历恶趣,这是供养佛的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
325我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
326于我,这实是善来……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
327四无碍解……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
328如是,具寿金铃者长老宣说这些。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sovaṇṇakiṅkaṇiyo thero imā
329他宣说了这些偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
330金铃者长老本生第九。
Sovaṇṇakiṅkaṇiyattherassāpadānaṃ navamaṃ.
金边者长老本生
332令心喜悦的佛陀,自调御者、得定者;
‘‘Manobhāvaniyaṃ buddhaṃ, attadantaṃ samāhitaṃ;
333行于梵道,乐于心之寂静。
Iriyamānaṃ brahmapathe, cittavūpasame rataṃ.
334已渡越瀑流的正自觉者,禅修者、乐住禅那的牟尼;
‘‘Nittiṇṇaoghaṃ sambuddhaṃ, jhāyiṃ jhānarataṃ muniṃ;
335安住等至、得定,身光犹如青莲花瓣。
Upatitthaṃ samāpannaṃ, indivaradalappabhaṃ.
336我取阿喇布瓜之水,往诣最胜佛陀;
‘‘Alābunodakaṃ gayha, buddhaseṭṭhaṃ upāgamiṃ;
337洗过佛陀的双足之后,我供养了阿喇布瓜。
Buddhassa pāde dhovitvā, alābukamadāsahaṃ.
338名为莲华上佛的正自觉者下令道:
‘‘Āṇāpesi ca sambuddho, padumuttaranāmako;
339‘取这水,放在我足下。’
‘Iminā dakamāhatvā, pādamūle ṭhapehi me’.
340我应声答道‘善哉’,是出于对导师的恭敬,
‘‘Sādhūtihaṃ paṭissutvā, satthugāravatāya ca;
341取水盛入葫芦,我来到最胜的佛陀前。
Dakaṃ alābunāhatvā, buddhaseṭṭhaṃ upāgamiṃ.
342大雄生起随喜,令我心得到清凉;
‘‘Anumodi mahāvīro, cittaṃ nibbāpayaṃ mama;
343“以此葫芦为布施,愿你的心愿成就。”
‘Iminālābudānena, saṅkappo te samijjhatu’.
344于十五劫中,我享天界之乐;
‘‘Pannarasesu kappesu, devaloke ramiṃ ahaṃ;
345我三十次成为转轮王。
Tiṃsatikkhattuṃ rājā ca, cakkavattī ahosahaṃ.
346无论白昼还是夜晚,当我经行或站立时;
‘‘Divā vā yadi vā rattiṃ, caṅkamantassa tiṭṭhato;
347手持金葫芦,立于我面前。
Sovaṇṇaṃ kontaraṃ gayha, tiṭṭhate purato mama.
348“以葫芦供养佛陀后,我获得此金葫芦;”
‘‘Buddhassa datvānalābuṃ, labhāmi soṇṇakontaraṃ;
349对于那样的圣者,即便所造的业极为微小,其果报也极其广大。
Appakampi kataṃ kāraṃ, vipulaṃ hoti tādisu.
350十万劫前,我曾布施的那个葫芦;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃlābumadadiṃ tadā;
351我不曾经历恶趣,这便是葫芦的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, alābussa idaṃ phalaṃ.
352我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
353于我,这实是善来……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
354四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
355如是,具寿金边者长老宣说。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā soṇṇakontariko thero imā
356他说了如下偈颂:
Gāthāyo abhāsitthāti.
357《金边者长老本生》第十。
Soṇṇakontarikattherassāpadānaṃ dasamaṃ.
一次扫地者品 第四十三
359其总摄颂:
Tassuddānaṃ –
360萨咖散马基咖长老、一衣者、一座者;
Sakiṃsammajjako thero, ekadussī ekāsanī;
361咖丹巴果拉达咖多与嘎他沙瓦尼咖也是如此。
Kadambakoraṇḍakado, ghatassavanikopi ca.
362苏钦提咖、金卡尼咖与索那果他利咖也是如此;
Sucintiko kiṅkaṇiko, soṇṇakontarikopi ca;
363此处有一偈百颂,及七十一颂。
Ekagāthāsatañcettha, ekasattatimeva ca.
第四十四 独住品
第一 独住者长老本生
366于此贤劫中,婆罗门有大名称,
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
367以迦叶为姓,生于世间,他是诸说法者中最殊胜者。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
368无戏论,无所攀缘,心等同虚空;
‘‘Nippapañco nirālambo, ākāsasamamānaso;
369常处空性的如如者,乐住无相的自在者。
Suññatābahulo tādī, animittarato vasī.
370「心无执着,无有烦恼,于家族、群众中无染混杂;
‘‘Asaṅgacitto nikleso , asaṃsaṭṭho kule gaṇe;
371具大悲之勇者,善巧调伏方便。
Mahākāruṇiko vīro, vinayopāyakovido.
372精勤于利他之事,调伏天人众生;
‘‘Uyyutto parakiccesu, vinayanto sadevake;
373通往涅槃的道路,枯竭泥沼的行程。
Nibbānagamanaṃ maggaṃ, gatiṃ paṅkavisosanaṃ.
374不死最上味,能遮老与死;
‘‘Amataṃ paramassādaṃ, jarāmaccunivāraṇaṃ;
375世间度者,坐于大众之中。
Mahāparisamajjhe so, nisinno lokatārako.
376「如来大师,音声如迦陵频伽,梵音清净;
‘‘Karavīkaruto nātho, brahmaghoso tathāgato;
377于大险难中,救拔迷失无依者。
Uddharanto mahāduggā, vippanaṭṭhe anāyake.
378「我见世间导师,开示离尘之法;
‘‘Desento virajaṃ dhammaṃ, diṭṭho me lokanāyako;
379听闻他的法之后,我便出家,过起无家的生活。
Tassa dhammaṃ suṇitvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
380出家之后,我于那时思惟胜者之教;
‘‘Pabbajitvā tadāpāhaṃ, cintento jinasāsanaṃ;
381我独自住在悦意的林中,为人际交往所逼恼。
Ekakova vane ramme, vasiṃ saṃsaggapīḷito.
382有身的远离,成了我的因;
‘‘Sakkāyavūpakāso me, hetubhūto mamābhavī ;
383心远离者,能见交往之怖畏。
Manaso vūpakāsassa, saṃsaggabhayadassino.
384我的诸烦恼已烧尽,一切有已被根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
385如龙象断除系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
386我得遇佛陀座前,实是善来;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
387三明已证,佛陀的教法已圆满。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
388四无碍解,与八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
389六神通已作证,佛陀教诫已成办。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
390如是,具寿独住长老说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekavihāriko thero imā gāthāyo
391“如是宣说已。”
Abhāsitthāti.
392《独住长老本生》第一
Ekavihārikattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
3932. 《一数长老本生》
2. Ekasaṅkhiyattheraapadānaṃ
394毗婆尸佛的菩提庆典,盛大无比;
‘‘Vipassino bhagavato, mahābodhimaho ahu;
395大众云集,礼敬无上菩提。
Mahājanā samāgamma, pūjenti bodhimuttamaṃ.
396我绝不以为那是等闲之事,他必将成为最殊胜的佛;
‘‘Na hi taṃ orakaṃ maññe, buddhaseṭṭho bhavissati;
397因有如是菩提,导师堪受礼敬。
Yassāyaṃ īdisā bodhi, pūjanīyā ca satthuno.
398于是,我持螺贝,侍立于菩提树旁;
‘‘Tato saṅkhaṃ gahetvāna, bodhirukkhamupaṭṭhahiṃ;
399终日吹奏,礼敬无上菩提。
Dhamanto sabbadivasaṃ, avandiṃ bodhimuttamaṃ.
400近处所造的业,令我往生天界;
‘‘Āsannake kataṃ kammaṃ, devalokaṃ apāpayī;
401我的身躯已然倒下,我今于天界中欢悦;
Kaḷevaraṃ me patitaṃ, devaloke ramāmahaṃ.
402六万乐器,使我满足、欢喜、欣悦;
‘‘Saṭṭhituriyasahassāni , tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;
403他们恒常随侍于我,这便是供养佛陀的果报。
Sadā mayhaṃ upaṭṭhanti, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
404于第七十一劫,我为善见王;
‘‘Ekasattatime kappe, rājā āsiṃ sudassano;
405为四方征服者,阎浮洲之主。
Cāturanto vijitāvī, jambumaṇḍassa issaro.
406从那时起,百种乐器常围绕我;
‘‘Tato aṅgasatā turiyā , parivārenti maṃ sadā;
407我领受自己的业,这是承事的果报。
Anubhomi sakaṃ kammaṃ, upaṭṭhānassidaṃ phalaṃ.
408无论我投生何处,或于天界,或于人间;
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
409即使在母胎之中,鼓声也常在耳边鸣响。
Mātukucchigatassāpi, vajjare bheriyo sadā.
410恭敬亲近了正自觉者,享用了种种成就之后;
‘‘Upaṭṭhitvāna sambuddhaṃ, anubhutvāna sampadā;
411我已证得吉祥、安稳、不死、不动之境。
Sivaṃ sukhemaṃ amataṃ, pattomhi acalaṃ padaṃ.
412从彼时起九十一劫,我所造作的那个业,
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
413我不见有恶趣,这是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
414我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
415善来,确实为我所得……(中略)……已行佛陀的教法。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
416四无碍解……(中略)……已成就佛陀的教法。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
417如是,具寿一数长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekasaṅkhiyo thero imā gāthāyo
418已说。
Abhāsitthāti.
一数长老本生·第二
神变想长老本生
421有位名为莲华上的胜者,是众供养的受者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, āhutīnaṃ paṭiggaho;
422那时,他随同十万比丘进入城中。
Vasīsatasahassehi, nagaraṃ pāvisī tadā.
423当那位寂静者、如是者进入城中时,
‘‘Nagaraṃ pavisantassa, upasantassa tādino;
424诸宝光辉闪耀,顿时有音声响起。
Ratanāni pajjotiṃsu , nigghoso āsi tāvade.
425仗佛威力,鼓不击而自鸣;
‘‘Buddhassa ānubhāvena, bherī vajjumaghaṭṭitā;
426佛陀入城之时,琵琶不弹自奏。
Sayaṃ vīṇā pavajjanti, buddhassa pavisato puraṃ.
427我礼敬最胜的佛陀——莲华上大牟尼;
‘‘Buddhaseṭṭhaṃ namassāmi , padumuttaramahāmuniṃ;
428目睹神变后,我于此心生净信。
Pāṭihīrañca passitvā, tattha cittaṃ pasādayiṃ.
429奇哉佛陀!奇哉正法!奇哉我等导师的成就!
‘‘Aho buddho aho dhammo, aho no satthusampadā;
430无心的乐器,也自鸣响。
Acetanāpi turiyā, sayameva pavajjare.
431百千劫前,我所得的那个想;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā;
432我不识恶趣,这便是佛想的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhasaññāyidaṃ phalaṃ.
433我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
434我确得善来……(中略)……已奉行佛陀的教法。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
435四无碍解……(中略)……佛陀的教诫已成就。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
436如是,具寿神变想长老说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pāṭihīrasaññako thero imā gāthāyo
437已说。
Abhāsitthāti.
神变想长老本生·第三
4. 智义长老本生
440犹如炽燃的迦尼迦罗花,犹如光耀的灯树;
‘‘Kaṇikāraṃva jalitaṃ, dīparukkhaṃva jotitaṃ;
441我见到了如纯金般闪耀的两足尊。
Kañcanaṃva virocantaṃ, addasaṃ dvipaduttamaṃ.
442“放下水瓶、树皮衣与水壶;
‘‘Kamaṇḍaluṃ ṭhapetvāna, vākacīrañca kuṇḍikaṃ;
443我偏袒羚羊皮一肩,礼赞佛陀最胜者。
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, buddhaseṭṭhaṃ thaviṃ ahaṃ.
444「『你驱散了那为无明网所密布的黑暗;
‘‘‘Tamandhakāraṃ vidhamaṃ, mohajālasamākulaṃ;
445示现智慧之光明,大牟尼,你已度脱。
Ñāṇālokaṃ dassetvāna, nittiṇṇosi mahāmuni.
446你救拔了这整个世间,无上者啊。
‘‘‘Samuddharasimaṃ lokaṃ, sabbāvantamanuttaraṃ;
447于智慧中,您无可比拟,遍及世间一切所至。
Ñāṇe te upamā natthi, yāvatājagatogati .
448凭此智慧而了知一切,故得名为佛陀;
‘‘‘Tena ñāṇena sabbaññū, iti buddho pavuccati;
449我礼敬那大雄,无碍一切知者。
Vandāmi taṃ mahāvīraṃ, sabbaññutamanāvaraṃ’.
450从百千劫以来,我赞叹最胜佛陀;
‘‘Satasahassito kappe, buddhaseṭṭhaṃ thaviṃ ahaṃ;
451我已不再经历恶趣,这是赞叹智慧所得的果报;
Duggatiṃ nābhijānāmi, ñāṇatthavāyidaṃ phalaṃ;
452我的烦恼已焚尽……(中略)……我安住于无漏;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo;
453我实得善来……佛陀的教诫已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
454四无碍解……(中略)……世尊的教诫已圆满。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
455如是,具寿智义长老的这些偈颂
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ñāṇatthaviko thero imā gāthāyo
456“宣说已。”
Abhāsitthāti.
智义长老本生第四
甘蔗块长老本生
459在班度马帝城,我曾为门卫。
‘‘Nagare bandhumatiyā, dvārapālo ahosahaṃ;
460我见到了离尘的佛陀,度越一切法的彼岸者。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sabbadhammāna pāraguṃ.
461我手持甘蔗块,供养最胜佛陀;
‘‘Ucchukhaṇḍikamādāya, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
462心怀净信与欢喜,供养毗婆尸大仙。
Pasannacitto sumano, vipassissa mahesino.
463自从九十一劫前,我以甘蔗作供养以来;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ ucchumadadiṃ tadā;
464我不见有恶趣,这便是甘蔗块的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, ucchukhaṇḍassidaṃ phalaṃ.
465我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
466“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
467“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
468如是,具寿甘蔗块长老说这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ucchukhaṇḍiko thero imā gāthāyo
469已说。
Abhāsitthāti.
甘蔗块长老本生第五
6. 施木苹果长老本生
472「名为罗摩索的正自觉者,安住于山间;
‘‘Romaso nāma sambuddho, vasate pabbatantare;
473我以净信心,亲手供养他木苹果。
Kaḷambaṃ tassa pādāsiṃ, pasanno sehi pāṇibhi.
474「自从那时我行此布施以来,已经九十四劫;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
475我不见恶趣,此是木瓜之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, kaḷambassa idaṃ phalaṃ.
476“我的烦恼已烧尽……乃至……我住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
477“我的到来,确是善来……乃至……已成就佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
478“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
479如是,具寿施木苹果长老说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaḷambadāyako thero imā gāthāyo
480宣说已。
Abhāsitthāti.
施木苹果长老本生·第六
7. 施酸枣长老本生
483“于林中见佛陀——自存者、不败者;
‘‘Vipine buddhaṃ disvāna, sayambhuṃ aparājitaṃ;
484我持庵婆咖果,施与了自存者。
Ambāṭakaṃ gahetvāna, sayambhussa adāsahaṃ.
485于三十一劫前,我施彼果;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalamadadiṃ tadā;
486我不见恶趣,此乃施果之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
487“我的烦恼已烧尽……乃至……我住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
488“我实得善来……乃至……已成就世尊的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
489“证四无碍解……乃至……已圆成世尊的教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
490如是传闻:具寿施酸枣长老宣说这些偈颂。说是偈已。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ambāṭakadāyako thero imā gāthāyo
491已说。
Abhāsitthāti.
第七 施酸枣长老本生
第八 施诃梨勒长老本生
494诃梨勒、余甘子、芒果、阎浮、毗醯勒;
‘‘Harītakaṃ āmalakaṃ, ambajambuvibhītakaṃ;
495枣、半娑罗果和木苹果,是我亲手摘来。
Kolaṃ bhallātakaṃ billaṃ, sayameva harāmahaṃ.
496见到隐居于山岩间,修禅、乐禅的牟尼;
‘‘Disvāna pabbhāragataṃ, jhāyiṃ jhānarataṃ muniṃ;
497被疾病所逼恼,又无同伴的大牟尼。
Ābādhena āpīḷentaṃ, adutīyaṃ mahāmuniṃ.
498「我取了诃梨勒,供养自生者;
‘‘Harītakaṃ gahetvāna, sayambhussa adāsahaṃ;
499仅仅一服此药,病痛便立即平息。
Khādamattamhi bhesajje, byādhi passambhi tāvade.
500「已断除烦恼的佛陀,对我随喜赞叹:
‘‘Pahīnadaratho buddho, anumodamakāsi me;
501‘以此施药之因,及病痛的止息,
‘Bhesajjadāneniminā, byādhivūpasamena ca.
502‘无论生为天人或人,或生于其他生处,
‘‘‘Devabhūto manusso vā, jāto vā aññajātiyā;
503愿你于一切处皆得安乐,病痛不侵于你。’
Sabbattha sukhito hotu, mā ca te byādhimāgamā’.
504说此语已,正自觉者、自生者、无能胜者
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, sayambhū aparājito;
505贤智者升入虚空,宛如鹅王翱翔天际。
Nabhaṃ abbhuggamī dhīro, haṃsarājāva ambare.
506「自从将诃梨勒果施与自生者、大仙人,
‘‘Yato harītakaṃ dinnaṃ, sayambhussa mahesino;
507依此出生,疾病不再于我生起。
Imaṃ jātiṃ upādāya, byādhi me nupapajjatha.
508这是我的最后一生,最后的存在正在转起;
‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
509三明已证得,佛陀的教诫已成办。
Tisso vijjā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
510九十四劫前,我曾施与医药;
‘‘Catunnavutito kappe, bhesajjamadadiṃ tadā;
511我不曾堕于恶趣,这是施药的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, bhesajjassa idaṃ phalaṃ.
512我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
513于我,实是善来……(中略)……已奉行佛的教敕。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
514四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
515如是我闻,具寿施诃梨勒长老宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā harītakadāyako thero imā gāthāyo
516“如此宣说已。”
Abhāsitthāti.
517施诃梨勒长老譬喻第八。
Harītakadāyakattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ.
9. 芒果团长老譬喻
519那时,我是一头象王,名叫伊沙丹答,身躯魁梧;
‘‘Hatthirājā tadā āsiṃ, īsādanto uruḷhavā;
520我游行于大林中,见到了世间导师。
Vicaranto brahāraññe, addasaṃ lokanāyakaṃ.
521我取芒果团,供养导师;
‘‘Ambapiṇḍaṃ gahetvāna, adāsiṃ satthuno ahaṃ;
522大雄、世间导师悉达多,纳受了。
Paṭiggaṇhi mahāvīro, siddhattho lokanāyako.
523当我专注时,胜者便受用了。
‘‘Mama nijjhāyamānassa, paribhuñji tadā jino;
524在那里,我心生净信,往生兜率天。
Tattha cittaṃ pasādetvā, tusitaṃ upapajjahaṃ.
525从彼处命终,我成为转轮王;
‘‘Tato ahaṃ cavitvāna, cakkavattī ahosahaṃ;
526即以此方便,我体验了成就。
Eteneva upāyena, anubhutvāna sampadā.
527我精勤勇猛,寂静而无依,
‘‘Padhānapahitattohaṃ, upasanto nirūpadhi;
528遍知一切漏已,我安住于无漏。
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
529九十四劫以前,我所布施的那个果,
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ phalamadadiṃ tadā;
530我不见有恶趣,这便是施果之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
531我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
532“于我,这确是善来……(中略)……佛陀的教诫已奉行。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
533「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
534如是,具寿芒果团长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ambapiṇḍiyo thero imā gāthāyo
535作如是说。
Abhāsitthāti.
芒果团施者长老譬喻 第九
芒果片长老本生 第十
538对莲华上佛陀,世间无上的如来,
‘‘Padumuttarabuddhassa , lokajeṭṭhassa tādino;
539他托钵游行时,持守着最胜的令名;
Piṇḍāya vicarantassa, dhārato uttamaṃ yasaṃ.
540证得最上果后,以清净心,
‘‘Aggaphalaṃ gahetvāna, vippasannena cetasā;
541我曾供养那位应供的勇者导师。
Dakkhiṇeyyassa vīrassa, adāsiṃ satthuno ahaṃ.
542以此业,两足之王,世间最胜,人中牛王,
‘‘Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha;
543我已抵达不动之处,舍离了胜败。
Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ, hitvā jayaparājayaṃ.
544“自十万劫前,我行布施时,”
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
545我不见恶趣,这是最上布施的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, aggadānassidaṃ phalaṃ.
546我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
547我今得此善来,实为善来……(中略)……世尊的教诫,我已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
548四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
549如是,具寿安跋帕离亚长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ambaphaliyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti;
芒果长老本生第十
独住品第四十四
其摄颂曰
553长老与独住者,桑奇亚与神变者;
Thero ekavihārī ca, saṅkhiyo pāṭihīrako;
554塔维咖、甘蔗块施者,及咖喇巴、酸枣施者。
Thaviko ucchukhaṇḍī ca, kaḷambaambāṭakado.
555诃梨勒、芒果团者,芒果施者为第十位行者。
Harītakambapiṇḍī ca, ambado dasamo yati;
556八十六首偈颂,为智者所计。
Chaḷasīti ca gāthāyo, gaṇitāyo vibhāvibhi.
毗醯德咖品
毗醯德咖·民基亚长老譬喻
559拘留孙大雄,一切法之彼岸者;
‘‘Kakusandho mahāvīro, sabbadhammāna pāragū;
560他远离人群,独自走进了森林深处。
Gaṇamhā vūpakaṭṭho so, agamāsi vanantaraṃ.
561我取了芝麻种子,用藤蔓穿串起来;
‘‘Bījamiñjaṃ gahetvāna, latāya āvuṇiṃ ahaṃ;
562那时,世尊正在山间禅修。
Bhagavā tamhi samaye, jhāyate pabbatantare.
563我以清净深信之心,见到了天中之天;
‘‘Disvānahaṃ devadevaṃ, vippasannena cetasā;
564我将芝麻种子供养了应供的勇者。
Dakkhiṇeyyassa vīrassa, bījamiñjamadāsahaṃ.
565就在此劫中,我曾布施芝麻种子;
‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, yaṃ miñjamadadiṃ tadā;
566我不见有恶趣,此即芝麻种子的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, bījamiñjassidaṃ phalaṃ.
567我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
568犹如龙象已断系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
569来到我的佛陀面前,这真是善来啊;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
570三明已证,佛陀的教法已圆满成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
571四无碍解,以及这八种解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
572六神通已作证,佛陀的教诫已成就」。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
573就这样,具寿毗醯德咖民基亚长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vibhītakamiñjiyo thero imā
574宣说了这些偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
毗醯德咖民基亚长老譬喻经·第一
施枣者长老譬喻经
577“我身披鹿皮,又著树皮衣,”
‘‘Ajinena nivatthohaṃ, vākacīradharo tadā;
578我将一篮枣子装满,带回自己的庵中。
Khāriyā pūrayitvāna, kolaṃhāsiṃ mamassamaṃ .
579“那时,尸弃佛独一无二;”
‘‘Tamhi kāle sikhī buddho, eko adutiyo ahu;
580他知晓一切时节,来到了我的庵中。
Mamassamaṃ upāgacchi, jānanto sabbakālikaṃ.
581净治自心,礼敬具善戒者;
‘‘Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, vanditvāna ca subbataṃ;
582我以双手捧起枣子,供养佛陀。
Ubho hatthehi paggayha, kolaṃ buddhassadāsahaṃ.
583从此三十一劫以来,我于彼时布施的果报;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalamadadiṃ tadā;
584我不见有恶趣,这就是施枣的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, koladānassidaṃ phalaṃ.
585我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
586“我实已善来……乃至……已作佛之教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
587“四无碍解……乃至……已作佛之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
588如是,尊者施枣者长老说此偈:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā koladāyako thero imā gāthāyo
589已说。
Abhāsitthāti.
590施枣者长老譬喻第二。
Koladāyakattherassāpadānaṃ dutiyaṃ.
3. 比利亚长老譬喻
592在詹达帕嘎河岸,我的精舍善好筑成;
‘‘Candabhāgānadītīre , assamo sukato mama;
593毕喇树遍布其间,为种种树木所亲近。
Billarukkhehi ākiṇṇo, nānādumanisevito.
594见到芳香的贝卢瓦果,我忆念起最胜的佛陀;
‘‘Sugandhaṃ beluvaṃ disvā, buddhaseṭṭhamanussariṃ;
595装满一呵利之量,我内心满足而又悚惧;
Khāribhāraṃ pūrayitvā, tuṭṭho saṃviggamānaso.
596“我到咖古桑达佛前,供养了毕喇果;”
‘‘Kakusandhaṃ upāgamma, billapakkamadāsahaṃ;
597以清净心,向那福德田的勇者。
Puññakkhettassa vīrassa, vippasannena cetasā.
598正是在此劫中,那时我所施予的果;
‘‘Imasmiṃyeva kappasmiṃ, yaṃ phalamadadiṃ tadā;
599我不见有恶趣,这便是施果的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
600我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
601诚然,我此善来……(中略)……佛陀的教诫已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
602四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
603如此,具寿比利亚长老宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā billiyo thero imā gāthāyo
604已说。
Abhāsitthāti.
比利亚长老譬喻第三
跋喇德施与者长老譬喻
607金色正自觉者,具足三十二殊胜相;
‘‘Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ, dvattiṃsavaralakkhaṇaṃ;
608漫步林间,犹如盛开的沙罗王树。
Vipinaggena gacchantaṃ, sālarājaṃva phullitaṃ.
609铺设好草座,我向最胜佛恳请;
‘‘Tiṇattharaṃ paññāpetvā, buddhaseṭṭhaṃ ayācahaṃ;
610‘愿佛陀哀愍我,我愿供养食物。’
‘Anukampatu maṃ buddho, bhikkhaṃ icchāmi dātave’.
611悲悯者、慈愍者、见义利者、大名声者;
‘‘Anukampako kāruṇiko, atthadassī mahāyaso;
612知我心念已,请降临我的住所。
Mama saṅkappamaññāya, orūhi mama assame.
613正自觉者既已降临,坐于叶座上;
‘‘Orohitvāna sambuddho, nisīdi paṇṇasanthare;
614我取了榛子果,将它供养最胜佛。
Bhallātakaṃ gahetvāna, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ.
615当我凝神思惟时,胜者便受用了它;
‘‘Mama nijjhāyamānassa, paribhuñji tadā jino;
616我即于彼处心生净信,当下礼敬胜者。
Tattha cittaṃ pasādetvā, abhivandiṃ tadā jinaṃ.
617在那一千八百劫中,我行过果实布施;
‘‘Aṭṭhārase kappasate, yaṃ phalamadadiṃ tadā;
618我不曾知晓恶趣,这便是布施果实的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
619我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
620我的确是善来者……(中略)……已圆成佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
621“四无碍解……乃至……佛陀的教诫已经完成。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
622如是,具寿跋喇德施与者长老宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhallātadāyako thero imā gāthāyo
623宣说已。
Abhāsitthāti.
跋喇德施与者长老譬喻·第四
5. 优陀利花者长老譬喻
626于青绿辉耀之榕树上,枝叶繁密时;
‘‘Nigrodhe haritobhāse, saṃviruḷhamhi pādape;
627我手持乌答利花鬘,敬奉于菩提树前。
Uttalimālaṃ paggayha, bodhiyā abhiropayiṃ.
628就在此劫之中,我恭敬供养菩提树;
‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, yaṃ bodhimabhipūjayiṃ;
629我不曾听闻恶趣之名,这便是供养菩提树的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, bodhipūjāyidaṃ phalaṃ.
630我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
631“诚然,我的到来实为善来……佛陀的教诫,已然成办。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
632「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
633如是我闻:具寿伍德喇利花者长老说此偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttalipupphiyo thero imā gāthāyo
634宣说已竟。
Abhāsitthāti.
伍德喇利花长老譬喻 第五
庵婆德咖长老譬喻 第六
637毗舍婆牟尼步入繁花盛开的娑罗林;
‘‘Supupphitaṃ sālavanaṃ, ogayha vessabhū muni;
638如高贵的雄狮,安坐于山岩险处。
Nisīdi giriduggesu, abhijātova kesarī.
639以净信心与喜悦心,我供养了庵婆咤咖果;
‘‘Pasannacitto sumano, ambāṭakamapūjayiṃ;
640以净信之手,供养无上福田。
Puññakkhettaṃ anuttaraṃ , pasanno sehi pāṇibhi.
641自此三十一劫前,我曾供养那朵花;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ pupphamabhiropayiṃ;
642我不见恶趣,此是供养佛陀的果报。
Duggati nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
643我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
644善来,我实已得……(中略)……已完成佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
645四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
646如是,具寿庵婆德咖长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ambāṭakiyo thero imā gāthāyo
647已说。
Abhāsitthāti.
庵婆德咖长老譬喻 第六
649七、狮子座者长老譬喻
7. Sīhāsanikattheraapadānaṃ
650于莲华上世尊,饶益一切有情者;
‘‘Padumuttarassa bhagavato, sabbabhūtahitesino;
651我心净信,意生欢喜,布施了狮子座。
Pasannacitto sumano, sīhāsanamadāsahaṃ.
652无论在天界或是人间,无论我居于何处,
‘‘Devaloke manusse vā, yattha yattha vasāmahaṃ;
653我便获得广大的殿堂,这是狮子座的果报。
Labhāmi vipulaṃ byamhaṃ, sīhāsanassidaṃ phalaṃ.
654由金、银、红宝石所成的宫殿,其数甚多;
‘‘Soṇṇamayā rūpimayā, lohitaṅgamayā bahū;
655种种宝石所成的卧榻,常为我而现前。
Maṇimayā ca pallaṅkā, nibbattanti mamaṃ sadā.
656在菩提树下,为名为水生最上者敷设座席;
‘‘Bodhiyā āsanaṃ katvā, jalajuttamanāmino;
657“我出生于高贵家世,啊,这法的善妙德!”
Ucce kule pajāyāmi, aho dhammasudhammatā.
658“百千劫中,我曾作狮子座;”
‘‘Satasahassito kappe, sīhāsanamakāsahaṃ;
659“我不识恶趣,此即狮子座之果报。”
Duggatiṃ nābhijānāmi, sīhāsanassidaṃ phalaṃ.
660“我的烦恼已焚尽……(中略)……我安住无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
661「对我而言,这确是善来……已行佛陀的教诫。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
662「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
663如是,具寿狮子座者长老宣说这些偈:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sīhāsaniko thero imā gāthāyo
664“说已。”
Abhāsitthāti.
665狮子座者长老譬喻,第七
Sīhāsanikattherassāpadānaṃ sattamaṃ.
666足台者长老譬喻,第八
8. Pādapīṭhiyattheraapadānaṃ
667“名号须弥陀,正自觉者;至上的牟尼,具足悲悯,”
‘‘Sumedho nāma sambuddho, aggo kāruṇiko muni;
668度脱了众多众生之后,那位大名者便证入般涅槃。
Tārayitvā bahū satte, nibbuto so mahāyaso.
669在须弥陀大仙人的狮子座旁,
‘‘Sīhāsanassa sāmantā, sumedhassa mahesino;
670我以净信心、欢喜心,制作了脚凳。
Pasannacitto sumano, pādapīṭhamakārayiṃ.
671行了善业,便得乐的果报、乐的果实;
‘‘Katvāna kusalaṃ kammaṃ, sukhapākaṃ sukhudrayaṃ;
672与福德业相应,我前往三十三天。
Puññakammena saṃyutto, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
673我居彼处时,具足福德,
‘‘Tattha me vasamānassa, puññakammasamaṅgino;
674当我抬起脚时,便有金凳现前。
Padāni uddharantassa, soṇṇapīṭhā bhavanti me.
675那些有缘听闻的人,他们得了利益,你们也善得此法。
‘‘Lābhā tesaṃ suladdhaṃ vo, ye labhanti upassutiṃ;
676对般涅槃者作了供养之后,他们便获得广大的安乐。
Nibbute kāraṃ katvāna, labhanti vipulaṃ sukhaṃ.
677我亦善于造作善业,善于经营商业;
‘‘Mayāpi sukataṃ kammaṃ, vāṇijjaṃ suppayojitaṃ;
678作出了脚凳之后,我便获得了金凳。
Pādapīṭhaṃ karitvāna, soṇṇapīṭhaṃ labhāmahaṃ.
679无论我因何事前往何方,
‘‘Yaṃ yaṃ disaṃ pakkamāmi, kenaci kiccayenahaṃ ;
680我登于金座,这是福业的果报。
Soṇṇapīṭhe akkamāmi , puññakammassidaṃ phalaṃ.
681于三万劫前,我那时所造的业;
‘‘Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ kammamakariṃ tadā;
682我从未堕入恶趣,这是供奉脚凳的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, pādapīṭhassidaṃ phalaṃ.
683我的诸烦恼已烧尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
684“我得此善来,真是殊胜……乃至……已作佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
685“四无碍解……乃至……已行世尊的教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
686如是,具寿足台长老说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pādapīṭhiyo thero imā gāthāyo
687所说已毕。
Abhāsitthāti.
足台者长老譬喻 第八品
9. 围栏作者长老譬喻
690莲华上世尊,于菩提树足根处;
‘‘Padumuttarassa bhagavato, bodhiyā pādaputtame;
691善作栏楯后,我令自心清净信乐。
Vedikaṃ sukataṃ katvā, sakaṃ cittaṃ pasādayiṃ.
692种种已作、未作之资具,
‘‘Atoḷārāni bhaṇḍāni, katāni akatāni ca;
693从虚空降下,这便是栏楯的果报。
Antalikkhā pavassanti, vedikāya idaṃ phalaṃ.
694「在两军对垒的沙场上,冲入可怖畏之处,
‘‘Ubhato byūḷhasaṅgāme, pakkhandanto bhayānake;
695我不见任何怖畏,这是栏楯的果报。」
Bhayabheravaṃ na passāmi, vedikāya idaṃ phalaṃ.
696知我心意,梵天即现光明;
‘‘Mama saṅkappamaññāya, byamhaṃ nibbattate subhaṃ;
697华丽床座,是供养台座的果报。
Sayanāni mahagghāni, vedikāya idaṃ phalaṃ.
698于百千劫前,我所建造的台座;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ vedikamakārayiṃ;
699我不知何者为恶趣,这便是建造围栏所得的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, vedikāya idaṃ phalaṃ.
700我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
701于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
702四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
703具寿围栏作者长老如此说出这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vedikārako thero imā gāthāyo
704如此宣说。
Abhāsitthāti.
造栏杆长老譬喻第九
10. 施菩提屋长老譬喻
707于悉达他世尊、两足尊、如是者;
‘‘Siddhatthassa bhagavato, dvipadindassa tādino;
708我以净信与欢喜心,建造了菩提精舍。
Pasannacitto sumano, bodhigharamakārayiṃ.
709我已往生兜率天,安住于宝殿之中;
‘‘Tusitaṃ upapannomhi, vasāmi ratane ghare;
710我无有寒热,风不触及我身。
Na me sītaṃ vā uṇhaṃ vā, vāto gatte na samphuse.
711六十五劫以来,我曾是转轮王;
‘‘Pañcasaṭṭhimhito kappe, cakkavattī ahosahaṃ;
712名为迦尸咖的城市,由维萨咖马所建。
Kāsikaṃ nāma nagaraṃ, vissakammena māpitaṃ.
713长十由旬,宽八由旬;
‘‘Dasayojanaāyāmaṃ, aṭṭhayojanavitthataṃ;
714彼城中无有木材、藤蔓与泥土。
Na tamhi nagare atthi, kaṭṭhaṃ vallī ca mattikā.
715横广一由旬,宽半由旬;
‘‘Tiriyaṃ yojanaṃ āsi, addhayojanavitthataṃ;
716名为吉祥的宫殿,为维萨咖马所建。
Maṅgalo nāma pāsādo, vissakammena māpito.
717八万四千根柱子,纯金所成;
‘‘Cullāsītisahassāni, thambhā soṇṇamayā ahuṃ;
718宝石为楣,白银作顶;
Maṇimayā ca niyyūhā, chadanaṃ rūpiyaṃ ahu.
719整座屋宇纯金铸就,维萨咖马所造;
‘‘Sabbasoṇṇamayaṃ gharaṃ, vissakammena māpitaṃ;
720我在此处安住,这便是布施房舍的果报。
Ajjhāvutthaṃ mayā etaṃ, gharadānassidaṃ phalaṃ.
721他们全都在天、人诸有中受用已尽;
‘‘Te sabbe anubhotvāna, devamānusake bhave;
722我已证得涅槃,无上的寂静境界。
Ajjhapattomhi nibbānaṃ, santipadamanuttaraṃ.
723我于三万劫中,建造菩提堂;
‘‘Tiṃsakappasahassamhi, bodhigharamakārayiṃ;
724我不曾堕于恶趣,这是施舍房舍的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, gharadānassidaṃ phalaṃ.
725我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
726诚然,我之到来实为善来……(中略)……佛陀的教敕已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
727四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
728如是,尊者菩提屋施与者长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bodhigharadāyako thero imā gāthāyo
729宣说完毕。
Abhāsitthāti.
菩提屋施与者长老譬喻 第十
毗醯德咖品·第四十五
732其摄颂曰:
Tassuddānaṃ –
733毗醯勒果、柯拉果、毕喇果、跋喇答咖果。
Vibhītakī kolaphalī, billabhallātakappado;
734乌答喇、兰跋答咖,以及座与足台。
Uttalambaṭakī ceva, āsanī pādapīṭhako.
735台座、菩提堂、偈颂,连同计数,
Vediko bodhighariko, gāthāyo gaṇitāpi ca;
736一切七十九事,于此品中宣说已。
Ekūnāsītikā sabbā, asmiṃ vagge pakittitā.
46. 地面施者品
1. 地面施者长老譬喻
739「对见法的牟尼,在殊胜的菩提树下,」
‘‘Dhammadassissa munino, bodhiyā pādaputtame;
740我以净信与欢喜之心,建造了平台。
Pasannacitto sumano, jagatiṃ kārayiṃ ahaṃ.
741从山崖被推落,或从树上坠落,
‘‘Darito pabbatato vā, rukkhato patito ahaṃ;
742坠落之后我得到安立之处,这便是平台的果报。
Cuto patiṭṭhaṃ vindāmi, jagatiyā idaṃ phalaṃ.
743盗贼不侵害我,刹帝利也不轻视我,
‘‘Na me corā vihesanti, nātimaññanti khattiyā ;
744我超越一切怨敌,这是平台的果报。
Sabbāmittetikkamāmi, jagatiyā idaṃ phalaṃ.
745无论我投生何处,或在天界,或在人间,
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
746我在一切处受人尊敬,这是铺设平台所得的果报。
Sabbattha pūjito homi, jagatiyā idaṃ phalaṃ.
747一千八百劫前,我铺设了平台;
‘‘Aṭṭhārase kappasate, jagatiṃ kārayiṃ ahaṃ;
748我不曾堕入恶趣,这是布施平台所得的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, jagatidānassidaṃ phalaṃ.
749我的烦恼已焚尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
750如龙象断缚,我无漏而安住。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
751我来到佛陀面前,实是善来;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
752三明已证得,佛陀的教诫已成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
753四无碍解、八解脱,
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
754六神通已亲证,佛陀的教诫已成就。」
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
755据闻,具寿地面施与者长老宣说如是偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā jagatidāyako thero imā gāthāyo
756已说讫。
Abhāsitthāti.
地面施与者长老譬喻 第一
2. 孔雀手长老譬喻
759手持孔雀羽扇,我去亲近世间导师;
‘‘Morahatthaṃ gahetvāna, upesiṃ lokanāyakaṃ;
760我心怀净信,意悦欢喜,供养了孔雀羽扇。
Pasannacitto sumano, morahatthamadāsahaṃ.
761以此孔雀羽扇,以及此愿此志,
‘‘Iminā morahatthena, cetanāpaṇidhīhi ca;
762三火已悉数熄灭,我获广大安乐。
Nibbāyiṃsu tayo aggī, labhāmi vipulaṃ sukhaṃ.
763啊!佛陀!啊!正法!啊!我们导师的成就!
‘‘Aho buddho aho dhammo, aho no satthusampadā;
764供养孔雀羽扇已,我获广大安乐。
Datvānahaṃ morahatthaṃ, labhāmi vipulaṃ sukhaṃ.
765于我所,三火已灭,一切有已断除;
‘‘Tiyaggī nibbutā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
766一切漏已尽,如今更无后有。
Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
767从此三十一劫之前,那时我所做的布施;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
768我不曾知晓恶趣,这是孔雀手的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, morahatthassidaṃ phalaṃ.
769我的烦恼已烧尽……(中略)……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
770诚然,于我真是善来……(中略)……佛陀的教诫已完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
771四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
772如是,尊者孔雀手长老说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā morahatthiyo thero imā gāthāyo
773以上所说。
Abhāsitthāti.
孔雀手者长老譬喻·第二
3. 狮子座播种者长老譬喻
776我礼敬了帝思沙世尊的菩提树;
‘‘Tissassāhaṃ bhagavato, bodhirukkhamavandiyaṃ;
777我于彼处拿起扇子,扇了狮子座。
Paggayha bījaniṃ tattha, sīhāsanamabījahaṃ .
778九十二劫前,我曾扇狮子座;
‘‘Dvenavute ito kappe, sīhāsanamabījahaṃ;
779我不见恶趣,此是播种之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, bījanāya idaṃ phalaṃ.
780我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
781确实是善来啊,于我……(中略)……已行佛陀之教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
782四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
783如是,具寿狮子座种长老说此
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sīhāsanabījiyo thero imā
784诸偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
狮子座植者长老譬喻·第三
草束奉持者长老譬喻·第四
787于莲华上佛之殊胜菩提树下
‘‘Padumuttarabuddhassa , bodhiyā pādaputtame;
788以清净笃信之心,满怀欢喜,我奉上了三支火炬。
Pasannacitto sumano, tayo ukke adhārayiṃ.
789在十万劫之中,我曾如此供养火炬;
‘‘Satasahassito kappe, sohaṃ ukkamadhārayiṃ;
790我不曾知晓恶趣,这便是供灯施炬的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, ukkadānassidaṃ phalaṃ.
791我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
792于我,这实是善来……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
793四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
794如是我闻:具寿者草束持者长老说这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā tiṇukkadhāriyo thero imā gāthāyo
795已说。
Abhāsitthāti.
第四 草束持者长老譬喻
5. 施踏板者长老譬喻
798咖古桑达牟尼——那位婆罗门,梵行成就者,
‘‘Kakusandhassa munino, brāhmaṇassa vusīmato;
799当他前往日中住处时,我供养了一块踏板。
Divāvihāraṃ vajato, akkamanamadāsahaṃ.
800就在此劫之中,我那时所行的布施;
‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
801我不曾知晓恶趣,这便是施予踏板的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, akkamanassidaṃ phalaṃ.
802我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
803善来确实是于我之幸……佛陀的教诫已奉行。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
804四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
805如是,具寿踏板施与者长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā akkamanadāyako thero imā gāthāyo
806如是已说。
Abhāsitthāti.
阿咖玛那达亚咖长老譬喻·第五
6. 瓦那国兰地亚长老偈颂
809“对于悉达他世尊——世间最上者、如如者,
‘‘Siddhatthassa bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino;
810我从林中采来科兰达花,敬奉于佛陀。
Vanakoraṇḍamādāya, buddhassa abhiropayiṃ.
811自从我以花供养以来,已经过了九十四劫;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ pupphamabhiropayiṃ;
812我不曾知有恶趣,这是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
813我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
814我确实是善来的……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
815四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
816如是,尊者瓦那国拉恩地亚长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vanakoraṇḍiyo thero imā gāthāyo
817如是所说。
Abhāsitthāti.
瓦那国拉恩地亚长老譬喻 第六
第二十诵品
7. 一华盖长老譬喻
821大地化作炽炭,大地为火烬所覆;
‘‘Aṅgārajātā pathavī, kukkuḷānugatā mahī;
822世尊莲华上佛正在露地经行。
Padumuttaro bhagavā, abbhokāsamhi caṅkami.
823我手持白伞,踏上旅途;
‘‘Paṇḍaraṃ chattamādāya, addhānaṃ paṭipajjahaṃ;
824在那里得见正自觉者,我心中生起了欢喜。
Tattha disvāna sambuddhaṃ, vitti me upapajjatha.
825大地为阳焰所覆,犹如炽燃的炭火;
‘‘Marīciyotthaṭā bhūmi, aṅgārāva mahī ayaṃ;
826大风吹袭,身体不得安稳;
Upahanti mahāvātā, sarīrassāsukhepanā .
827能摧破寒冷与炎热,能遮止风与烈阳;
‘‘Sītaṃ uṇhaṃ vihanantaṃ , vātātapanivāraṇaṃ;
828请您收下这把伞,让我触及寂静。
Paṭiggaṇha imaṃ chattaṃ, phassayissāmi nibbutiṃ.
829悲悯者、具悲者,大名闻的莲华上佛;
‘‘Anukampako kāruṇiko, padumuttaro mahāyaso;
830胜者知我心意已,当时便纳受了。
Mama saṅkappamaññāya, paṭiggaṇhi tadā jino.
831三十劫中,我为天王,行天帝之统治;
‘‘Tiṃsakappāni devindo, devarajjamakārayiṃ;
832又五百次成为转轮圣王。
Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
833所享广大地方王权,不可胜数,难以计量;
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
834我是在受用自作的业、从前自己积下的善业。
Anubhomi sakaṃ kammaṃ, pubbe sukatamattano.
835这是我最后一生,最后的有正在流转;
‘‘Ayaṃ me pacchimā jāti, carimo vattate bhavo;
836直到今日,仍有人时时为我撑起白伞。
Ajjāpi setacchattaṃ me, sabbakālaṃ dharīyati.
837十万劫前,我供养了那伞盖;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ chattamadadiṃ tadā;
838我不见恶趣,这就是施伞之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, chattadānassidaṃ phalaṃ.
839我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
840对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
841四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
842如是,具寿一伞长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekachattiyo thero imā gāthāyo
843他如此说。
Abhāsitthāti.
第七 诶咖差帝亚长老譬喻
第八 迦帝布毕亚长老譬喻
846当声名广大的莲华上佛世尊般涅槃时,
‘‘Parinibbute bhagavati, padumuttare mahāyase;
847我制作了花鬘,供奉于舍利。
Pupphavaṭaṃsake katvā , sarīramabhiropayiṃ.
848在那里,我心生净信,便往生化生天。
‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, nimmānaṃ agamāsahaṃ;
849我往生天界后,便忆念往昔所修的福德业。
Devalokagato santo, puññakammaṃ sarāmahaṃ.
850虚空之中,花雨常为我降,一切时中降下不停;
‘‘Ambarā pupphavasso me, sabbakālaṃ pavassati;
851若我轮回人间,便成为声誉远扬的国王。
Saṃsarāmi manusse ce , rājā homi mahāyaso.
852在那里,花雨常为我而降,
‘‘Tahiṃ kusumavasso me, abhivassati sabbadā;
853正是以此花供之力,回向那一切见者。
Tasseva pupphapūjāya, vāhasā sabbadassino.
854这是我的最后,最后之有正在流转;
‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
855时至今日,花雨依然常降于我。
Ajjāpi pupphavasso me, abhivassati sabbadā.
856“十万劫前,我曾以花供养;”
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ pupphamabhiropayiṃ;
857我不曾知恶趣,这便是以身供养的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, dehapūjāyidaṃ phalaṃ.
858我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
859此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
860四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
861如是,具寿迦帝布毕亚长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā jātipupphiyo thero imā gāthāyo
862已说。
Abhāsitthāti.
迦帝布毕亚长老譬喻第八
864九、巴帝布毕亚长老偈
9. Paṭṭipupphiyattheraapadānaṃ
865当人们抬出尸体,鼓声敲响之时;
‘‘Nīharante sarīramhi, vajjamānāsu bherisu;
866我心思清净,满怀喜悦,供养了巴帝花。
Pasannacitto sumano, paṭṭipupphamapūjayiṃ .
867在十万劫之前,我以此花作供养;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ;
868我不曾知有恶趣,这是供养身体的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, dehapūjāyidaṃ phalaṃ.
869我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
870此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
871四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
872如此,具寿巴帝布毕亚长老诵出了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā paṭṭipupphiyo thero imā gāthāyo
873已宣说。
Abhāsitthāti.
巴帝布毕亚长老譬喻第九
甘达布迦咖长老譬喻第十
876在搭起的火葬堆上,种种香料汇集一处,
‘‘Citāsu kurumānāsu , nānāgandhe samāhaṭe;
877我心净信、充满喜悦,以一把香恭敬供养。
Pasannacitto sumano, gandhamuṭṭhimapūjayiṃ.
878自供养那火葬堆至今,已历经十万劫;
‘‘Satasahassito kappe, citakaṃ yamapūjayiṃ;
879我不知恶趣,此乃供养荼毗所得之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, citapūjāyidaṃ phalaṃ.
880我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
881确实善来于我……(中略)……已作佛之教。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
882四无碍解……(中略)……已作佛之教。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
883就这样,具寿甘达布迦咖长老诵出这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā gandhapūjako thero imā gāthāyo
884已宣说。
Abhāsitthāti.
885甘达布迦咖长老譬喻 第十。
Gandhapūjakattherassāpadānaṃ dasamaṃ.
迦嘎帝达亚咖品第四十六
887其摄颂曰:
Tassuddānaṃ –
888迦嘎帝、摩拉哈提,阿萨尼、乌咖达拉咖;
Jagatī morahatthī ca, āsanī ukkadhārako;
889阿迦弥、瓦那科兰提,恰达多、迦提普伽;
Akkami vanakoraṇḍi, chattado jātipūjako.
890巴提普毗长老,第十位是供香者;
Paṭṭipupphī ca yo thero, dasamo gandhapūjako;
891此六十七偈颂,为诸智者所计量。
Sattasaṭṭhi ca gāthāyo, gaṇitāyo vibhāvibhi.
47. 萨罗库苏弥亚品
1. 萨罗库苏弥亚长老譬喻
894世尊般涅槃时,于名为“最上莲花”之处,
‘‘Parinibbute bhagavati, jalajuttamanāmake;
895在被安置于荼毗堆时,我以娑罗花作供养。
Āropitamhi citake, sālapupphamapūjayiṃ.
896十万劫前,我以此花供养;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ pupphamabhiropayiṃ ;
897我不曾堕恶趣,这是荼毗供养的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, citapūjāyidaṃ phalaṃ.
898我的烦恼已被烧尽,一切有皆已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
899犹如龙象断除系缚,我住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
900这于我真是善来啊,在佛陀的尊前——
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
901三明已证得,佛陀的教诫已经完成。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
902“四无碍解,以及八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
903六神通已证得,佛陀的教诫已经完成。”
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
904如是,具寿萨喇咖苏弥亚长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sālakusumiyo thero imā gāthāyo
905诵已。
Abhāsitthāti.
萨喇咖苏弥亚长老譬喻·第一
吉德迦普迦长老譬喻
908世尊尸弃佛,世间之亲族,于荼毗之时,
‘‘Jhāyamānassa bhagavato, sikhino lokabandhuno;
909我以八朵占巴迦花,供养彼火葬堆。
Aṭṭha campakapupphāni, citakaṃ abhiropayiṃ.
910从今三十一劫前,我以花供养以来;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ pupphamabhiropayiṃ;
911我不知有恶趣,这是供养火葬堆的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, citapūjāyidaṃ phalaṃ.
912我的诸烦恼已烧尽……我安住无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
913“我得善来……广说乃至……已奉行佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
914“四无碍解……广说乃至……已奉行佛陀的教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
915如是,传闻具寿吉德咖布迦咖长老诵出这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā citakapūjako thero imā gāthāyo
916以上所说。
Abhāsitthāti.
吉德咖布迦咖长老譬喻偈颂 第二
3. 吉德咖尼巴巴咖长老譬喻偈颂
919当毗舍婆大仙人的身躯正在燃烧之时,
‘‘Dayhamāne sarīramhi, vessabhussa mahesino;
920我取来香水,浇灭了火葬的柴堆。
Gandhodakaṃ gahetvāna, citaṃ nibbāpayiṃ ahaṃ.
921从此三十一劫前,我熄灭了那火葬的柴堆;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, citaṃ nibbāpayiṃ ahaṃ;
922我不再经历恶趣,这便是香水的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, gandhodakassidaṃ phalaṃ.
923“我的诸烦恼已烧尽……乃至……我安住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
924“我得此善来,真是殊胜……乃至……已作佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
925“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
926如是传闻,具寿吉德咖尼巴巴咖长老宣说此偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā citakanibbāpako thero imā
927偈颂已宣说。
Gāthāyo abhāsitthāti.
吉德咖尼巴巴咖长老譬喻 第三
4. 谢度达亚咖长老譬喻
930在毗婆尸佛前,当他正于经行处经行时;
‘‘Vipassino bhagavato, caṅkamantassa sammukhā;
931我以净信心、心满意悦,令人建造了桥梁。
Pasannacitto sumano, setuṃ kārāpayiṃ ahaṃ.
932自令人建造那座桥,至今已九十一劫;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ setuṃ kārayiṃ ahaṃ;
933我不见恶趣,这便是布施桥的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, setudānassidaṃ phalaṃ.
934“我的烦恼已烧尽……乃至……我住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
935“我的到来,确是善来……乃至……已成就佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
936“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
937如是,具寿谢度达亚咖长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā setudāyako thero imā gāthāyo
938此已说。
Abhāsitthāti.
第四 谢度达亚咖长老譬喻
第五 苏玛那达喇瓦恩帝亚长老譬喻
941“我以棕榈扇供养悉达多世尊。”
‘‘Siddhatthassa bhagavato, tālavaṇṭamadāsahaṃ;
942“以须摩那花覆盖,我持大名声。”
Sumanehi paṭicchannaṃ, dhārayāmi mahāyasaṃ.
943“九十四劫前,我供养了棕榈扇,”
‘‘Catunnavutito kappe, tālavaṇṭamadāsahaṃ;
944此后不知恶趣,这是棕榈扇供养之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, tālavaṇṭassidaṃ phalaṃ.
945“我的烦恼已烧尽……乃至……我住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
946“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
947“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
948如是,具寿苏玛那达喇瓦恩帝亚长老诵出这些
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sumanatālavaṇṭiyo thero imā
949偈颂已说。
Gāthāyo abhāsitthāti.
苏玛那达喇瓦恩帝亚长老譬喻·第五
6. 阿瓦塔帕利亚长老譬喻
952世尊名百光,自生者、无能胜者;
‘‘Sataraṃsī nāma bhagavā, sayambhū aparājito;
953乐于远离的正觉者,为行处而出行。
Vivekakāmo sambuddho, gocarāyābhinikkhami.
954我见手执果实之人,便走向那人中牛王;
‘‘Phalahattho ahaṃ disvā, upagacchiṃ narāsabhaṃ;
955心净、意悦,我供养了庵摩罗果。
Pasannacitto sumano, adāsiṃ avaṭaṃ phalaṃ.
956“从九十四劫前至今,那时我所供养的果实,”
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
957我不见有恶趣,这便是施果之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
958我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
959此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
960四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
961如是,具寿阿瓦德帕利亚长老说此诸偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā avaṭaphaliyo thero imā gāthāyo
962宣说完毕。
Abhāsitthāti.
阿瓦德帕利亚长老譬喻·第六
7. 拉布迦帕拉达亚卡长老譬喻
965在般度马提城,那时我为园丁;
‘‘Nagare bandhumatiyā, ārāmiko ahaṃ tadā;
966我见到离尘的佛陀,正行于虚空之中。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, gacchantaṃ anilañjase.
967我持拉布佳果,供养无上佛陀;
‘‘Labujaṃ phalamādāya, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
968他立于虚空,大名声者接受了。
Ākāseva ṭhito santo, paṭiggaṇhi mahāyaso.
969它为我带来喜悦,赐予现法之乐;
‘‘Vittisañjanano mayhaṃ, diṭṭhadhammasukhāvaho;
970以净信心供养佛陀果实之后,
Phalaṃ buddhassa datvāna, vippasannena cetasā.
971我便获得了喜,那广大、无上的妙乐。
‘‘Adhigañchiṃ tadā pītiṃ, vipulaṃ sukhamuttamaṃ;
972无论生于何处,宝物即生起。
Uppajjateva ratanaṃ, nibbattassa tahiṃ tahiṃ.
973九十一劫前,我供养了那果实;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
974我不曾堕恶趣,这是布施果实所得的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
975我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
976“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
977“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
978如此,具寿喇布迦帕喇达亚咖长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā labujaphaladāyako thero imā
979偈颂已经说毕。
Gāthāyo abhāsitthāti.
第七·喇布迦帕喇达亚咖长老之譬喻
毕喇卡帕拉达亚咖长老譬喻
982在林中见到佛陀——见义者、大名声者,
‘‘Vanantare buddhaṃ disvā , atthadassiṃ mahāyasaṃ;
983我以净信与喜悦之心,供养了毕喇卡果。
Pasannacitto sumano, pilakkhassa phalaṃ adā.
984在十八百劫之中,我那时供养了这果实;
‘‘Aṭṭhārase kappasate, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
985我不曾知道恶趣,这便是施果的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
986“我的烦恼已烧尽……乃至……我住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
987“我得此善来,真是殊胜……乃至……已作佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
988“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
989如是,具寿毕喇卡帕喇达亚咖长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pilakkhaphaladāyako thero imā
990他宣说了这些偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
毕喇卡帕拉达亚咖长老譬喻 第八
第九 萨央巴帝巴尼亚长老譬喻
993如峰顶般辉耀的天中之天、人中最胜者;
‘‘Kakudhaṃ vilasantaṃva, devadevaṃ narāsabhaṃ;
994行于街道时,有谁见了不生净信?
Rathiyaṃ paṭipajjantaṃ, ko disvā na pasīdati.
995破除了黑暗,度脱了无数众生;
‘‘Tamandhakāraṃ nāsetvā, santāretvā bahuṃ janaṃ;
996以智慧之光照耀时,谁能见而不生净信?
Ñāṇālokena jotantaṃ, ko disvā na pasīdati.
997由百千位得自在者所引领的世间导师,
‘‘Vasīsatasahassehi, nīyantaṃ lokanāyakaṃ;
998救济众多有情时,谁能见而不生净信?
Uddharantaṃ bahū satte, ko disvā na pasīdati.
999击响法鼓,摧破外道众;
‘‘Āhanantaṃ dhammabheriṃ, maddantaṃ titthiye gaṇe;
1000作狮子吼时,谁见了不生净信?
Sīhanādaṃ vinadantaṃ, ko disvā na pasīdati.
1001从梵天界,与梵天众一同来到;
‘‘Yāvatā brahmalokato, āgantvāna sabrahmakā;
1002他们提出精微的提问,有谁见到而不生净信?
Pucchanti nipuṇe pañhe, ko disvā na pasīdati.
1003向他合掌之后,诸天大众前来祈请,
‘‘Yassañjaliṃ karitvāna, āyācanti sadevakā;
1004他们由此受用福德,有谁见到而不生净信?
Tena puññaṃ anubhonti, ko disvā na pasīdati.
1005一切大众聚集之后,供养具眼者;
‘‘Sabbe janā samāgantvā, sampavārenti cakkhumaṃ;
1006他受请而心不动摇,有谁见了不生净信?
Na vikampati ajjhiṭṭho, ko disvā na pasīdati.
1007当他进入城邑,众多鼓声齐鸣;
‘‘Nagaraṃ pavisato yassa, ravanti bheriyo bahū;
1008醉象吼叫之时,谁见而不生净信?
Vinadanti gajā mattā, ko disvā na pasīdati.
1009他行于街道时,一切光明恒常照耀;
‘‘Vīthiyā gacchato yassa, sabbābhā jotate sadā;
1010隆起之处变得平坦,见者谁不生净信?
Abbhunnatā samā honti, ko disvā na pasīdati.
1011佛陀说法之时,音声遍传轮围世界,悉能听闻;
‘‘Byāharantassa buddhassa, cakkavāḷampi suyyati;
1012他令一切众生得悟,见此者谁不生净信?
Sabbe satte viññāpeti, ko disvā na pasīdati.
1013“我于百千劫中,称扬佛陀;”
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ buddhamabhikittayiṃ;
1014我不见有恶趣,这便是称叹所得的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ.
1015我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1016善来,确实善来于我……(中略)……佛陀的教诫,我已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1017四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1018如所传闻,具寿萨央巴帝巴尼亚长老诵出如是偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sayaṃpaṭibhāniyo thero imā gāthāyo
1019说已。
Abhāsitthāti.
第九 萨央巴帝巴尼亚长老譬喻
第十 尼弥德比亚咖喇尼亚长老譬喻
1022那时,我深入雪山,念诵真言。
‘‘Ajjhogāhetvā himavaṃ, mante vāce mahaṃ tadā;
1023五万四千弟子,常随侍于我。
Catupaññāsasahassāni, sissā mayhaṃ upaṭṭhahuṃ.
1024他们皆通晓吠陀,于六支达彼岸;
‘‘Adhitā vedagū sabbe, chaḷaṅge pāramiṃ gatā;
1025凭己之明达而安立,居于雪山之中。
Sakavijjāhupatthaddhā, himavante vasanti te.
1026「从兜率天身没后,大名声的天子,
‘‘Cavitvā tusitā kāyā, devaputto mahāyaso;
1027正知、正念,入于母胎之中。
Uppajji mātukucchismiṃ, sampajāno patissato.
1028当正自觉者降生之时,一万世界悉皆震动;
‘‘Sambuddhe upapajjante, dasasahassi kampatha;
1029导师出世时,盲者获得了眼目。
Andhā cakkhuṃ alabhiṃsu, uppajjantamhi nāyake.
1030这整个大地以种种方式震动,
‘‘Sabbākāraṃ pakampittha, kevalā vasudhā ayaṃ;
1031听闻那震动的巨响,大众心生怖畏。
Nigghosasaddaṃ sutvāna, ubbijjiṃsu mahājanā.
1032众人齐聚而至,来到我的面前;
‘‘Sabbe janā samāgamma, āgacchuṃ mama santikaṃ;
1033大地为之震动,当有怎样的果报?
Vasudhāyaṃ pakampittha, kiṃ vipāko bhavissati.
1034当时我对他们说:‘莫生怖畏,无须恐惧;’
‘‘Avacāsiṃ tadā tesaṃ, mā bhetha natthi vo bhayaṃ;
1035诸位皆可安心,这是一次吉祥的诞生。
Visaṭṭhā hotha sabbepi, uppādoyaṃ suvatthiko .
1036由八种因缘所感,此大地震动;
‘‘Aṭṭhahetūhi samphussa , vasudhāyaṃ pakampati;
1037如是诸相显现,放大光明。
Tathā nimittā dissanti, obhāso vipulo mahā.
1038无疑,最胜的佛陀、具眼者,即将出现于世;
‘‘Asaṃsayaṃ buddhaseṭṭho, uppajjissati cakkhumā;
1039我劝导大众后,即为其宣说五戒。
Saññāpetvāna janataṃ, pañcasīle kathesahaṃ.
1040听闻五戒,并了知佛陀出世之稀有难得;
‘‘Sutvāna pañca sīlāni, buddhuppādañca dullabhaṃ;
1041他们惊悦生起,心满意足,欢喜踊跃。
Ubbegajātā sumanā, tuṭṭhahaṭṭhā ahaṃsu te.
1042九十二劫前,我授记了彼相;
‘‘Dvenavute ito kappe, yaṃ nimittaṃ viyākariṃ;
1043我不见恶趣,此是授记之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, byākaraṇassidaṃ phalaṃ.
1044我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1045善来,正是我的善来……(中略)……佛陀的教诫,已如实完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1046“四无碍解……(中略)……佛陀的教诫,已如实完成。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1047如是,具寿尼弥德比亚咖喇尼亚长老诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā nimittabyākaraṇiyo thero imā
1048他宣说了这些偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
尼弥德比亚咖喇尼亚长老之譬喻 第十
萨喇咖苏弥亚品 第四十七
1051此为摄颂——
Tassuddānaṃ –
1052萨罗库苏弥长老,与灭尽供养者;
Sālakusumiyo thero, pūjā nibbāpakopi ca;
1053色都多、多喇瓦提,及阿瓦他喇布迦巴多。
Setudo tālavaṇṭī ca, avaṭalabujappado.
1054毕喇卡巴提巴尼,与韦亚咖喇尼光耀者;
Pilakkhapaṭibhānī ca, veyyākaraṇiyo dijo;
1055七十二偈颂,经诸智者计算得出;
Dvesattati ca gāthāyo, gaṇitāyo vibhāvibhi.
48. 纳喇马利品
纳喇马利亚长老譬喻
1058金色辉耀之正自觉者,诸供养之纳受者;
‘‘Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ, āhutīnaṃ paṭiggahaṃ;
1059行于林间,我望见世间之导师。
Vipinaggena gacchantaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.
1060手持芦苇花环,当即启程;
‘‘Naḷamālaṃ gahetvāna, nikkhamanto ca tāvade;
1061在那里,我见到了正自觉者——已渡瀑流、无漏者。
Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ.
1062我以净信心与欣悦心,供养了芦苇花环;
‘‘Pasannacitto sumano, naḷamālamapūjayiṃ;
1063应受供养的大雄,哀愍一切世间者。
Dakkhiṇeyyaṃ mahāvīraṃ, sabbalokānukampakaṃ.
1064从今三十一劫前,我曾供养花环;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ mālamabhiropayiṃ ;
1065我不知有恶趣,这是供养佛的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
1066我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
1067犹如龙象断除系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
1068我来到佛陀座前,实为善来;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
1069三明已证得,佛陀的教诫已圆满成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1070四无碍解与八解脱,
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
1071六神通已作证,佛陀的教诫已圆成。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1072如是,具寿纳喇马利亚长老诵出这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā naḷamāliyo thero imā gāthāyo
1073他这样说道。
Abhāsitthāti.
纳喇马利亚长老譬喻第一
2. 玛尼普迦咖长老譬喻
1076名为莲华上佛的胜者,于一切法抵达彼岸;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
1077乐于远离的正自觉者,行于无垢之道。
Vivekakāmo sambuddho, gacchate anilañjase.
1078在雪山不远处,有一大湖;
‘‘Avidūre himavantassa, mahājātassaro ahu;
1079在那里,我有一处住所,与福业相应。
Tattha me bhavanaṃ āsi, puññakammena saṃyutaṃ.
1080从住所出来后,我见到了世间导师;
‘‘Bhavanā abhinikkhamma, addasaṃ lokanāyakaṃ;
1081如同燃烧的青莲花,如同炽燃的祭火。
Indīvaraṃva jalitaṃ, ādittaṃva hutāsanaṃ.
1082遍寻鲜花而不得见,我仍意欲供养导师;
‘‘Vicinaṃ naddasaṃ pupphaṃ, pūjayissanti nāyakaṃ;
1083我令自心净信之后,礼敬导师。
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, avandiṃ satthuno ahaṃ.
1084从我头上取下宝珠,供养世间导师;
‘‘Mama sīse maṇiṃ gayha, pūjayiṃ lokanāyakaṃ;
1085愿以此宝珠供养,成就吉祥的果报。
Imāya maṇipūjāya, vipāko hotu bhaddako.
1086莲华上佛、世间解,诸供养之受者;
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
1087导师住立空中,宣说此偈:
Antalikkhe ṭhito satthā, imaṃ gāthaṃ abhāsatha.
1088愿你的心愿成就,愿你获得广大快乐;
‘So te ijjhatu saṅkappo, labhassu vipulaṃ sukhaṃ;
1089以此宝珠供养,愿你享有广大声誉。
Imāya maṇipūjāya, anubhohi mahāyasaṃ’.
1090名为水生最上者的世尊说此语已,
‘‘Idaṃ vatvāna bhagavā, jalajuttamanāmako;
1091最胜佛陀前往心意所向之处。
Agamāsi buddhaseṭṭho, yattha cittaṃ paṇīhitaṃ.
1092六十劫中,我为天帝,作天王。
‘‘Saṭṭhikappāni devindo, devarajjamakārayiṃ;
1093我亦数百次为转轮王。
Anekasatakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
1094我生为天神,具足正念,忆念着前世的业行;
‘‘Pubbakammaṃ sarantassa, devabhūtassa me sato;
1095摩尼宝珠为我化现,为我照明。
Maṇi nibbattate mayhaṃ, ālokakaraṇo mamaṃ.
1096六万八千位女子,皆为我的眷属;
‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo me pariggahā;
1097种种妙衣严饰,佩戴珠璎耳珰。
Vicittavatthābharaṇā, āmukkamaṇikuṇḍalā .
1098她们眉目含笑,仪容姝美,腰身纤纤,
‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
1099恒常围绕于我——此乃供养摩尼宝珠之果报。
Parivārenti maṃ niccaṃ, maṇipūjāyidaṃ phalaṃ.
1100金制的、摩尼宝制的,以及红宝石制的,
‘‘Soṇṇamayā maṇimayā, lohitaṅgamayā tathā;
1101我的饰物已精工制成,你若愿意,便请佩戴。
Bhaṇḍā me sukatā honti, yadicchasi piḷandhanā.
1102重阁、屋舍与园林,以及珍妙的卧具;
‘‘Kūṭāgārā gahārammā, sayanañca mahārahaṃ;
1103他们知我心意已,便随其所欲而化现。
Mama saṅkappamaññāya, nibbattanti yadicchakaṃ.
1104那些得闻法者,实获大利,实得善利;
‘‘Lābhā tesaṃ suladdhañca, ye labhanti upassutiṃ;
1105是为人类之福田,一切有情的良药。
Puññakkhettaṃ manussānaṃ, osadhaṃ sabbapāṇinaṃ.
1106我业已善作,我得见导师;
‘‘Mayhampi sukataṃ kammaṃ, yohaṃ adakkhi nāyakaṃ;
1107我已从堕落处解脱,已证得不动的境地。
Vinipātā pamuttomhi, pattomhi acalaṃ padaṃ.
1108无论我出生于何处,或天界,或人间;
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
1109无论昼夜,我恒处光明之中。
Divasañceva rattiñca , āloko hoti me sadā.
1110依此宝珠供养,我得享圆满成就;
‘‘Tāyeva maṇipūjāya, anubhotvāna sampadā;
1111智慧之光我已亲见,已证得不动的境地。
Ñāṇāloko mayā diṭṭho, pattomhi acalaṃ padaṃ.
1112十万劫前,我曾供养那宝珠;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ maṇiṃ abhipūjayiṃ;
1113我不曾堕入恶趣,这是宝珠供养的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, maṇipūjāyidaṃ phalaṃ.
1114我的烦恼已烧尽……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1115对我来说,这确实是善来……佛陀的教诫已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1116四无碍解……佛陀的教诫已成就。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1117如是,具寿玛尼普迦咖长老诵出这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā maṇipūjako thero imā gāthāyo
1118他这般说。
Abhāsitthāti.
玛尼普迦咖长老譬喻 第二
3. 伍咖萨提咖长老譬喻
1121那时,果西咖世尊正住在芝塔古塔山;
‘‘Kosiko nāma bhagavā, cittakūṭe vasī tadā;
1122他是佛陀,是禅修者,乐于禅那,也是乐于独处远离的牟尼。
Jhāyī jhānarato buddho, vivekābhirato muni.
1123他深入雪山,被众女子簇拥环绕;
‘‘Ajjhogāhetvā himavantaṃ, nārīgaṇapurakkhato;
1124我见到果西咖佛陀,宛如满月。
Addasaṃ kosikaṃ buddhaṃ, puṇṇamāyeva candimaṃ.
1125我取来百支火炬,那时便环绕侍立;
‘‘Ukkāsate gahetvāna, parivāresahaṃ tadā;
1126停留七日七夜,第八日我便离去。
Sattarattindivaṃ ṭhatvā , aṭṭhamena agacchahaṃ.
1127果西咖佛陀已出定,自生者、不可战胜者;
‘‘Vuṭṭhitaṃ kosikaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ;
1128我以净信心礼敬之后,供养了一钵食。
Pasannacitto vanditvā, ekaṃ bhikkhaṃ adāsahaṃ.
1129依此业,两足之王、世间最胜、人牛;
‘‘Tena kammena dvipadinda, lokajeṭṭha narāsabha;
1130我生于兜率天,此为一钵食之果报。
Uppajjiṃ tusite kāye, ekabhikkhāyidaṃ phalaṃ.
1131昼夜之中,我恒有光明,
‘‘Divasañceva rattiñca, āloko hoti me sadā;
1132我以光明遍照方圆百由旬。
Samantā yojanasataṃ, obhāsena pharāmahaṃ.
1133过去五十五劫时,我曾为转轮王,
‘‘Pañcapaññāsakappamhi, cakkavattī ahosahaṃ;
1134征服四方,为阎浮洲之主宰。
Cāturanto vijitāvī, jambumaṇḍassa issaro.
1135“那时,我拥有一座都城,繁荣、富庶、建造精良,”
‘‘Tadā me nagaraṃ āsi, iddhaṃ phītaṃ sunimmitaṃ;
1136长三十由旬,宽二十由旬。
Tiṃsayojanamāyāmaṃ, vitthārena ca vīsati.
1137此城名为‘善现’,由毗首羯磨所建造;
‘‘Sobhaṇaṃ nāma nagaraṃ, vissakammena māpitaṃ;
1138那城远离十种音声,地基平整,严整铺砌。
Dasasaddāvivittaṃ taṃ, sammatāḷasamāhitaṃ.
1139那座城中,没有藤条、木材与泥土;
‘‘Na tamhi nagare atthi, vallikaṭṭhañca mattikā;
1140纯为黄金所成,恒时放射光明;
Sabbasoṇṇamayaṃyeva, jotate niccakālikaṃ.
1141四重城墙围绕,其中三重是宝石所筑;
‘‘Catupākāraparikkhittaṃ, tayo āsuṃ maṇimayā;
1142中央有棕榈树列,由毗首羯磨所建。
Vemajjhe tālapantī ca, vissakammena māpitā.
1143“一万座莲池,覆以红莲与青莲;”
‘‘Dasasahassapokkharañño, padumuppalachāditā;
1144覆以白莲,散发种种芬芳。
Puṇḍarīkehi sañchannā, nānāgandhasamīritā.
1145九十四劫前,我曾执持此火炬;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ ukkaṃ dhārayiṃ ahaṃ;
1146我不识恶趣,这便是执持火炬的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, ukkadhārassidaṃ phalaṃ.
1147我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1148善来,确实为我所得……(中略)……已圆满佛陀的教法。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1149四无碍解……(中略)……已成就佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1150如是我闻,具寿伍咖萨提咖长老诵出这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ukkāsatiko thero imā gāthāyo
1151如是说已。
Abhāsitthāti.
伍咖萨提咖长老譬喻 第三
苏玛那·比迦尼亚长老譬喻 第四
1154在毗婆尸佛的菩提树脚下;
‘‘Vipassino bhagavato, bodhiyā pādaputtame;
1155苏玛那手持扇子,扇拂那最上菩提树。
Sumano bījaniṃ gayha, abījiṃ bodhimuttamaṃ.
1156九十一劫前,我扇拂了最上菩提树;
‘‘Ekanavutito kappe, abījiṃ bodhimuttamaṃ;
1157我不知有恶趣,这便是扇拂的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, bījanāya idaṃ phalaṃ.
1158我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1159对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1160四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1161如是,具寿苏玛那比迦尼亚长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sumanabījaniyo thero imā gāthāyo
1162如此说。
Abhāsitthāti.
苏玛那比迦尼亚长老譬喻·第四
1164五、昆玛萨达亚咖长老譬喻
5. Kummāsadāyakattheraapadānaṃ
1165当毗婆尸大仙人游行乞食之时,
‘‘Esanāya carantassa, vipassissa mahesino;
1166看见空钵,我便用豆粥将其盛满。
Rittakaṃ pattaṃ disvāna, kummāsaṃ pūrayiṃ ahaṃ.
1167九十一劫前,我布施那食物之时;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ bhikkhaṃ adadiṃ tadā;
1168我不曾见有恶趣,这是豆粥的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, kummāsassa idaṃ phalaṃ.
1169我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1170于我而言,这真是善来……(中略)……佛陀的教法,我已完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1171四无碍解……(中略)……佛陀的教法已成就。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1172如是,具寿昆玛萨达亚咖长老说这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kummāsadāyako thero imā gāthāyo
1173如是说。
Abhāsitthāti.
1174昆玛萨达亚咖长老的譬喻:第五篇
Kummāsadāyakattherassāpadānaṃ pañcamaṃ.
6. 古萨塔咖达亚咖长老的譬喻
1176迦叶佛,修行圆满的婆罗门;
‘‘Kassapassa bhagavato, brāhmaṇassa vusīmato;
1177我心清净、欢喜,布施了库萨塔咖。
Pasannacitto sumano, kusaṭṭhakamadāsahaṃ.
1178即于此劫,我布施了库萨塔咖;
‘‘Imasmiṃyeva kappasmiṃ, kusaṭṭhakamadāsahaṃ;
1179我不曾堕入恶趣,这是布施库萨塔咖的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, kusaṭṭhakassidaṃ phalaṃ.
1180我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1181我的到来实为善来……(中略)……佛陀的教诫已悉完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1182四无碍解……(中略)……佛陀的教诫已悉完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1183如是,具寿古萨塔咖达亚咖长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kusaṭṭhakadāyako thero imā gāthāyo
1184此已宣说。
Abhāsitthāti.
古萨塔咖达亚咖长老譬喻第六
第七 吉利富楼那吉亚长老譬喻
1187那时,名为索比答的正自觉者,住在芝答库答山;
‘‘Sobhito nāma sambuddho, cittakūṭe vasī tadā;
1188我采来山上的那伽树花,礼敬自生者。
Gahetvā giripunnāgaṃ, sayambhuṃ abhipūjayiṃ.
1189自九十四劫前,我便礼敬了佛陀;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
1190我不见恶趣,此乃礼敬佛陀之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
1191我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1192善来确已为我所得……(中略)……已践行了佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1193四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1194如是,具寿吉利富楼那吉亚长老诵出此诸偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā giripunnāgiyo thero imā gāthāyo
1195他如此说。
Abhāsitthāti.
吉利富楼那吉亚长老譬喻第七
8. 瓦利咖拉帕喇达亚咖长老譬喻
1198那时,名为苏玛那的正自觉者,正住在答咖罗。
‘‘Sumano nāma sambuddho, takkarāyaṃ vasī tadā;
1199我采来藤蔓的果实,供养了那位自生者。
Vallikāraphalaṃ gayha, sayambhussa adāsahaṃ.
1200从今三十一劫前,我曾将那果实供养。
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
1201我不见有恶趣,这便是施与果实的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
1202我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1203对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1204四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1205如是,具寿瓦利咖拉帕喇达亚咖长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vallikāraphaladāyako thero imā
1206他如此宣说了这些偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
瓦利咖拉帕拉达亚咖长老譬喻·第八
巴那帝达亚咖长老譬喻·第九
1209无上见者世尊,世间最胜者、人中牛王;
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
1210从日间住处出来后,具眼者率先踏上路途。
Divāvihārā nikkhamma, pathamāruhi cakkhumā.
1211手持制作精良的鞋履,我踏上行程;
‘‘Pānadhiṃ sukataṃ gayha, addhānaṃ paṭipajjahaṃ;
1212就在那里,我见到了正自觉者,他徒步而行,相好端严。
Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ, pattikaṃ cārudassanaṃ.
1213心中生起净信,取出饮器,
‘‘Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, nīharitvāna pānadhiṃ;
1214置于他的足下,我这样说道:
Pādamūle ṭhapetvāna, idaṃ vacanamabraviṃ.
1215‘请登上吧,大雄、善逝、因陀罗、导师;
‘‘‘Abhirūha mahāvīra, sugatinda vināyaka;
1216我将由此得果,愿我所求成就。
Ito phalaṃ labhissāmi, so me attho samijjhatu’.
1217具足无上见的世尊,世间之最上者,人中牛王;
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
1218登上高座后,说出此语。
Pānadhiṃ abhirūhitvā, idaṃ vacanamabravi.
1219「那位以净信亲手施我饮器者;
‘‘‘Yo pānadhiṃ me adāsi, pasanno sehi pāṇibhi;
1220我将称赞此人,请听我言。」
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato’.
1221「了达佛陀之言,一切天众咸集,
‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā;
1222心意高昂,满怀欢喜,踊跃生起,合掌恭敬。
Udaggacittā sumanā, vedajātā katañjalī.
1223以布施饮料故,此人将得安乐;
‘‘Pānadhīnaṃ padānena, sukhitoyaṃ bhavissati;
1224他将五十五次,成为天王。
Pañcapaññāsakkhattuñca, devarajjaṃ karissati.
1225“他将一千次成为国王,成为转轮圣王;”
‘‘Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissati;
1226统摄无量广大的地方邦国,其数不可称计。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
1227从此无量劫后,将有生于甘蔗族者;
‘‘Aparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo;
1228以乔达摩为族姓的那位,将成为世间导师。
Gotamo nāma gottena , satthā loke bhavissati.
1229是他的法嗣,亲生子,由法所化现;
‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
1230遍知一切漏,无漏者将般涅槃。
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
1231有福者若生于天界或人间,将投生其处;
‘‘Devaloke manusse vā, nibbattissati puññavā;
1232他将获得犹如天乘般的交通工具。
Devayānapaṭibhāgaṃ, yānaṃ paṭilabhissati.
1233楼阁、轿辇、宝车,以及装饰华丽的大象,皆为他所有;
‘‘Pāsādā sivikā vayhaṃ, hatthino samalaṅkatā;
1234良马牵挽的车乘,常时为我显现。
Rathā vājaññasaṃyuttā, sadā pātubhavanti me.
1235当我从家出家之时,是乘坐车乘而出。
‘‘Agārā nikkhamantopi, rathena nikkhamiṃ ahaṃ;
1236在须发剃落的当下,我证得了阿拉汉果。
Kesesu chijjamānesu, arahattamapāpuṇiṃ.
1237我得利益,我得善获,我的善业得以成就;
‘‘Lābhā mayhaṃ suladdhaṃ me, vāṇijjaṃ suppayojitaṃ;
1238布施一只鞋后,我证得了不动地。
Datvāna pānadhiṃ ekaṃ, pattomhi acalaṃ padaṃ.
1239从那不可计量的劫数以前,我布施了那只鞋;
‘‘Aparimeyye ito kappe, yaṃ pānadhimadāsahaṃ;
1240我不见恶趣,此是施饮料之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, pānadhissa idaṃ phalaṃ.
1241我的诸烦恼已烧尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1242“我得此善来,真是殊胜……乃至……已作佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1243“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1244如是,具寿巴那帝达亚咖长老说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pānadhidāyako thero imā gāthāyo
1245已说。
Abhāsitthāti.
巴那帝达亚咖长老譬喻第九
10. 普利那章咖米亚长老譬喻
1248我曾是林中猎鹿之人,穿行于山林与密林间;
‘‘Migaluddo pure āsiṃ, araññe kānane ahaṃ;
1249为追寻一头野鹿,见到了那条经行道。
Vātamigaṃ gavesanto, caṅkamaṃ addasaṃ ahaṃ.
1250我以衣裾兜起沙土,撒在经行道上;
‘‘Ucchaṅgena pulinaṃ gayha, caṅkame okiriṃ ahaṃ;
1251对具足吉祥的善逝,我净信而喜悦。
Pasannacitto sumano, sugatassa sirīmato.
1252在距此三十一劫之前,我抛撒了沙土;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, pulinaṃ okiriṃ ahaṃ;
1253我不曾堕入恶趣,这便是那次撒沙的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, pulinassa idaṃ phalaṃ.
1254我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1255善来,确实善来于我……(中略)……佛陀的教诫,我已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1256四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1257如是传闻,具寿普利那章咖米亚长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pulinacaṅkamiyo thero imā gāthāyo
1258说已。
Abhāsitthāti.
普利那章咖米亚长老譬喻 第十
那喇马利品第四十八
1261其摄颂:
Tassuddānaṃ –
1262那喇马利、摩尼达多、乌伽萨提卡比佳尼;
Naḷamālī maṇidado, ukkāsatikabījanī;
1263库马沙、库萨塔,与吉利布那吉亚。
Kummāso ca kusaṭṭho ca, giripunnāgiyopi ca.
1264藤蔓施者、饮器施者,与沙滩经行者;
Vallikāro pānadhido, atho pulinacaṅkamo;
1265九十五偈颂,为诸智者所计。
Gāthāyo pañcanavuti, gaṇitāyo vibhāvibhi.
尘堆衣品
般苏古喇桑亚咖长老譬喻
1268“名为帝须的世尊,是自生者、最上人;”
‘‘Tisso nāmāsi bhagavā, sayambhū aggapuggalo;
1269胜者放下粪扫衣,进入精舍。
Paṃsukūlaṃ ṭhapetvāna, vihāraṃ pāvisī jino.
1270我带着弯弓,为觅食而行;
‘‘Vinataṃ dhanumādāya, bhakkhatthāya cariṃ ahaṃ;
1271我手持箭囊,进入林中。
Maṇḍalaggaṃ gahetvāna, kānanaṃ pāvisiṃ ahaṃ.
1272在那里,我看见粪扫衣挂在枝头;
‘‘Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ, dumagge laggitaṃ tadā;
1273我便放下弓,于头上合掌。
Cāpaṃ tattheva nikkhippa, sire katvāna añjaliṃ.
1274心怀净信与善意,生起广大欢喜,
‘‘Pasannacitto sumano, vipulāya ca pītiyā;
1275忆念最胜之佛,我礼敬了粪扫衣。
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, paṃsukūlaṃ avandahaṃ.
1276距今九十二劫前,我曾礼敬粪扫衣;
‘‘Dvenavute ito kappe, paṃsukūlamavandahaṃ;
1277我不曾堕入恶趣,此乃礼敬之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, vandanāya idaṃ phalaṃ.
1278我的烦恼已被烧尽,一切有已被根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
1279犹如龙象断除系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
1280我来到佛陀面前,实是善来;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
1281三明已证得,佛陀的教诫已成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1282四无碍解,及八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
1283六神通已作证,佛陀的教诫已成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1284如是,具寿般苏古喇桑亚咖长老诵这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā paṃsukūlasaññako thero imā gāthāyo
1285“已说。”
Abhāsitthāti.
1286般苏古喇桑亚咖长老譬喻第一。
Paṃsukūlasaññakattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
2. 布达桑亚咖长老譬喻
1288诵习者、持咒者,已达三吠陀的彼岸;
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
1289于相术、传说,并及字典、仪轨亦皆通达。
Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇḍusakeṭubhe.
1290那时,弟子们如江河般涌向我处;
‘‘Nadīsotapaṭibhāgā , sissā āyanti me tadā;
1291我日夜无倦地为他们宣说咒语;
Tesāhaṃ mante vācemi, rattindivamatandito.
1292那时,名为悉达多的正自觉者出现于世间;
‘‘Siddhattho nāma sambuddho, loke uppajji tāvade;
1293驱散了那黑暗,便开显了智之光明。
Tamandhakāraṃ nāsetvā, ñāṇālokaṃ pavattayi.
1294我有一位弟子,他向我的弟子们这般说;
‘‘Mama aññataro sisso, sissānaṃ so kathesi me;
1295他们听闻此义后,当时即来向我禀告。
Sutvāna te etamatthaṃ, ārocesuṃ mamaṃ tadā.
1296佛陀已出现于世间,一切知者、世间之导师;
‘‘Buddho loke samuppanno, sabbaññū lokanāyako;
1297众人追随于他,而我们却无从得利。
Tassānuvattati jano, lābho amhaṃ na vijjati .
1298诸佛乃任运而生,具眼者、具大名声者。
‘‘Adhiccuppattikā buddhā, cakkhumanto mahāyasā;
1299我何不前去拜见那最殊胜的佛陀、世间导师呢?
Yaṃnūnāhaṃ buddhaseṭṭhaṃ, passeyyaṃ lokanāyakaṃ.
1300带上我的鹿皮衣、树皮衣和水瓶,
‘‘Ajinaṃ me gahetvāna, vākacīraṃ kamaṇḍaluṃ;
1301便走出茅庵,召唤弟子们:
Assamā abhinikkhamma, sisse āmantayiṃ ahaṃ.
1302如同优昙钵花,如同月中的兔子;
‘‘Odumbarikapupphaṃva, candamhi sasakaṃ yathā;
1303如乌鸦之乳,世间导师难得。
Vāyasānaṃ yathā khīraṃ, dullabho lokanāyako .
1304佛陀出现于世间,人身亦难得;
‘‘Buddho lokamhi uppanno, manussattampi dullabhaṃ;
1305两者俱足之时,能得听闻也极难遇到。
Ubhosu vijjamānesu, savanañca sudullabhaṃ.
1306佛陀出现于世间,愿我们获得眼目;
‘‘Buddho loke samuppanno, cakkhuṃ lacchāma no bhavaṃ;
1307来吧,我们全都前往正自觉者之处。
Etha sabbe gamissāma, sammāsambuddhasantikaṃ.
1308所有持钵者,身着粗糙鹿皮衣;
‘‘Kamaṇḍaludharā sabbe, kharājinanivāsino;
1309这些结发的负重者,那时从林中走了出来。
Te jaṭā bhārabharitā, nikkhamuṃ vipinā tadā.
1310他们观察轭的量度,是寻求最上义者;
‘‘Yugamattaṃ pekkhamānā, uttamatthaṃ gavesino;
1311远离执着与过患,如狮子般无所畏惧。
Āsattidosarahitā, asambhītāva kesarī.
1312少事少务、不贪求,明智而寂静安住者;
‘‘Appakiccā aloluppā, nipakā santavuttino;
1313他们依循拾穗而行,趋往至胜的佛陀。
Uñchāya caramānā te, buddhaseṭṭhamupāgamuṃ.
1314只剩一由旬半的路程时,疾病在身上生起;
‘‘Diyaḍḍhayojane sese, byādhi me upapajjatha;
1315我忆念着最胜的佛陀,就在那里命终。
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, tattha kālaṅkato ahaṃ.
1316九十四劫以前,我获得那样的想,
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā;
1317我不见恶趣,此是佛想之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhasaññāyidaṃ phalaṃ.
1318我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1319“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1320“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1321如是,具寿布达桑亚咖长老宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā buddhasaññako thero imā gāthāyo
1322如是已说。
Abhāsitthāti.
布达桑亚咖长老譬喻 第二
3. 比萨达亚咖长老譬喻
1325潜入那莲池,为象群所亲近;
‘‘Ogayha yaṃ pokkharaṇiṃ, nānākuñjarasevitaṃ;
1326那时,我为了求取食物,正在那里拔取莲根。
Uddharāmi bhisaṃ tattha, ghāsahetu ahaṃ tadā.
1327那时,有位世尊,名为莲华上,
‘‘Bhagavā tamhi samaye, padumuttarasavhayo;
1328身着红褐法衣的佛陀,游步于虚空之中。
Rattambaradharo buddho, gacchati anilañjase.
1329我正抖落粪扫衣上的尘埃时,听到了那个声音;
‘‘Dhunanto paṃsukūlāni, saddamassosahaṃ tadā;
1330我抬头仰望,便看见了世间导师。
Uddhaṃ nijjhāyamānohaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.
1331我便就地静立,向世间导师祈请;
‘‘Tattheva ṭhitako santo, āyāciṃ lokanāyakaṃ;
1332蜜从莲茎流出,乳与酥从根茎流出。
Madhuṃ bhisehi savati, khīraṃ sappiṃ muḷālibhi.
1333愿具眼的佛陀,出于悲悯,接受我的供养。
‘‘Paṭiggaṇhātu me buddho, anukampāya cakkhumā;
1334于是,那悲悯而名声远扬的导师,从高处下来。
Tato kāruṇiko satthā, oruhitvā mahāyaso.
1335具眼者以悲悯心,纳受了我的供养;
‘‘Paṭiggaṇhi mamaṃ bhikkhaṃ, anukampāya cakkhumā;
1336正自觉者纳受后,即为我作了随喜。
Paṭiggahetvā sambuddho, akā me anumodanaṃ.
1337大福德者,愿你得安乐,愿你之去处得成就;
‘‘‘Sukhī hotu mahāpuñña, gati tuyhaṃ samijjhatu;
1338“以此莲根布施,愿你获得广大安乐。”
Iminā bhisadānena, labhassu vipulaṃ sukhaṃ’.
1339说完此语,正自觉者——最上水生者——
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, jalajuttamanāmako;
1340取食已,正自觉者、那位胜者便从虚空返回。
Bhikkhamādāya sambuddho, ambarenāgamā jino.
1341于是,我取了莲根,回到我的住处;
‘‘Tato bhisaṃ gahetvāna, āgacchiṃ mama assamaṃ;
1342把莲根挂在树上,我忆念起自己的布施。
Bhisaṃ rukkhe lagetvāna , mama dānamanussariṃ.
1343那时,一阵大风吹起,摇动了那片山林;
‘‘Mahāvāto vuṭṭhahitvā, sañcālesi vanaṃ tadā;
1344空中隆隆作响,电光迸射。
Ākāso abhinādittha, asaniyā phalantiyā.
1345那时,一道雷电击落,正中我的头顶;
‘‘Tato me asanipāto, matthake nipatī tadā;
1346我端坐于彼处,就在那里命终。
Sohaṃ nisinnako santo, tattha kālaṅkato ahuṃ.
1347与福德之业相应,我往生兜率天;
‘‘Puññakammena saṃyutto, tusitaṃ upapajjahaṃ;
1348我的身躯于此倒下,我在天界享乐。
Kaḷevaraṃ me patitaṃ, devaloke ramiṃ ahaṃ.
1349八万六千位女子,盛装严饰;
‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
1350她们朝夕前来侍奉,这是布施莲藕的果报。
Sāyapātaṃ upaṭṭhanti, bhisadānassidaṃ phalaṃ.
1351我来到人界后,恒常喜乐;
‘‘Manussayonimāgantvā, sukhito homahaṃ sadā;
1352我的财富无有匮乏,这是布施莲藕的果报。
Bhoge me ūnatā natthi, bhisadānassidaṃ phalaṃ.
1353他蒙那位天中之天、如如者悲悯;
‘‘Anukampitako tena, devadevena tādinā;
1354一切漏已尽,更无后有。
Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
1355十万劫前,我曾布施莲根;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ bhisaṃ adadiṃ tadā;
1356我不曾知有恶趣,这便是布施莲根之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, bhisadānassidaṃ phalaṃ.
1357我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1358我得善来……乃至……佛陀的教诫,我已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1359「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1360如是,具寿比萨达亚咖长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhisadāyako thero imā gāthāyo
1361已说罢。
Abhāsitthāti.
第三 比萨达亚咖长老譬喻
4. 雅那踏维咖长老譬喻
1364在喜马拉雅山南面,我的住处善加修造;
‘‘Dakkhiṇe himavantassa, sukato assamo mama;
1365为求最上义,那时我住于林中。
Uttamatthaṃ gavesanto, vasāmi vipine tadā.
1366得与不得皆能知足,以根与果为食,
‘‘Lābhālābhena santuṭṭho, mūlena ca phalena ca;
1367寻访导师,我独自安住。
Anvesanto ācariyaṃ, vasāmi ekako ahaṃ.
1368名为须弥陀的正自觉者,在那时出现于世间;
‘‘Sumedho nāma sambuddho, loke uppajji tāvade;
1369他阐明四谛,拔济大众。
Catusaccaṃ pakāseti, uddharanto mahājanaṃ.
1370我不曾听闻正自觉者,也无人告知于我;
‘‘Nāhaṃ suṇomi sambuddhaṃ, napi me koci saṃsati ;
1371八年过后,我听说世间导师。
Aṭṭhavasse atikkante, assosiṃ lokanāyakaṃ.
1372取出柴火,洒扫精舍,
‘‘Aggidāruṃ nīharitvā, sammajjitvāna assamaṃ;
1373我担起柴捆,走出森林。
Khāribhāraṃ gahetvāna, nikkhamiṃ vipinā ahaṃ.
1374我在诸村落与诸城镇,住了一夜;
‘‘Ekarattiṃ vasantohaṃ, gāmesu nigamesu ca;
1375一路次第前行,我来到了旃陀瓦帝。
Anupubbena candavatiṃ, tadāhaṃ upasaṅkamiṃ.
1376那时,世尊须弥陀,为世间之导师,
‘‘Bhagavā tamhi samaye, sumedho lokanāyako;
1377救度无量众生,开示不死之境。
Uddharanto bahū satte, deseti amataṃ padaṃ.
1378越过人群,顶礼胜者之海,
‘‘Janakāyamatikkamma, vanditvā jinasāgaraṃ;
1379偏袒鹿皮衣,我赞叹世间导师。
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, santhaviṃ lokanāyakaṃ.
1380“你是导师、是旗帜,是众生的幢与柱;”
‘‘‘Tuvaṃ satthā ca ketu ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;
1381你是彼岸,是依处,是明灯,两足中最胜者。
Parāyano patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo.
1382第二十一诵品。
Ekavīsatimaṃ bhāṇavāraṃ.
1383我福薄,未能亲见那位英雄,而你已度脱众人;
‘‘‘Nepuñño dassane vīro, tāresi janataṃ tuvaṃ;
1384牟尼,世间无有其他救度者,也无超胜于你的救度者。
Natthañño tārako loke, tavuttaritaro mune.
1385怎能以草尖来量度那最胜的海洋?
‘‘‘Sakkā theve kusaggena, pametuṃ sāgaruttame ;
1386然而你的一切知智不可量度。
Natveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
1387可将大地放上秤杆称量;
‘‘‘Tuladaṇḍe ṭhapetvāna, mahiṃ sakkā dharetave;
1388然而具眼者,您的智慧不可量度。
Natveva tava paññāya, pamāṇamatthi cakkhuma.
1389虚空虽可丈量,或以绳、以指;
‘‘‘Ākāso minituṃ sakkā, rajjuyā aṅgulena vā;
1390然而,一切知者啊,你的戒德却无法度量。
Natveva tava sabbaññu, sīlaṃ sakkā pametave.
1391大海之水,虚空与大地;
‘‘‘Mahāsamudde udakaṃ, ākāso ca vasundharā;
1392这些是可度量的,具眼者,您却是不可度量的。
Parimeyyāni etāni, appameyyosi cakkhuma’.
1393以六偈赞颂一切知者、大名声者;
‘‘Chahi gāthāhi sabbaññuṃ, kittayitvā mahāyasaṃ;
1394我合掌已,默然而立。
Añjaliṃ paggahetvāna, tuṇhī aṭṭhāsahaṃ tadā.
1395人们称他为善慧者,那具足广慧的善慧者;
‘‘Yaṃ vadanti sumedhoti, bhūripaññaṃ sumedhasaṃ;
1396他在比丘僧团中入座后,宣说了这些偈颂。
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
1397那位以清净心,为我称扬智慧的人;
‘‘‘Yo me ñāṇaṃ pakittesi, vippasannena cetasā;
1398我今称扬他,请听我言说。
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
1399七十七劫中,他于天界受乐;
‘‘‘Sattasattati kappāni, devaloke ramissati;
1400千度成为帝释天,执掌天王之位。
Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati.
1401复经数百次生,将成为转轮王;
‘‘‘Anekasatakkhattuñca, cakkavattī bhavissati;
1402广大地方王权,其数难以计量。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
1403或为天人,或生于人间,皆以福德业为依止;
‘‘‘Devabhūto manusso vā, puññakammasamāhito;
1404心志不退,将成为利慧者。
Anūnamanasaṅkappo, tikkhapañño bhavissati’.
1405于三万劫中,生于乌迦卡族;
‘‘Tiṃsakappasahassamhi, okkākakulasambhavo;
1406姓乔达摩者,将成为世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
1407他由在家而出离,将出家成为无所有者;
‘‘Agārā abhinikkhamma, pabbajissati kiñcano;
1408年仅七岁,他将证得阿拉汉果。
Jātiyā sattavassena, arahattaṃ phusissati.
1409自我能忆念自身以来,自我得遇教法以来;
‘‘Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi sāsanaṃ;
1410在此期间,我不知有何不可意的思。
Etthantare na jānāmi, cetanaṃ amanoramaṃ.
1411轮回于一切诸有之后,我体验了所证得的成就;
‘‘Saṃsaritvā bhave sabbe, sampattānubhaviṃ ahaṃ;
1412我的财富无有匮乏,这是智的果报,值得赞叹。
Bhoge me ūnatā natthi, phalaṃ ñāṇassa thomane.
1413我之三火已寂灭,一切诸有已根除;
‘‘Tiyaggī nibbutā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
1414诸漏已尽,从此再无后有。
Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
1415在那三万劫之中,我证得了此智——
‘‘Tiṃsakappasahassamhi , yaṃ ñāṇamathaviṃ ahaṃ ;
1416我不见有恶趣,这是对智慧果的称扬。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phalaṃ ñāṇassa thomane.
1417我的烦恼已烧尽……(中略)……我无漏而住。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1418此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1419四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1420如此,具寿雅那踏维咖长老诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ñāṇathaviko thero imā gāthāyo
1421他这样宣说。
Abhāsitthāti.
雅那踏维咖长老譬喻·第四
5. 旃檀鬘长老譬喻
1424舍离五种可爱、可意的欲功德,
‘‘Pañca kāmaguṇe hitvā, piyarūpe manorame;
1425我舍弃八千万财富,出家而为无家者。
Asītikoṭiyo hitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
1426出家之后,我以身行远离恶业;
‘‘Pabbajitvāna kāyena, pāpakammaṃ vivajjayiṃ;
1427舍离语恶行,我安住于河畔。
Vacīduccaritaṃ hitvā, nadīkūle vasāmahaṃ.
1428当我独自安住时,最胜之佛来到了我面前;
‘‘Ekakaṃ maṃ viharantaṃ, buddhaseṭṭho upāgami;
1429我竟不知道是佛,只是向来者表示问候。
Nāhaṃ jānāmi buddhoti, akāsiṃ paṭisantharaṃ .
1430问候行礼之后,我请问了他的名与姓;
‘‘Karitvā paṭisanthāraṃ, nāmagottamapucchahaṃ;
1431你是天人、乾闼婆,还是帝释天——那位城破者?
‘Devatānusi gandhabbo, adu sakko purindado.
1432“你究竟是谁?你是谁之子?你可是来到此处的大梵天?”
‘‘‘Ko vā tvaṃ kassa vā putto, mahābrahmā idhāgato;
1433你照耀一切方向,犹如旭日东升。
Virocesi disā sabbā, udayaṃ sūriyo yathā.
1434尊者,在您的双足之上,可见千辐轮相;
‘‘‘Sahassārāni cakkāni, pāde dissanti mārisa;
1435您是谁?又是谁之子?我们如何才能了知您?
Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ;
1436请告知名与姓氏,为我消除疑惑。
Nāmagottaṃ pavedehi, saṃsayaṃ apanehi me’.
1437我非天神,亦非乾闼婆,非帝释·百施者;
‘‘‘Namhi devo na gandhabbo, namhi sakko purindado;
1438我亦非梵天,于他们之中,我最为上。
Brahmabhāvo ca me natthi, etesaṃ uttamo ahaṃ.
1439我已超出他们的境界,摧毁了欲的缠缚;
‘‘‘Atīto visayaṃ tesaṃ, dālayiṃ kāmabandhanaṃ;
1440遍烧一切烦恼,证得无上正觉。
Sabbe kilese jhāpetvā, patto sambodhimuttamaṃ’.
1441“听他说了这番话,我便这样回应:”
‘‘Tassa vācaṃ suṇitvāhaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ;
1442“'若你真是佛陀、一切知者,大牟尼,请就座。'”
‘Yadi buddhoti sabbaññū, nisīda tvaṃ mahāmune.
1443“我将恭敬供养您,您是苦的终结者。”
‘Tamahaṃ pūjayissāmi, dukkhassantakaro tuvaṃ’;
1444铺展鹿皮之后,我以此供养导师。
‘‘Pattharitvā jinacammaṃ, adāsi satthuno ahaṃ.
1445“世尊坐于彼处,犹如雄狮安坐山窟。”
‘‘Nisīdi tattha bhagavā, sīhova girigabbhare;
1446“我迅速登上山,摘取了芒果的果实。”
Khippaṃ pabbatamāruyha, ambassa phalamaggahiṃ.
1447“美妙的娑罗花,和珍贵的旃檀;”
‘‘Sālakalyāṇikaṃ pupphaṃ, candanañca mahārahaṃ;
1448“我迅速取得这一切,前往拜见世间导师。”
Khippaṃ paggayha taṃ sabbaṃ, upetvā lokanāyakaṃ.
1449我将果实供养佛陀后,又以沙罗花作供奉;
‘‘Phalaṃ buddhassa datvāna, sālapupphamapūjayiṃ;
1450涂上檀香后,我礼敬导师。
Candanaṃ anulimpitvā, avandiṃ satthuno ahaṃ.
1451以净信心与善心,及广大的喜悦,
‘‘Pasannacitto sumano, vipulāya ca pītiyā;
1452世间导者须弥陀,端坐于鹿皮之上。
Ajinamhi nisīditvā, sumedho lokanāyako.
1453他宣说了我的业行,令当时的我满心欢喜;
‘‘Mama kammaṃ pakittesi, hāsayanto mamaṃ tadā;
1454以此施果,以及香与花鬘这两种。
‘Iminā phaladānena, gandhamālehi cūbhayaṃ.
1455于二千五百劫中,他将于天界享乐。
‘‘‘Pañcavīse kappasate, devaloke ramissati;
1456心意无减,将成为自在者。
Anūnamanasaṅkappo, vasavattī bhavissati.
1457于二千六百劫中,他将获得人身。
‘‘‘Chabbīsatikappasate, manussattaṃ gamissati;
1458他将成为转轮王,统御四方,具足大神力。
Bhavissati cakkavattī, cāturanto mahiddhiko.
1459「有座名为韦巴拉的城市,由毗首羯磨所造;
‘‘‘Vebhāraṃ nāma nagaraṃ, vissakammena māpitaṃ;
1460它将成为纯金所成,众宝庄严。」
Hessati sabbasovaṇṇaṃ, nānāratanabhūsitaṃ.
1461依此方式,他将在诸有中流转;
‘‘‘Eteneva upāyena, saṃsarissati so bhave ;
1462于一切处受到尊敬,无论在天界还是人间。
Sabbattha pūjito hutvā, devatte atha mānuse.
1463当最后有到来,他将成为梵的亲族;
‘‘‘Pacchime bhave sampatte, brahmabandhu bhavissati;
1464由家出离,成为无家者;
Agārā abhinikkhamma, anagārī bhavissati;
1465成就通达证智已,无漏者将般涅槃。」
Abhiññāpāragū hutvā, nibbāyissatināsavo’.
1466说此语已,正自觉者、善慧世间导师——
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, sumedho lokanāyako;
1467当我正凝神思惟时,他便从虚空离去了。
Mama nijjhāyamānassa, pakkāmi anilañjase.
1468以那善所造之业与思愿和誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
1469舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
1470从兜率天命终之后,我入于母胎受生;
‘‘Tusitato cavitvāna, nibbattiṃ mātukucchiyaṃ;
1471我住胎之时,所受用无有匮乏;
Bhoge me ūnatā natthi, yamhi gabbhe vasāmahaṃ.
1472我处母胎中时,饮食与诸资身之具;
‘‘Mātukucchigate mayi, annapānañca bhojanaṃ;
1473依我母亲的心愿,我随缘而生。
Mātuyā mama chandena, nibbattati yadicchakaṃ.
1474年方五岁,我便出家,过起无家的生活;
‘‘Jātiyā pañcavassena, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
1475就在剃除头发之时,我证得了阿拉汉果。
Oropitamhi kesamhi, arahattamapāpuṇiṃ.
1476我寻觅过去的业时,于下方未曾见;
‘‘Pubbakammaṃ gavesanto, orena nāddasaṃ ahaṃ;
1477于三万劫中,我随念我之业。
Tiṃsakappasahassamhi, mama kammamanussariṃ.
1478礼敬你,人中良骏;礼敬你,人中最上者。
‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
1479依循您的教法,我已证得不动的境地。
Tava sāsanamāgamma, pattomhi acalaṃ padaṃ.
1480于三万大劫之中,我曾供养佛陀;
‘‘Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
1481我不曾知晓恶趣,这便是敬奉佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
1482我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1483我今得此善来,实为善来……(中略)……世尊的教诫,我已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1484四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1485如是,尊者旃檀马利亚长老宣说此诸偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā candanamāliyo thero imā gāthāyo
1486已说。
Abhāsitthāti.
旃檀马利亚长老譬喻·第五
6. 达都普迦咖长老譬喻
1489当世间怙主——义已成就的世间导师悉达多入般涅槃时,
‘‘Nibbute lokanāthamhi, siddhatthe lokanāyake;
1490我召集亲族,一同作了舍利供养。
Mama ñātī samānetvā, dhātupūjaṃ akāsahaṃ.
1491九十四劫前,我曾礼敬那舍利;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dhātumabhipūjayiṃ;
1492我不见恶趣,这是供养舍利之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, dhātupūjāyidaṃ phalaṃ.
1493我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1494我的到来实为善来……已作佛的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1495四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1496如是,具寿塔布迦长老说这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dhātupūjako thero imā gāthāyo
1497已说。
Abhāsitthāti.
1498塔布迦长老譬喻第六。
Dhātupūjakattherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ.
7. 布林伍巴达咖长老的譬喻
1500在雪山之中,有位名为德瓦喇的苦行者;
‘‘Pabbate himavantamhi, devalo nāma tāpaso;
1501我的经行处就在那里,由非人所建造。
Tattha me caṅkamo āsi, amanussehi māpito.
1502身负发髻之重,手中常持净瓶
‘‘Jaṭābhārena bharito, kamaṇḍaludharo sadā;
1503为求最上义,彼时我从林中走出
Uttamatthaṃ gavesanto, vipinā nikkhamiṃ tadā.
1504曾有八万四千弟子,常来身边承事
‘‘Cullāsītisahassāni, sissā mayhaṃ upaṭṭhahuṃ;
1505那时,他们专注于各自的业行,安住在林野。
Sakakammābhipasutā, vasanti vipine tadā.
1506我从静修处出来,做了一座沙塔;
‘‘Assamā abhinikkhamma, akaṃ pulinacetiyaṃ;
1507采来种种花朵,供养那座塔。
Nānāpupphaṃ samānetvā, taṃ cetiyamapūjayiṃ.
1508我于彼处生起净信,便进入隐修处。
‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, assamaṃ pavisāmahaṃ;
1509弟子们齐聚后,向我请问此义。
Sabbe sissā samāgantvā, etamatthaṃ pucchiṃsu maṃ .
1510那聚沙而成的塔,天人您正礼敬它吗?
‘‘‘Pulinena kato thūpo , yaṃ tvaṃ deva massati;
1511“我们也想知道,请您为我们解说。”
Mayampi ñātumicchāma, puṭṭho ācikkha no tuvaṃ’.
1512于真言章句中所教示者,具眼者、大名称者;
‘‘‘Niddiṭṭhā nu mantapade, cakkhumanto mahāyasā;
1513我礼敬他们,最胜之佛、大名称者。
Te kho ahaṃ namassāmi, buddhaseṭṭhe mahāyase’.
1514“那些大雄、一切知者、世间导师——他们是怎样的?”
‘‘‘Kīdisā te mahāvīrā, sabbaññū lokanāyakā;
1515“他们的容貌如何?戒行如何?那些具大名声者,是何等模样?”
Kathaṃvaṇṇā kathaṃsīlā, kīdisā te mahāyasā’.
1516“诸佛具足三十二相,亦有四十齿;
‘‘‘Bāttiṃsalakkhaṇā buddhā, cattālīsadijāpi ca;
1517他们的眼睛,生有如牛之睫,形似金雀之果。
Nettā gopakhumā tesaṃ, jiñjukā phalasannibhā.
1518「诸佛行走之时,目唯视一轭之量;」
‘‘‘Gacchamānā ca te buddhā, yugamattañca pekkhare;
1519他们的膝盖寂然无响,关节之音不闻。
Na tesaṃ jāṇu nadati, sandhisaddo na suyyati.
1520善逝们行走时,总是先抬足而后迈步;
‘‘‘Gacchamānā ca sugatā, uddharantāva gacchare;
1521先举右足,这是诸佛的常法。
Paṭhamaṃ dakkhiṇaṃ pādaṃ, buddhānaṃ esa dhammatā.
1522这些佛陀无所畏惧,犹如狮子兽王;
‘‘‘Asambhītā ca te buddhā, migarājāva kesarī;
1523他们既不自赞,也不轻蔑有情。
Nevukkaṃsenti attānaṃ, no ca vambhenti pāṇinaṃ.
1524“从慢与轻慢中解脱,于一切有情中平等;
‘‘‘Mānāvamānato muttā, samā sabbesu pāṇisu;
1525诸佛不自赞,此是诸佛之法性。
Anattukkaṃsakā buddhā, buddhānaṃ esa dhammatā.
1526正自觉者出现时,他们显现光明;
‘‘‘Uppajjantā ca sambuddhā, ālokaṃ dassayanti te;
1527他们以六种方式震动整个大地。
Chappakāraṃ pakampenti, kevalaṃ vasudhaṃ imaṃ.
1528他们看见地狱,地狱当即熄灭;
‘‘‘Passanti nirayañcete, nibbāti nirayo tadā;
1529大云降雨,此乃诸佛法性。
Pavassati mahāmegho, buddhānaṃ esa dhammatā.
1530如此大龙,无与伦比,声名广大;
‘‘‘Īdisā te mahānāgā, atulā ca mahāyasā;
1531色相无可超越,如来不可测量。
Vaṇṇato anatikkantā, appameyyā tathāgatā’.
1532一切弟子恭敬地随喜我的话语;
‘‘‘Anumodiṃsu me vākyaṃ, sabbe sissā sagāravā;
1533他们便依各自的能力与力量,如实而行。
Tathā ca paṭipajjiṃsu, yathāsatti yathābalaṃ’.
1534他们礼敬沙洲,渴求着自己的业行;
‘‘Paṭipūjenti pulinaṃ, sakakammābhilāsino;
1535信受我所说的话,心中恭敬佛陀。
Saddahantā mama vākyaṃ, buddhasakkatamānasā .
1536那时,他自兜率天命终,为具大名闻之天子;
‘‘Tadā cavitvā tusitā, devaputto mahāyaso;
1537降入母胎时,十千世界震动。
Uppajji mātukucchimhi, dasasahassi kampatha.
1538距阿沙玛沙不远之处,我站在经行道上;
‘‘Assamassāvidūramhi, caṅkamamhi ṭhito ahaṃ;
1539所有弟子齐聚一处,来到我的跟前。
Sabbe sissā samāgantvā, āgacchuṃ mama santike.
1540犹如公牛在大地吼叫,犹如狮子王般咆哮;
‘‘Usabhova mahī nadati, migarājāva kūjati;
1541如鳄鱼般嘶鸣,将招致怎样的果报?
Susumārova saḷati, kiṃ vipāko bhavissati.
1542“我在沙塔之旁,称扬正自觉者;”
‘‘Yaṃ pakittemi sambuddhaṃ, sikatāthūpasantike;
1543如今,世尊、导师,已入母胎。
So dāni bhagavā satthā, mātukucchimupāgami.
1544为他们说法之后,我赞颂大牟尼;
‘‘Tesaṃ dhammakathaṃ vatvā, kittayitvā mahāmuniṃ;
1545送走自己的弟子们后,我结跏趺坐。
Uyyojetvā sake sisse, pallaṅkamābhujiṃ ahaṃ.
1546我的体力确已耗尽,被这极重之病所摧;
‘‘Balañca vata me khīṇaṃ, byādhinā paramena taṃ;
1547忆念最殊胜的佛陀之后,我便于该处命终。
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, tattha kālaṅkato ahaṃ.
1548当时的众弟子齐聚之后,便堆起了火葬的柴堆;
‘‘Sabbe sissā samāgantvā, akaṃsu citakaṃ tadā;
1549他们抬起我的遗体,安放在柴堆之上。
Kaḷevarañca me gayha, citakaṃ abhiropayuṃ.
1550绕火葬堆后,于头顶合掌;
‘‘Citakaṃ parivāretvā, sīse katvāna añjaliṃ;
1551他们为忧箭所刺,聚集悲泣。
Sokasallaparetā te, vikkandiṃsu samāgatā.
1552当他们悲泣之时,我来到火葬堆旁;
‘‘Tesaṃ lālappamānānaṃ, agamaṃ citakaṃ tadā;
1553我是你们的导师,善慧者,莫要忧愁。
‘Ahaṃ ācariyo tumhaṃ, mā socittha sumedhasā.
1554你们应当为自己的利益而精勤,日夜不懈;
‘‘‘Sadatthe vāyameyyātha, rattindivamatanditā;
1555你们莫要放逸,时机已为你们现前。
Mā vo pamattā ahuttha , khaṇo vo paṭipādito’.
1556如此教诫弟子之后,我重返天界。
‘‘Sake sissenusāsitvā, devalokaṃ punāgamiṃ;
1557十八劫间,我于天界享受快乐。
Aṭṭhārasa ca kappāni, devaloke ramāmahaṃ.
1558我曾五百次成为转轮王。
‘‘Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
1559我曾数百千次,作天王。
Anekasatakkhattuñca, devarajjamakārayiṃ.
1560在其余的劫中,我混迹于轮回中流转;
‘‘Avasesesu kappesu, vokiṇṇo saṃsariṃ ahaṃ;
1561我不曾知恶趣,这是供养的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, uppādassa idaṃ phalaṃ .
1562正如在迦提咖月里,众多树木繁花盛开;
‘‘Yathā komudike māse, bahū pupphanti pādapā;
1563我也在适当的时节,被大仙人催开绽放。
Tathevāhampi samaye, pupphitomhi mahesinā.
1564我的精进是负轭者,承载着离轭的安稳。
‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;
1565犹如大象断除系缚,我住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
1566十万劫前,我曾赞叹佛陀;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ buddhamabhikittayiṃ;
1567我不曾知恶趣,这便是赞叹的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ.
1568我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1569善哉,我得善来……(中略)……佛的教导已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1570四无碍解……(中略)……佛的教导已成就。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1571如此,具寿布林伍巴达咖长老宣说了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pulinuppādako thero imā gāthāyo
1572如是所说。
Abhāsitthāti.
7. 布林伍巴达咖长老譬喻
8. 达拉尼亚长老譬喻
1575“世尊乃是见义者、自觉者、世间导师;
‘‘Atthadassī tu bhagavā, sayambhū lokanāyako;
1576如来行至韦那提河畔。”
Vinatā nadiyā tīraṃ , upāgacchi tathāgato.
1577“那水栖之龟,从水中出;
‘‘Udakā abhinikkhamma, kacchapo vārigocaro;
1578我怀着渡佛陀的心愿,走近了世间导师。
Buddhaṃ tāretukāmohaṃ, upesiṃ lokanāyakaṃ.
1579“愿佛陀,那位见义的大牟尼,登上我身;
‘‘‘Abhirūhatu maṃ buddho, atthadassī mahāmuni;
1580我将渡你,你正是苦之终结者。”
Ahaṃ taṃ tārayissāmi, dukkhassantakaro tuvaṃ’.
1581知我心念,见义的广大名声者;
‘‘Mama saṅkappamaññāya, atthadassī mahāyaso;
1582登我背脊,世间导师安住其上。
Abhirūhitvā me piṭṭhiṃ, aṭṭhāsi lokanāyako.
1583从我忆得自身起,从我获得智慧来;
‘‘Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ;
1584当足底被触碰之时,我从未感受过这样的快乐。
Sukhaṃ me tādisaṃ natthi, phuṭṭhe pādatale yathā.
1585正自觉者渡过河后,这位见义的大名声者;
‘‘Uttaritvāna sambuddho, atthadassī mahāyaso;
1586立于河岸,宣说了这些偈颂。
Nadītīramhi ṭhatvāna, imā gāthā abhāsatha.
1587只要心识还在转动,我便渡过恒河之流;
‘‘‘Yāvatā vattate cittaṃ, gaṅgāsotaṃ tarāmahaṃ;
1588而这位富有智慧的龟王,救渡了我。
Ayañca kacchapo rājā, tāresi mama paññavā.
1589依此佛陀的渡越,与慈心之力;
‘‘‘Iminā buddhataraṇena, mettacittavatāya ca;
1590将在十八百劫中,于天界享福。
Aṭṭhārase kappasate, devaloke ramissati.
1591「从天界来此人间,由善根所激励;
‘‘‘Devalokā idhāgantvā, sukkamūlena codito;
1592于一座上坐已,将渡越疑惑之流。」
Ekāsane nisīditvā, kaṅkhāsotaṃ tarissati.
1593犹如肥沃的良田,纵使播下的种子稀少,
‘‘‘Yathāpi bhaddake khette, bījaṃ appampi ropitaṃ;
1594当雨水适时降落,果实便能令耕者喜悦。
Sammādhāre pavacchante, phalaṃ toseti kassakaṃ .
1595同样地,这座佛田,是正自觉者所宣说——
‘‘‘Tathevidaṃ buddhakhettaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;
1596当雨水适时而降,果实将令我满足。
Sammādhāre pavacchante, phalaṃ maṃ tosayissati’.
1597我已致力于精勤,寂静而无依着;
‘‘Padhānapahitattomhi, upasanto nirūpadhi;
1598遍知一切漏后,我安住于无漏。
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
1599十八百劫之前,我曾造下此业;
‘‘Aṭṭhārase kappasate, yaṃ kammamakariṃ tadā;
1600我不见恶趣,这便是渡越的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, taraṇāya idaṃ phalaṃ.
1601我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1602“诚然,我得善来……乃至……已奉行佛陀的教说。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1603“以四无碍解……乃至……行持佛陀教法。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1604如是传闻,具寿达拉尼亚长老说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā taraṇiyo thero imā gāthāyo
1605如上所说。
Abhāsitthāti.
达拉尼亚长老譬喻·第八
法喜长老譬喻·第九
1608当燃灯佛——那位胜利者——为须弥陀授记时,
‘‘Yadā dīpaṅkaro buddho, sumedhaṃ byākarī jino;
1609从今以后,于无量劫中,此人当得成佛。
‘Aparimeyye ito kappe, ayaṃ buddho bhavissati.
1610他的生母,将名摩耶;
‘‘‘Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati;
1611父亲名为净饭,他将名为乔达摩。
Pitā suddhodano nāma, ayaṃ hessati gotamo.
1612精勤修习苦行,行此难行之事;
‘‘‘Padhānaṃ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṃ;
1613于菩提树下,大名声者将成就正觉。
Assatthamūle sambuddho, bujjhissati mahāyaso.
1614伍巴帝萨与果利答,将为最上首弟子;
‘‘‘Upatisso kolito ca, aggā hessanti sāvakā;
1615名为阿难者,将侍奉这位胜者。
Ānando nāma nāmena , upaṭṭhissatimaṃ jinaṃ.
1616差摩与伍巴喇瓦那,将成为最上首的女弟子;
‘‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā;
1617吉答与阿拉瓦咖,将成为最上首的近事男。
Citto āḷavako ceva, aggā hessantupāsakā.
1618库久塔拉与难达之母,将成为最上首的近事女;
‘‘‘Khujjuttarā nandamātā, aggā hessantupāsikā;
1619这位勇士的菩提树,名为阿萨他树。
Bodhi imassa vīrassa, assatthoti pavuccati’.
1620“听闻无等大仙的这番话后,”
‘‘Idaṃ sutvāna vacanaṃ, asamassa mahesino;
1621人天欢喜,合掌礼敬。
Āmoditā naramarū, namassanti katañjalī.
1622那时我为学童,名曰美伽,善学;
‘‘Tadāhaṃ māṇavo āsiṃ, megho nāma susikkhito;
1623听闻了善慧大牟尼的殊胜授记。
Sutvā byākaraṇaṃ seṭṭhaṃ, sumedhassa mahāmune.
1624与那位善慧而心怀悲悯者相处之后,
‘‘Saṃvisaṭṭho bhavitvāna, sumedhe karuṇāsaye ;
1625当那位勇者出家时,我也与他一同出家。
Pabbajantañca taṃ vīraṃ, sahāva anupabbajiṃ.
1626于巴帝摩卡中防护,于五根中防护,
‘‘Saṃvuto pātimokkhasmiṃ, indriyesu ca pañcasu;
1627清净活命、具念的勇者,奉行胜者之教诫。
Suddhājīvo sato vīro, jinasāsanakārako.
1628我如此安住时,便被一恶友,
‘‘Evaṃ viharamānohaṃ, pāpamittena kenaci;
1629被驱入非行,从善道毁逐。
Niyojito anācāre, sumaggā paridhaṃsito.
1630我沦为妄念的奴隶,从教法中退堕;
‘‘Vitakkavasiko hutvā, sāsanato apakkamiṃ;
1631后来受那恶友鼓动,而行弑母。
Pacchā tena kumittena, payutto mātughātanaṃ.
1632我造作了无间业,以邪恶之心行杀害;
‘‘Akariṃ ānantariyaṃ , ghātayiṃ duṭṭhamānaso;
1633从彼处死后,投生于极可怖的大阿鼻地狱。
Tato cuto mahāvīciṃ, upapanno sudāruṇaṃ.
1634堕入恶趣后,长久在轮回中受苦;
‘‘Vinipātagato santo, saṃsariṃ dukkhito ciraṃ;
1635再也未能见到善慧的英雄、人中牛王。
Na puno addasaṃ vīraṃ, sumedhaṃ narapuṅgavaṃ.
1636“在此劫中,我于大海为鱼,名为帝弥罗鱼;”
‘‘Asmiṃ kappe samuddamhi, maccho āsiṃ timiṅgalo;
1637我望见海中有一艘船,便为觅食而游近。
Disvāhaṃ sāgare nāvaṃ, gocaratthamupāgamiṃ.
1638商人们看见我,心生恐惧,便忆念起无上的佛陀;
‘‘Disvā maṃ vāṇijā bhītā, buddhaseṭṭhamanussaruṃ;
1639听到他们高声赞叹:“乔达摩”这一盛名。
Gotamoti mahāghosaṃ, sutvā tehi udīritaṃ.
1640忆念前生的住处后,我便从那里命终;
‘‘Pubbasaññaṃ saritvāna, tato kālaṅkato ahaṃ;
1641生于舍卫城一个富足的婆罗门家族。
Sāvatthiyaṃ kule iddhe, jāto brāhmaṇajātiyaṃ.
1642我曾名法喜,厌弃一切恶;
‘‘Āsiṃ dhammaruci nāma, sabbapāpajigucchako;
1643年方七岁时,我见世间光,
Disvāhaṃ lokapajjotaṃ, jātiyā sattavassiko.
1644往大祇园后,出家为无家者;
‘‘Mahājetavanaṃ gantvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
1645我日夜之中,三次礼敬佛陀。
Upemi buddhaṃ tikkhattuṃ, rattiyā divasassa ca.
1646那时,牟尼见我之后,说道:“你长久以来乐法。”
‘‘Tadā disvā muni āha, ciraṃ dhammarucīti maṃ;
1647于是,我对由宿业所成就的佛陀说。
Tatohaṃ avacaṃ buddhaṃ, pubbakammapabhāvitaṃ.
1648长久以来,具足百福相好,依顺次清净之因缘;
‘‘Suciraṃ satapuññalakkhaṇaṃ, patipubbena visuddhapaccayaṃ;
1649今日我得以善见,你无与伦比的身躯。
Ahamajjasupekkhanaṃ vata, tava passāmi nirupamaṃ viggahaṃ .
1650久积的黑暗,已为我所破除;久涸的河流,已枯竭;
‘‘Suciraṃ vihatattamo mayā, sucirakkhena nadī visositā;
1651长久以来清净无垢,智慧之眼已得净化,大牟尼。
Suciraṃ amalaṃ visodhitaṃ, nayanaṃ ñāṇamayaṃ mahāmune.
1652“久远以来你所具足的,未曾失坏,虽隔漫长岁月,今又相逢。”
‘‘Cirakālasamaṅgito tayā, avinaṭṭho punarantaraṃ ciraṃ;
1653“今日与你再度相遇,乔达摩,所造的业确实不会磨灭。”
Punarajjasamāgato tayā, na hi nassanti katāni gotama.
1654“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1655“善来,确实于我善来……(中略)……佛陀的教诫已作。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1656「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1657如是,具寿法喜长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dhammaruciyo thero imā gāthāyo
1658如是已说。
Abhāsitthāti.
第九 法喜长老譬喻
第十 娑罗村曼达比亚长老譬喻
1661“我深入娑罗林,那里的净修处为我善巧建立。”
‘‘Ajjhogāhetvā sālavanaṃ, sukato assamo mama;
1662“那时,娑罗花遍覆,我住于林间。”
Sālapupphehi sañchanno, vasāmi vipine tadā.
1663喜见世尊,自生者、最上人;
‘‘Piyadassī ca bhagavā, sayambhū aggapuggalo;
1664乐于远离的正自觉者,前往娑罗林。
Vivekakāmo sambuddho, sālavanamupāgami.
1665我离开隐居处,进入林野;
‘‘Assamā abhinikkhamma, pavanaṃ agamāsahaṃ;
1666为寻觅树根与果实,那时我在林中漫游。
Mūlaphalaṃ gavesanto, āhiṇḍāmi vane tadā.
1667在那里,我见到了正自觉者——那令人悦目、名声远播者;
‘‘Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ, piyadassiṃ mahāyasaṃ;
1668善坐入定,辉耀于大林之中。
Sunisinnaṃ samāpannaṃ, virocantaṃ mahāvane.
1669我于佛陀上方,立起四柱;
‘‘Catudaṇḍe ṭhapetvāna, buddhassa uparī ahaṃ;
1670造作精善的亭阁,以娑罗花覆盖其上。
Maṇḍapaṃ sukataṃ katvā, sālapupphehi chādayiṃ.
1671七日之间,我守护着娑罗花覆盖的亭阁;
‘‘Sattāhaṃ dhārayitvāna, maṇḍapaṃ sālachāditaṃ;
1672于彼处心生净信,我礼敬最胜佛陀。
Tattha cittaṃ pasādetvā, buddhaseṭṭhamavandahaṃ.
1673那时,世尊从定中出起;
‘‘Bhagavā tamhi samaye, vuṭṭhahitvā samādhito;
1674他垂目一轭之量,人中至尊安然坐下。
Yugamattaṃ pekkhamāno, nisīdi purisuttamo.
1675毕亚达西导师有位弟子,名唤瓦鲁那;
‘‘Sāvako varuṇo nāma, piyadassissa satthuno;
1676“以百千自在者,他来到导师面前。”
Vasīsatasahassehi, upagacchi vināyakaṃ.
1677毕亚达西世尊,世间最胜,人中最上者;
‘‘Piyadassī ca bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
1678于比丘僧团中安坐,胜者微微一笑。
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, sitaṃ pātukarī jino.
1679阿那律是为侍者,追随导师毕亚达西;
‘‘Anuruddho upaṭṭhāko, piyadassissa satthuno;
1680偏袒一肩,整理好衣袍,我向大牟尼请白:
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, apucchittha mahāmuniṃ.
1681世尊,导师现此微笑,有何因缘?
‘‘‘Ko nu kho bhagavā hetu, sitakammassa satthuno;
1682因缘具足之时,导师乃现微笑。
Kāraṇe vijjamānamhi, satthā pātukare sitaṃ’.
1683那位学童,执持娑罗树叶,为我遮覆七日。
‘‘‘Sattāhaṃ sālacchadanaṃ , yo me dhāresi māṇavo;
1684忆念彼业后,我露出了微笑。
Tassa kammaṃ saritvāna, sitaṃ pātukariṃ ahaṃ.
1685我不见有任何处所,是福德不于中成熟的;
‘‘‘Anokāsaṃ na passāmi, yattha puññaṃ vipaccati;
1686不论在天界或是人间,处所决不匮乏。
Devaloke manusse vā, okāsova na sammati.
1687居于天界者,福德具足;
‘‘‘Devaloke vasantassa, puññakammasamaṅgino;
1688他的会众所及之处,皆有娑罗树林覆盖。
Yāvatā parisā tassa, sālacchannā bhavissati.
1689在那里,以天界的舞蹈、歌唱与音乐,
‘‘‘Tattha dibbehi naccehi, gītehi vāditehi ca;
1690寂静者常得欢悦,专注于福德之业。
Ramissati sadā santo, puññakammasamāhito.
1691其大众会有多广,香气便有遍满多远。
‘‘‘Yāvatā parisā tassa, gandhagandhī bhavissati;
1692娑罗树花之雨,亦将如彼而降。
Sālassa pupphavasso ca, pavassissati tāvade.
1693从彼处命终之后,此人将重返人间;
‘‘‘Tato cutoyaṃ manujo, mānusaṃ āgamissati;
1694纵在人间,亦将时时受荫于娑罗华盖。
Idhāpi sālacchadanaṃ, sabbakālaṃ dharissati .
1695此处歌舞相伴,铙钹和鸣,专注一心,
‘‘‘Idha naccañca gītañca, sammatāḷasamāhitaṃ;
1696“他们将恒常围绕于我,这便是供养佛陀的果报。”
Parivāressanti maṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
1697太阳升起之时,降下娑罗花雨;
‘‘‘Uggacchante ca sūriye, sālavassaṃ pavassati;
1698与福德之业相应,于一切时中降下。
Puññakammena saṃyuttaṃ, vassate sabbakālikaṃ.
1699经十八百劫,从乌迦卡族诞生;
‘‘‘Aṭṭhārase kappasate, okkākakulasambhavo;
1700以乔达摩为姓,将成为世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
1701为其法嗣,由法所生的亲子;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
1702遍知一切诸漏,无漏者即般涅槃。
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
1703“对于现观法者,将有娑罗树的荫蔽;”
‘‘‘Dhammaṃ abhisamentassa, sālacchannaṃ bhavissati;
1704火葬柴堆燃烧之际,其上便有覆盖。
Citake jhāyamānassa, chadanaṃ tattha hessati’.
1705称赞了果报之后,可爱见大牟尼
‘‘Vipākaṃ kittayitvāna, piyadassī mahāmuni;
1706在大众中宣说正法,以法雨令众满足。
Parisāya dhammaṃ desesi, tappento dhammavuṭṭhiyā.
1707我于三十劫中,在诸天界作天王;
‘‘Tiṃsakappāni devesu, devarajjamakārayiṃ;
1708我曾六十次、七次成为转轮王。
Saṭṭhi ca sattakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
1709从彼天界来到人间,我获得广大的安乐;
‘‘Devalokā idhāgantvā, labhāmi vipulaṃ sukhaṃ;
1710这娑罗树冠覆盖此处,正是供养亭的果报。
Idhāpi sālacchadanaṃ, maṇḍapassa idaṃ phalaṃ.
1711这是我的最后有,这是最后的生之流转;
‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
1712于此亦将有娑罗树,常年覆盖。
Idhāpi sālacchadanaṃ, hessati sabbakālikaṃ.
1713令大牟尼、乔达摩、释迦牛王心生欢喜,
‘‘Mahāmuniṃ tosayitvā, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ;
1714我已抵达不动之处,舍离了胜败。
Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ, hitvā jayaparājayaṃ.
1715一千八百劫前,我供养了佛陀,
‘‘Aṭṭhārase kappasate, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
1716我不记得曾堕恶趣,这是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
1717我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1718对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1719四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1720确是这样,尊者娑罗村曼达比亚长老宣说了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sālamaṇḍapiyo thero imā gāthāyo
1721如是所说。
Abhāsitthāti.
1722娑罗村曼达比亚长老譬喻第十。
Sālamaṇḍapiyattherassāpadānaṃ dasamaṃ.
尘堆衣品第四十九
1724其摄颂:
Tassuddānaṃ –
1725尘堆衣者、佛想者、医师、智称者。
Paṃsukūlaṃ buddhasaññī, bhisado ñāṇakittako;
1726旃檀尼、舍利供养者,与沙洲出生者。
Candanī dhātupūjī ca, pulinuppādakopi ca.
1727渡者、喜法者,与娑罗曼荼喜者;
Taraṇo dhammaruciko, sālamaṇḍapiyo tathā;
1728共有二百偈颂,另加十九偈。
Satāni dve honti gāthā, ūnavīsatimeva ca.
50. 金卡尼花品
1. 提金卡尼花长老譬喻
1731“如迦尼咖拉花般光耀闪烁,坐于山间,”
‘‘Kaṇikāraṃva jotantaṃ, nisinnaṃ pabbatantare;
1732我见到了离尘的佛陀——毗婆尸,世间导师。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, vipassiṃ lokanāyakaṃ.
1733我捧起三朵金卡尼花,以作供养;
‘‘Tīṇi kiṅkaṇipupphāni, paggayha abhiropayiṃ;
1734礼敬正自觉者之后,我朝南方走去。
Sambuddhamabhipūjetvā, gacchāmi dakkhiṇāmukho.
1735以那善作的业,依着意愿与誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
1736捨弃人身之后,我便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
1737自九十一劫前,我即敬奉彼佛,
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
1738我不曾知晓恶趣,这便是礼敬佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
1739我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
1740如龙象挣脱系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
1741善哉!我得近于佛陀座前,实为善来。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
1742已证得三明,佛陀的教诫已成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1743「四无碍解,及八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
1744六神通已亲证,佛陀的教诫已成就。」
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1745如闻,具寿提金卡尼花长老宣说这些
Itthaṃ sudaṃ āyasmā tikiṅkaṇipupphiyo thero imā
1746偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
提金卡尼花长老譬喻品第一
2. 尘堆衣供养长老譬喻
1749距雪山不远处,有座山名叫伍当嘎那;
‘‘Himavantassāvidūre , udaṅgaṇo nāma pabbato;
1750那里,我看见一件尘堆衣,悬挂在树枝上。
Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ, dumaggamhi vilambitaṃ.
1751那时,我采下三朵金嘎尼花,
‘‘Tīṇi kiṅkaṇipupphāni, ocinitvānahaṃ tadā;
1752满怀欢喜,以欣悦之心供养了粪扫衣。
Haṭṭho haṭṭhena cittena, paṃsukūlamapūjayiṃ.
1753以此善妙之业,与清净的愿心,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
1754我舍弃人身之后,便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
1755从九十一劫前我造下那个业以来,
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
1756我不曾经历恶趣,因为曾供养阿拉汉的幢旗。
Duggatiṃ nābhijānāmi, pūjitvā arahaddhajaṃ.
1757我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1758“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1759“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1760如是,具寿尘堆衣供养者长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā paṃsukūlapūjako thero imā gāthāyo
1761已说。
Abhāsitthāti.
尘堆衣供养者长老譬喻·第二
3. 国兰达花长老譬喻经
1764往昔我曾为林务工,依父母之意而生活;
‘‘Vanakammiko pure āsiṃ, pitumātumatenahaṃ ;
1765我以猎杀牲畜维生,于此中毫无善法可言。
Pasumārena jīvāmi, kusalaṃ me na vijjati.
1766我的住处附近,三界的导师;
‘‘Mama āsayasāmantā, tisso lokagganāyako;
1767具眼者出于悲愍,为我示现了三足印。
Padāni tīṇi dassesi, anukampāya cakkhumā.
1768“当我看见名为帝沙的导师那留下的足印;”
‘‘Akkante ca pade disvā, tissanāmassa satthuno;
1769怀着欢喜之心而生欢喜,我将净信安奉于双足。
Haṭṭho haṭṭhena cittena, pade cittaṃ pasādayiṃ.
1770见科拉达树繁花盛开,那依地生长的树木;
‘‘Koraṇḍaṃ pupphitaṃ disvā, pādapaṃ dharaṇīruhaṃ;
1771我连同花萼一并采来,虔诚供养最胜之足。
Sakosakaṃ gahetvāna, padaseṭṭhamapūjayiṃ .
1772以那善作的业,与愿心所起的决意;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
1773舍弃人身之后,我便转生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
1774无论我投生何处,或为天人,或为人类;
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
1775我拥有拘兰达迦花般的肤色,成为殊妙光辉者。
Koraṇḍakachavi homi, suppabhāso bhavāmahaṃ.
1776从今九十二劫以前,我那时所造的业;
‘‘Dvenavute ito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
1777我不曾知道恶趣,这是足礼拜的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, padapūjāyidaṃ phalaṃ.
1778我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1779确实,我幸得“善来”……(中略)……已成就佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1780证得四无碍解……(中略)……已行世尊之教敕。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1781如是,具寿国兰达花长老宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā koraṇḍapupphiyo thero imā gāthāyo
1782如上所说。
Abhāsitthāti.
国兰达花长老譬喻第三
紫矿花长老譬喻第四
1785见紫矿花开,即合掌举起;
‘‘Kiṃsukaṃ pupphitaṃ disvā, paggahetvāna añjaliṃ;
1786忆念最胜之佛,我于空中敬礼。
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, ākāse abhipūjayiṃ.
1787以此善作之业,及此心愿与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
1788舍弃人身之后,我即往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
1789从今回溯第三十一劫,彼时我所造的那个业;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
1790我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
1791我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1792善来的确为我所得……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1793四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1794据传,尊者紫矿花长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kiṃsukapupphiyo thero imā gāthāyo
1795宣说已。
Abhāsitthāti.
紫矿花长老譬喻第四
5. 半布施者长老譬喻
1798莲华上世尊的弟子,名曰善生;
‘‘Padumuttarabhagavato , sujāto nāma sāvako;
1799为寻粪扫衣,他当时行于垃圾堆中。
Paṃsukūlaṃ gavesanto, saṅkāre carate tadā.
1800在汉萨城时,我曾是他人的佣仆;
‘‘Nagare haṃsavatiyā, paresaṃ bhatako ahaṃ;
1801布施了半件衣之后,我以头面礼敬。
Upaḍḍhadussaṃ datvāna, sirasā abhivādayiṃ.
1802凭借此善行、此意愿与誓求,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
1803弃舍人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
1804三十三次为天帝,我统领天界王权;
‘‘Tettiṃsakkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ;
1805七十七度,我成为转轮圣王。
Sattasattatikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
1806广大的地方王权,其数不可算计;
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
1807以半件衣的布施,我欢喜而无怖畏。
Upaḍḍhadussadānena, modāmi akutobhayo.
1808今日我若愿意,连同我的林野与山岳——
‘‘Icchamāno cahaṃ ajja, sakānanaṃ sapabbataṃ;
1809我能以麻布覆盖身体,这便是布施半件衣的果报。
Khomadussehi chādeyyaṃ, aḍḍhadussassidaṃ phalaṃ.
1810十万劫前,我那时所行的布施;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
1811我不曾经历恶趣,这便是半件衣的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, aḍḍhadussassidaṃ phalaṃ.
1812我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1813于我,确是善来……(中略)……佛陀的教法,我已奉行。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1814“四无碍解……(中略)……佛陀的教法,我已奉行。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1815诚然,具寿半布施者长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā upaḍḍhadussadāyako thero imā
1816诸偈颂已宣说。
Gāthāyo abhāsitthāti.
1817半衣施者长老譬喻第五。
Upaḍḍhadussadāyakattherassāpadānaṃ pañcamaṃ.
1818酥油团施者长老譬喻第六。
6. Ghatamaṇḍadāyakattheraapadānaṃ
1819善思惟的世尊,世间最胜者,人中的牛王;
‘‘Sucintitaṃ bhagavantaṃ, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ;
1820坐于大林之中,为风病所逼恼。
Upaviṭṭhaṃ mahāraññaṃ, vātābādhena pīḷitaṃ.
1821见已,心生净信,我奉上酥油团;
‘‘Disvā cittaṃ pasādetvā, ghatamaṇḍamupānayiṃ;
1822由已作、已积集的缘故,这恒河是巴吉拉提河。
Katattā ācitattā ca, gaṅgā bhāgīrathī ayaṃ.
1823四大洋成为我的酥油团;
‘‘Mahāsamuddā cattāro, ghataṃ sampajjare mama;
1824这恐怖的大地,无量无数。
Ayañca pathavī ghorā, appamāṇā asaṅkhiyā.
1825了知我的心意,便化作蜜糖;
‘‘Mama saṅkappamaññāya, bhavate madhusakkarā ;
1826遍满四洲的这些树木、乔木、大地所生者。
Cātuddīpā ime rukkhā, pādapā dharaṇīruhā.
1827了知我的心意,它们便成为如意树;
‘‘Mama saṅkappamaññāya, kapparukkhā bhavanti te;
1828我曾五十次为天帝,行使天王之权。
Paññāsakkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ.
1829我曾五十一次成为转轮王;
‘‘Ekapaññāsakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
1830所领地方王权广大,其数不可称计。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
1831于九十四劫前,我曾作此布施;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
1832我不曾知有恶趣,此即供养酥油团之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, ghatamaṇḍassidaṃ phalaṃ.
1833我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1834“我得此善来,真是殊胜……乃至……已作佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1835“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1836如是,具寿酥油团施者长老诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ghatamaṇḍadāyako thero imā gāthāyo
1837已说。
Abhāsitthāti.
酥油团施者长老譬喻第六
7. 水施者长老譬喻
1840“在莲华上佛陀的无上比丘僧团中,”
‘‘Padumuttarabuddhassa , bhikkhusaṅghe anuttare;
1841“我以净信与欢喜,盛满了水瓶。”
Pasannacitto sumano, pānīghaṭamapūrayiṃ.
1842在山顶,在树梢,或在空中,或在地上,
‘‘Pabbatagge dumagge vā, ākāse vātha bhūmiyaṃ;
1843“每当我想用水时,它便迅速为我现起。”
Yadā pānīyamicchāmi, khippaṃ nibbattate mama.
1844“十万劫前,我那时所作的布施,”
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
1845我不曾知晓恶趣,这便是布施水的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, dakadānassidaṃ phalaṃ.
1846我的烦恼已烧尽……(中略)……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1847对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1848四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1849如是,具寿水施者长老说这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā udakadāyako thero imā gāthāyo
1850说已。
Abhāsitthāti.
1851水施者长老之譬喻第七。
Udakadāyakattherassāpadānaṃ sattamaṃ.
8. 沙塔长老譬喻
1853在喜马拉雅山不远处,有一座山,名为双生山。
‘‘Himavantassāvidūre , yamako nāma pabbato;
1854我的精舍修造得精美,叶屋也构筑得完善。
Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā.
1855他名为那拉达,是一位结发苦行者,修持猛烈的苦行;
‘‘Nārado nāma nāmena, jaṭilo uggatāpano;
1856有一万四千弟子侍奉于我。
Catuddasasahassāni, sissā paricaranti maṃ.
1857“我于独处寂静时,心中这样思惟:”
‘‘Paṭisallīnako santo, evaṃ cintesahaṃ tadā;
1858“一切世人皆礼敬我,我则无所礼敬。”
‘Sabbo jano maṃ pūjeti, nāhaṃ pūjemi kiñcanaṃ.
1859“我无教诫之人,亦无任何说法者;”
‘‘‘Na me ovādako atthi, vattā koci na vijjati;
1860“无阿阇梨,无亲教师,我安住于山林之中。”
Anācariyupajjhāyo, vane vāsaṃ upemahaṃ.
1861我作为近侍者,当以恭敬心承事。
‘‘‘Upāsamāno yamahaṃ, garucittaṃ upaṭṭhahe;
1862“他并非我的师长,林间居住徒劳无益。”
So me ācariyo natthi, vanavāso niratthako.
1863“我应寻求堪受供养之处,寻求堪受恭敬、堪应修习之人,”
‘‘‘Āyāgaṃ me gavesissaṃ, garuṃ bhāvaniyaṃ tathā;
1864“我将依止而安住,无人会加呵责。”
Sāvassayo vasissāmi, na koci garahissati’.
1865河岸平缓,渡口良好,令人悦意的河流;
‘‘Uttānakūlā nadikā, supatitthā manoramā;
1866布满清净的沙滩,离我的庵不远。
Saṃsuddhapulinākiṇṇā, avidūre mamassamaṃ.
1867那时,我前往阿玛莉咖河,
‘‘Nadiṃ amarikaṃ nāma, upagantvānahaṃ tadā;
1868我堆起沙滩,建了一座沙塔。
Saṃvaḍḍhayitvā pulinaṃ, akaṃ pulinacetiyaṃ.
1869那些已成正自觉、灭尽诸有的牟尼;
‘‘Ye te ahesuṃ sambuddhā, bhavantakaraṇā munī;
1870诸佛之塔正是如此,我便依此而作相。
Tesaṃ etādiso thūpo, taṃ nimittaṃ karomahaṃ.
1871“造了沙塔之后,我将它化作金色;”
‘‘Karitvā pulinaṃ thūpaṃ, sovaṇṇaṃ māpayiṃ ahaṃ;
1872我以三千朵金铃花作供养。
Soṇṇakiṅkaṇipupphāni, sahasse tīṇi pūjayiṃ.
1873清晨与傍晚,我皆礼敬,心生喜悦,合掌作礼;
‘‘Sāyapātaṃ namassāmi, vedajāto katañjalī;
1874犹如正觉者亲临面前,我向那沙堆塔庙礼敬。
Sammukhā viya sambuddhaṃ, vandiṃ pulinacetiyaṃ.
1875每当烦恼生起,依止在家生活的诸寻便生起;
‘‘Yadā kilesā jāyanti, vitakkā gehanissitā;
1876我忆念那善建的塔,即刻便加以省察。
Sarāmi sukataṃ thūpaṃ, paccavekkhāmi tāvade.
1877依止商队领袖与导师而安住;
‘‘Upanissāya viharaṃ, satthavāhaṃ vināyakaṃ;
1878尊者,与诸烦恼共住,与您实不相称。
Kilese saṃvaseyyāsi, na yuttaṃ tava mārisa.
1879每当忆念塔时,恭敬便油然而生;
‘‘Saha āvajjite thūpe, gāravaṃ hoti me tadā;
1880我驱除了恶寻,如龙蜕去旧皮;
Kuvitakke vinodesiṃ, nāgo tuttaṭṭito yathā.
1881虽如此安住,死王仍来逼迫;
‘‘Evaṃ viharamānaṃ maṃ, maccurājābhimaddatha;
1882于彼处命终之后,我往生梵天界。
Tattha kālaṅkato santo, brahmalokamagacchahaṃ.
1883住满寿数,我便往生于三十三天;
‘‘Yāvatāyuṃ vasitvāna, tidive upapajjahaṃ;
1884八十次为天帝,执掌天王之治。
Asītikkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ.
1885我曾三百次为转轮王;
‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
1886所领疆域广大,其数不可称计。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
1887我享受金铃花的果报;
‘‘Soṇṇakiṅkaṇipupphānaṃ , vipākaṃ anubhomahaṃ;
1888百千乳母,于诸有中围绕着我。
Dhātīsatasahassāni, parivārenti maṃ bhave.
1889因承事塔故,尘垢不染;
‘‘Thūpassa pariciṇṇattā, rajojallaṃ na limpati;
1890身不出汗,我成极光明者。
Gatte sedā na muccanti, suppabhāso bhavāmahaṃ.
1891啊!我的塔建得真好,阿利咖河也清晰得见;
‘‘Aho me sukato thūpo, sudiṭṭhāmarikā nadī;
1892于沙滩上建塔,我已抵达不动之地。
Thūpaṃ katvāna pulinaṃ, pattomhi acalaṃ padaṃ.
1893对于志求善法、执持精要的众生,
‘‘Kusalaṃ kattukāmena, jantunā sāragāhinā;
1894无所谓田与非田,唯有行道才是成就者。
Natthi khettaṃ akhettaṃ vā, paṭipattīva sādhakā .
1895犹如力士能横渡大海,
‘‘Yathāpi balavā poso, aṇṇavaṃ taritussahe;
1896他取了一小块木片,便纵身跃入大湖。
Parittaṃ kaṭṭhamādāya, pakkhandeyya mahāsaraṃ.
1897凭依此木,我将渡越大海;
‘‘Imāhaṃ kaṭṭhaṃ nissāya, tarissāmi mahodadhiṃ;
1898以精勤与努力,人得以渡越海洋。
Ussāhena vīriyena, tareyya udadhiṃ naro.
1899同样地,我所造的业,虽微小而少;
‘‘Tatheva me kataṃ kammaṃ, parittaṃ thokakañca yaṃ;
1900依此业故,我超越了轮回。
Taṃ kammaṃ upanissāya, saṃsāraṃ samatikkamiṃ.
1901当最后有到来时,为善根所驱使;
‘‘Pacchime bhave sampatte, sukkamūlena codito;
1902我生于舍卫城,大富豪家。
Sāvatthiyaṃ pure jāto, mahāsāle suaḍḍhake.
1903我的父母具足信心,皆已皈依佛陀;
‘‘Saddhā mātā pitā mayhaṃ, buddhassa saraṇaṃ gatā;
1904这两者皆为见道者,依教而行。
Ubho diṭṭhapadā ete, anuvattanti sāsanaṃ.
1905取来菩提树枝,他们建造了金塔;
‘‘Bodhipapaṭikaṃ gayha, soṇṇathūpamakārayuṃ;
1906傍晚时分,他们在释迦子面前恭敬礼拜。
Sāyapātaṃ namassanti, sakyaputtassa sammukhā.
1907在布萨日,他们将金塔移开;
‘‘Uposathamhi divase, soṇṇathūpaṃ vinīharuṃ;
1908他们称扬佛陀的功德,度过了三夜。
Buddhassa vaṇṇaṃ kittentā, tiyāmaṃ vītināmayuṃ.
1909一见塔时,我便忆起沙滩支提;
‘‘Saha disvānahaṃ thūpaṃ, sariṃ pulinacetiyaṃ;
1910我于一座之间,证得了阿拉汉果。
Ekāsane nisīditvā, arahattamapāpuṇiṃ.
1911第二十二诵品。
Dvāvīsatimaṃ bhāṇavāraṃ.
1912我追寻着那位英雄——法军的统帅;
‘‘Gavesamāno taṃ vīraṃ, dhammasenāpatiddasaṃ;
1913离家之后,我于他座前出家。
Agārā nikkhamitvāna, pabbajiṃ tassa santike.
1914七岁那年,我证得了阿拉汉果;
‘‘Jātiyā sattavassena, arahattamapāpuṇiṃ;
1915具眼的佛陀了知我的功德后,便为我授具足戒。
Upasampādayī buddho, guṇamaññāya cakkhumā.
1916我尚在孩童之时,便已完成应作之事;
‘‘Dārakeneva santena, kiriyaṃ niṭṭhitaṃ mayā;
1917在释迦之子的教法中,我今已办应作之事。
Kataṃ me karaṇīyajja, sakyaputtassa sāsane.
1918已超越一切怨仇与怖畏,已超越一切执着的仙人;
‘‘Sabbaverabhayātīto, sabbasaṅgātigo isi;
1919大雄,我是您的弟子,这便是金塔的果报。
Sāvako te mahāvīra, soṇṇathūpassidaṃ phalaṃ.
1920我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1921“我的到来,确是善来……乃至……已成就佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1922“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1923如此,具寿布林塔布比亚长老诵出了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pulinathūpiyo thero imā gāthāyo
1924已说。
Abhāsitthāti.
布林塔布比亚长老譬喻·第八
第九·芦苇屋施者长老譬喻
1927在离喜马拉雅山不远处,有一座山名叫哈利答;
‘‘Himavantassāvidūre , hārito nāma pabbato;
1928自生者那拉达,那时正安住于树下。
Sayambhū nārado nāma, rukkhamūle vasī tadā.
1929我搭好芦苇屋后,用草盖住屋顶;
‘‘Naḷāgāraṃ karitvāna, tiṇena chādayiṃ ahaṃ;
1930我将经行处清扫干净,供养了自生者。
Caṅkamaṃ sodhayitvāna, sayambhussa adāsahaṃ.
1931凭借那善作的业,以及内心的意愿与誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
1932我舍弃人身之后,往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
1933在那里,我有善造的宫殿,由芦苇屋化现而成;
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, naḷakuṭikanimmitaṃ;
1934高六十由旬,宽三十由旬。
Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
1935在十四个劫里,我于天界享受妙乐;
‘‘Catuddasesu kappesu, devaloke ramiṃ ahaṃ;
1936七十一度,我作天王。
Ekasattatikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ.
1937三十四度,我为转轮王。
‘‘Catutiṃsatikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
1938地方王权广大,其数不可计量。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
1939登上法殿,具足一切相好;
‘‘Dhammapāsādamāruyha, sabbākāravarūpamaṃ;
1940我随所愿,安住于释迦子的教法中。
Yadicchakāhaṃ vihare, sakyaputtassa sāsane.
1941距今三十一劫前,我于当时所造的业;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
1942我不见有恶趣,此是芦苇屋之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, naḷakuṭiyidaṃ phalaṃ.
1943我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1944于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1945四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1946具寿芦苇屋施者长老说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā naḷakuṭidāyako thero imā gāthāyo
1947说已。
Abhāsitthāti.
1948第九,芦苇屋施者长老譬喻
Naḷakuṭidāyakattherassāpadānaṃ navamaṃ.
1949第十,毕亚喇果施者长老譬喻
10. Piyālaphaladāyakattheraapadānaṃ
1950往昔我乃猎鹿人,时于林中游行;
‘‘Migaluddo pure āsiṃ, vipine vicaraṃ tadā;
1951我见到了离尘的佛陀,他已到达一切法的彼岸。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sabbadhammāna pāraguṃ.
1952我取来毕亚喇果,供养最胜佛陀;
‘‘Piyālaphalamādāya, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
1953我满怀净信,亲手供养这无上福田、大雄勇者。
Puññakkhettassa vīrassa, pasanno sehi pāṇibhi.
1954距今三十一劫前,我曾作此果的供养;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
1955我不见恶趣之处,此即是果施的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
1956我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
1957于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
1958四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
1959如是,具寿毕亚喇果施者长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā piyālaphaladāyako thero imā
1960说此偈已。
Gāthāyo abhāsitthāti.
毕亚喇果施者长老譬喻 第十
金卡尼花品 第五十
1963其摄颂:
Tassuddānaṃ –
1964金卡尼花、粪扫衣、竹篮与紫矿树;
Kiṅkaṇī paṃsukūlañca, koraṇḍamatha kiṃsukaṃ;
1965半衣者、施油者、净水与造塔者。
Upaḍḍhadussī ghatado, udakaṃ thūpakārako.
1966编苇匠者为第九,毗耶罗果施与者;
Naḷakārī ca navamo, piyālaphaladāyako;
1967一百零一偈,及其后九偈。
Satamekañca gāthānaṃ, navakañca taduttari.
1968此即品摄颂——
Atha vagguddānaṃ –
1969弥勒品、跋陀利,乃至一次扫地者;
Metteyyavaggo bhaddāli, sakiṃsammajjakopi ca;
1970独住者、毗醯多迦、世间、沙罗花;
Ekavihārī vibhītakī, jagatī sālapupphiyo.
1971芦苇屋、粪扫衣,乃至金迦尼花。
Naḷāgāraṃ paṃsukūlaṃ, kiṅkaṇipupphiyo tathā;
1972八十二首偈颂,及一千四百。
Asīti dve ca gāthāyo, catuddasasatāni ca.
弥勒品·十集
1974第五百集 圆满
Pañcamasatakaṃ samattaṃ.
51. 咖尼咖喇品
1. 提咖尼咖喇花长老譬喻
1977名为苏美度的正自觉者,具足三十二殊胜相;
‘‘Sumedho nāma sambuddho, bāttiṃsavaralakkhaṇo;
1978喜乐远离的正自觉者,前往了喜马拉雅山。
Vivekakāmo sambuddho, himavantamupāgamiṃ.
1979进入喜马拉雅山之后,那位无上悲悯的牟尼,
‘‘Ajjhogayha himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni;
1980结跏趺坐,人中至上者便端坐于此。
Pallaṅkamābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
1981「那时我是持明者,是虚空中的行者;
‘‘Vijjādharo tadā āsiṃ, antalikkhacaro ahaṃ;
1982手持善成的三叉戟,那时我游于空中。
Tisūlaṃ sukataṃ gayha, gacchāmi ambare tadā.
1983「犹如山顶之火,犹如满月之月;
‘‘Pabbatagge yathā aggi, puṇṇamāyeva candimā;
1984佛陀在林间放光,犹如娑罗树王绚然盛开。
Vane obhāsate buddho, sālarājāva phullito.
1985从林中走出,来到这名为“佛光辉”的殊胜者面前;
‘‘Vanaggā nikkhamitvāna, buddharaṃsībhidhāvare;
1986见其身如芦苇火焰之色,我即生起净信。
Naḷaggivaṇṇasaṅkāsā, disvā cittaṃ pasādayiṃ.
1987我探寻之际,望见了那天香馥郁的咖尼咖拉花;
‘‘Vicinaṃ addasaṃ pupphaṃ, kaṇikāraṃ devagandhikaṃ;
1988我采下三朵花,以此供养最胜佛陀。
Tīṇi pupphāni ādāya, buddhaseṭṭhamapūjayiṃ.
1989仗着佛陀的威神力,那时我的三朵花,
‘‘Buddhassa ānubhāvena, tīṇi pupphāni me tadā;
1990茎向上举,花朝下覆,为导师作荫蔽。
Uddhaṃvaṇṭā adhopattā, chāyaṃ kubbanti satthuno.
1991以此善作之业,以此意愿与誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
1992舍弃人间之身后,我便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
1993在那里,我有一座善造的天宫,名为‘咖尼咖哩’;
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, kaṇikārīti ñāyati;
1994天宫高六十由旬,宽三十由旬;
Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
1995有千根柱、百道横梁,幢幡花鬘悬为严饰;
‘‘Sahassakaṇḍaṃ satabheṇḍu , dhajāluharitāmayaṃ;
1996十万天兵,于我天宫之中显现。
Satasahassaniyyūhā, byamhe pātubhaviṃsu me.
1997有金所成、宝所成的,也有赤宝所成的;
‘‘Soṇṇamayā maṇimayā, lohitaṅgamayāpi ca;
1998更有水晶卧榻,随心所欲,称意如愿。
Phalikāpi ca pallaṅkā, yenicchakā yadicchakā .
1999偌大昂贵之床,铺有棉褥与毛毯;
‘‘Mahārahañca sayanaṃ, tūlikāvikatīyutaṃ;
2000纯色的长毛毯,配着绯红的枕垫。
Uddhalomikaekantaṃ, bimbohanasamāyutaṃ .
2001我从住处出离后,行于天界游历;
‘‘Bhavanā nikkhamitvāna, caranto devacārikaṃ;
2002每当我想要出行时,天众便在面前引导。
Yadā icchāmi gamanaṃ, devasaṅghapurakkhato.
2003我站在花下,上有覆帷遮身;
‘‘Pupphassa heṭṭhā tiṭṭhāmi, uparicchadanaṃ mama;
2004方圆百由旬,遍覆着迦尼迦罗花。
Samantā yojanasataṃ, kaṇikārehi chāditaṃ.
2005六万四千件乐器,于晨昏时分侍奉。
‘‘Saṭṭhituriyasahassāni, sāyapātamupaṭṭhahuṃ;
2006日夜无有懈怠,恒常围绕于我。
Parivārenti maṃ niccaṃ, rattindivamatanditā.
2007在那里,以舞蹈、歌唱、铙钹与种种演奏,
‘‘Tattha naccehi gītehi, tāḷehi vāditehi ca;
2008我耽乐于嬉戏之娱,贪着诸欲而欢喜。
Ramāmi khiḍḍāratiyā, modāmi kāmakāmihaṃ.
2009在那里饮食之后,我便在三十三天中享乐;
‘‘Tattha bhutvā pivitvā ca, modāmi tidase tadā;
2010与天女众一同,我在最胜的天宫之中欢喜度日。
Nārīgaṇehi sahito, modāmi byamhamuttame.
2011我五百次为天王,
‘‘Satānaṃ pañcakkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
2012三百次为转轮王;
Satānaṃ tīṇikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
2013地方王权广大,其数量不可称计。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
2014于有有之间流转,我获得大财富;
‘‘Bhavābhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhāmahaṃ;
2015我的财富无有匮乏,这是供养佛陀的果报。
Bhoge me ūnatā natthi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2016我在二有中流转,或在天界,或在人界;
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
2017我不知有其他趣处,这是礼敬佛陀的果报。
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2018我生于两类家族:刹帝利与婆罗门;
‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye cāpi brāhmaṇe;
2019我不生于卑贱家族,这是礼敬佛陀的果报。
Nīce kule na jāyāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2020象车、马车、轿舆、华盖车;
‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, sivikaṃ sandamānikaṃ;
2021我获得这一切,此是礼敬佛陀之果。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2022成群的女仆、成群的男仆、盛装严饰的女子;
‘‘Dāsīgaṇaṃ dāsagaṇaṃ, nāriyo samalaṅkatā;
2023这一切我皆获得,正是供养佛陀之果。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2024憍奢耶毛毯、麻布与棉布;
‘‘Koseyyakambaliyāni, khomakappāsikāni ca;
2025这一切我皆获得,正是供养佛陀之果。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2026新衣、新果、新上味饮食;
‘‘Navavatthaṃ navaphalaṃ, navaggarasabhojanaṃ;
2027我获得这一切,此是供养佛陀所得之果。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2028咀嚼此,享用此,安卧于此卧具;
‘‘Imaṃ khāda imaṃ bhuñja, imamhi sayane saya;
2029我所获得的这一切,皆是供养佛的果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2030我于一切处受人供养,名声远扬;
‘‘Sabbattha pūjito homi, yaso abbhuggato mama;
2031我常拥有广大的随众,眷属坚固不可破坏。
Mahāpakkho sadā homi, abhejjapariso sadā;
2032我在亲族中最为殊胜,这是供养佛陀的果报。
Ñātīnaṃ uttamo homi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2033我不知冷热,亦无热恼;
‘‘Sītaṃ uṇhaṃ na jānāmi, pariḷāho na vijjati;
2034心的苦,于我心中亦不存在。
Atho cetasikaṃ dukkhaṃ, hadaye me na vijjati.
2035成为金色之身后,我辗转于诸有之间轮回;
‘‘Suvaṇṇavaṇṇo hutvāna, saṃsarāmi bhavābhave;
2036我不曾经历容色衰减,这正是供养佛陀的果报。
Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2037从天界命终之后,为善根所策励,
‘‘Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito;
2038生于舍卫城,在巨富极盛之家。
Sāvatthiyaṃ pure jāto, mahāsāle suaḍḍhake.
2039舍弃五欲功德后,我出家而为无家者;
‘‘Pañca kāmaguṇe hitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
2040年仅七岁,我证得了阿拉汉果。
Jātiyā sattavassohaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
2041具眼的佛陀了知我的功德,令我受具足戒;
‘‘Upasampādayī buddho, guṇamaññāya cakkhumā;
2042我年纪虽轻却堪受供养,这便是供养佛陀的果报。
Taruṇo pūjanīyohaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2043我的天眼清净,我于定善巧;
‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ;
2044我已抵达神通的彼岸,此即供养佛陀的果报。
Abhiññāpāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2045「我已证得无碍解,于神足而得善巧;
‘‘Paṭisambhidā anuppatto, iddhipādesu kovido;
2046我已抵达诸法的彼岸,此即供养佛陀的果报。
Dhammesu pāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2047于三万劫中,我供养彼佛陀;
‘‘Tiṃsakappasahassamhi , yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
2048我未曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2049我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
2050犹如龙象断除系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
2051我来到佛陀面前,真是善来;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
2052三明已证得,佛陀的教法已奉行。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2053四无碍解,及八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
2054六神通已亲证,佛陀的教诫已圆满。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2055如是,提咖尼咖喇花长老宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā tikaṇikārapupphiyo thero imā
2056这些偈颂已宣说。
Gāthāyo abhāsitthāti.
提咖尼咖喇花长老譬喻·第一
2. 一钵施者长老譬喻
2059在汉萨瓦蒂城,我曾为陶师;
‘‘Nagare haṃsavatiyā, kumbhakāro ahosahaṃ;
2060我见到了离尘的佛陀,渡越瀑流,无有诸漏。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ.
2061我将善作的泥钵,施予最胜的佛陀;
‘‘Sukataṃ mattikāpattaṃ, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
2062将钵施予世尊——那正直者、如是者。
Pattaṃ datvā bhagavato, ujubhūtassa tādino.
2063我每当生于有中,即得金盘;
‘‘Bhave nibbattamānohaṃ, soṇṇathāle labhāmahaṃ;
2064银制的、金制的,以及宝石所成的垫褥。
Rūpimaye ca sovaṇṇe, taṭṭike ca maṇīmaye.
2065我受用钵食,这是福业之果报;
‘‘Pātiyo paribhuñjāmi, puññakammassidaṃ phalaṃ;
2066于名声与财富之中,我成为最上者。
Yasānañca dhanānañca , aggabhūto ca homahaṃ.
2067「犹如在良田中,即使播下少许种子;
‘‘Yathāpi bhaddake khette, bījaṃ appampi ropitaṃ;
2068若得适当灌溉,果实便令农夫欢喜。」
Sammādhāraṃ pavacchante, phalaṃ toseti kassakaṃ.
2069如是此钵施,植于佛陀田;
‘‘Tathevidaṃ pattadānaṃ, buddhakhettamhi ropitaṃ;
2070当喜悦之流降注时,其果必将令我满足。
Pītidhāre pavassante, phalaṃ maṃ tosayissati.
2071凡世间所有福田,以及僧团与众,
‘‘Yāvatā khettā vijjanti, saṅghāpi ca gaṇāpi ca;
2072无有能与佛陀的福田相媲美者,它能予一切有情安乐。
Buddhakhettasamo natthi, sukhado sabbapāṇinaṃ.
2073礼敬您,人中的良骏;礼敬您,人中最上者。
‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
2074以仅仅一钵之施,我已证得不动的境地。
Ekapattaṃ daditvāna, pattomhi acalaṃ padaṃ.
2075九十一劫以前,我曾布施此钵;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ pattamadadiṃ tadā;
2076我不曾经历恶趣,这是施钵的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, pattadānassidaṃ phalaṃ.
2077我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2078我今得此善来,实为善来……(中略)……世尊的教诫,我已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2079四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2080据说,尊者一钵施长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekapattadāyako thero imā gāthāyo
2081已说。
Abhāsitthāti.
一钵施者长老譬喻第二
3. 迦苏玛拉果片长老譬喻
2084如迦尼迦罗花一般闪耀,安坐山间之间;
‘‘Kaṇikāraṃva jotantaṃ, nisinnaṃ pabbatantare;
2085我见离尘的佛陀,世间最胜之人中牛王。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ.
2086心净信、意欢喜,合掌于头顶;
‘‘Pasannacitto sumano, sire katvāna añjaliṃ;
2087“我以咖苏莉玛咖花供养最胜佛陀。”
Kāsumārikamādāya, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ.
2088“三十一劫前,我那时供养了果实;”
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2089“我不曾知有恶趣,这是施果的果报。”
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2090“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2091此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2092「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2093据传,具寿迦苏玛拉果片长老即说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kāsumāraphaliyo thero imā gāthāyo
2094“他这样说道。”
Abhāsitthāti.
迦苏玛拉果片长老譬喻 第三
2096四、阿婆多颇利耶长老譬喻
4. Avaṭaphaliyattheraapadānaṃ
2097“具千光辉的世尊,自生者、无能胜者;”
‘‘Sahassaraṃsī bhagavā, sayambhū aparājito;
2098从宴坐起身后,为入村行乞而出发。”
Vivekā uṭṭhahitvāna, gocarāyābhinikkhami.
2099我手捧果实,望见人中之牛,便上前亲近;
‘‘Phalahattho ahaṃ disvā, upagacchiṃ narāsabhaṃ;
2100心怀净信与喜悦,我供养了阿瓦德果。
Pasannacitto sumano, avaṭaṃ adadiṃ phalaṃ.
2101自那次供养果实以来,已经九十四劫;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2102我不见恶趣,此是施果之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2103我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2104于我,这实在是善来……佛陀的教诫,我已圆满。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2105“四无碍解……佛陀的教诫,我已圆满。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2106如是,具寿阿瓦德帕利亚长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā avaṭaphaliyo thero imā gāthāyo
2107“我已宣说。”
Abhāsitthāti.
阿瓦德帕利亚长老譬喻第四
5. 巴达果片长老之譬喻
2110「金色之正觉者,诸供养之纳受者;
‘‘Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ, āhutīnaṃ paṭiggahaṃ;
2111他行于道路时,我供养了巴达果。」
Rathiyaṃ paṭipajjantaṃ, pādaphalaṃ adāsahaṃ.
2112自那时供养水果以来,已历经九十一劫;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2113我不知有恶趣,此即施水果的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2114我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2115善来,于我确是善来……(中略)……佛陀的教诫已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2116“四无碍解……(中略)……于佛陀的教法,已作所作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2117如是,具寿巴达果片长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pādaphaliyo thero imā gāthāyo
2118“他作此说已。”
Abhāsitthāti.
巴达果片长老譬喻 第五
马图隆嘎果施与长老譬喻 第六
2121如炽燃的迦尼迦罗花,如圆满的月轮;
‘‘Kaṇikāraṃva jalitaṃ, puṇṇamāyeva candimaṃ;
2122犹如燃烧的灯树,我亲见了那位世间导师。
Jalantaṃ dīparukkhaṃva, addasaṃ lokanāyakaṃ.
2123我手持马都楞咖果,以清净的双手,
‘‘Mātuluṅgaphalaṃ gayha, adāsiṃ satthuno ahaṃ;
2124以净信心,供养给那位导师、应受供养的勇士。
Dakkhiṇeyyassa vīrassa , pasanno sehi pāṇibhi.
2125距今三十一劫前,我供养了那个果,
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2126我不复知有恶趣,这是施果的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2127我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2128“我得此善来,真是殊胜……乃至……已作佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2129“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2130如是,具寿马图隆嘎果施与长老说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mātuluṅgaphaladāyako thero imā
2131宣说了这些偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
第六 马图隆嘎果施者长老譬喻
第七 阿揭利果施者长老譬喻
2134名为阿朱诺的正自觉者,那时住于雪山;
‘‘Ajjuno nāma sambuddho, himavante vasī tadā;
2135具足明行、善巧于定的牟尼。
Caraṇena ca sampanno, samādhikusalo muni.
2136“取来一瓮量的阿结利与命命果,
‘‘Kumbhamattaṃ gahetvāna, ajeliṃ jīvajīvakaṃ;
2137取来伞叶,我供养导师。”
Chattapaṇṇaṃ gahetvāna, adāsiṃ satthuno ahaṃ.
2138自九十四劫前,我那时所施的果报;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2139我未曾识知恶趣,这便是施果的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2140我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2141善来,我的到来……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2142四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2143如是,具寿阿揭利果施长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ajeliphaladāyako thero imā
2144诸偈颂已说。
Gāthāyo abhāsitthāti.
阿揭利果施长老譬喻·第七
2146八、阿摩德果长老譬喻
8. Amodaphaliyattheraapadānaṃ
2147对那金色身相的正自觉者,诸供养的受者;
‘‘Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ, āhutīnaṃ paṭiggahaṃ;
2148他正行于路上时,我供养了阿摩德果。
Rathiyaṃ paṭipajjantaṃ, amodamadadiṃ phalaṃ.
2149自九十一劫前,我便施此果;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2150我不见恶趣,这是施果的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2151我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2152我的到来,实是善来……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2153四无碍解……乃至……已成就佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2154如是,具寿阿摩德果片长老说此偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā amodaphaliyo thero imā gāthāyo
2155他如是说。
Abhāsitthāti.
阿摩陀果长老譬喻第八
9. 多罗果施长老譬喻
2158世尊名为百光,是自生者、无能胜者;
‘‘Sataraṃsī nāma bhagavā, sayambhū aparājito;
2159从独处中起身后,便外出行乞。
Vivekā vuṭṭhahitvāna, gocarāyābhinikkhami.
2160我手持果实,望见人中最胜者,便上前亲近;
‘‘Phalahattho ahaṃ disvā, upagacchiṃ narāsabhaṃ;
2161我以净信与欢喜心,供养了多罗果。
Pasannacitto sumano, tālaphalaṃ adāsahaṃ.
2162自我施与那果实以来,至今已历九十四劫;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2163我不曾知有恶趣,此即施果之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2164我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2165对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2166四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2167据说,具寿答喇果施与长老便这样说了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā tālaphaladāyako thero imā gāthāyo
2168如此说。
Abhāsitthāti.
第九 答喇果施长老譬喻
第十 那利盖拉果施长老譬喻
2171那时,在槃头摩帝城,我是一名园丁;
‘‘Nagare bandhumatiyā, ārāmiko ahaṃ tadā;
2172我见到离尘的佛陀,行走在无染的虚空;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, gacchantaṃ anilañjase.
2173我手拿着椰子果,供养最上的佛陀;
‘‘Nāḷikeraphalaṃ gayha, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
2174“那具大名声的寂静者,立于空中,伸手纳受。”
Ākāse ṭhitako santo, paṭiggaṇhi mahāyaso.
2175为我生长资财,带来现法之乐;
‘‘Vittisañjanano mayhaṃ, diṭṭhadhammasukhāvaho;
2176以清净心,将果实供养佛陀之后,
Phalaṃ buddhassa datvāna, vippasannena cetasā.
2177那时我获得了喜悦,以及广大最上的安乐;
‘‘Adhigacchiṃ tadā pītiṃ, vipulañca sukhuttamaṃ;
2178他无论生于何处,宝物便在那里生起。
Uppajjateva ratanaṃ, nibbattassa tahiṃ tahiṃ.
2179九十一劫前,我那次布施的果实;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2180我不识恶趣,这便是施果的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2181我得清净天眼,我善巧于定;
‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ;
2182我已到达神通的彼岸,这便是施果的果报。
Abhiññāpāramippatto, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2183我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2184对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2185四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2186如是,具寿那利盖拉果施与长老宣说此偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā nāḷikeraphaladāyako thero imā
2187诸偈颂已宣说。
Gāthāyo abhāsitthāti.
2188那利盖拉果施与长老譬喻第十。
Nāḷikeraphaladāyakattherassāpadānaṃ dasamaṃ.
迦尼迦罗品 第五十一
2190其摄颂曰:
Tassuddānaṃ –
2191迦尼迦罗一叶、迦苏马利,以及瓦答;
Kaṇikārekapattā ca, kāsumārī tathāvaṭā;
2192巴当、马度楞嘎及阿结哩摩达玛;
Pādañca mātuluṅgañca, ajelīmodameva ca.
2193如是答喇、那哩格喇,这些偈颂于此处计;
Tālaṃ tathā nāḷikeraṃ, gāthāyo gaṇitā viha;
2194共一百偈颂,无减无增。
Ekaṃ gāthāsataṃ hoti, ūnādhikavivajjitaṃ.
52. 果施者品
1. 古兰吉亚果施长老譬喻
2197“往昔我为猎鹿者,游于林中,
‘‘Migaluddo pure āsiṃ, vipine vicaraṃ ahaṃ;
2198我见到了离尘的佛陀,已达一切法彼岸者。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sabbadhammāna pāraguṃ.
2199我手持库兰吉亚果,供养最胜佛陀,
‘‘Kurañciyaphalaṃ gayha, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
2200以清净的双手,供养如来的福田。
Puññakkhettassa tādino, pasanno sehi pāṇibhi.
2201从今三十一劫前,我那时所布施的果,
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2202我不曾堕入恶趣,这是施果的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2203我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
2204犹如龙象挣断系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
2205于最胜佛陀座前,我确实领受了善来。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
2206三明已证得,佛陀的教诫已圆满。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2207四无碍解,及八解脱,
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
2208六神通悉皆证得,佛陀的教诫已成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2209如是,具寿古兰吉亚果施与长老即说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kurañciyaphaladāyako thero imā
2210他宣说了这些偈颂。
Gāthāyo abhāsitthāti.
古兰吉亚施果长老譬喻第一
咖毕塔施果长老譬喻第二
2213金色身相的正自觉者,诸供养之受者,
‘‘Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ, āhutīnaṃ paṭiggahaṃ;
2214正行于街道之时,我奉上了咖毕他果。
Rathiyaṃ paṭipajjantaṃ, kapitthaṃ adadiṃ phalaṃ.
2215距今九十一劫前,我那时所奉的果实,
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2216我不见有恶趣,这便是布施之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2217我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2218我此善来,甚是吉祥……(中略)……佛陀的教法,我已奉行圆满。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2219四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2220如上所述,具寿咖毕塔果施与长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kapitthaphaladāyako thero imā
2221诸偈已说。
Gāthāyo abhāsitthāti.
施与咖毕塔果长老譬喻第二
3. 国桑巴果片长老譬喻
2224如闪耀的峰顶,天中之天、人中之牛王;
‘‘Kakudhaṃ vilasantaṃva, devadevaṃ narāsabhaṃ;
2225他行于路上时,我供养了拘桑巴果。
Rathiyaṃ paṭipajjantaṃ, kosambaṃ adadiṃ tadā.
2226距今三十一劫前,我那时所布施的果;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2227我不知有恶趣,此是施果之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2228我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2229对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2230四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2231如是,具寿拘睒弥果长老说此偈:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kosambaphaliyo thero imā gāthāyo
2232已说。
Abhāsitthāti.
拘睒婆果长老譬喻·第三
2234四、启他迦花长老譬喻
4. Ketakapupphiyattheraapadānaṃ
2235维那答河之畔,无上士曾安住;
‘‘Vinatānadiyā tīre, vihāsi purisuttamo;
2236我见离尘佛陀,一心善定。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, ekaggaṃ susamāhitaṃ.
2237那时,我以蜜香的给答迦花,
‘‘Madhugandhassa pupphena, ketakassa ahaṃ tadā;
2238以净信心与悦意,我供养最胜佛陀。
Pasannacitto sumano, buddhaseṭṭhamapūjayiṃ.
2239自我以那朵花作供养以来,已历经九十一劫;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ;
2240我不曾知晓恶趣,这便是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2241我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2242于我,这实是善来……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2243四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2244如此,具寿盖德咖花长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ketakapupphiyo thero imā gāthāyo
2245作如是说。
Abhāsitthāti.
第四 盖德咖花长老譬喻
第五 那嘎花长老譬喻
2248金色之身的正自觉者,一切供养的受者;
‘‘Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ, āhutīnaṃ paṭiggahaṃ;
2249当他行于道路上时,我以龙华花作供养。
Rathiyaṃ paṭipajjantaṃ, nāgapupphaṃ apūjayiṃ.
2250从九十一劫前至今,我曾供养此花,
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ;
2251我不见有恶趣,这是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2252我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2253于我而言,这真是善来啊……(中略)……我已奉行佛陀的教法。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2254四无碍解……(中略)……我已奉行佛陀的教法。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2255如是,具寿那嘎花长老说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā nāgapupphiyo thero imā gāthāyo
2256宣说已。
Abhāsitthāti.
2257那嘎花长老譬喻第五。
Nāgapupphiyattherassāpadānaṃ pañcamaṃ.
阿朱那花长老譬喻
2259那时,在旃陀跋伽河畔,我为紧那罗;
‘‘Candabhāgānadītīre , ahosiṃ kinnaro tadā;
2260我见到了离尘离垢的佛陀——自觉者、不可战胜者。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ.
2261心具净信,意怀喜悦,心生欢喜,合掌;
‘‘Pasannacitto sumano, vedajāto katañjalī;
2262取来阿朱那花,供养自觉者。
Gahetvā ajjunaṃ pupphaṃ, sayambhuṃ abhipūjayiṃ.
2263以此善作之业,及此意乐与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
2264舍弃紧那罗身后,我往生三十三天。
Jahitvā kinnaraṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
2265三十六次作天帝释,我行使天王之权;
‘‘Chattiṃsakkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ;
2266十次为转轮圣王,我行使大王之权。
Dasakkhattuṃ cakkavattī, mahārajjamakārayiṃ.
2267地方王权虽广,算数不可计;
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
2268种子播于良田,啊!我献给自生者!
Sukhette vappitaṃ bījaṃ, sayambhumhi aho mama .
2269“我具善德,出家为无家者;”
‘‘Kusalaṃ vijjate mayhaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
2270“今日,我在释迦子的教法中,堪受供养。”
Pūjāraho ahaṃ ajja, sakyaputtassa sāsane.
2271“我的烦恼已烧尽……(略)……我安住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2272此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2273四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2274据说,具寿阿朱那花长老诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ajjunapupphiyo thero imā gāthāyo
2275“如是说已。”
Abhāsitthāti.
阿朱那花长老譬喻第六
7. 古德迦花长老譬喻
2278“离雪山不远,有座山名为瓦沙喇;”
‘‘Himavantassāvidūre, vasalo nāma pabbato;
2279名为善见的佛陀,住在群山之间。
Buddho sudassano nāma, vasate pabbatantare.
2280我持雪山之花,升入虚空;
‘‘Pupphaṃ hemavantaṃ gayha, vehāsaṃ agamāsahaṃ;
2281在那里我见到了正自觉者——渡越瀑流、无漏的圣者。
Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ.
2282我取了库答迦花,在头顶合掌礼敬;
‘‘Pupphaṃ kuṭajamādāya, sire katvāna añjaliṃ ;
2283我将它供养给佛陀——那自生者、大仙人。
Buddhassa abhiropesiṃ, sayambhussa mahesino.
2284距今三十一劫前,我供养了那朵花;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ;
2285从此我再不知恶趣,这便是供佛所感的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2286我的烦恼已燃尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2287“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2288“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2289相传,具寿古德迦花长老说了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kuṭajapupphiyo thero imā gāthāyo
2290已说。
Abhāsitthāti.
古德迦花长老譬喻第七
8. 果萨想长老譬喻
2293我曾是猎鹿者,游走于山林密林间;
‘‘Migaluddo pure āsiṃ, araññe vipine ahaṃ;
2294我见到了离尘的佛陀,为天众所恭敬围绕。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, devasaṅghapurakkhataṃ.
2295“阐明四圣谛,开示不死之境;
‘‘Catusaccaṃ pakāsentaṃ, desentaṃ amataṃ padaṃ;
2296我从顶髻者、世间亲族处,听闻了甘美的法。
Assosiṃ madhuraṃ dhammaṃ, sikhino lokabandhuno.
2297“以此音声,我对无等无对者心生净信;”
‘‘Ghose cittaṃ pasādesiṃ, asamappaṭipuggale;
2298在那里,他令心清净,便超越了更上而难超越的‘有’。
Tattha cittaṃ pasādetvā, uttariṃ duttaraṃ bhavaṃ.
2299距今三十一劫之前,我曾获得那个想;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā;
2300我不见有恶趣,这便是声想的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, ghosasaññāyidaṃ phalaṃ.
2301我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2302对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2303四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2304如是,尊者果萨想长老宣说此偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ghosasaññako thero imā gāthāyo
2305已说。
Abhāsitthāti.
2306声想长老譬喻第八。
Ghosasaññakattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ.
施一切果长老譬喻
2308名为瓦卢那,是位通达咒术的婆罗门;
‘‘Varuṇo nāma nāmena, brāhmaṇo mantapāragū;
2309舍弃十子之后,我那时便进入林中。
Chaḍḍetvā dasaputtāni, vanamajjhogahiṃ tadā.
2310建好精舍,善为分布,令人心悦;
‘‘Assamaṃ sukataṃ katvā, suvibhattaṃ manoramaṃ;
2311建好叶屋之后,我便安住在林中。
Paṇṇasālaṃ karitvāna, vasāmi vipine ahaṃ.
2312莲华上佛,世间解,诸供养的受者;
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
2313他为了救度我,来到我的精舍。
Mamuddharitukāmo so, āgacchi mama assamaṃ.
2314整个森林之中,遍满广大光明;
‘‘Yāvatā vanasaṇḍamhi, obhāso vipulo ahu;
2315仗着佛陀的威神力,那时整个森林一片辉耀。
Buddhassa ānubhāvena, pajjalī vipinaṃ tadā.
2316亲睹那位最胜者、如是者的佛陀之神变后,
‘‘Disvāna taṃ pāṭihīraṃ, buddhaseṭṭhassa tādino;
2317我取过钵盂,以果实行供养。
Pattapuṭaṃ gahetvāna, phalena pūjayiṃ ahaṃ.
2318我便与挑担者一同,前去正自觉者之处。
‘‘Upagantvāna sambuddhaṃ, sahakhārimadāsahaṃ;
2319佛陀出于悲悯,为我而说此语。
Anukampāya me buddho, idaṃ vacanamabravi.
2320你挑起担子,在我身后跟随而来;
‘Khāribhāraṃ gahetvāna, pacchato ehi me tuvaṃ;
2321待僧团受用之后,你将获得福德。
Paribhutte ca saṅghamhi, puññaṃ tava bhavissati’.
2322我取了钵盂,供养比丘僧团
‘‘Puṭakantaṃ gahetvāna, bhikkhusaṅghassadāsahaṃ;
2323于彼处,心生净信,我便往生兜率天。
Tattha cittaṃ pasādetvā, tusitaṃ upapajjahaṃ.
2324于彼处,以天舞、天歌、天乐,
‘‘Tattha dibbehi naccehi, gītehi vāditehi ca;
2325由福业所系,我恒享安乐。
Puññakammena saṃyuttaṃ, anubhomi sadā sukhaṃ.
2326无论我投生何处——天界也好,人间也好——
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
2327我的财物从无匮乏,这便是布施所感的果报。
Bhoge me ūnatā natthi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2328四方大洲所及之处,连同海洋与山岳;
‘‘Yāvatā caturo dīpā, sasamuddā sapabbatā;
2329供养佛陀果实之后,我成为自在者。
Phalaṃ buddhassa datvāna, issaraṃ kārayāmahaṃ.
2330凡我鸟群,翱翔于空中;
‘‘Yāvatā me pakkhigaṇā, ākāse uppatanti ce;
2331它们皆随顺于我,此即是布施果实的果报。
Tepi maṃ vasamanventi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2332凡在林野之中,所有夜叉、鬼神与罗刹;
‘‘Yāvatā vanasaṇḍamhi, yakkhā bhūtā ca rakkhasā;
2333乃至瓮形鬼与金翅鸟,也来侍奉我。
Kumbhaṇḍā garuḷā cāpi, pāricariyaṃ upenti me.
2334鸠槃荼、狗、蜜蜂,以及虻与蚊两者;
‘‘Kumbhā soṇā madhukārā, ḍaṃsā ca makasā ubho;
2335他们也都随顺于我,这便是布施所得的果报。
Tepi maṃ vasamanventi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2336名为苏般那的鸟,生有翅膀,力大无穷;
‘‘Supaṇṇā nāma sakuṇā, pakkhijātā mahabbalā;
2337他们也来皈依我,这便是施果的果报。
Tepi maṃ saraṇaṃ yanti, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2338那些长寿的龙众,具足神通,声名远播;
‘‘Yepi dīghāyukā nāgā, iddhimanto mahāyasā;
2339他们也随顺于我,这便是施果的果报。
Tepi maṃ vasamanventi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2340“狮子、虎、豹,熊、狼与鬣狗;”
‘‘Sīhā byagghā ca dīpī ca, acchakokataracchakā;
2341他们亦随我调伏,这便是施果之果。
Tepi maṃ vasamanventi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2342住于药草丛中者,与住于虚空者;
‘‘Osadhītiṇavāsī ca, ye ca ākāsavāsino;
2343一切众生都来皈依我,这便是施果之果。
Sabbe maṃ saraṇaṃ yanti, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2344极难见、极微妙,甚深,善开示;
‘‘Sududdasaṃ sunipuṇaṃ, gambhīraṃ suppakāsitaṃ;
2345我触证后安住其中,这便是施果之果。
Phassayitvā viharāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2346触证八解脱后,我安住于无漏。
‘‘Vimokkhe aṭṭha phusitvā, viharāmi anāsavo;
2347我精勤而明辨,这是施果之果。
Ātāpī nipako cāhaṃ, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2348那些安住果位的佛子,诸漏已尽,声望广大。
‘‘Ye phalaṭṭhā buddhaputtā, khīṇadosā mahāyasā;
2349我是他们中的一员,这即是施果之果。
Ahamaññataro tesaṃ, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2350抵达证智之彼岸,为善根所策励;
‘‘Abhiññāpāramiṃ gantvā, sukkamūlena codito;
2351遍知一切漏已,我安住于无漏。
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
2352具足三明与神通,佛子享有广大名声;
‘‘Tevijjā iddhipattā ca, buddhaputtā mahāyasā;
2353在成就天耳通者之中,我便是其中一位。
Dibbasotasamāpannā, tesaṃ aññataro ahaṃ.
2354百千劫前,我曾施与彼果;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2355我不再知有恶趣,这便是布施果报之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
2356我的烦恼皆已烧尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2357“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2358“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2359如是,具寿施一切果长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sabbaphaladāyako thero imā gāthāyo
2360已作开示。
Abhāsitthāti.
施一切果长老之譬喻 第九
10. 持莲花长老之譬喻
2363「离雪山不远,有座山,名为罗马沙;
‘‘Himavantassāvidūre , romaso nāma pabbato;
2364「那时,有一位佛陀,名唤桑巴瓦,露地而住。
Buddhopi sambhavo nāma, abbhokāse vasī tadā.
2365「我从住所出,手持莲花,
‘‘Bhavanā nikkhamitvāna, padumaṃ dhārayiṃ ahaṃ;
2366持了一日后,我便返回了住处。
Ekāhaṃ dhārayitvāna, bhavanaṃ punarāgamiṃ.
2367距今三十一劫前,我供养了那位佛陀;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
2368我不曾经历恶趣,这便是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2369我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2370善来,实我之来,诚为善来……(中略)……佛陀的教法,我已践行圆满。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2371四无碍解皆已证得……(中略)……佛陀的教法,我已践行圆满。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2372如是,具寿持莲花长老诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā padumadhāriko thero imā gāthāyo
2373已说。
Abhāsitthāti.
持莲花长老譬喻第十
施果品第五十二
2376其摄颂如下:
Tassuddānaṃ –
2377库兰吉花、咖毕他花,憍赏弥花、给答咖花;
Kurañciyaṃ kapitthañca, kosambamatha ketakaṃ;
2378那咖花、阿朱那花,库答吉花、声称者。
Nāgapupphajjunañceva, kuṭajī ghosasaññako.
2379长老给予一切果,正是那持莲花者;
Thero ca sabbaphalado, tathā padumadhāriko;
2380此处有八十偈,此外更有三偈。
Asīti cettha gāthāyo, tisso gāthā taduttari.
53. 施草品
施草束长老譬喻
2383距雪山不远,有座山名为兰巴咖;
‘‘Himavantassāvidūre , lambako nāma pabbato;
2384就在那里,帝沙正自觉者于露地经行。
Tattheva tisso sambuddho, abbhokāsamhi caṅkami.
2385从前我是猎鹿者,游走在森林与密林之间;
‘‘Migaluddo pure āsiṃ, araññe kānane ahaṃ;
2386见到那位天中之天,我以一把草献上供养;
Disvāna taṃ devadevaṃ, tiṇamuṭṭhimadāsahaṃ.
2387为设佛陀的坐处,我以此草供养,令心得净信;
‘‘Nisīdanatthaṃ buddhassa, datvā cittaṃ pasādayiṃ;
2388礼敬正自觉者之后,我便朝北方而去。
Sambuddhaṃ abhivādetvā, pakkāmiṃ uttarāmukho.
2389才离去不久,兽王便向我扑击;
‘‘Aciraṃ gatamattassa , migarājā apothayi ;
2390受狮子扑击后,我于彼处丧命。
Sīhena pothito santo, tattha kālaṅkato ahaṃ.
2391临命终时我所作之业,乃于无漏之最胜佛陀;
‘‘Āsanne me kataṃ kammaṃ, buddhaseṭṭhe anāsave;
2392如离弦之箭善得解脱,我即往生天界。
Sumutto saravegova, devalokamagacchahaṃ.
2393彼处有一妙柱,为福业所化现;
‘‘Yūpo tattha subho āsi, puññakammābhinimmito;
2394千节百球,悬有幢幡,呈翡翠色。
Sahassakaṇḍo satabheṇḍu, dhajālu haritāmayo.
2395从它流散出的光辉,犹如百光之日升腾;
‘‘Pabhā niddhāvate tassa, sataraṃsīva uggato;
2396为天女众所围绕,我随心所欲而享乐。
Ākiṇṇo devakaññāhi, āmodiṃ kāmakāmihaṃ.
2397从诸天没后,为善根所策励;
‘‘Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito;
2398来至人间,我已证诸漏尽。
Āgantvāna manussattaṃ, pattomhi āsavakkhayaṃ.
2399九十四劫前,我曾布施坐具;
‘‘Catunnavutito kappe, nisīdanamadāsahaṃ;
2400我不见恶趣,这便是草束的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, tiṇamuṭṭhe idaṃ phalaṃ.
2401我的烦恼皆已烧尽,一切有已被根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
2402如龙象已断系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
2403我得以来到佛陀的跟前,实是善来啊!
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
2404三明已证,佛陀的教法也已圆满。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2405四无碍解,与八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
2406六神通皆已作证,佛陀的教诫已经成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2407如是传闻,具寿施草束长老曾宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā tiṇamuṭṭhidāyako thero imā gāthāyo
2408“已说。”
Abhāsitthāti.
施草束长老譬喻·第一
2. 施床长老譬喻
2411于毗婆尸佛,世间最胜者、如是者;
‘‘Vipassino bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino;
2412我以净信心,亲手供养了一张床。
Ekamañcaṃ mayā dinnaṃ, pasannena sapāṇinā.
2413我获得了象乘、马乘与天乘;
‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, dibbayānaṃ samajjhagaṃ;
2414以此床的布施,我证得了诸漏尽。
Tena mañcakadānena, pattomhi āsavakkhayaṃ.
2415自从供施那张床以来,已经过了九十一劫;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ mañcamadadiṃ tadā;
2416我不曾堕入恶趣,这便是供养床的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, mañcadānassidaṃ phalaṃ.
2417“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2418“我的到来,实是善来……乃至……已成就佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2419“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2420如是,具寿施床长老说这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mañcadāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
施床长老本生第二
3. 皈依行者长老本生
2423那时我们登船,有比丘、邪命外道及我;
‘‘Āruhimha tadā nāvaṃ, bhikkhu cājīviko cahaṃ;
2424当船解体时,那位比丘施与我皈依。
Nāvāya bhijjamānāya, bhikkhu me saraṇaṃ adā.
2425从今三十一劫前,他那次所施与的皈依;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ so me saraṇaṃ adā;
2426我确然不知有恶趣,这就是皈依的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, saraṇagamane phalaṃ.
2427我诸烦恼,皆已烧尽……乃至……住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2428“我的到来,实是善来……乃至……佛陀的教诫,已作圆满。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2429“四无碍解……乃至……佛陀的教诫,我已作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2430如是,具寿皈依行长老说此诸偈:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā saraṇagamaniyo thero imā gāthāyo
2431所说已竟。
Abhāsitthāti.
皈依行者长老譬喻·第三
施涂油者长老譬喻·第四
2434在班度马帝城,我曾住在王家园林中;
‘‘Nagare bandhumatiyā, rājuyyāne vasāmahaṃ;
2435那时我身着皮衣,手持水瓶。
Cammavāsī tadā āsiṃ, kamaṇḍaludharo ahaṃ.
2436我见到无垢的佛陀,自觉者、无能胜者;
‘‘Addasaṃ vimalaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ;
2437那位精勤者、奋发者,是禅修者,乐于禅那,得大自在。
Padhānaṃ pahitattaṃ taṃ, jhāyiṃ jhānarataṃ vasiṃ .
2438于诸欲中悉皆成就者,已渡暴流、无漏者;
‘‘Sabbakāmasamiddhiñca, oghatiṇṇamanāsavaṃ;
2439见已,我心生净信、意悦,即以涂油供养。
Disvā pasanno sumano, abbhañjanamadāsahaṃ.
2440九十一劫前,我行此涂油供养时;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
2441我不见有恶趣,这便是涂油的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, abbhañjanassidaṃ phalaṃ.
2442我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2443于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2444四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2445如是,具寿施涂油长老说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā abbhañjanadāyako thero imā gāthāyo
2446已说。
Abhāsitthāti.
施涂油长老譬喻第四
5. 施布长老譬喻
2449毗婆尸世间导师,从日中的住处出;
‘‘Divāvihārā nikkhanto, vipassī lokanāyako;
2450供养轻软胜衣后,我于天界欢喜了一整劫。
Lahuṃ supaṭakaṃ datvā, kappaṃ saggamhi modahaṃ.
2451九十一劫前,我曾布施胜衣;
‘‘Ekanavutito kappe, supaṭakamadāsahaṃ;
2452我从不识恶趣,这便是布施胜衣之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, supaṭassa idaṃ phalaṃ.
2453我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2454我此行实为善来……(中略)……佛陀的教诫已奉行。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2455四无碍解……(中略)……佛陀的教诫已奉行。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2456如是,具寿施布长老宣说了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā supaṭadāyako thero imā gāthāyo
2457如是已说。
Abhāsitthāti.
施布长老本生第五
第六 施杖长老本生
2460我深入林中,那时砍下竹子;
‘‘Kānanaṃ vanamogayha, veḷuṃ chetvānahaṃ tadā;
2461我将它做成支撑物后,向僧团作了广大布施。
Ālambaṇaṃ karitvāna, saṅghassa adadiṃ bahuṃ .
2462以此心净信,我礼敬善持戒者;
‘‘Tena cittappasādena, subbate abhivādiya;
2463我施与拄杖后,便面朝北方而去。
Ālambadaṇḍaṃ datvāna, pakkāmiṃ uttarāmukho.
2464自从我施彼杖以来,已历经九十四劫;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ daṇḍamadadiṃ tadā;
2465我不曾知晓恶趣,这便是施杖的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, daṇḍadānassidaṃ phalaṃ.
2466我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2467于我,确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已作完毕。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2468四无碍解……(中略)……佛陀的教诫已作完毕。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2469如是,具寿施杖长老确已说出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā daṇḍadāyako thero imā gāthāyo
2470所说已竟。
Abhāsitthāti.
施杖长老譬喻 第六
第二十三诵品
供养山莲者长老本生
2474往昔我为猎鹿人,游于密林之中,
‘‘Migaluddo pure āsiṃ, vipine vicaraṃ ahaṃ;
2475见到离尘无垢的佛陀,已抵达一切法之彼岸。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sabbadhammāna pāraguṃ.
2476对于那位具大悲心、乐于饶益一切众生者,
‘‘Tasmiṃ mahākāruṇike, sabbasattahite rate;
2477我以净信心与善悦意,供养了尼喇花。
Pasannacitto sumano, nelapupphamapūjayiṃ.
2478从今三十一劫前,我供养了那朵花,
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ;
2479我不曾了知恶趣,此是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2480我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2481善来,于我真为善来……(中略)……佛陀的教诫,我已奉行。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2482“四无碍解……乃至……佛陀的教诫,我已作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2483如是传闻,具寿山莲供养长老说这些偈:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā girinelapūjako thero imā gāthāyo
2484已宣说。
Abhāsitthāti.
第七 山莲供养长老本生
第八 菩提扫地长老本生
2487往昔,我于塔庙庭院中,捡起一片被遗弃的菩提叶,
‘‘Ahaṃ pure bodhipattaṃ, ujjhitaṃ cetiyaṅgaṇe;
2488拾取之后又将它丢弃,由此获得了二十倍的果报。
Taṃ gahetvāna chaḍḍesiṃ, alabhiṃ vīsatīguṇe.
2489依此业之威力,流转于种种有中,
‘‘Tassa kammassa tejena, saṃsaranto bhavābhave;
2490我轮回于两种生存界,即天界与人界。
Duve bhave saṃsarāmi, devatte cāpi mānuse.
2491从天界命终之后,再来人界受生;
‘‘Devalokā cavitvāna, āgantvā mānusaṃ bhavaṃ;
2492我则受生于两种族姓,即刹帝利与婆罗门。
Duve kule pajāyāmi, khattiye cāpi brāhmaṇe.
2493“诸肢节悉皆具足,身高体围圆满;”
‘‘Aṅgapaccaṅgasampanno, ārohapariṇāhavā;
2494我相貌端正、清净无染,诸肢圆满,无有缺减。
Abhirūpo suci homi, sampuṇṇaṅgo anūnako.
2495或生于天界人间,无论出生何处;
‘‘Devaloke manusse vā, jāto vā yattha katthaci;
2496我于诸有之中,身有金色,如同精炼的黄金。
Bhave suvaṇṇavaṇṇo ca, uttattakanakūpamo.
2497柔软、温和、润泽,细腻、娇嫩;
‘‘Mudukā maddavā sniddhā , sukhumā sukumārikā;
2498我身皮肤恒常如是,因善弃菩提叶故。
Chavi me sabbadā hoti, bodhipatte suchaḍḍite .
2499无论从何趣而来,当此身现起之时;
‘‘Yato kutoci gatīsu, sarīre samudāgate;
2500尘垢不能沾染——这便是弃叶的果报。
Na limpati rajojallaṃ, vipāko pattachaḍḍite.
2501纵遇炎热、风与日晒,或为火所烧灼,
‘‘Uṇhe vātātape tassa, aggitāpena vā pana;
2502汗不出于身,此是舍弃叶的果报。
Gatte sedā na muccanti, vipāko pattachaḍḍite.
2503「麻风、痈疮、白癜风,以及黑痣、疱疹,
‘‘Kuṭṭhaṃ gaṇḍo kilāso ca, tilakā piḷakā tathā;
2504身上癣疥不生,这便是舍弃叶的果报。」
Na honti kāye daddu ca, vipāko pattachaḍḍite.
2505他更有一种功德,于生生世世中现起;
‘‘Aparampi guṇaṃ tassa, nibbattati bhavābhave;
2506身上无有诸病,是即弃叶之果报。
Rogā na honti kāyasmiṃ, vipāko pattachaḍḍite.
2507他更有一种功德,于生生世世中现起;
‘‘Aparampi guṇaṃ tassa, nibbattati bhavābhave;
2508内心不生苦,这是弃叶之果报。
Na hoti cittajā pīḷā, vipāko pattachaḍḍite.
2509彼之另一功德,于种种有中现起;
‘‘Aparampi guṇaṃ tassa, nibbattati bhavābhave;
2510他无敌人,这是弃叶之果报。
Amittā na bhavantassa, vipāko pattachaḍḍite.
2511他又有一德,在诸有之中生起;
‘‘Aparampi guṇaṃ tassa, nibbattati bhavābhave;
2512他的受用无有匮乏,这是施食弃叶的果报。
Anūnabhogo bhavati, vipāko pattachaḍḍite.
2513他又有一德,在诸有之中生起;
‘‘Aparampi guṇaṃ tassa, nibbattati bhavābhave;
2514火、王、贼、水,皆不能令生怖畏。
Aggirājūhi corehi, na hoti udake bhayaṃ.
2515他另有一功德,于一切有中辗转生起;
‘‘Aparampi guṇaṃ tassa, nibbattati bhavābhave;
2516奴仆与随从,悉皆成为随顺心意者。
Dāsidāsā anucarā, honti cittānuvattakā.
2517无论寿量长短,一旦生于人间,
‘‘Yamhi āyuppamāṇamhi, jāyate mānuse bhave;
2518于此寿量便不减损,安住直至寿尽。
Tato na hāyate āyu, tiṭṭhate yāvatāyukaṃ.
2519无论城内城外,市镇与国土,
‘‘Abbhantarā ca bāhirā , negamā ca saraṭṭhakā;
2520一切众生皆致力于,渴求增长、希求安乐。
Nuyuttā honti sabbepi, vuddhikāmā sukhicchakā.
2521我拥有财富,享有名声,具足吉祥与亲族眷属;
‘‘Bhogavā yasavā homi, sirimā ñātipakkhavā;
2522远离怖畏与惊惧,我于一切生存中安住。
Apetabhayasantāso, bhavehaṃ sabbato bhave.
2523天、人、阿修罗,乾闼婆、夜叉、罗刹;
‘‘Devā manussā asurā, gandhabbā yakkharakkhasā;
2524他们全都恒常守护,那在存在中轮回的众生。
Sabbe te parirakkhanti, bhave saṃsarato sadā.
2525“在天界与人间,享尽两种荣耀之后,”
‘‘Devaloke manusse ca, anubhotvā ubho yase;
2526最终证得涅槃,达到无上寂静。
Avasāne ca nibbānaṃ, sivaṃ patto anuttaraṃ.
2527向正自觉者,或向彼导师之菩提;
‘‘Sambuddhamuddisitvāna, bodhiṃ vā tassa satthuno;
2528凡积累功德者,何有难得之事?
Yo puññaṃ pasave poso, tassa kiṃ nāma dullabhaṃ.
2529于道、果、来世,及禅那、神通、功德中;
‘‘Magge phale āgame ca, jhānābhiññāguṇesu ca;
2530我超胜他人,无漏而般涅槃。
Aññesaṃ adhiko hutvā, nibbāyāmi anāsavo.
2531我曾得菩提树叶,心生欢喜而弃舍;
‘‘Purehaṃ bodhiyā pattaṃ, chaḍḍetvā haṭṭhamānaso;
2532我恒常具足此二十支。
Imehi vīsataṅgehi, samaṅgī homi sabbadā.
2533“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2534「确实,善来于我……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2535「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2536如是,具寿扫菩提长老宣说这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bodhisammajjako thero imā gāthāyo
2537已作宣说。
Abhāsitthāti.
扫菩提长老譬喻·第八
施余甘子果长老譬喻
2540名为莲花上佛的胜利者,于一切法已达彼岸;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
2541出定之后,世间导师在经行。
Vuṭṭhahitvā samādhimhā, caṅkamī lokanāyako.
2542那时,他挑起一呵利重的担子,正送来果实;
‘‘Khāribhāraṃ gahetvāna, āharanto phalaṃ tadā;
2543我看见了无垢的佛陀——那正在经行的大牟尼。」
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, caṅkamantaṃ mahāmuniṃ.
2544内心净信、满怀喜悦,于头顶合掌;
‘‘Pasannacitto sumano, sire katvāna añjaliṃ;
2545向正自觉者顶礼之后,我供养了阿曼达果。
Sambuddhaṃ abhivādetvā, āmaṇḍamadadiṃ phalaṃ.
2546“十万劫前,我供养了那个果;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
2547“我不见有恶趣,这是阿曼达果的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, āmaṇḍassa idaṃ phalaṃ.
2548我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2549“善来确实是我……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2550四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2551如是传闻,具寿施余甘子果长老
Itthaṃ sudaṃ āyasmā āmaṇḍaphaladāyako thero imā
2552宣说这些偈颂已。
Gāthāyo abhāsitthāti.
2553施余甘子果长老本事第九。
Āmaṇḍaphaladāyakattherassāpadānaṃ navamaṃ.
10. 苏甘德长老本事
2555于此贤劫,有婆罗门族、大名声者;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
2556姓迦叶,为诸说者中的最胜者。
Kassapo nāma gottena , uppajji vadataṃ varo.
2557具足八十随形好,三十二种殊胜相;
‘‘Anubyañjanasampanno, bāttiṃsavaralakkhaṇo;
2558身光一寻周遍围绕,光网遍布;
Byāmappabhāparivuto, raṃsijālasamotthaṭo .
2559如月清凉抚慰,如日放射光明;
‘‘Assāsetā yathā cando, sūriyova pabhaṅkaro;
2560如同云雨般带来清凉,又如大海,是功德的汇聚之处。
Nibbāpetā yathā megho, sāgarova guṇākaro.
2561如同大地,持戒坚固;如同雪山,禅定不移;
‘‘Dharaṇīriva sīlena, himavāva samādhinā;
2562如同虚空,智慧无碍;又如微风,无所系着。
Ākāso viya paññāya, asaṅgo anilo yathā.
2563那位大雄,有时于大众中无所畏惧;
‘‘Sa kadāci mahāvīro, parisāsu visārado;
2564宣说诸真理,度脱广大众生。
Saccāni sampakāseti, uddharanto mahājanaṃ.
2565其时,在波罗奈,有位具大名声的长者子。
‘‘Tadā hi bārāṇasiyaṃ, seṭṭhiputto mahāyaso;
2566那时,我拥有丰饶的财宝与谷物,数量众多。
Āsahaṃ dhanadhaññassa , pahūtassa bahū tadā.
2567我徒步经行,来到鹿野苑;
‘‘Jaṅghāvihāraṃ vicaraṃ, migadāyamupeccahaṃ ;
2568我看见离尘的佛陀,正宣说不死之道。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, desentaṃ amataṃ padaṃ.
2569其音清净悦耳,犹如迦陵频伽之鸣;
‘‘Visaṭṭhakantavacanaṃ , karavīkasamassaraṃ;
2570复如鹅王之声,令大众悉皆明晓。
Haṃsarutehi nigghosaṃ, viññāpentaṃ mahājanaṃ.
2571亲睹彼天中之天,更闻甜美语声;
‘‘Disvā devātidevaṃ taṃ, sutvāva madhuraṃ giraṃ;
2572舍离丰厚的财物,我出家成为无家者。
Pahāyanappake bhoge, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
2573如此出家之后,我不久便成多闻者;
‘‘Evaṃ pabbajito cāhaṃ, na cirena bahussuto;
2574成为说法者,具足种种辩才。
Ahosiṃ dhammakathiko, vicittapaṭibhāṇavā.
2575在大众集会中,我心怀欢喜,一再地;
‘‘Mahāparisamajjhehaṃ, haṭṭhacitto punappunaṃ;
2576我善巧于赞叹,称扬金色者之德。
Vaṇṇayiṃ hemavaṇṇassa, vaṇṇaṃ vaṇṇavisārado.
2577这位漏尽者、佛陀,无有恼苦,已断疑惑;
‘‘Esa khīṇāsavo buddho, anīgho chinnasaṃsayo;
2578已证一切业之灭尽,于依灭尽中得解脱。
Sabbakammakkhayaṃ patto, vimuttopadhisaṅkhaye.
2579这位世尊是佛陀,这位是无上狮子;
‘‘Esa so bhagavā buddho, esa sīho anuttaro;
2580为含天人的世间,转动梵轮。
Sadevakassa lokassa, brahmacakkappavattako.
2581已调御自身、调御他人者;寂静者、令得寂止者;已证涅槃的仙人;
‘‘Danto dametā santo ca, sametā nibbuto isi;
2582能令入涅槃者、已得安稳者、令大众得安稳者;
Nibbāpetā ca assattho, assāsetā mahājanaṃ.
2583英雄、勇士、勇猛者,智者、悲愍者、得自在者;
‘‘Vīro sūro ca vikkanto , pañño kāruṇiko vasī;
2584他已是征服者、胜者,不傲慢,无所执取。
Vijitāvī ca sa jino, appagabbo anālayo.
2585他是不动者、不摇者,是智者、无痴者、无等者,是牟尼;
‘‘Aneñjo acalo dhīmā, amoho asamo muni;
2586他是负重者、牛王、龙象、狮子,是释迦之子,于尊贵者中亦堪受敬。
Dhorayho usabho nāgo, sīho sakko garūsupi.
2587离贪、无垢、梵行成就者,善说、勇健、舍离诤斗者;
‘‘Virāgo vimalo brahmā, vādī sūro raṇañjaho;
2588无瞋、无刺,无与伦比,自制、清净者;
Akhilo ca visallo ca, asamo saṃyato suci.
2589他是婆罗门、沙门、依怙,是医师,是拔除毒刺者。
‘‘Brāhmaṇo samaṇo nātho, bhisakko sallakattako;
2590战士、佛陀、善闻者,不动者、喜悦者、寂静者。
Yodho buddho sutāsuto , acalo mudito sito .
2591持者、持法者、寂静者,作者、引导者、示现者;
‘‘Dhātā dhatā ca santi ca, kattā netā pakāsitā;
2592令欢喜者、破坏者,断者、流者、受称赞者。
Sampahaṃsitā bhettā ca, chettā sotā pasaṃsitā.
2593无垢者、无箭刺者,无恼者、无疑惑者;
‘‘Akhilo ca visallo ca, anīgho akathaṃkathī;
2594不动者、离尘者、造作者,香者、言说者、受称叹者。
Anejo virajo kattā, gandhā vattā pasaṃsitā.
2595救度者、作利益者、能作者、成就者;
‘‘Tāretā atthakāretā, kāretā sampadāritā;
2596令达者、相应者、可意者、摧破者、精勤者、苦行者。
Pāpetā sahitā kantā, hantā ātāpī tāpaso .
2597平等心者、至极平等者、无伴者、悲愍依止;
‘‘Samacitto samasamo, asahāyo dayālayo ;
2598不可思议有情、不欺诳者、所作已办者、最胜仙人。
Accherasatto akuho, katāvī isisattamo.
2599已度疑者、离慢者、不可量者、无可比者;
‘‘Nittiṇṇakaṅkho nimmāno, appameyyo anūpamo;
2600超一切言语道者、真实者、导至究竟者、胜者。
Sabbavākyapathātīto, sacca neyyantagū jino.
2601于彼七精华中最胜者,净信能引不死果;
‘‘Sattasāravare tasmiṃ, pasādo amatāvaho;
2602因此,对佛、法、僧的净信,有大利益。
Tasmā buddhe ca dhamme ca, saṅghe saddhā mahatthikā .
2603“以如是等种种功德,此三界中最上之皈依处;”
‘‘Guṇehi evamādīhi, tilokasaraṇuttamaṃ;
2604“于众会中,我如此称扬赞叹,而宣说此法的言谈。”
Vaṇṇento parisāmajjhe, akaṃ dhammakathaṃ ahaṃ.
2605“我从彼处命终,生于兜率天,领受大乐;”
‘‘Tato cutāhaṃ tusite, anubhotvā mahāsukhaṃ;
2606“从彼处命终,我生于人间,成为善香者。”
Tato cuto manussesu, jāto homi sugandhiko.
2607“我之气息、口香与体香,”
‘‘Nissāso mukhagandho ca, dehagandho tatheva me;
2608“我所流出的汗,也恒常带有香气,一切香气皆为我所有。”
Sedagandho ca satataṃ, sabbagandhova hoti me .
2609“我口中恒常散发芬芳,如同莲花、青莲花与瞻波迦花的香气。”
‘‘Mukhagandho sadā mayhaṃ, padumuppalacampako;
2610“这香气遍满四处,恒常飘送,我的身体也全然如是。”
Parisanto sadā vāti, sarīro ca tatheva me.
2611称叹功德的一切义利,其果报确实极为稀有;
‘‘Guṇatthavassa sabbantaṃ, phalaṃ tu paramabbhutaṃ;
2612所有心得一境者,我今赞叹,请听我说。
Ekaggamanasā sabbe, vaṇṇayissaṃ suṇātha me.
2613宣说佛陀的功德后,为利世间,无可比拟;
‘‘Guṇaṃ buddhassa vatvāna, hitāya ca na sadisaṃ ;
2614我于一切处安乐,僧团具足勇猛者。
Sukhito homi sabbattha, saṅgho vīrasamāyuto .
2615名闻具足、安乐、众人所爱,光明具足、相见欢喜;
‘‘Yasassī sukhito kanto, jutimā piyadassano;
2616堪为说法者而不被轻视,无有过失、具足智慧如是。
Vattā aparibhūto ca, niddoso paññavā tathā.
2617寿命尽时,供养佛陀者易证涅槃;
‘‘Khīṇe āyusi nibbānaṃ, sulabhaṃ buddhabhattino;
2618我将宣说其因由,请如实地谛听。
Tesaṃ hetuṃ pavakkhāmi, taṃ suṇātha yathātathaṃ.
2619依如法的方式,礼敬世尊那寂静的声誉;
‘‘Santaṃ yasaṃ bhagavato, vidhinā abhivādayaṃ;
2620无论往生于何处,我都因这份声誉而名闻十方。
Tattha tatthūpapannopi , yasassī tena homahaṃ.
2621作苦之终结者的佛陀,寂静无为的法;
‘‘Dukkhassantakaraṃ buddhaṃ, dhammaṃ santamasaṅkhataṃ;
2622随着赞叹,我成为给予快乐者,有情因此得享安乐。
Vaṇṇayaṃ sukhado āsiṃ, sattānaṃ sukhito tato.
2623赞叹佛陀的功德,满怀对佛陀的欢悦;
‘‘Guṇaṃ vadanto buddhassa, buddhapītisamāyuto;
2624我因此光彩焕发,令自他都生起爱敬。
Sakantiṃ parakantiñca, janayiṃ tena kantimā.
2625胜利者啊,你于外道充斥之处,摧伏了邪执的外道;
‘‘Jino te titthikākiṇṇe , abhibhuyya kutitthiye;
2626宣说功德,我放出光芒,因此成为光辉的导师。
Guṇaṃ vadanto jotesiṃ , nāyakaṃ jutimā tato.
2627作众人喜爱之事,宣说正自觉者的功德;
‘‘Piyakārī janassāpi, sambuddhassa guṇaṃ vadaṃ;
2628犹如秋月,我由此成为可喜见者。
Saradova sasaṅkohaṃ, tenāsiṃ piyadassano.
2629我凭己力,以一切言辞赞叹;
‘‘Yathāsattivasenāhaṃ , sabbavācāhi santhaviṃ;
2630是故,我这辩才无碍、具足种种妙辩的语自在者,赞叹善逝。
Sugataṃ tena vāgiso, vicittapaṭibhānavā.
2631那些愚人,心生疑惑,便轻蔑大牟尼;
‘‘Ye bālā vimatiṃ pattā, paribhonti mahāmuniṃ;
2632我以正法降伏他们,并不因此被人轻蔑。
Niggahiṃ te saddhammena, paribhūto na tenahaṃ .
2633以赞叹佛陀,我除去了诸有情的烦恼;
‘‘Buddhavaṇṇena sattānaṃ, kilese apanesahaṃ;
2634凭借那业的力量,我成就了离烦恼心。
Nikkilesamano homi, tassa kammassa vāhasā.
2635我教导佛随念,令闻者获得增长;
‘‘Sotūnaṃ vuddhimajaniṃ , buddhānussatidesako;
2636因此,我具足智慧,善察微妙之义;
Tenāhamāsiṃ sappañño, nipuṇatthavipassako.
2637一切漏已尽,已渡过轮回之海;
‘‘Sabbāsavaparikkhīṇo, tiṇṇasaṃsārasāgaro;
2638犹如尸弃佛一般,无有执取,我将证得涅槃。
Sikhīva anupādāno, pāpuṇissāmi nibbutiṃ.
2639正是于此劫中,我曾赞叹那位胜者;
‘‘Imasmiṃyeva kappasmiṃ, yamahaṃ santhaviṃ jinaṃ;
2640我不见有恶趣,这便是赞叹佛陀功德的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhavaṇṇassidaṃ phalaṃ.
2641我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2642我的到来确实是善来啊……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2643“四种无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2644如是,具寿苏甘德长老诵出了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sugandho thero imā gāthāyo
2645宣说完毕。
Abhāsitthāti.
苏甘德长老本事第十
施草者品·第五十三
2648其摄颂——
Tassuddānaṃ –
2649施草者、施床者,施庇护与涂油者;
Tiṇado mañcado ceva, saraṇabbhañjanappado;
2650施妙衣者、施杖者,及清净礼敬者。
Supaṭo daṇḍadāyī ca, nelapūjī tatheva ca.
2651菩提扫地者、曼陀、善香者,与第十位;
Bodhisammajjako maṇḍo, sugandho dasamoti ca;
2652偈颂一百二十三首,于此悉皆计入。
Gāthāsataṃ satevīsaṃ, gaṇitañcettha sabbaso.
54. 迦旃延品
大迦旃延长老本事
2655“名为莲华上佛的胜者,无恼者、不败的胜利者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, anejo ajitaṃ jayo;
2656于十万劫前,导师从此生起。
Satasahasse kappānaṃ, ito uppajji nāyako.
2657大雄,眼如莲花瓣,面容清净似秋月;
‘‘Vīro kamalapattakkho, sasaṅkavimalānano;
2658金光晃耀,如日光般明灿。
Kanakācalasaṅkāso , ravidittisamappabho.
2659端严悦目,众相庄严,
‘‘Sattanettamanohārī, varalakkhaṇabhūsito;
2660超越一切言说之道,为人天所尊敬。
Sabbavākyapathātīto, manujāmarasakkato.
2661正自觉者觉悟众生,善语者,音声甘美;
‘‘Sambuddho bodhayaṃ satte, vāgīso madhurassaro;
2662悲悯相续之流,于大众中无所畏惧。
Karuṇānibandhasantāno, parisāsu visārado.
2663他宣说甘美之法,与四圣谛相应;
‘‘Deseti madhuraṃ dhammaṃ, catusaccūpasaṃhitaṃ;
2664于痴泥中沉没的有情,他将他们救拔出来。
Nimugge mohapaṅkamhi, samuddharati pāṇine.
2665那时,他独处而行,作为苦行者住在雪山;
‘‘Tadā ekacaro hutvā, tāpaso himavālayo;
2666从空中前往人间时,我遇见了那位胜者。
Nabhasā mānusaṃ lokaṃ, gacchanto jinamaddasaṃ.
2667来到他的跟前,我听闻了他说法;
‘‘Upecca santikaṃ tassa, assosiṃ dhammadesanaṃ;
2668那位人中勇者正称扬其声闻弟子的大功德。
Vaṇṇayantassa vīrassa, sāvakassa mahāguṇaṃ.
2669我曾以简略宣说,而今以详尽阐明;
‘‘Saṅkhittena mayā vuttaṃ, vitthārena pakāsayaṃ;
2670既令大众欢喜,亦令我满足,正如这位迦旃延所作一般。
Parisaṃ mañca toseti, yathā kaccāyano ayaṃ.
2671除他之外,我不见有其他声闻弟子,能如此善于解说。
‘‘‘Nāhaṃ evamidhekaccaṃ , aññaṃ passāmi sāvakaṃ;
2672因此,他即是最上者。诸比丘,应如此忆持。
Tasmātadagge esaggo, evaṃ dhāretha bhikkhavo’.
2673那时,我听闻那令人心悦的言语,心生惊奇;
‘‘Tadāhaṃ vimhito hutvā, sutvā vākyaṃ manoramaṃ;
2674前往雪山,采得花束。
Himavantaṃ gamitvāna, āhitvā pupphasañcayaṃ.
2675「供养世间皈依处后,我便希求此圣位;
‘‘Pūjetvā lokasaraṇaṃ, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ;
2676那时,离诤者知我心愿,便为我授记;
Tadā mamāsayaṃ ñatvā, byākāsi sa raṇañjaho.
2677「『你们看此仙人之最,金色皮肤清净光洁;
‘‘‘Passathetaṃ isivaraṃ, niddhantakanakattacaṃ;
2678毛发竖立,双肩丰满,合掌安立不动。
Uddhaggalomaṃ pīṇaṃsaṃ, acalaṃ pañjaliṃ ṭhitaṃ.
2679含笑满目,心意趣向佛之色相;
‘‘‘Hāsaṃ supuṇṇanayanaṃ, buddhavaṇṇagatāsayaṃ;
2680持受法所生者于心,犹如甘露灌沐之相。
Dhammajaṃ uggahadayaṃ , amatāsittasannibhaṃ’.
2681「闻迦旃延之德,他住立希求彼位;
‘‘Kaccānassa guṇaṃ sutvā, taṃ ṭhānaṃ patthayaṃ ṭhito;
2682在未来世,于乔达摩大牟尼之处。
Anāgatamhi addhāne, gotamassa mahāmune.
2683「彼之法嗣,由法所生之嫡子,
‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
2684名为迦旃延者,将成为导师的声闻。
Kaccāno nāma nāmena, hessati satthu sāvako.
2685多闻、大智,通达心意之牟尼;
‘‘Bahussuto mahāñāṇī, adhippāyavidū mune;
2686将证得彼位,如我所授记。
Pāpuṇissati taṃ ṭhānaṃ, yathāyaṃ byākato mayā.
2687自彼时起,百千劫来我所造之业;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
2688我未曾见恶趣,此是供佛的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2689我轮回于二有:天界与人界;
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
2690我不转生他趣,这是供养佛陀的果报。
Aññaṃ gatiṃ na gacchāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2691我生于二种家族,或为刹帝利,或为婆罗门。
‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye atha brāhmaṇe;
2692我不生于卑贱家族,这是供养佛陀的果报。
Nīce kule na jāyāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2693如今,在最后有中,我生于伍揭尼城;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto ujjeniyaṃ pure ;
2694为残暴的巴久塔王的王师婆罗门之子。
Pajjotassa ca caṇḍassa, purohitadijādhino .
2695提利提婆蹉之子,是精通吠陀的智者;
‘‘Putto tiriṭivacchassa , nipuṇo vedapāragū;
2696我的母亲名为詹地玛,我是迦旃延,肤色端正。
Mātā ca candimā nāma, kaccānohaṃ varattaco.
2697为了勘验佛陀,我奉国王之命而来;
‘‘Vīmaṃsanatthaṃ buddhassa, bhūmipālena pesito;
2698见到解脱城之门,见到那功德积聚的导师。
Disvā mokkhapuradvāraṃ, nāyakaṃ guṇasañcayaṃ.
2699听闻这清净之语,令诸趣泥沼干涸;
‘‘Sutvā ca vimalaṃ vākyaṃ, gatipaṅkavisosanaṃ;
2700我与其余七人,同证不死的寂静。
Pāpuṇiṃ amataṃ santaṃ, sesehi saha sattahi.
2701大智善逝,我已知晓您的意趣;
‘‘Adhippāyavidū jāto, sugatassa mahāmate;
2702我今安立于此最胜之位,心愿已悉皆圆满。
Ṭhapito etadagge ca, susamiddhamanoratho.
2703「我的烦恼已悉皆焚尽,一切有已彻底根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
2704犹如龙象断除系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
2705我来到我的佛陀座前,这真是善来啊;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
2706我来到我的佛陀座前,这真是善来啊;三明已证得,佛陀的教诫已经成办。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2707四无碍解,与八种解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
2708六神通已亲证,佛陀的教法已成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2709如是,具寿大迦旃延长老宣说这些偈颂
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākaccāyano thero imā gāthāyo
2710已说。
Abhāsitthāti.
玛哈迦旃延长老本事·第一
瓦咖离长老本事·第二
2713至今十万劫之遥,有导师出现于世;
‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako;
2714名号无上、不可限量,名之为莲华上。
Anomanāmo amito, nāmena padumuttaro.
2715面如莲花敷展,妙色无垢如莲华般清净;
‘‘Padumākāravadano, padumāmalasucchavī;
2716犹如莲花生于水中而不着水,彼住世间亦不染着。
Lokenānupalittova toyena padumaṃ yathā.
2717勇者眼如莲瓣,可爱恰如莲花;
‘‘Vīro padumapattakkho, kanto ca padumaṃ yathā;
2718又如莲花无上香,故名为莲华上者。
Padumuttaragandhova, tasmā so padumuttaro.
2719世间最胜且无慢,犹如盲者之眼目;
‘‘Lokajeṭṭho ca nimmāno, andhānaṃ nayanūpamo;
2720寂静威仪,功德宝藏;悲悯广大,如海无涯。
Santaveso guṇanidhi, karuṇāmatisāgaro.
2721那位大雄者曾于一时,为梵天、阿修罗与天人所共同礼敬;
‘‘Sa kadāci mahāvīro, brahmāsurasuraccito;
2722在天人云集的大众之中,他乃最胜的胜利者。
Sadevamanujākiṇṇe, janamajjhe jinuttamo .
2723以芬芳的言辞,以甜美的音声,
‘‘Vadanena sugandhena, madhurena rutena ca;
2724令一切大众欢喜,慰问自己的弟子。
Rañjayaṃ parisaṃ sabbaṃ, santhavī sāvakaṃ sakaṃ.
2725具足信解、心怀善慧,渴望见我者——
‘‘Saddhādhimutto sumati, mama dassanalālaso ;
2726再没有像这位瓦咖离比丘这样的人了。
Natthi etādiso añño, yathāyaṃ bhikkhu vakkali.
2727那时,我在汉舍卫城,身为婆罗门之子;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, nagare brāhmaṇatrajo;
2728听闻那番话语之后,我对此立场深心赞同。
Hutvā sutvā ca taṃ vākyaṃ, taṃ ṭhānamabhirocayiṃ.
2729邀请了那清净的如来与其弟子众;
‘‘Sasāvakaṃ taṃ vimalaṃ, nimantetvā tathāgataṃ;
2730七日供养毕,我以衣服覆盖其身。
Sattāhaṃ bhojayitvāna, dussehacchādayiṃ tadā.
2731我以头顶礼那无量功德之海。
‘‘Nipacca sirasā tassa, anantaguṇasāgare;
2732我满怀喜悦,沉浸其中,说出此言:
Nimuggo pītisampuṇṇo, idaṃ vacanamabraviṃ.
2733“那位你曾亲近的牟尼,从今七日后,
‘‘‘Yo so tayā santhavito, ito sattamake muni ;
2734于具信比丘中最为上首,愿我成为如是者,牟尼。”
Bhikkhu saddhāvataṃ aggo, tādiso homahaṃ mune’.
2735如此说时,大雄、无碍见者,
‘‘Evaṃ vutte mahāvīro, anāvaraṇadassano;
2736大牟尼于大众中宣说此语:
Imaṃ vākyaṃ udīresi, parisāya mahāmuni.
2737“你们且看这位学童,身着黄色内衣,
‘‘‘Passathetaṃ māṇavakaṃ, pītamaṭṭhanivāsanaṃ;
2738黄金所成之身,令生母眼目心喜。
Hemayaññopacitaṅgaṃ , jananettamanoharaṃ.
2739这位于未来时,将在大仙人乔达摩之处;
‘‘‘Eso anāgataddhāne, gotamassa mahesino;
2740将是弟子,于信胜解者中最为第一。
Aggo saddhādhimuttānaṃ, sāvakoyaṃ bhavissati.
2741或为天人,或生人间,远离一切热恼;
‘‘‘Devabhūto manusso vā, sabbasantāpavajjito;
2742具足一切财富,于轮回中快乐流转;
Sabbabhogaparibyūḷho, sukhito saṃsarissati.
2743于百千劫后,生于甘蔗之族;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
2744他姓乔达摩,将成为世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
2745“于法为继承人,是法所化生的嫡子;”
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
2746“他名瓦咖离,将成为导师的弟子。”
Vakkali nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
2747凭藉殊胜之业,依于思与誓愿;
‘‘Tena kammavisesena, cetanāpaṇidhīhi ca;
2748舍弃人身之后,我便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
2749于一切处常享安乐,流转轮回于诸有之间;
‘‘Sabbattha sukhito hutvā, saṃsaranto bhavābhave;
2750我生于舍卫城中,某一家族之内。
Sāvatthiyaṃ pure jāto, kule aññatare ahaṃ.
2751我被养育得如同鲜奶油般柔嫩,如同初生嫩芽般柔软;
‘‘Nonītasukhumālaṃ maṃ, jātapallavakomalaṃ;
2752微弱无力,仰卧而眠,被非人的恐怖所惊惧。
Mandaṃ uttānasayanaṃ, pisācabhayatajjitā.
2753那些心意沮丧的人,倒卧在大仙的足下;
‘‘Pādamūle mahesissa, sāyesuṃ dīnamānasā;
2754主人啊,我们以此奉献于您,请作我们的皈依与导师。
Imaṃ dadāma te nātha, saraṇaṃ hohi nāyaka.
2755那时,那位牟尼接纳了我,成为一切怖畏者的皈依处;
‘‘Tadā paṭiggahi so maṃ, bhītānaṃ saraṇo muni;
2756具足网纹与轮相、柔软细嫩的手。」
Jālinā cakkaṅkitena , mudukomalapāṇinā.
2757从那时起,我便被那位应守护者所守护;
‘‘Tadā pabhuti tenāhaṃ, arakkheyyena rakkhito;
2758解脱一切怨敌,于安乐中增长。」
Sabbaveravinimutto , sukhena parivuddhito.
2759离开善逝,我须臾难安;
‘‘Sugatena vinā bhūto, ukkaṇṭhāmi muhuttakaṃ;
2760七岁时,我便出家,成为无家者。
Jātiyā sattavassohaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
2761“具足一切波罗蜜,青莲为眼的殊胜者;”
‘‘Sabbapāramisambhūtaṃ, nīlakkhinayanaṃ varaṃ;
2762色身遍具一切美好,我却住于不满足。
Rūpaṃ sabbasubhākiṇṇaṃ, atitto viharāmahaṃ .
2763了知我对佛陀色身的爱乐,胜利者那时教诫我:
‘‘Buddharūparatiṃ ñatvā, tadā ovadi maṃ jino;
2764“够了,瓦咖离!为何你欢喜于那愚者所悦的色身?”
‘Alaṃ vakkali kiṃ rūpe, ramase bālanandite.
2765凡见正法者,即是贤智之人,即真正见了我。
‘‘‘Yo hi passati saddhammaṃ, so maṃ passati paṇḍito;
2766不见正法者,虽见我身,实未见我。
Apassamāno saddhammaṃ, maṃ passampi na passati.
2767此身有无边过患,宛如毒树;
‘‘‘Anantādīnavo kāyo, visarukkhasamūpamo;
2768这是一切疾病的居所,纯然是苦的积聚。
Āvāso sabbarogānaṃ, puñjo dukkhassa kevalo.
2769「『由此厌离于色,于诸蕴之生灭,』
‘‘‘Nibbindiya tato rūpe, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
2770「看见诸随烦恼已,他将安乐地抵达终点。」
Passa upakkilesānaṃ, sukhenantaṃ gamissati’.
2771我便这样蒙那位利益者、导师教诫;
‘‘Evaṃ tenānusiṭṭhohaṃ, nāyakena hitesinā;
2772我登上鹫峰山,在山窟中禅修。
Gijjhakūṭaṃ samāruyha, jhāyāmi girikandare.
2773大牟尼立于山脚,安慰了我;
‘‘Ṭhito pabbatapādamhi, assāsayi mahāmuni;
2774听到胜者说“跋迦梨”之语,我便心生欢喜。
Vakkalīti jino vācaṃ, taṃ sutvā mudito ahaṃ.
2775我从岩石悬崖纵身跃下,崖高数百人身;
‘‘Pakkhandiṃ selapabbhāre, anekasataporise;
2776那时,仗着佛陀的威力,我安然落于地面。
Tadā buddhānubhāvena, sukheneva mahiṃ gato.
2777他再次宣说法要——诸蕴之生灭;
‘‘Punopi dhammaṃ deseti, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
2778我由此了知此法,证得阿拉汉果。
Tamahaṃ dhammamaññāya, arahattamapāpuṇiṃ.
2779在大众集会中,那时,行足者对我……
‘‘Sumahāparisamajjhe , tadā maṃ caraṇantago;
2780大智者称许我为信胜解者中的最上。
Aggaṃ saddhādhimuttānaṃ, paññapesi mahāmati.
2781于百千劫前,我所造作的那个业,
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
2782我不见有恶趣,这便是供养佛的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
2783我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2784于我,实为善来……(中略)……佛陀的教法已圆满行持。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2785四无碍解……(中略)……世尊的教诫已圆满。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2786如是,具寿瓦咖离长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vakkalitthero imā gāthāyo
2787已说。
Abhāsitthāti.
跋迦梨长老本事第二
3. 摩诃劫宾那长老本事
2790“名为莲华上佛的胜者,已至一切法之彼岸;”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
2791“如秋日晴空中的太阳,升现于无云虚空。”
Udito ajaṭākāse , ravīva saradambare.
2792“他以言教之光明,觉悟应受调伏的莲花众;”
‘‘Vacanābhāya bodheti, veneyyapadumāni so;
2793“导师以智慧光芒,令烦恼淤泥干涸。”
Kilesapaṅkaṃ soseti, matiraṃsīhi nāyako.
2794“他摧毁外道的名声,犹如太阳掩灭萤火之光;”
‘‘Titthiyānaṃ yase hanti, khajjotābhā yathā ravi;
2795“他显示真实义的光辉,犹如日轮照见宝物。”
Saccatthābhaṃ pakāseti, ratanaṃva divākaro.
2796“他是诸德的积聚之处,犹如大海是众宝的积聚之处;”
‘‘Guṇānaṃ āyatibhūto, ratanānaṃva sāgaro;
2797如雨云降雨于众生,他以法云降下法雨。
Pajjunnoriva bhūtāni, dhammameghena vassati.
2798那时,我是阿卡达沙,住在名为天鹅的城市;
‘‘Akkhadasso tadā āsiṃ, nagare haṃsasavhaye;
2799我前往听闻了莲华上者之法。
Upecca dhammamassosiṃ, jalajuttamanāmino.
2800比丘们的教诫者,所作已办的弟子;
‘‘Ovādakassa bhikkhūnaṃ, sāvakassa katāvino;
2801能宣说功德,令我心欢喜满足。
Guṇaṃ pakāsayantassa, tappayantassa me manaṃ.
2802听闻后,生起净信与欢喜,便邀请如来;
‘‘Sutvā patīto sumano, nimantetvā tathāgataṃ;
2803供养如来与僧团饮食后,我希求那样的地位。
Sasissaṃ bhojayitvāna, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
2804那时,他如汉沙般,发出汉沙鼓声;
‘‘Tadā haṃsasamabhāgo, haṃsadundubhinissano ;
2805“请看这位大臣,精通裁决,善巧明断;”
Passathetaṃ mahāmattaṃ, vinicchayavisāradaṃ.
2806“他倒在我足下,身毛竖立;”
‘‘Patitaṃ pādamūle me, samuggatatanūruhaṃ;
2807“肤色如云,身形丰满,颜面眼目澄净。”
Jīmūtavaṇṇaṃ pīṇaṃsaṃ, pasannanayanānanaṃ.
2808“拥有众多随从,具足王者的威仪,享有广大名声;”
‘‘Parivārena mahatā, rājayuttaṃ mahāyasaṃ;
2809“这位已造善业者,怀着喜悦之心,渴求此地位。”
Eso katāvino ṭhānaṃ, pattheti muditāsayo.
2810“以此敬礼、以施舍、以此誓愿,”
‘‘‘Iminā paṇipātena, cāgena paṇidhīhi ca ;
2811“百千劫中,不堕恶趣。”
Kappasatasahassāni, nupapajjati duggatiṃ.
2812“于诸天中得天之殊胜,于人世中得广大威德。”
‘‘‘Devesu devasobhaggaṃ, manussesu mahantataṃ;
2813受用之后,以所剩余,将证得涅槃。
Anubhotvāna sesena , nibbānaṃ pāpuṇissati.
2814百千劫后,出于甘蔗族者;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
2815姓乔达摩,当为世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
2816这位由法化生、如来的法子——
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
2817他将名为劫宾那,成为导师的弟子。
Kappino nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
2818此后,我在胜者的教法中广作善业,
‘‘Tatohaṃ sukataṃ kāraṃ, katvāna jinasāsane;
2819舍弃人身,我往生兜率天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tusitaṃ agamāsahaṃ.
2820教诫了数百回的天与人主;
‘‘Devamānusarajjāni, sataso anusāsiya;
2821于波罗奈附近,生于刹帝利种姓。
Bārāṇasiyamāsanne, jāto keniyajātiyaṃ.
2822我曾拥有千人眷属,连同妻子儿女;
‘‘Sahassaparivārena , sapajāpatiko ahaṃ;
2823我曾供养五百位独觉佛。
Pañca paccekabuddhānaṃ, satāni samupaṭṭhahiṃ.
2824三月之间,我们以饮食供养;随后,更以三衣供奉。
‘‘Temāsaṃ bhojayitvāna, pacchādamha ticīvaraṃ;
2825从那里命终,我们全都往生三十三天。
Tato cutā mayaṃ sabbe, ahumha tidasūpagā.
2826再次从那里命终,我们全都来到人间;
‘‘Puno sabbe manussattaṃ, agamimha tato cutā;
2827我们往昔生为鸡,在雪山近旁。
Kukkuṭamhi pure jātā, himavantassa passato.
2828“我曾名劫宾那,是一位声名远扬的王子;”
‘‘Kappino nāmahaṃ āsiṃ, rājaputto mahāyaso;
2829其余出身大臣家族者,都环绕随侍于我。
Sesāmaccakule jātā, mameva parivārayuṃ.
2830我得享大国君王之乐,一切欲愿悉皆圆满成就;
‘‘Mahārajjasukhaṃ patto, sabbakāmasamiddhimā;
2831我从商人们那里闻说,佛陀出现于世。
Vāṇijehi samakkhātaṃ, buddhuppādamahaṃ suṇiṃ.
2832『佛陀出现于世间,无与伦比,独一无二;
‘‘‘Buddho loke samuppanno, asamo ekapuggalo;
2833他宣说正法,那是不死、最上的安乐。
So pakāseti saddhammaṃ, amataṃ sukhamuttamaṃ.
2834‘他的弟子们善相应,善得解脱,无有诸漏。’
‘‘‘Suyuttā tassa sissā ca, sumuttā ca anāsavā’;
2835‘听闻他们的善语之后,恭敬那些商人。’
‘‘Sutvā nesaṃ suvacanaṃ, sakkaritvāna vāṇije.
2836‘舍弃王国与大臣,我信奉佛陀而出家。’
‘‘Pahāya rajjaṃ sāmacco, nikkhamiṃ buddhamāmako;
2837望见大河奔涌,水满齐岸。
Nadiṃ disvā mahācandaṃ, pūritaṃ samatittikaṃ.
2838无立足处,无可攀缘,难以渡越,水流湍急;
‘‘Appatiṭṭhaṃ anālambaṃ, duttaraṃ sīghavāhiniṃ;
2839忆念佛陀的功德,我安然渡过。
Guṇaṃ saritvā buddhassa, sotthinā samatikkamiṃ.
2840若佛陀已渡越有流,是通达世间边际的智者;
‘‘‘Bhavasotaṃ sace buddho, tiṇṇo lokantagū vidū ;
2841以此真实语,愿我的行程顺利成就。
Etena saccavajjena, gamanaṃ me samijjhatu.
2842若寂静是所行之道,解脱是究竟之乐;
‘‘‘Yadi santigamo maggo, mokkho caccantikaṃ sukhaṃ;
2843以此真实语,愿我此行得以成就。
Etena saccavajjena, gamanaṃ me samijjhatu.
2844“「『若僧团已渡险难,是无上福田;”
‘‘‘Saṅgho ce tiṇṇakantāro, puññakkhetto anuttaro;
2845以此真实语,愿我此行得以成就。」
Etena saccavajjena, gamanaṃ me samijjhatu’.
2846真实语一出,道路上的水便退去了。
‘‘Saha kate saccavare, maggā apagataṃ jalaṃ;
2847随后我轻松地越过,抵达那悦意的河岸。
Tato sukhena uttiṇṇo, nadītīre manorame.
2848我看见佛陀端坐,犹如初升的太阳。
‘‘Nisinnaṃ addasaṃ buddhaṃ, udentaṃva pabhaṅkaraṃ;
2849犹如炽燃的金山,犹如明耀的灯树。
Jalantaṃ hemaselaṃva, dīparukkhaṃva jotitaṃ.
2850犹如群星簇拥的月亮,为弟子们所恭敬围绕;
‘‘Sasiṃva tārāsahitaṃ, sāvakehi purakkhataṃ;
2851犹如洒下甘霖的萨咖,于说法之云中普降法雨。
Vāsavaṃ viya vassantaṃ, desanājaladantaraṃ .
2852我与众臣一同礼敬之后,退坐一面;
‘‘Vanditvāna sahāmacco, ekamantamupāvisiṃ;
2853接着,佛陀了知我们的心意,便为我们说法。
Tato no āsayaṃ ñatvā, buddho dhammamadesayi.
2854听闻这清净无染的法已,我们便对胜者说:
‘‘Sutvāna dhammaṃ vimalaṃ, avocumha mayaṃ jinaṃ;
2855大雄,请度我们出家,我们已对诸有心生厌离。
‘Pabbājehi mahāvīra, nibbindāmha mayaṃ bhave’.
2856“诸比丘,法已善说,为令你们灭尽诸苦,
‘‘‘Svakkhāto bhikkhave dhammo, dukkhantakaraṇāya vo;
2857应行梵行。”最上牟尼如是说。
Caratha brahmacariyaṃ’, iccāha munisattamo.
2858依于法语,我等皆持比丘相,
‘‘Saha vācāya sabbepi, bhikkhuvesadharā mayaṃ;
2859我等已受具足戒,于教法中证入流;
Ahumha upasampannā, sotāpannā ca sāsane.
2860此后,导师前往祇园,施以教诫;
‘‘Tato jetavanaṃ gantvā, anusāsi vināyako;
2861承胜者教诫,我证得阿拉汉果。
Anusiṭṭho jinenāhaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
2862那时,我教诫数千比丘;
‘‘Tato bhikkhusahassāni , anusāsimahaṃ tadā;
2863依我教诫而行者,他们亦成无漏。
Mamānusāsanakarā, tepi āsuṃ anāsavā.
2864胜者于此功德心生欢喜,将我安立为最上第一;
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
2865并于大众中宣告:‘教诫比丘之中,劫宾那最为第一。’
Bhikkhuovādakānaggo, kappinoti mahājane.
2866十万劫前所造之业,今于此处向我显现其果报;
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
2867如箭离弦般解脱,我已烧尽诸烦恼。
Pamutto saravegova, kilese jhāpayiṃ mama.
2868我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2869“我得此善来,真是殊胜……乃至……已作佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2870“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2871如是,具寿摩诃劫宾那长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākappino thero imā gāthāyo
2872已说。
Abhāsitthāti.
摩诃劫宾那长老本事·第三
4. 答巴马喇子长老本事
2875「名为莲华上佛的胜者,遍知一切世间的牟尼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
2876距今十万劫前,具眼者出现于世间。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
2877教诫者、开示者,为一切有情的救度者;
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
2878善巧说法之佛陀,救度了无量众生。
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
2879具足怜悯与悲愍,为一切众生求利益者;
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
2880凡是到来的外道,他都令其安住于五戒。
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi .
2881如此,那城便无混乱,空无外道;
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
2882为阿拉汉们所庄严,为诸已得自在、如如不动者所庄严。
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
2883那位大牟尼身量五十八肘;
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni;
2884犹如金山,具足三十二种殊胜相。
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
2885当他的寿命长达十万年,
‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;
2886住世如此之久,度化了无量众生。
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
2887那时,我在汉沙瓦底城,是大名声的长者之子。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, seṭṭhiputto mahāyaso;
2888我来到世间之光明者面前,听闻了正法的开示。
Upetvā lokapajjotaṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ.
2889正与弟子众一同,为比丘们指定住处;
‘‘Senāsanāni bhikkhūnaṃ, paññāpentaṃ sasāvakaṃ;
2890听闻赞叹者的宣说,我心便生欢喜。
Kittayantassa vacanaṃ, suṇitvā mudito ahaṃ.
2891向那位大仙与僧团作供养后;
‘‘Adhikāraṃ sasaṅghassa, katvā tassa mahesino;
2892头面礼其足,我祈愿那个位。
Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
2893那时,那位大雄便宣说了我的业:
‘‘Tadāha sa mahāvīro, mama kammaṃ pakittayaṃ;
2894他曾供养世间导师与比丘僧团,历时七日。
‘Yo sasaṅghamabhojesi, sattāhaṃ lokanāyakaṃ.
2895这位眼如莲瓣、肩似狮子、金色皮肤者;
‘‘‘Soyaṃ kamalapattakkho, sīhaṃso kanakattaco;
2896他顶礼于我足下,祈求最上之位。
Mama pādamūle nipati , patthayaṃ ṭhānamuttamaṃ.
2897于十万劫后,从甘蔗族出生;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
2898名为乔达摩,以种姓著称,将作世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
2899那位佛陀的弟子,名为达巴,广为人知;
‘‘‘Sāvako tassa buddhassa, dabbo nāmena vissuto;
2900那时,他将是最上的住所分配者。
Senāsanapaññāpako, aggo hessatiyaṃ tadā’.
2901以那善所作业,以及意乐与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
2902舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
2903三百次,我身为天王;
‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
2904五百次,我成为转轮王;
Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
2905广大的地方王国,数不可计;
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
2906凭借那业力,我在一切处皆得安乐。
Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā.
2907于九十一劫前,有位名为毗婆尸的导师;
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako;
2908这位具足妙相、遍观一切法的导师出现于世。
Uppajji cārudassano , sabbadhammavipassako.
2909我曾以恶心诽谤了那位如如者的弟子;
‘‘Duṭṭhacitto upavadiṃ, sāvakaṃ tassa tādino;
2910应当了知,断尽一切漏者,即是清净。
Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, suddhoti ca vijāniya.
2911那位人中英杰、大仙的弟子们;
‘‘Tasseva naravīrassa, sāvakānaṃ mahesinaṃ;
2912我取了筹签之后,便施与了乳粥。
Salākañca gahetvāna , khīrodanamadāsahaṃ.
2913在这贤劫之中,有位梵族的大名声者;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
2914他以迦叶为姓,生于世间,成为一切说法者中的最胜者。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
2915光显教法之后,摧伏诸外道;
‘‘Sāsanaṃ jotayitvāna, abhibhuyya kutitthiye;
2916调伏所应调伏者已,他与诸弟子同入般涅槃。
Vineyye vinayitvāva, nibbuto so sasāvako.
2917当导首与弟子般涅槃后,教法即将灭没之际;
‘‘Sasisse nibbute nāthe, atthamentamhi sāsane;
2918诸天悲泣,乱发覆面,泪流满颊。
Devā kandiṃsu saṃviggā, muttakesā rudammukhā.
2919“法眼将灭,善行者便不可得见;”
‘‘Nibbāyissati dhammakkho, na passissāma subbate;
2920正法将不复得闻,呜呼,我等何其福薄!
Na suṇissāma saddhammaṃ, aho no appapuññatā.
2921那时,整个大地,这本不动者,摇撼震动;
‘‘Tadāyaṃ pathavī sabbā, acalā sā calācalā ;
2922大海亦如悲者,发出哀悯的音声;
Sāgaro ca sasokova, vinadī karuṇaṃ giraṃ.
2923四方天鼓,由非人震响;
‘‘Catuddisā dundubhiyo, nādayiṃsu amānusā;
2924四方雷电闪击,令人恐怖。
Samantato asaniyo, phaliṃsu ca bhayāvahā.
2925流星自天坠落,彗星亦现;
‘‘Ukkā patiṃsu nabhasā, dhūmaketu ca dissati;
2926烟焰旋卷,众兽悲鸣。
Sadhūmā jālavaṭṭā ca , raviṃsu karuṇaṃ migā.
2927见到那预示教法灭尽的可怕征兆,
‘‘Uppāde dāruṇe disvā, sāsanatthaṅgasūcake;
2928七位比丘心怀悚惧,我们那时思惟:
Saṃviggā bhikkhavo satta, cintayimha mayaṃ tadā.
2929对我们而言,若无教法,生命便已足够;
‘‘Sāsanena vināmhākaṃ, jīvitena alaṃ mayaṃ;
2930进入大林之后,我们当修习胜者的教法。
Pavisitvā mahāraññaṃ, yuñjāma jinasāsanaṃ.
2931那时我们在林中,见到一座高耸、最为殊胜的岩石;
‘‘Addasamha tadāraññe, ubbiddhaṃ selamuttamaṃ;
2932我们攀上那梯子后,便推倒了梯子。
Nisseṇiyā tamāruyha, nisseṇiṃ pātayimhase.
2933当时,长老教诫我们说:‘佛陀出世极为难得;
‘‘Tadā ovadi no thero, buddhuppādo sudullabho;
2934信也极难获得,如今既已得信,教法所余也已不多。
Saddhātidullabhā laddhā, thokaṃ sesañca sāsanaṃ.
2935“错失刹那的人,便堕入无边的苦海;’”
‘‘Nipatanti khaṇātītā, anante dukkhasāgare;
2936因此,只要牟尼的教法尚住世间,便应精勤。
Tasmā payogo kattabbo, yāva ṭhāti mune mataṃ .
2937那位长老是阿拉汉,随行的同伴则是不来圣者;
‘‘Arahā āsi so thero, anāgāmī tadānugo;
2938我们其余这些具戒相应者,往生天界。
Susīlā itare yuttā, devalokaṃ agamhase.
2939已般涅槃、已渡轮回者,独处净居天。
‘‘Nibbuto tiṇṇasaṃsāro, suddhāvāse ca ekako;
2940我与巴库沙提,及萨毗耶、婆醯,也是如此。
Ahañca pakkusāti ca, sabhiyo bāhiyo tathā.
2941童子迦叶尊者亦然,我等各各往诣。
‘‘Kumārakassapo ceva, tattha tatthūpagā mayaṃ;
2942已从轮回之缚解脱,蒙乔达摩垂怜。
Saṃsārabandhanā muttā, gotamenānukampitā.
2943在末罗人的拘尸那罗,我尚于母胎时便持念安住。
‘‘Mallesu kusinārāyaṃ, jāto gabbheva me sato;
2944“母亲过世,被送往火葬堆,我从那上面坠了下来。”
Mātā matā citāruḷhā, tato nippatito ahaṃ.
2945落入柴堆,故而得名答巴;
‘‘Patito dabbapuñjamhi, tato dabboti vissuto;
2946“凭梵行之力,我于七岁便得解脱。”
Brahmacārībalenāhaṃ, vimutto sattavassiko.
2947凭乳粥之力,我五通具足;
‘‘Khīrodanabalenāhaṃ , pañcahaṅgehupāgato;
2948“因漏尽之说,被恶人再三责难。”
Khīṇāsavopavādena, pāpehi bahucodito.
2949如今,我已超越福德与罪恶;
‘‘Ubho puññañca pāpañca, vītivattomhi dānihaṃ;
2950“证得最上寂静,我无漏安住。”
Patvāna paramaṃ santiṃ, viharāmi anāsavo.
2951“我分配住处,令善行者心生欢喜;”
‘‘Senāsanaṃ paññāpayiṃ, hāsayitvāna subbate;
2952胜者对此功德心生喜悦,将我安立为第一。
Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ.
2953我诸烦恼皆已烧尽……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
2954我得善来……佛陀的教诫已行。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
2955四无碍解……佛陀的教诫已作。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
2956如是,尊者答巴马喇子长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbamallaputto thero imā gāthāyo
2957已说。
Abhāsitthāti.
答巴马喇子长老本事第四
5. 迦叶童子长老本事
2960从此十万劫前,导师出现;
‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako;
2961饶益一切世间之英雄,名为莲华上佛。
Sabbalokahito vīro, padumuttaranāmako.
2962那时,我为婆罗门,以通达吠陀而著称;
‘‘Tadāhaṃ brāhmaṇo hutvā, vissuto vedapāragū;
2963我在日间住处经行,见到了世间导师。
Divāvihāraṃ vicaraṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.
2964他宣说四圣谛,觉悟人天;
‘‘Catusaccaṃ pakāsentaṃ, bodhayantaṃ sadevakaṃ;
2965于大众中,赞叹说法第一者。
Vicittakathikānaggaṃ, vaṇṇayantaṃ mahājane.
2966那时我满怀喜悦,迎请如来;
‘‘Tadā muditacittohaṃ, nimantetvā tathāgataṃ;
2967以种种染布,严饰讲堂。
Nānārattehi vatthehi, alaṅkaritvāna maṇḍapaṃ.
2968于彼众宝闪耀之处,我供养僧团;
‘‘Nānāratanapajjotaṃ, sasaṅghaṃ bhojayiṃ tahiṃ;
2969以种种上味之食,供养七日。
Bhojayitvāna sattāhaṃ, nānaggarasabhojanaṃ.
2970以种种色彩之花,供养彼与诸弟子;
‘‘Nānācittehi pupphehi, pūjayitvā sasāvakaṃ ;
2971我顶礼其足下已,便发愿求彼位。
Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ ahaṃ.
2972那时,牟尼中的最胜者,唯以悲悯为味者,说道:
‘‘Tadā munivaro āha, karuṇekarasāsayo ;
2973「请看这位再生族中的最胜者,面如莲花、眼如莲花,
‘Passathetaṃ dijavaraṃ, padumānanalocanaṃ.
2974「遍满喜悦与欢喜,身毛竖立,
‘‘‘Pītipāmojjabahulaṃ, samuggatatanūruhaṃ;
2975他面带微笑,眼目广大,深切渴仰我的教法。
Hāsamhitavisālakkhaṃ, mama sāsanalālasaṃ.
2976他顶礼我足下,心意专一,
‘‘‘Patitaṃ pādamūle me, ekāvatthasumānasaṃ ;
2977他渴望那个位置——能说种种法者之位。
Esa pattheti taṃ ṭhānaṃ, vicittakathikattanaṃ .
2978“十万劫后,他将出生于甘蔗族;”
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
2979名为乔达摩者,将成为世间之导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
2980他将成为他教法的继承者,由法所生,由法所成;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
2981童子迦叶,将是世尊的弟子。
Kumārakassapo nāma, hessati satthu sāvako.
2982于种种花衣与诸般宝物的载运中,
‘‘‘Vicittapupphadussānaṃ , ratanānañca vāhasā;
2983于种种妙法宣说者中,他将证得最上。
Vicittakathikānaṃ so, aggataṃ pāpuṇissati’.
2984以此善作的业,以此愿心与誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
2985舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
2986流转于诸有之中,犹如舞台中央的舞者。
‘‘Paribbhamaṃ bhavābhave , raṅgamajjhe yathā naṭo;
2987我生为树枝鹿之子,入于母鹿的胎中。
Sākhamigatrajo hutvā, migiyā kucchimokkamiṃ.
2988那时,我尚在母胎,屠场已备;
‘‘Tadā mayi kucchigate, vajjhavāro upaṭṭhito;
2989我的母亲遭沙卡鹿王舍弃,便去投靠尼拘律鹿王。
Sākhena cattā me mātā, nigrodhaṃ saraṇaṃ gatā.
2990她因那鹿王,从死亡得以脱身;
‘‘Tena sā migarājena, maraṇā parimocitā;
2991鹿王舍弃自身性命,当时正是这样教诫我的。
Pariccajitvā sapāṇaṃ , mamevaṃ ovadī tadā.
2992‘应当亲近尼拘律树,不应依附枝干;
‘‘‘Nigrodhameva seveyya, na sākhamupasaṃvase;
2993死于尼拘律树,也胜过活于枝头。
Nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo, yañce sākhamhi jīvitaṃ’.
2994受那鹿群之主如此教诫,我、母亲以及其余诸鹿,
‘‘Tenānusiṭṭhā migayūthapena, ahañca mātā ca tathetare ca ;
2995来到令人欢喜的兜率天住处,如同归返有家的旅居之所。
Āgamma rammaṃ tusitādhivāsaṃ, gatā pavāsaṃ sagharaṃ yatheva.
2996当迦叶胜者的教法灭尽时
‘‘Puno kassapavīrassa, atthamentamhi sāsane;
2997登上山巅,修习胜者教法
Āruyha selasikharaṃ, yuñjitvā jinasāsanaṃ.
2998如今,我生于王舍城的长者家族
‘‘Idānāhaṃ rājagahe, jāto seṭṭhikule ahuṃ;
2999慈母彼时身怀有孕,我便出家而为无家者。
Āpannasattā me mātā, pabbaji anagāriyaṃ.
3000他们知其怀孕后,便将她带往天授之处,
‘‘Sagabbhaṃ taṃ viditvāna, devadattamupānayuṃ;
3001天授如是说:‘除掉这个邪恶的比丘尼。’
So avoca ‘vināsetha, pāpikaṃ bhikkhuniṃ imaṃ’.
3002如今亦蒙牟尼之主、胜者悲悯,
‘‘Idānipi munindena, jinena anukampitā;
3003我的母亲在比丘尼住所中生下我,幸福而安乐。
Sukhinī ajanī mayhaṃ, mātā bhikkhunupassaye.
3004得知此事后,憍萨罗国的大王便养育了我;
‘‘Taṃ viditvā mahīpālo, kosalo maṃ aposayi;
3005我名为迦叶,受王子般的养育。
Kumāraparihārena, nāmenāhañca kassapo.
3006依止大迦叶,我成为童子迦叶;
‘‘Mahākassapamāgamma, ahaṃ kumārakassapo;
3007听闻佛陀所开示的,如蚁垤般的身体。
Vammikasadisaṃ kāyaṃ, sutvā buddhena desitaṃ.
3008从那时起,我的心便全然无取而解脱;
‘‘Tato cittaṃ vimucci me, anupādāya sabbaso;
3009我调伏了弊宿,证得此最上果。
Pāyāsiṃ damayitvāhaṃ, etadaggamapāpuṇiṃ.
3010我的烦恼已焚尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3011“诚然,我得善来……乃至……已成就佛陀的教法。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3012“四无碍解……乃至……已成就佛陀的教法。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3013如是,具寿迦叶童子长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kumārakassapo thero imā gāthāyo
3014已说。
Abhāsitthāti.
童子迦叶长老本事第五
第二十四诵品
6. 婆醯长老本事
3018从今十万劫前,有导师出现于世;
‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako;
3019大光威力、三界之尊,名为莲华上佛。
Mahappabho tilokaggo, nāmena padumuttaro.
3020牟尼赞叹速证神通比丘的功德时,
‘‘Khippābhiññassa bhikkhussa, guṇaṃ kittayato mune;
3021我听闻后,心极欢喜,向大仙人礼敬。
Sutvā udaggacittohaṃ, kāraṃ katvā mahesino.
3022我作七日布施,供养牟尼及诸弟子。
‘‘Datvā sattāhikaṃ dānaṃ, sasissassa mune ahaṃ;
3023我礼敬正自觉者,那时便祈愿了那个地位。
Abhivādiya sambuddhaṃ, taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ tadā.
3024那时,佛陀为我授记:‘看这位婆罗门,
‘‘Tato maṃ byākari buddho, ‘etaṃ passatha brāhmaṇaṃ;
3025倒在我的足下,省察己行。
Patitaṃ pādamūle me, cariyaṃ paccavekkhaṇaṃ .
3026他的肢体由金色般的供养所成就,皮肤极为白净细滑,
‘‘‘Hemayaññopacitaṅgaṃ , avadātatanuttacaṃ;
3027双唇如频婆果般红润微垂,牙齿洁白、锐利而整齐。
Palambabimbatamboṭṭhaṃ, setatiṇhasamaṃ dijaṃ.
3028功德力量极其广大,身毛向上竖立,
‘‘‘Guṇathāmabahutaraṃ, samuggatatanūruhaṃ;
3029功德之流所归之处,面容因喜悦而绽放。
Guṇoghāyatanībhūtaṃ, pītisamphullitānanaṃ.
3030此人希求疾得神通之比丘果位;
‘‘‘Eso patthayate ṭhānaṃ, khippābhiññassa bhikkhuno;
3031未来之世,将有一位大雄,名为乔达摩。
Anāgate mahāvīro, gotamo nāma hessati.
3032他将成为法的继承者,由法所生的亲生子。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3033名为婆醯者,将成为导师的声闻。
Bāhiyo nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
3034那时,他满心欢喜,起立对大牟尼说:“我尽形寿……”
‘‘Tadā hi tuṭṭho vuṭṭhāya, yāvajīvaṃ mahāmune;
3035造作供养后命终,往生天界,如同回到自己的家。
Kāraṃ katvā cuto saggaṃ, agaṃ sabhavanaṃ yathā.
3036成为天神或人,因那业而快乐;
‘‘Devabhūto manusso vā, sukhito tassa kammuno;
3037在多次流转轮回之后,我享有这成就。
Vāhasā saṃsaritvāna, sampattimanubhomahaṃ.
3038「后来,当迦叶大雄的教法趋于隐没之时;
‘‘Puna kassapavīrassa, atthamentamhi sāsane;
3039登上石峰之巅,修习胜者之教。
Āruyha selasikharaṃ, yuñjitvā jinasāsanaṃ.
3040「戒行清净、具足智慧,奉行胜者之教;
‘‘Visuddhasīlo sappañño, jinasāsanakārako;
3041从彼处死后,我们五人往生天界。
Tato cutā pañca janā, devalokaṃ agamhase.
3042其后,我生为婆醯,于巴鲁咖车最胜城;
‘‘Tatohaṃ bāhiyo jāto, bhārukacche puruttame;
3043其后乘船出海,去寻求那未成就之事。
Tato nāvāya pakkhando , sāgaraṃ appasiddhiyaṃ .
3044「其后,航行数日,船即破裂;
‘‘Tato nāvā abhijjittha, gantvāna katipāhakaṃ;
3045「彼时,于可怖险难中,堕入鳄鱼之口。」
Tadā bhīsanake ghore, patito makarākare.
3046「当时我奋力,渡彼大海;
‘‘Tadāhaṃ vāyamitvāna, santaritvā mahodadhiṃ;
3047已抵达殊胜之门,却迟迟未能洞彻。
Suppādapaṭṭanavaraṃ , sampatto mandavedhito .
3048身着树皮衣,我入村托钵;
‘‘Dārucīraṃ nivāsetvā, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ;
3049那时,众人欢喜地说:'阿拉汉已来至此。'
Tadāha so jano tuṭṭho, arahāyamidhāgato.
3050“以此食物、饮料、衣服、卧具,
‘‘Imaṃ annena pānena, vatthena sayanena ca;
3051及以药物恭敬供养后,我们将得快乐。”
Bhesajjena ca sakkatvā, hessāma sukhitā mayaṃ.
3052“那时,我获得这些资具,受到他们恭敬供养;
‘‘Paccayānaṃ tadā lābhī, tehi sakkatapūjito;
3053我不如理作意,生起了“我是阿拉汉”之想。
Arahāhanti saṅkappaṃ, uppādesiṃ ayoniso.
3054那时,先前的天人了知我心,便告诫我说:
‘‘Tato me cittamaññāya, codayī pubbadevatā;
3055“你不知方便之道,如何能成阿拉汉?”
‘Na tvaṃ upāyamaggaññū, kuto tvaṃ arahā bhave’.
3056“被她这样责备后,我感到惊惧,便问她:”
‘‘Codito tāya saṃviggo, tadāhaṃ paripucchi taṃ;
3057“在这世间,何处有那些阿拉汉、人中最上者?”
‘Ke vā ete kuhiṃ loke, arahanto naruttamā.
3058“在舍卫城的憍萨罗殿堂,有那位胜利者,具足广大智慧、殊胜的广博慧者;”
‘‘‘Sāvatthiyaṃ kosalamandire jino, pahūtapañño varabhūrimedhaso;
3059“释迦子是阿拉汉、无漏者,他教导证得阿拉汉果的法。”
So sakyaputto arahā anāsavo, deseti dhammaṃ arahattapattiyā.
3060“听闻他的话语后,我甚为满足,犹如穷人获得宝藏般惊喜;”
‘‘‘Tadassa sutvā vacanaṃ supīṇito , nidhiṃva laddhā kapaṇoti vimhito;
3061“心志昂扬,为见最上的阿拉汉果、善见者、无边行境者。”
Udaggacitto arahattamuttamaṃ, sudassanaṃ daṭṭhumanantagocaraṃ.
3062“那时,从那里出发之后,我恒常见到胜利者——那位面容清净的导师;”
‘‘‘Tadā tato nikkhamitvāna satthuno , sadā jinaṃ passāmi vimalānanaṃ ;
3063我来到那可爱的胜利林,询问天人们:“世间之喜乐者今在何处?”
Upecca rammaṃ vijitavhayaṃ vanaṃ, dije apucchiṃ kuhiṃ lokanandano.
3064那些天人们因而答道:“那位受人天礼敬者,已为乞食进入城中;”
‘‘‘Tato avocuṃ naradevavandito, puraṃ paviṭṭho asanesanāya so;
3065犹如野兔般迅速,怀着一睹牟尼的渴望,前去礼敬那最上之人。
Sasova khippaṃ munidassanussuko, upecca vandāhi tamaggapuggalaṃ’.
3066于是,我快步启程,前往那最胜的舍卫大城;
‘‘Tatohaṃ tuvaṭaṃ gantvā, sāvatthiṃ puramuttamaṃ;
3067我见他为了钵食而行,无贪无欲。
Vicarantaṃ tamaddakkhiṃ, piṇḍatthaṃ apihāgidhaṃ.
3068手持钵器,目不乱视,行步之间令人心生欢喜;
‘‘Pattapāṇiṃ alolakkhaṃ, pācayantaṃ pītākaraṃ ;
3069犹如吉祥之居所,面容如日轮般光辉闪耀。
Sirīnilayasaṅkāsaṃ, ravidittiharānanaṃ.
3070我得近其前,恭谨躬身,说出这番话:
‘‘Taṃ samecca nipaccāhaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ;
3071“对于迷途于恶道的人,乔达摩,请您成为他们的皈依处。”
‘Kupathe vippanaṭṭhassa, saraṇaṃ hohi gotama.
3072为济度众生,我游行托钵。
‘‘‘Pāṇasantāraṇatthāya , piṇḍāya vicarāmahaṃ;
3073“现在不是说法的时候。”牟尼中最上者如是说。
Na te dhammakathākālo, iccāha munisattamo’.
3074那时我一再恳请佛陀,心中渴仰正法;
‘‘Tadā punappunaṃ buddhaṃ, āyāciṃ dhammalālaso;
3075他为我宣说甚深的空性之境。
Yo me dhammamadesesi, gambhīraṃ suññataṃ padaṃ.
3076听闻他的法后,我证得诸漏尽;
‘‘Tassa dhammaṃ suṇitvāna, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ;
3077寿命已尽,归于寂静,啊,导师的悲悯!
Parikkhīṇāyuko santo, aho satthānukampako.
3078我的烦恼已被烧尽……乃至……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3079“我的确已善来……乃至……已圆满佛陀的教法。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3080“四无碍解……乃至……所作已办,佛陀的教法已成就。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3081如是长老已作解说,婆醯·达卢吉利亚(树皮衣者);
‘‘Evaṃ thero viyākāsi, bāhiyo dārucīriyo;
3082倒卧粪堆之中,为被鬼附身的母牛所伤。
Saṅkārakūṭe patito, bhūtāviṭṭhāya gāviyā.
3083大智者宣说了自己往昔的行迹后,
‘‘Attano pubbacariyaṃ, kittayitvā mahāmati;
3084那位长老在舍卫城,这最胜的城中,入般涅槃。
Parinibbāyi so thero , sāvatthiyaṃ puruttame.
3085出城时,见到那位仙人中的最胜者,
‘‘Nagarā nikkhamanto taṃ, disvāna isisattamo;
3086持树皮衣的贤者婆醯,已除烦恼者。
Dārucīradharaṃ dhīraṃ, bāhiyaṃ bāhitāgamaṃ.
3087牙齿落在地上,犹如因陀罗幢倾倒,
‘‘Bhūmiyaṃ patitaṃ dantaṃ, indaketūva pātitaṃ;
3088寿命已尽,烦恼枯竭,奉行胜者教诫者。
Gatāyuṃ sukkhakilesaṃ , jinasāsanakārakaṃ.
3089于是,导师召唤那些乐于教法的弟子们:
‘‘Tato āmantayī satthā, sāvake sāsane rate;
3090诸梵行者,请取此身,送去火化。
‘Gaṇhatha netvā jhāpetha, tanuṃ sabrahmacārino.
3091建塔供养,大慧者已般涅槃;
‘‘‘Thūpaṃ karotha pūjetha, nibbuto so mahāmati;
3092他是速证神通之最上者,是我的弟子,奉行我语。
Khippābhiññānamesaggo, sāvako me vacokaro.
3093纵有千首偈颂,若由无义之句所成;
‘‘‘Sahassamapi ce gāthā, anatthapadasañhitā;
3094一句偈句更为优胜,闻已即得寂静。
Ekaṃ gāthāpadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati.
3095在那里,水与地,火与风,皆无立足之处;
‘‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati;
3096在那里,群星不闪耀,太阳不发光;
Na tattha sukkā jotanti, ādicco na pakāsati.
3097在那里,月亮不照耀,黑暗也不存在。
‘‘‘Na tattha candimā bhāti, tamo tattha na vijjati;
3098当婆罗门以牟尼的寂默而自证时,
Yadā ca attanā vedi, munimonena brāhmaṇo.
3099他便从色、无色,从乐与苦中解脱。』
‘‘‘Atha rūpā arūpā ca, sukhadukkhā vimuccati’;
3100三界所皈依的牟尼、众生之怙主,这样说道。
Iccevaṃ abhaṇī nātho, tilokasaraṇo muni’’.
3101具寿婆醯长老说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bāhiyo thero imā gāthāyo
3102如上所说。
Abhāsitthāti.
3103婆醯长老本事品第六。
Bāhiyattherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ.
大拘絺罗长老本事
3105名为莲华上的胜者,一切世间知者、牟尼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
3106于十万劫前,具眼者出现。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
3107教诫者、开晓者,救度一切众生者;
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
3108善巧说法的佛陀,救度了众多人众。
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
3109哀愍者、悲悯者,求一切众生利益者;
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
3110使所有前来的外道,安住于五戒之中。
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi.
3111如此而无杂乱,外道已然空无,
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
3112为阿拉汉所充满——皆已得自在的如是者。
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
3113那位大牟尼身量高达五十八肘;
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni;
3114身如金色,光辉灿烂,具足三十二相。
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
3115寿命十万年,住世如是之久;
‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade;
3116他安住于世如此长久,度化了众多众生。
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
3117那时,我住在汉萨瓦提城,是一位通达吠陀的婆罗门;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo vedapāragū;
3118我前往一切世间之顶,听闻了法的开示。
Upecca sabbalokaggaṃ , assosiṃ dhammadesanaṃ.
3119彼时这位英雄将弟子,安立于无碍智慧的殊胜境界;
‘‘Tadā so sāvakaṃ vīro, pabhinnamatigocaraṃ;
3120此人于义理、于法义、于语义、于辩才,皆悉通达善巧。
Atthe dhamme nirutte ca, paṭibhāne ca kovidaṃ.
3121将其置于此第一之位,我听闻后心生欢喜;
‘‘Ṭhapesi etadaggamhi, taṃ sutvā mudito ahaṃ;
3122那时,我以饮食供养了七日,供养那位与弟子众俱的最胜胜者。
Sasāvakaṃ jinavaraṃ, sattāhaṃ bhojayiṃ tadā.
3123以布敷设覆盖后,我与弟子众一同供养那智慧之海;
‘‘Dussehacchādayitvāna , sasissaṃ buddhisāgaraṃ ;
3124稽首顶礼于足下,我发愿证得那个圣位。
Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ ahaṃ.
3125接着,世间最上者说道:“看这位最胜的二足尊!”
‘‘Tato avoca lokaggo, ‘passathetaṃ dijuttamaṃ;
3126他谦恭地伏在我足下,身光犹如莲腹生辉。
Vinataṃ pādamūle me, kamalodarasappabhaṃ.
3127这位比丘,正希求最胜佛陀的弟子之位。
‘‘‘Buddhaseṭṭhassa bhikkhussa, ṭhānaṃ patthayate ayaṃ;
3128以彼信心与布施,及听闻正法,
Tāya saddhāya cāgena, saddhammassavanena ca.
3129于一切处得安乐已,流转于诸有之间;
‘‘‘Sabbattha sukhito hutvā, saṃsaritvā bhavābhave;
3130于未来时,你将满彼心愿。
Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ.
3131十万劫后,生于乌迦卡族
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
3132以乔达摩为姓,将成为世间导师
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
3133他的法之继承者,真正的法所化生之子
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3134名为拘絺罗,他将是导师的弟子。
Koṭṭhiko nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
3135听闻之后,心生欢喜,从那时起终其一生,于胜者——
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
3136我以慈心服侍,具足正念,以慧等持。
Mettacitto paricariṃ, sato paññāsamāhito.
3137依彼业之果报,与思、愿之力,
‘‘Tena kammavipākena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3138舍离人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
3139我三百次登天王之位;
‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
3140我曾五百次,成为转轮王。
Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
3141统领广大的地方王权,其数不可计量;
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
3142于一切处,我皆得安乐,那是此业所带来的果报。
Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā.
3143我轮回于二有之中:天界与人界;
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
3144不往其他趣,这是善行的果报。
Aññaṃ gatiṃ na gacchāmi, suciṇṇassa idaṃ phalaṃ.
3145我于两种族姓中受生,或为刹帝利,或为婆罗门。
‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye atha brāhmaṇe;
3146我不生于卑贱之家,此是善行之果。
‘‘Nīce kule na jāyāmi, suciṇṇassa idaṃ phalaṃ.
3147当最后有成就之际,我成为梵族眷属;
‘‘Pacchime bhave sampatte, brahmabandhu ahosahaṃ;
3148于舍卫城婆罗门家,我再生于大富之家。
Sāvatthiyaṃ vippakule, paccājāto mahaddhane.
3149我的母亲名叫旃陀瓦蒂,父亲是阿娑罗亚那;
‘‘Mātā candavatī nāma, pitā me assalāyano;
3150那时,佛陀以一切清净,调伏了我的父亲。
Yadā me pitaraṃ buddho, vinayī sabbasuddhiyā.
3151那一刻,我对善逝生起净信,便出家为无家者;
‘‘Tadā pasanno sugate, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
3152目犍连为导师,舍利弗为亲教师。
Moggallāno ācariyo, upajjhā sārisambhavo.
3153当须发被剃落时,邪见即连根断除;
‘‘Kesesu chijjamānesu, diṭṭhi chinnā samūlikā;
3154身着袈裟,我便证得阿拉汉果。
Nivāsento ca kāsāvaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
3155于义、于法、于词与辩才,我的智慧
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne ca me mati;
3156皆已通达。由此,世间无上者将我立于此最胜第一位。
Pabhinnā tena lokaggo, etadagge ṭhapesi maṃ.
3157我应伍巴帝沙所问,对未曾见之事作了分别解说;
‘‘Asandiṭṭhaṃ viyākāsiṃ, upatissena pucchito;
3158因此,在正自觉者的教法中,我于诸无碍解中最为第一。
Paṭisambhidāsu tenāhaṃ, aggo sambuddhasāsane.
3159我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3160我的到来,实是善来……(中略)……佛陀的教诫,已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3161「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3162如是,具寿大拘絺罗长老诵这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākoṭṭhiko thero imā gāthāyo
3163如是所说。
Abhāsitthāti.
摩诃拘絺罗长老本事·第七
第八 伍卢韦喇迦叶长老本事
3166名为莲华上佛的胜者,一切世间知者、牟尼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
3167从此十万劫后,具眼者出现于世间。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
3168教诫者、令知者,一切有情的度脱者;
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
3169说法善巧的佛陀,度脱了无量大众。
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
3170悲愍者、怜愍者,一切有情的饶益者;
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
3171令前来的一切外道,安立于五戒。
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi.
3172“如是安宁无扰,亦无诸外道;”
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
3173为诸阿拉汉、诸已得自在者、诸如如不动者而庄严。
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
3174那位大牟尼出现时,有五十八种珍宝。
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni;
3175身如纯金,具足三十二种殊胜相。
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
3176寿命长达十万年,
‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;
3177住世如是之久,他度化了诸多众生。
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
3178那时,我住在汉萨瓦帝城,是一位公认善良的婆罗门。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyā, brāhmaṇo sādhusammato;
3179我前往世间之光明者座前,听闻了正法的开示。
Upecca lokapajjotaṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ.
3180那时,我听闻他在大众集会中,将众多弟子安立于最上首;
‘‘Tadā mahāparisatiṃ, mahāparisasāvakaṃ;
3181我听闻后,心中生起欢喜。
Ṭhapentaṃ etadaggamhi, sutvāna mudito ahaṃ.
3182「带领广大随众,邀请大胜者;」
‘‘Mahatā parivārena, nimantetvā mahājinaṃ;
3183「我与一千位婆罗门,一同行了布施。」
Brāhmaṇānaṃ sahassena, sahadānamadāsahaṃ.
3184“行大布施后,礼敬导师;”
‘‘Mahādānaṃ daditvāna, abhivādiya nāyakaṃ;
3185“心中欢喜,站在一旁,我如此说道:”
Ekamantaṃ ṭhito haṭṭho, idaṃ vacanamabraviṃ.
3186“‘英雄,出于对您的深信,及此功德的殊胜,”
‘‘‘Tayi saddhāya me vīra, adhikāraguṇena ca;
3187“愿无论生于何处,皆有广大的集会。”
Parisā mahatī hotu, nibbattassa tahiṃ tahiṃ’.
3188“那时,导师以如象鸣般的美妙音声对大众说:”
‘‘Tadā avoca parisaṃ, gajagajjitasussaro;
3189导师以咖拉威咖鸟般的音声说道:‘看这位婆罗门。’
Karavīkaruto satthā, ‘etaṃ passatha brāhmaṇaṃ.
3190金色之身,臂膀雄健,面如莲花,
‘‘‘Hemavaṇṇaṃ mahābāhuṃ, kamalānanalocanaṃ;
3191身形挺拔,满怀欣悦,于我的功德深具信心。
Udaggatanujaṃ haṭṭhaṃ, saddhavantaṃ guṇe mama.
3192他正希求狮子吼比丘的果位;
‘‘‘Esa patthayate ṭhānaṃ , sīhaghosassa bhikkhuno;
3193未来世中,你当成就此愿。
Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ.
3194十万劫后,从甘蔗王族而生,
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
3195“名为乔达摩的导师,将出现于世间。”
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
3196你将是他的法之继承者,是他亲生的儿子,由法所化现,
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3197名为迦叶,将成为导师的弟子。
Kassapo nāma gottena, hessati satthu sāvako’.
3198于此九十二劫前,曾有无上的导师,
‘‘Ito dvenavute kappe, ahu satthā anuttaro;
3199无与伦比、无可比拟的弗沙,世间最上的导师。
Anūpamo asadiso, phusso lokagganāyako.
3200「他破除一切黑暗,解开巨大的缠结;
‘‘So ca sabbaṃ tamaṃ hantvā, vijaṭetvā mahājaṭaṃ;
3201降下甘露雨,令诸天世人皆得满足。
Vassate amataṃ vuṭṭhiṃ, tappayanto sadevakaṃ.
3202彼时在波罗奈,我们各各为王;
‘‘Tadā hi bārāṇasiyaṃ, rājā paccā ahumhase;
3203兄弟三人,却分治而隔别;
Bhātaromha tayo sabbe, saṃvisaṭṭhāva rājino.
3204勇健挺秀,魁梧有力,于战阵中未尝败退;
‘‘Vīraṅgarūpā balino, saṅgāme aparājitā;
3205当时边境叛乱,国王便对我们说:
Tadā kupitapaccanto , amhe āha mahīpati.
3206「你们前往边境,肃清林中敌军;
‘‘‘Etha gantvāna paccantaṃ, sodhetvā aṭṭavībalaṃ;
3207待地方安宁平定后,再来禀报。」
Khemaṃ vijiritaṃ katvā, puna dethāti bhāsatha’.
3208于是我们便这样说道:若您肯将这位导师赐予我们,
‘‘Tato mayaṃ avocumha, yadi deyyāsi nāyakaṃ;
3209为了照料我们,我们将尽心成就您们的所愿。
Upaṭṭhānāya amhākaṃ, sādhayissāma vo tato.
3210于是我们蒙受了恩许,奉国王之命来到此处;
‘‘Tato mayaṃ laddhavarā, bhūmipālena pesitā;
3211他放下武器,平定边境,随后再度回到他的身边。
Nikkhittasatthaṃ paccantaṃ, katvā punarupacca taṃ.
3212向导师——那位既是王亦是世间导师者——乞请随侍之后;
‘‘Yācitvā satthupaṭṭhānaṃ, rājānaṃ lokanāyakaṃ;
3213我们得遇这位牟尼中的英雄,尽形寿恭敬供养。
Munivīraṃ labhitvāna, yāvajīvaṃ yajimha taṃ.
3214珍贵的衣物,以及殊妙的美食;
‘‘Mahagghāni ca vatthāni, paṇītāni rasāni ca;
3215悦意的住所,以及有益的医药;
Senāsanāni rammāni, bhesajjāni hitāni ca.
3216如法获得后,供养牟尼与僧团;
‘‘Datvā sasaṅghamunino , dhammenuppāditāni no;
3217具戒者心怀悲悯,于修习专心致志。
Sīlavanto kāruṇikā, bhāvanāyuttamānasā.
3218以净信与慈心,奉事导师之后;
‘‘Saddhā paricaritvāna, mettacittena nāyakaṃ;
3219世间最上者般涅槃时,我们随力而行供养。
Nibbute tamhi lokagge, pūjaṃ katvā yathābalaṃ.
3220从那里死后,我们往生兜率天,得享无上妙乐。
‘‘Tato cutā santusitaṃ , gatā tattha mahāsukhaṃ;
3221我等皆已亲证,此供养佛陀之果报。
Anubhūtā mayaṃ sabbe, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
3222犹如幻师于戏场中,示现种种变幻。
‘‘Māyākāro yathā raṅge , dassesi vikatiṃ bahuṃ;
3223我如是流转于诸有,曾为毗提诃国王。
Tathā bhave bhamantohaṃ , videhādhipatī ahuṃ.
3224因古那杰喇的言语,心怀邪见之倾向;
‘‘Guṇāceḷassa vākyena, micchādiṭṭhigatāsayo;
3225因我女卢佳,登上地狱之道。
Narakaṃ maggamārūḷho, rucāya mama dhītuyā.
3226我曾未听从梵天那拉达的劝诫;
‘‘Ovādaṃ nādiyitvāna, brahmunā nāradenahaṃ;
3227长久流转于诸有之后,舍弃了邪恶的见解。
Bahudhā saṃsito santo, diṭṭhiṃ hitvāna pāpikaṃ.
3228“我以殊胜的方式,圆满十种业道;”
‘‘Pūrayitvā visesena, dasa kammapathānihaṃ;
3229我舍弃此身后,往生天界,犹如归返自己的殿堂。
Hitvāna dehamagamiṃ, saggaṃ sabhavanaṃ yathā.
3230于最后有中,我是梵族亲属;
‘‘Pacchime bhave sampatte, brahmabandhu ahosahaṃ;
3231在繁荣的波罗奈,生于婆罗门望族。
Bārāṇasiyaṃ phītāyaṃ, jāto vippamahākule.
3232畏惧死亡、疾病与衰老,深入大林;
‘‘Maccubyādhijarā bhīto, ogāhetvā mahāvanaṃ ;
3233寻觅涅槃之足迹,我在结发行者中游方;
Nibbānaṃ padamesanto, jaṭilesu paribbajiṃ.
3234那时,我的两位兄弟与我一同出家;
‘‘Tadā dve bhātaro mayhaṃ, pabbajiṃsu mayā saha;
3235我在伍卢韦喇建了一处静修林,便在那里安住。
Uruveḷāyaṃ māpetvā, assamaṃ nivasiṃ ahaṃ.
3236我姓迦叶,住在伍卢韦喇。
‘‘Kassapo nāma gottena, uruveḷanivāsiko ;
3237从此,人们便称我为‘伍卢韦喇迦叶’。
Tato me āsi paññatti, uruveḷakassapo iti.
3238我的兄弟住在河边,名为那地迦叶;
‘‘Nadīsakāse bhātā me, nadīkassapasavhayo;
3239因住处而得名,在伽耶城的是伽耶迦叶。
Āsī sakāsanāmena, gayāyaṃ gayākassapo.
3240最小的兄弟有二百随众,中间的兄弟有三百。
‘‘Dve satāni kaniṭṭhassa, tīṇi majjhassa bhātuno;
3241我的五百缺一弟子,全都是我的随从。
Mama pañca satānūnā, sissā sabbe mamānugā.
3242那时,佛陀来到我面前,为我显现种种,
‘‘Tadā upecca maṃ buddho, katvāna vividhāni me ;
3243世间最上者、调御丈夫,以神变将我调伏。
Pāṭihīrāni lokaggo, vinesi narasārathi.
3244我以千人为眷属,成为善来比丘;
‘‘Sahassaparivārena, ahosiṃ ehibhikkhuko;
3245我与他们一同证得阿拉汉果。
Teheva saha sabbehi, arahattamapāpuṇiṃ.
3246他们以及许多其他弟子亦围绕于我;
‘‘Te cevaññe ca bahavo, sissā maṃ parivārayuṃ;
3247我有能力教导,故被尊为仙人中的最胜者。
Sāsituñca samatthohaṃ, tato maṃ isisattamo.
3248于大众集会中,将我安立于此最胜之位;
‘‘Mahāparisabhāvasmiṃ , etadagge ṭhapesi maṃ;
3249啊!我对佛陀所造的善业,如今已获果报。
Aho buddhe kataṃ kāraṃ, saphalaṃ me ajāyatha.
3250我的烦恼已烧尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3251这真是我的善来……佛陀的教诫已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3252四无碍解……佛陀的教诫已成就。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3253具寿伍卢韦喇迦叶长老,如是宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uruveḷakassapo thero imā gāthāyo
3254如是说已。
Abhāsitthāti.
3255伍卢韦喇迦叶长老本事第八。
Uruveḷakassapattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ.
第九 罗陀长老本事
3257名为莲华上佛的胜者,是一切世间解的牟尼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
3258从今十万劫前,具眼者出现于世。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
3259教诫者、晓示者,一切有情的度脱者;
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
3260善巧说法的佛陀,救度了无数人众。
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
3261哀愍者、悲悯者,一切有情的利益者;
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
3262令一切前来的外道,皆安立于五戒之中。
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi.
3263“如是便无有混乱,亦无诸外道;”
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
3264由诸阿拉汉——得自在者、安住平等者而庄严。
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
3265那位大牟尼出现于世,具足五十八种宝。
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni;
3266身如纯金所成,具足三十二殊胜相。
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
3267寿命长达十万岁。
‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade;
3268他住世如此之久,度化了众多的众生。
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
3269那时,我住在汉沙瓦提,是通达咒文的婆罗门,
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo mantapāragū;
3270我前往那位人中最上者之处,听闻了法的开示。
Upecca taṃ naravaraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ.
3271大雄无畏,于大众中宣说;
‘‘Paññapentaṃ mahāvīraṃ, parisāsu visāradaṃ;
3272辩才比丘,调御者中第一。
Paṭibhāneyyakaṃ bhikkhuṃ, etadagge vināyakaṃ.
3273那时,我向世间导师与僧团作了供养;
‘‘Tadāhaṃ kāraṃ katvāna, sasaṅghe lokanāyake;
3274我以头面礼足之后,便祈愿那个地位。
Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānaṃ abhipatthayiṃ.
3275于是,世尊具足如纯金般的光辉,
‘‘Tato maṃ bhagavā āha, siṅgīnikkhasamappabho;
3276以令人愉悦、能除去烦恼垢秽的声音,对我说:
Sarena rajanīyena, kilesamalahārinā.
3277『愿你幸福长寿,愿你的誓愿悉皆成就;
‘‘‘Sukhī bhavassu dīghāyu, sijjhatu paṇidhī tava;
3278你为我及僧团所作的供养,至为广大。
Sasaṅghe me kataṃ kāraṃ, atīva vipulaṃ tayā.
3279『十万劫后,出生于乌迦卡族;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
3280他将以乔达摩为姓,成为世间的导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
3281他将是他法上的继承者,法所化生的嫡子,
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3282他名为罗陀,将成为导师的弟子。
Rādhoti nāmadheyyena, hessati satthu sāvako.
3283「释迦之子,人中最胜,于你的功德因缘心生欢喜,
‘‘‘Sa te hetuguṇe tuṭṭho, sakyaputto narāsabho ;
3284导师将授记你为应辩第一。」
Paṭibhāneyyakānaggaṃ, paññapessati nāyako’.
3285听闻此语后,他满怀欢喜,从那时起,尽此一生,
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
3286我以慈心侍奉,正念具足,以慧等持。
Mettacitto paricariṃ, sato paññāsamāhito.
3287以此善作之业,以及意愿与誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3288舍弃人身之后,我即往三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
3289我三百次,为天王;
‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
3290我五百次,作转轮王。
Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
3291地方王权广大,非数目所能计算;
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
3292我于一切时中安乐而住,这便是我所作业的果报。
Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā.
3293当最后有来临时,在那最殊胜的王舍城,
‘‘Pacchime bhave sampatte, giribbajapuruttame;
3294我出生在富足的婆罗门家族,却缺少衣被与座席。
Jāto vippakule niddhe, vikalacchādanāsane.
3295我曾施舍一勺之食,供养如是的舍利弗。
‘‘Kaṭacchubhikkhaṃ pādāsiṃ, sāriputtassa tādino;
3296当年老衰迈时,我前往那座园林。
Yadā jiṇṇo ca vuddho ca, tadārāmamupāgamiṃ.
3297我年老体衰、羸弱无力,众中无人令我出家;
‘‘Pabbajati na maṃ koci , jiṇṇadubbalathāmakaṃ;
3298因此我憔悴悲伤,面目黯淡,当时我陷于忧愁之中。
Tena dīno vivaṇṇaṅgo , soko cāsiṃ tadā ahaṃ.
3299具大悲者、大牟尼看见我后,便对我说:
‘‘Disvā mahākāruṇiko, mamamāha mahāmuni;
3300“你为何因儿子而忧愁痛苦?说出你心中所生的伤痛吧。”
‘Kimatthaṃ puttasokaṭṭo, brūhi te cittajaṃ rujaṃ’.
3301“英雄啊!我未能在您善说的教法中出家;
‘‘‘Pabbajjaṃ na labhe vīra, svākkhāte tava sāsane;
3302我因此悲伤困苦,导师,请您做我的皈依处。”
Tena sokena dīnosmi, saraṇaṃ hohi nāyaka’.
3303那时,最上牟尼召集诸比丘后,问道:
‘‘Tadā bhikkhū samānetvā, apucchi munisattamo;
3304“凡忆念此事者,请说。”
‘Imassa adhikāraṃ ye, saranti byāharantu te’.
3305舍利弗当时说道:'他的恩德,我至今忆念;
‘‘Sāriputto tadāvoca, ‘kāramassa sarāmahaṃ;
3306当我巡行乞食时,他曾施与我一把之食。'
Kaṭacchubhikkhaṃ dāpesi, piṇḍāya carato mama’.
3307『善哉!善哉!舍利弗,你实为知恩者;
‘‘‘Sādhu sādhu kataññūsi, sāriputta imaṃ tuvaṃ;
3308请度此年长的婆罗门出家,他必成殊胜良驹。』
Pabbājehi dijaṃ vuḍḍhaṃ, hessatājāniyo ayaṃ’.
3309「我于是得以出家,通过甘马语领受具足戒;
‘‘Tato alatthaṃ pabbajjaṃ, kammavācopasampadaṃ;
3310不久,我便证得了漏尽。
Na cireneva kālena, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ.
3311我恭敬地听闻牟尼之语,心生欢喜;
‘‘Sakkaccaṃ munino vākyaṃ, suṇāmi mudito yato;
3312“于是,胜者立我为辩才第一。”
Paṭibhāneyyakānaggaṃ, tato maṃ ṭhapayī jino.
3313“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3314“我的善来确实……(中略)……佛陀的教诫已经完成。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3315“四无碍解……(中略)……佛陀的教诫已经完成。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3316如是,具寿罗陀长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā rādho thero imā gāthāyo
3317已说。
Abhāsitthāti.
罗陀长老本事第九
10. 摩嘎拉迦长老本事
3320莲华上胜者,遍知一切世间的牟尼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
3321“于此后十万劫,具眼者出现于世。”
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
3322“善教诫者,善令知者,一切有情的济度者;”
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
3323说法善巧的佛陀,度脱了无数人众。
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
3324哀愍者、悲悯者,一切有情的利益者;
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
3325令所有来到的外道,安立于五戒。
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi.
3326如此则无混乱,亦无外道,
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
3327以众阿拉汉而为庄严,以诸自在之如是者。
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
3328大牟尼出现于世,具足五十八种宝,
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ , uggato so mahāmuni;
3329如净金般明耀,具足三十二种殊胜相。
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
3330寿命长达十万年;
‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;
3331他住世如此长久,度脱了无量人众。
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
3332「那时我在汉沙瓦提,住于某一家族;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, kule aññatare ahuṃ;
3333我终日为他人的事务操劳,毫无积蓄。
Parakammāyane yutto, natthi me kiñci saṃdhanaṃ.
3334我住在那地基已铺好的静修堂中,
‘‘Paṭikkamanasālāyaṃ, vasanto katabhūmiyaṃ;
3335我在那里燃起火,那火旺盛而猛烈,光焰转为黝黑。
Aggiṃ ujjālayiṃ tattha, daḷhaṃ kaṇhāsi sā hī.
3336那时,护佑者于大众中,作为四谛的宣说者,
‘‘Tadā parisatiṃ nātho, catusaccapakāsako;
3337称叹了那位身着粗衣的弟子。
Sāvakaṃ sampakittesi, lūkhacīvaradhārakaṃ.
3338他对如来的功德心生欢喜,礼敬如来之后,
‘‘Tassa tamhi guṇe tuṭṭho, paṇipacca tathāgataṃ;
3339我希求于持粗衣者中得最上之位。
Lūkhacīvaradhāraggaṃ, patthayiṃ ṭhānamuttamaṃ.
3340那时,世尊胜莲佛对弟子们说:
‘‘Tadā avoca bhagavā, sāvake padumuttaro;
3341你们看此人,身着粗衣,形体瘦削,
‘Passathetaṃ purisakaṃ, kucelaṃ tanudehakaṃ.
3342面容因喜悦而明净,具足信财;
‘‘‘Pītippasannavadanaṃ , saddhādhanasamanvitaṃ ;
3343身形挺拔,欢喜踊跃,不动不摇,如娑罗树般坚固。
Udaggatanujaṃ haṭṭhaṃ, acalaṃ sālapiṇḍitaṃ.
3344这位名叫真实军的比丘,渴仰那样的地位;
‘‘‘Eso pattheti taṃ ṭhānaṃ, saccasenassa bhikkhuno;
3345对于那位持粗衣者,我心倾慕他的德行。
Lūkhacīvaradhārissa, tassa vaṇṇasitāsayo .
3346听到这番话,他心生欢喜,以头面顶礼胜利者;
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, nipacca sirasā jinaṃ;
3347终其一生,于胜者教中行诸善业。
Yāvajīvaṃ subhaṃ kammaṃ, karitvā jinasāsane.
3348凭此善作之业,及思与愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3349我舍离人身已,便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ.
3350在退避堂中,我因焚烧地面之业,
‘‘Paṭikkamanasālāyaṃ, bhūmidāhakakammunā;
3351在地狱中历经整整一千年,我受尽烧灼之苦。
Samasahassaṃ niraye, adayhiṃ vedanāṭṭito.
3352以此业的残余之力,我在此后的五百世中,
‘‘Tena kammāvasesena, pañca jātisatānihaṃ;
3353曾得人身,生于良家,具足相好。
Manusso kulajo hutvā, jātiyā lakkhaṇaṅkito.
3354更经五百世,罹患麻风之疾。
‘‘Pañca jātisatāneva, kuṭṭharogasamappito;
3355我遭受了大苦,皆由彼业所感。
Mahādukkhaṃ anubhaviṃ, tassa kammassa vāhasā.
3356于此贤劫中,那位居于上位的名闻者;
‘‘Imasmiṃ bhaddake kappe, upariṭṭhaṃ yasassinaṃ;
3357我以清净心,以钵食行供养,令得满足;
Piṇḍapātena tappesiṃ, pasannamānaso ahaṃ.
3358以彼殊胜之业,与思愿及誓愿;
‘‘Tena kammavisesena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3359舍弃人的身体之后,我往生至三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
3360到了最后一生,我出生于刹帝利家族;
‘‘Pacchime bhave sampatte, ajāyiṃ khattiye kule;
3361父亲去世之后,我登上了大位。
Pituno accayenāhaṃ, mahārajjasamappito.
3362我为麻风病所困,不得喜乐,不得安乐;
‘‘Kuṭṭharogādhibhūtohaṃ, na ratiṃ na sukhaṃ labhe;
3363既知王国之乐为虚妄,我由此名为摩嘎王。
Moghaṃ rajjaṃ sukhaṃ yasmā, mogharājā tato ahaṃ.
3364见到身体的过患后,我出家而为无家者;
‘‘Kāyassa dosaṃ disvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
3365我来到婆瓦利婆罗门座下,成为他的弟子。
Bāvarissa dijaggassa, sissattaṃ ajjhupāgamiṃ.
3366在众多随从的围绕下,我前去亲近人中导师;
‘‘Mahatā parivārena, upecca naranāyakaṃ;
3367我向那位降伏论敌的勇者,请问了深细的问题。
Apucchiṃ nipuṇaṃ pañhaṃ, taṃ vīraṃ vādisūdanaṃ.
3368此世、他世、梵天界与诸天界;
‘‘‘Ayaṃ loko paro loko, brahmaloko sadevako;
3369我不了知那享有盛名的乔达摩的见解。
Diṭṭhiṃ no nābhijānāmi, gotamassa yasassino.
3370“我以疑问而来,来到这见解如此殊胜者处;”
‘‘‘Evābhikkantadassāviṃ , atthi pañhena āgamaṃ;
3371“观察世间,应如何观,死王便不能见?”
Kathaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati’.
3372摩伽罗阇,你当以空观照世间,恒持正念;
‘‘‘Suññato lokaṃ avekkhassu, mogharāja sadā sato;
3373拔除我见,便能度越死亡。
Attānudiṭṭhiṃ uhacca, evaṃ maccutaro siyā.
3374如此观察世间者,死王便不得见。
‘‘‘Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati’;
3375那医治一切病的佛陀,如是告诉我。
Iti maṃ abhaṇi buddho, sabbarogatikicchako.
3376偈颂一结束,便除去了须发。
‘‘Saha gāthāvasānena, kesamassuvivajjito;
3377身着袈裟衣,我成为比丘,如是阿拉汉。
Kāsāvavatthavasano, āsiṃ bhikkhu tathārahā.
3378为病所逼,我不曾住在僧团住处。
‘‘Saṅghikesu vihāresu, na vasiṃ rogapīḷito;
3379‘勿令住处毁损’,我为风病所逼。
Mā vihāro padussīti, vātarogehi pīḷito .
3380从垃圾堆、墓地和路旁捡拾而来;
‘‘Saṅkārakūṭā āhitvā, susānā rathikāhi ca;
3381然后缝成桑喀帝,我便穿着这件粗陋衣。
Tato saṅghāṭiṃ karitvā, dhārayiṃ lūkhacīvaraṃ.
3382大医王——那位导师,对我此般德行心生欢喜;
‘‘Mahābhisakko tasmiṃ me, guṇe tuṭṭho vināyako;
3383于持粗陋衣者中,世尊将我安立为第一。
Lūkhacīvaradhārīnaṃ, etadagge ṭhapesi maṃ.
3384福德与罪业已灭尽,远离一切疾病;
‘‘Puññapāpaparikkhīṇo, sabbarogavivajjito;
3385犹如火焰无有执取,我将无漏而般涅槃。
Sikhīva anupādāno, nibbāyissamanāsavo.
3386我的烦恼已烧尽……(中略)……我无漏而住。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3387“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3388“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3389尊者摩嘎拉迦长老这样诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mogharājā thero imā gāthāyo
3390诵毕。
Abhāsitthāti.
摩嘎拉迦长老本事 第十
迦旃延品 第五十四
3393其摄颂曰:
Tassuddānaṃ –
3394迦旃延长老、瓦咖离长老、摩诃劫宾那长老。
Kaccāno vakkalī thero, mahākappinasavhayo;
3395达波与库马拉那马,婆醯、瞿低迦、瓦西。
Dabbo kumāranāmo ca, bāhiyo koṭṭhiko vasī.
3396优楼频螺迦叶、罗陀,以及贤智的摩伽罗阇;
Uruveḷakassapo rādho, mogharājā ca paṇḍito;
3397此中有三百偈颂,与六十二偈合为一集。
Tīṇi gāthāsatānettha, bāsaṭṭhi ceva piṇḍitā.
第五十五品 跋地亚品
第一 矮小跋地亚长老本事
3400“名唤莲华上之胜者,于一切法中具眼,
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
3401距今十万劫前,导师出现于世间。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
3402那时,我在汉沙瓦提城,身为大富长者之子,
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, seṭṭhiputto mahaddhano;
3403徒步漫行,我来到了僧园。
Jaṅghāvihāraṃ vicaraṃ, saṅghārāmaṃ agacchahaṃ.
3404那时,世间之光、导师宣说了法。
‘‘Tadā so lokapajjoto, dhammaṃ desesi nāyako;
3405他赞叹了妙音声闻中的最上弟子。
Mañjussarānaṃ pavaraṃ, sāvakaṃ abhikittayi.
3406闻已,心生欢喜,便向大仙人作供养。
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, kāraṃ katvā mahesino;
3407顶礼导师双足之后,我祈愿证得那个境地。
Vanditvā satthuno pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
3408“那时,佛陀——那位导师于僧团中宣说:”
‘‘Tadā buddho viyākāsi, saṅghamajjhe vināyako;
3409“‘未来世中,你将得偿这个心愿。’”
‘Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ.
3410「『十万劫之后,将有一位生于甘蔗族者;」
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
3411「姓乔达摩,当为世间之师。」
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
3412「『彼法的继承者,法的真正所生之子;」
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3413“他名为跋地亚,将成为导师的弟子。”
Bhaddiyo nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
3414“以此善作之业,以及思愿与誓愿;”
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3415“我舍弃人身之后,即往生三十三天。”
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
3416九十二劫前,富沙导师出现于世;
‘‘Dvenavute ito kappe, phusso uppajji nāyako;
3417难近、难胜,一切世间最上的胜者。
Durāsado duppasaho, sabbalokuttamo jino.
3418具足德行,高大、正直,具大威力;
‘‘Caraṇena ca sampanno, brahā uju patāpavā;
3419他饶益一切众生,度脱众多众生出离束缚。
Hitesī sabbasattānaṃ , bahuṃ mocesi bandhanā.
3420在他的难达拉马林中,我曾是一只富沙杜鹃。
‘‘Nandārāmavane tassa, ahosiṃ phussakokilo ;
3421在香殿近旁,我安住于芒果树上。
Gandhakuṭisamāsanne, ambarukkhe vasāmahaṃ.
3422那时,见彼应供最胜者,正为托钵行;
‘‘Tadā piṇḍāya gacchantaṃ, dakkhiṇeyyaṃ jinuttamaṃ;
3423见已心净信,我以柔和之音鸣唱;
Disvā cittaṃ pasādetvā, mañjunābhinikūjahaṃ .
3424“那时,我往王苑,见彼善熟金色芒果;”
‘‘Rājuyyānaṃ tadā gantvā, supakkaṃ kanakattacaṃ;
3425“我取了芒果食团,供养正自觉者。”
Ambapiṇḍaṃ gahetvāna, sambuddhassopanāmayiṃ.
3426“那时,大悲的胜者了知我的心意,”
‘‘Tadā me cittamaññāya, mahākāruṇiko jino;
3427“导师从侍者手中,接过钵来。”
Upaṭṭhākassa hatthato, pattaṃ paggaṇhi nāyako.
3428“我怀欢喜心,以芒果团供养大牟尼;”
‘‘Adāsiṃ haṭṭhacittohaṃ , ambapiṇḍaṃ mahāmune;
3429“将芒果团放入钵中后,合掌柔和而礼敬。”
Patte pakkhippa pakkhehi, pañjaliṃ katvāna mañjunā.
3430“以那可爱、悦耳、优美的音声,”
‘‘Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā;
3431“为了供养佛陀而降下雨水,我前往那里,卧于蓝色睡莲。”
Vassanto buddhapūjatthaṃ, nīḷaṃ gantvā nipajjahaṃ.
3432那时我心怀喜悦,对佛陀的爱遍满心意;
‘‘Tadā muditacittaṃ maṃ, buddhapemagatāsayaṃ;
3433雌鹰飞来,恶意杀害了我。
Sakuṇagghi upāgantvā, ghātayī duṭṭhamānaso.
3434从彼处命终后,我生于兜率天,享受殊胜妙乐;
‘‘Tato cutohaṃ tusite, anubhotvā mahāsukhaṃ;
3435由那业力的驱使,我来到人趣。
Manussayonimāgacchiṃ, tassa kammassa vāhasā.
3436于此贤劫中,这位梵族亲眷、大名闻者;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
3437族姓迦叶,生为说法者中最胜。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
3438他辉耀教法,摧伏外道;
‘‘Sāsanaṃ jotayitvā so, abhibhuyya kutitthiye;
3439调伏可调者已,与声闻众俱入涅槃。
Vinayitvāna veneyye, nibbuto so sasāvako.
3440“当世间之顶般涅槃时,众多净信的人们;”
‘‘Nibbute tamhi lokagge, pasannā janatā bahū;
3441“为供养佛陀,为导师建造塔。”
Pūjanatthāya buddhassa, thūpaṃ kubbanti satthuno.
3442七由旬高的塔,以七宝庄严;
‘‘‘Sattayojanikaṃ thūpaṃ, sattaratanabhūsitaṃ;
3443“我们当为大仙兴建”,他们这样商议。
Karissāma mahesissa’, iccevaṃ mantayanti te.
3444“那时,我为迦尸王琪琪诺的军队统帅;”
‘‘Kikino kāsirājassa, tadā senāya nāyako;
3445“我为无量者的塔指示了尺度。”
Hutvāhaṃ appamāṇassa, pamāṇaṃ cetiye vadiṃ.
3446“那时,他们依循我的话语,建起一由旬高的塔;”
‘‘Tadā te mama vākyena, cetiyaṃ yojanuggataṃ;
3447“为人中雄者建造,以种种珍宝庄严。”
Akaṃsu naravīrassa, nānāratanabhūsitaṃ.
3448凭彼善行之业,与誓愿之力,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3449舍弃人身之后,我即往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
3450如今在这最后有中,我出生于长者家;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto seṭṭhikule ahaṃ;
3451在那殊胜的舍卫城中,富裕、繁荣、财宝丰足。
Sāvatthiyaṃ puravare, iddhe phīte mahaddhane.
3452在城门入口处见到善逝,心中惊奇;
‘‘Purappavese sugataṃ, disvā vimhitamānaso;
3453出家之后不久,我便证得了阿拉汉果。
Pabbajitvāna na ciraṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
3454我所造塔的量度,以此业故;
‘‘Cetiyassa pamāṇaṃ yaṃ, akariṃ tena kammunā;
3455「我身形矮小,生来应受人轻蔑。」
Lakuṇḍakasarīrohaṃ, jāto paribhavāraho.
3456「我以妙音,礼敬最胜的仙人;
‘‘Sarena madhurenāhaṃ, pūjitvā isisattamaṃ;
3457我于诸妙音比丘中,达到最上首位。
Mañjussarānaṃ bhikkhūnaṃ, aggattamanupāpuṇiṃ.
3458以对佛陀的果施,与随念功德;
‘‘Phaladānena buddhassa, guṇānussaraṇena ca;
3459我具足沙门果,无漏而住。
Sāmaññaphalasampanno, viharāmi anāsavo.
3460我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
3461如龙象断除系缚,我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
3462诚然,我于最胜佛陀座前,得蒙“善来”摄受。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
3463三明已证,佛陀的教诫已成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3464四无碍解,及此八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
3465六神通已作证,佛陀的教诫已完成。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3466如是,具寿腊昆德跋地亚长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā lakuṇḍabhaddiyo thero imā gāthāyo
3467如是已说。
Abhāsitthāti.
腊昆德跋地亚长老本事第一
2. 康卡雷瓦德长老本事
3470名为莲华上佛的胜利者,于一切法中具足法眼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
3471自此十万劫中,导师出现于世。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
3472狮颊、梵音,声如鹅鼓;
‘‘Sīhahanu brahmagiro, haṃsadundubhinissano ;
3473龙象之步,日月之光。
Nāgavikkantagamano, candasūrādikappabho.
3474大智者、大雄者,大禅那者、大力者;
‘‘Mahāmatī mahāvīro, mahājhāyī mahābalo ;
3475大悲者、依怙主,大黑暗的破除者。
Mahākāruṇiko nātho, mahātamapanūdano .
3476彼三界无上者,于某时调伏众多应调伏者;
‘‘Sa kadāci tilokaggo, veneyyaṃ vinayaṃ bahuṃ ;
3477正自觉者、牟尼,了知众生意乐,宣说法义。
Dhammaṃ desesi sambuddho, sattāsayavidū muni.
3478禅修者、乐于禅那的勇者,寂静安然,无有浊染,
‘‘Jhāyiṃ jhānarataṃ vīraṃ, upasantaṃ anāvilaṃ;
3479在大众中称赞时,胜利者令众人心生欢喜。
Vaṇṇayanto parisatiṃ, tosesi janataṃ jino.
3480「那时我在汉沙瓦提,是通达吠陀彼岸的婆罗门;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo vedapāragū;
3481听闻正法之后,我心生欢喜,便渴慕那个果位。
Dhammaṃ sutvāna mudito, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
3482「那时,胜利者、调御者便在僧团之中授记:
‘‘Tadā jino viyākāsi, saṅghamajjhe vināyako;
3483梵天,你当欢喜,你必将得偿所愿。
‘Mudito hohi tvaṃ brahme, lacchase taṃ manorathaṃ.
3484十万劫之后,将出生于乌迦卡族;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
3485姓乔达摩,将作世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
3486「『他是法的继承者,法所生的亲子;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3487名为勒瓦德,将是导师的弟子』。
Revato nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
3488以那善作的业,与思、誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3489舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
3490在最后有中,如今我生于库利城;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātohaṃ koliye pure;
3491生于富足、兴盛、有大财富的刹帝利家族。
Khattiye kulasampanne, iddhe phīte mahaddhane.
3492当佛陀在迦毗罗卫宣说正法之时,
‘‘Yadā kapilavatthusmiṃ, buddho dhammamadesayi;
3493我心于善逝生起净信,出家而为无家者。
Tadā pasanno sugate, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
3494我曾有许多疑惑,于劫与非劫,于在在处处;
‘‘Kaṅkhā me bahulā āsi, kappākappe tahiṃ tahiṃ;
3495佛陀宣说最上法后,灭除彼一切。
Sabbaṃ taṃ vinayī buddho, desetvā dhammamuttamaṃ.
3496从彼时起,我已超越轮回,常乐住于禅那乐;
‘‘Tatohaṃ tiṇṇasaṃsāro, sadā jhānasukhe rato;
3497那时佛陀安住,见我后而说此语。
Viharāmi tadā buddho, maṃ disvā etadabravi.
3498任何疑惑——无论是在此处还是他界,是自所觉知还是他所觉知;
‘‘‘Yā kāci kaṅkhā idha vā huraṃ vā, sakavediyā vā paravediyā vā;
3499“那些禅修者,热忱精勤、行于梵行,能断舍这所有的疑惑。”
Ye jhāyino tā pajahanti sabbā, ātāpino brahmacariyaṃ carantā’.
3500“百千劫前所造之业,今于此处为我显现其果报;”
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
3501“犹如善得解脱之箭,我烧尽了所有的烦恼。”
Sumutto saravegova kilese jhāpayiṃ mama.
3502“那时,佛陀——世间边尽者、牟尼,见到乐于禅那者;”
‘‘Tato jhānarataṃ disvā, buddho lokantagū muni;
3503“大智者将其安立为禅修比丘中的第一。”
Jhāyīnaṃ bhikkhūnaṃ aggo, paññāpeti mahāmati.
3504“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3505“善来,于我确是……(中略)……成就了佛陀的教说。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3506“四无碍解……(中略)……成就了佛陀的教说。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3507如是,具寿康卡雷瓦德长老诵说了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaṅkhārevato thero imā gāthāyo
3508“如是说已。”
Abhāsitthāti.
康卡雷瓦德长老本事·第二
3. 西瓦利长老本事
3511名为莲华上佛的胜者,于一切法具眼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
3512自此十万劫前,彼导师出现于世;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
3513彼之戒行无可计量,定如金刚;
‘‘Sīlaṃ tassa asaṅkheyyaṃ, samādhi vajirūpamo;
3514其智无可称量,解脱无与伦比。
Asaṅkheyyaṃ ñāṇavaraṃ, vimutti ca anopamā.
3515在人、天、那伽与梵天的集会中;
‘‘Manujāmaranāgānaṃ, brahmānañca samāgame;
3516沙门婆罗门云集之处,导师宣说正法。
Samaṇabrāhmaṇākiṇṇe, dhammaṃ desesi nāyako.
3517“具足弟子、大利益者,具足福德、持光明者;”
‘‘Sasāvakaṃ mahālābhiṃ, puññavantaṃ jutindharaṃ;
3518他于众中无畏,被安立为第一位。
Ṭhapesi etadaggamhi, parisāsu visārado.
3519那时,我是刹帝利,居于汉萨城;
‘‘Tadāhaṃ khattiyo āsiṃ, nagare haṃsasavhaye;
3520听闻胜者如是教言,又闻弟子众多功德;
Sutvā jinassa taṃ vākyaṃ, sāvakassa guṇaṃ bahuṃ.
3521我以七日为请,供养世尊与僧众;
‘‘Nimantayitvā sattāhaṃ, bhojayitvā sasāvakaṃ;
3522广作大布施已,便祈愿彼殊胜之地位。
Mahādānaṃ daditvāna, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
3523那时,人中最上者见我俯首礼足;
‘‘Tadā maṃ vinataṃ pāde, disvāna purisāsabho;
3524这位大雄便以雄浑之声,说出此语:
Sarena mahatā vīro , idaṃ vacanamabravi.
3525那时,大众渴望听闻胜者的教言;
‘‘‘Tato jinassa vacanaṃ, sotukāmā mahājanā;
3526诸天、阿修罗、乾闼婆,以及有大神通的梵天。
Devadānavagandhabbā, brahmāno ca mahiddhikā’.
3527沙门与婆罗门,合掌礼敬:
‘‘Samaṇabrāhmaṇā ceva, namassiṃsu katañjalī;
3528“礼敬您,人中上者!礼敬您,人中至上者!”
‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama.
3529刹帝利已行大布施,七日之施,已施与您等;
‘‘‘Khattiyena mahādānaṃ, dinnaṃ sattāhikampi vo ;
3530我们愿闻其果报,请您宣说,大牟尼!
Sotukāmā phalaṃ tassa, byākarohi mahāmune’.
3531于是世尊说道:“请听我说:
‘‘Tato avoca bhagavā, ‘suṇātha mama bhāsitaṃ;
3532安立于无量的佛与僧团中。
Appameyyamhi buddhamhi, sasaṅghamhi patiṭṭhitā .
3533那一份布施,谁能说尽它的果报?它确实有着无可计量的果报。
‘‘‘Dakkhiṇā tāya ko vattā, appameyyaphalā hi sā;
3534纵使是一位拥有巨大财富的人,他也会希求那无上的境界。
Api ce sa mahābhogo, ṭhānaṃ pattheti uttamaṃ.
3535就像比丘善现,他是广大利养的获得者;
‘‘‘Lābhī vipulalābhānaṃ, yathā bhikkhu sudassano;
3536“愿我也能如此成就”,你将于未来获得它。
Tathāhampi bhaveyyanti, lacchase taṃ anāgate.
3537百千劫后,生于甘蔗族,
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
3538姓乔达摩,将成为世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
3539于他的法中是继承者,由法所生的亲生子,
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3540名为西瓦利,将成为导师的弟子。
Sīvali nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
3541“以那善所作的业,与意愿和誓愿之力,”
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3542舍离人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ.
3543九十一劫前,世间导师毗婆尸,
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī lokanāyako;
3544具足妙相、洞察一切法者出现。
Uppajji cārudassano, sabbadhammavipassako.
3545那时,我住在班度马帝,为某一家族的一员。
‘‘Tadāhaṃ bandhumatiyaṃ, kulassaññatarassa ca;
3546受人爱戴,备受信赖,我勤勉于种种事业。
Dayito passito ceva, āsiṃ kammantavāvaṭo .
3547那时,有一群人,为毗婆尸大仙人
‘‘Tadā aññataro pūgo, vipassissa mahesino;
3548他们举办了那次供养,场面盛大,极负盛名。
Parivesaṃ akārayi, mahantamativissutaṃ.
3549当大布施圆满后,他们便施与嚼食、含咽食等物,
‘‘Niṭṭhite ca mahādāne, daduṃ khajjakasañhitaṃ;
3550新鲜的乳酪与蜂蜜,他们四处寻求,却遍寻不得。
Navaṃ dadhiṃ madhuñceva, vicinaṃ neva addasuṃ.
3551那时我取了那新鲜的酸奶与蜂蜜;
‘‘Tadāhaṃ taṃ gahetvāna, navaṃ dadhiṃ madhumpi ca;
3552我前往业主家,正在寻找我的人看见了我。
Kammassāmigharaṃ gacchiṃ, tamesantā mamaddasuṃ.
3553纵使付出一千,他们也未能得到那两样东西;
‘‘Sahassamapi datvāna, nālabhiṃsu ca taṃ dvayaṃ;
3554那时,我这样思惟:‘这绝非等闲之事。’
Tatohaṃ evaṃ cintesiṃ, ‘netaṃ hessati orakaṃ.
3555「『正如这些人全都恭敬如来,
‘‘‘Yathā ime janā sabbe, sakkaronti tathāgataṃ;
3556我亦将向世间导师与僧团献上供养。』」
Ahampi kāraṃ kassāmi, sasaṅghe lokanāyake’.
3557当时,我这样思惟后,便将乳酪和蜂蜜一起,
‘‘Tadāhamevaṃ cintetvā, dadhiṃ madhuñca ekato;
3558揉和均匀,供养了世间导师与僧团。
Madditvā lokanāthassa, sasaṅghassa adāsahaṃ.
3559以此善行之业,以及愿心与誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3560舍离人身之后,我前往三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
3561后来,我在波罗奈成为名声远扬的国王;
‘‘Punāhaṃ bārāṇasiyaṃ, rājā hutvā mahāyaso;
3562当时我怨恨沙都咖,便下令关闭城门。
Sattukassa tadā duṭṭho, dvārarodhamakārayiṃ.
3563那时,众苦行者被阻留,一昼夜间得守护;
‘‘Tadā tapassino ruddhā, ekāhaṃ rakkhitā ahuṃ;
3564由此业之果报,我深堕于地狱。
Tato tassa vipākena, pāpatiṃ nirayaṃ bhusaṃ.
3565今于最后有,我生在骨力城。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātohaṃ koliye pure;
3566我的母亲是苏波婆沙,父亲是离车族的大离吒毗。
Suppavāsā ca me mātā, mahāli licchavī pitā.
3567凭藉刹帝利的福德业,以及阻门之业的力量;
‘‘Khattiye puññakammena, dvārarodhassa vāhasā;
3568我在母胎中整整住了七年,受尽痛苦。
Satta vassāni nivasiṃ, mātukucchimhi dukkhito.
3569我在门口迷惘了整整七日,遭受着极大的苦痛;
‘‘Sattāhaṃ dvāramūḷhohaṃ, mahādukkhasamappito;
3570我的母亲因应允了此事,竟陷入这般极度的痛苦。
Mātā me chandadānena, evaṃ āsi sudukkhitā.
3571我安稳地出家,蒙受佛陀的悲悯;
‘‘Suvatthitohaṃ nikkhanto, buddhena anukampito;
3572就在诞生之日,我便出家,成为无家者。
Nikkhantadivaseyeva, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
3573舍利弗是我的亲教师,目犍连有大神通;
‘‘Upajjhā sāriputto me, moggallāno mahiddhiko;
3574“当为我剃落须发时,大智者教诫了我。”
Kese oropayanto me, anusāsi mahāmati.
3575“于发丝剪断之际,我证得阿拉汉果;”
‘‘Kesesu chijjamānesu, arahattamapāpuṇiṃ;
3576“天众、龙众与人众,皆供养我所需资具。”
Devā nāgā manussā ca, paccaye upanenti me.
3577莲华上怙主,及毗婆尸导师;
‘‘Padumuttaranāthañca, vipassiñca vināyakaṃ;
3578我满怀欢喜,以诸资具特别供养他们。
Yaṃ pūjayiṃ pamudito, paccayehi visesato.
3579由此,以彼诸业之殊胜,我得广大最上之利养;
‘‘Tato tesaṃ visesena, kammānaṃ vipuluttamaṃ;
3580我于一切处——林间、村中、水中、陆地——皆获得利养。
Lābhaṃ labhāmi sabbattha, vane gāme jale thale.
3581“当导师为见勒瓦答而前往之时;”
‘‘Revataṃ dassanatthāya, yadā yāti vināyako;
3582世间最上导师,与三万比丘众一同。
Tiṃsabhikkhusahassehi, saha lokagganāyako.
3583那时,大智者,为了我的利益,以诸天所供奉之物,
‘‘Tadā devopaṇītehi, mamatthāya mahāmati;
3584大雄、世间导师与僧团一同受用资具。
Paccayehi mahāvīro, sasaṅgho lokanāyako.
3585「我承事佛陀;他前往后见到了离婆多;
‘‘Upaṭṭhito mayā buddho, gantvā revatamaddasa;
3586从那里前往祇园,他将我安立于此第一位。
Tato jetavanaṃ gantvā, etadagge ṭhapesi maṃ.
3587“诸比丘,在我的弟子中,西瓦利是得利养者中的第一。”
‘‘‘Lābhīnaṃ sīvali aggo, mama sissesu bhikkhavo’;
3588利益一切世间的导师,在众会中赞扬我。
Sabbalokahito satthā, kittayī parisāsu maṃ.
3589我的烦恼已被烧尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3590“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3591“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3592具寿西瓦利长老如是诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sīvalithero imā gāthāyo
3593已诵讫。
Abhāsitthāti.
3594西瓦利长老本事竟 第三。
Sīvalittherassāpadānaṃ tatiyaṃ.
鹏耆舍长老本事
3596名为莲华上佛的胜利者,于一切法中具足法眼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
3597十万劫前,导师出现于世。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
3598犹如大海之波浪,宛若虚空之星辰。
‘‘Yathāpi sāgare ūmi, gagane viya tārakā;
3599如是,他的教说,为诸阿拉汉所庄严。
Evaṃ pāvacanaṃ tassa, arahantehi cittitaṃ.
3600“为诸天、阿修罗、龙众与人类所尊崇;”
‘‘Sadevāsuranāgehi, manujehi purakkhato;
3601在沙门婆罗门聚集的群众中,胜利者中最胜者。
Samaṇabrāhmaṇākiṇṇe, janamajjhe jinuttamo.
3602以光辉令人欢喜,胜利者抵达了世间边际;
‘‘Pabhāhi anurañjanto, loke lokantagū jino;
3603他以言语令应调伏者的莲花觉醒。
Vacanena vibodhento, veneyyapadumāni so.
3604具足四无畏,人中最上者;
‘‘Vesārajjehi sampanno, catūhi purisuttamo;
3605已断除恐惧与怯弱,已达安稳,无所畏惧。
Pahīnabhayasārajjo, khemappatto visārado.
3606如牛王般最胜之地位,及圆满之佛地;
‘‘Āsabhaṃ pavaraṃ ṭhānaṃ, buddhabhūmiñca kevalaṃ;
3607世间最上者宣称,无有任何责难者。
Paṭijānāti lokaggo, natthi sañcodako kvaci.
3608那位如是者,作无畏的狮子吼;
‘‘Sīhanādamasambhītaṃ, nadato tassa tādino;
3609天、人、梵天,皆无能反驳者。
Devo naro vā brahmā vā, paṭivattā na vijjati.
3610宣说最胜法,度脱诸天世间;
‘‘Desento pavaraṃ dhammaṃ, santārento sadevakaṃ;
3611他转动法轮,于大众中无所畏惧。
Dhammacakkaṃ pavatteti, parisāsu visārado.
3612辩才无碍者中最上,于弟子中善受称誉者;
‘‘Paṭibhānavataṃ aggaṃ, sāvakaṃ sādhusammataṃ;
3613赞叹了诸多功德之后,将他安立于此最胜之位。
Guṇaṃ bahuṃ pakittetvā, etadagge ṭhapesi taṃ.
3614那时,我于汉沙瓦提,是一位备受称誉的婆罗门;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo sādhusammato;
3615生而通达一切吠陀,名为瓦基萨,能摧伏一切论师;
Sabbavedavidū jāto, vāgīso vādisūdano.
3616亲近彼大雄之后,我听闻了正法的宣说;
‘‘Upecca taṃ mahāvīraṃ, sutvāhaṃ dhammadesanaṃ;
3617我获得了殊胜的喜悦,喜乐于声闻的功德。
Pītivaraṃ paṭilabhiṃ, sāvakassa guṇe rato.
3618邀请了善逝——世间的欢喜者——及其僧团;
‘‘Nimantetvāva sugataṃ, sasaṅghaṃ lokanandanaṃ;
3619我供养饮食七日,那时,又以衣物覆盖(布施)。
Sattāhaṃ bhojayitvāhaṃ, dussehacchādayiṃ tadā.
3620以头面礼足,合掌恭敬;
‘‘Nipacca sirasā pāde, katokāso katañjalī;
3621欢喜地立于一旁,我赞叹最胜者。
Ekamantaṃ ṭhito haṭṭho, santhaviṃ jinamuttamaṃ.
3622“礼敬您,降伏论敌者;礼敬您,仙人中最胜者;”
‘‘‘Namo te vādimaddana , namo te isisattama ;
3623礼敬您,一切世间的最上者;礼敬您,无畏的施与者。
Namo te sabbalokagga, namo te abhayaṅkara.
3624“礼敬您,摧伏魔者;礼敬您,破除邪见者;”
‘‘‘Namo te māramathana , namo te diṭṭhisūdana;
3625礼敬您,寂静安乐的赐予者;礼敬您,作皈依处者。
Namo te santisukhada, namo te saraṇaṅkara.
3626您是无依者的依怙,是怖畏者的无畏施与者;
‘‘‘Anāthānaṃ bhavaṃ nātho, bhītānaṃ abhayappado;
3627是寂静者的安歇处,是求皈依者的皈依处。
Vissāmabhūmi santānaṃ, saraṇaṃ saraṇesinaṃ’.
3628以如是等语赞叹具大功德的正自觉者后,
‘‘Evamādīhi sambuddhaṃ, santhavitvā mahāguṇaṃ;
3629我对那位善辩无碍的比丘说:‘我将证得所应证得的归趣。’
Avocaṃ vādisūdassa , gatiṃ pappomi bhikkhuno.
3630那时,具有无碍辩才的世尊如此说道:
‘‘Tadā avoca bhagavā, anantapaṭibhānavā;
3631‘那位曾以七日供养佛陀与僧众者,
‘Yo so buddhaṃ abhojesi, sattāhaṃ sahasāvakaṃ.
3632合掌恭敬,欢喜称扬我之功德;
‘‘‘Guṇañca me pakittesi, pasanno sehi pāṇibhi;
3633这是那位摧伏论敌的比丘所期求的果位。
Eso patthayate ṭhānaṃ, vādisūdassa bhikkhuno.
3634“于未来世,你当满此心愿;
‘‘‘Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ;
3635历经诸多天、人的殊胜成就;
Devamānusasampattiṃ, anubhotvā anappakaṃ.
3636于百千劫后,从甘蔗族而生;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
3637姓乔达摩,于此世间成为人天导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
3638是他的法嗣,真正的亲子,由法所化,
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3639名为鹏耆舍,他将成为导师的弟子。」
Vaṅgīso nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
3640听罢此言,我心欢喜,从此终生侍奉胜者;
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
3641我怀着慈心,以诸资具供养如来。
Paccayehi upaṭṭhāsiṃ, mettacitto tathāgataṃ.
3642以此善作之业,以及愿求与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3643舍弃了人身之后,我便往生兜率天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tusitaṃ agamāsahaṃ.
3644我在最后有中,出生于婆罗门族;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto vippakule ahaṃ;
3645我再次出生后,年满七岁。
Paccājāto yadā āsiṃ, jātiyā sattavassiko.
3646生来通达一切吠陀,精通论辩之学;
‘‘Sabbavedavidū jāto, vādasatthavisārado;
3647辩才之主,语辞善巧,摧伏他论者。
Vādissaro cittakathī, paravādappamaddano.
3648生于瓦嘎,故称鹏耆舍;或为语言之主;
‘‘Vaṅge jātoti vaṅgīso, vacane issaroti vā;
3649“鹏耆舍”是我的名字,为世间所共许。
Vaṅgīso iti me nāmaṃ, abhavī lokasammataṃ.
3650当我具足智慧,正值青年初期;
‘‘Yadāhaṃ viññutaṃ patto, ṭhito paṭhamayobbane;
3651那时,在可爱的王舍城,我见到了舍利弗。
Tadā rājagahe ramme, sāriputtamahaddasaṃ .
3652第二十五诵品。
Pañcavīsatimaṃ bhāṇavāraṃ.
3653我见他为乞食而行,手持钵盂,善自守护,
‘‘Piṇḍāya vicarantaṃ taṃ, pattapāṇiṃ susaṃvutaṃ;
3654目不游移,言语有节,垂视一轭之地。
Alolakkhiṃ mitabhāṇiṃ, yugamattaṃ nidakkhitaṃ .
3655见后心生惊异,便说了合于我心意的话:
‘‘Taṃ disvā vimhito hutvā, avocaṃ mamanucchavaṃ ;
3656我吟诵的偈颂,犹如堆满的咖尼咖拉花般绚烂。
Kaṇikāraṃva nicitaṃ , cittaṃ gāthāpadaṃ ahaṃ.
3657他向我宣说了导师——正自觉者、世间之导者;
‘‘Ācikkhi so me satthāraṃ, sambuddhaṃ lokanāyakaṃ;
3658那时,那位智者、勇者,为我宣说了更殊胜的法。
Tadā so paṇḍito vīro, uttariṃ samavoca me.
3659宣说了与离欲相应的言语,成就了难见难至的最上之事;
‘‘Virāgasaṃhitaṃ vākyaṃ, katvā duddasamuttamaṃ;
3660他以善巧的辩才,令那位如来心生满足。
Vicittapaṭibhānehi, tosito tena tādinā.
3661我稽首顶礼他的双足后,他对我说:‘请许我出家。’
‘‘Nipacca sirasā pāde, ‘pabbājehī’ti maṃ bravi;
3662于是,那位大慧者便领我去见佛陀中最胜者。
Tato maṃ sa mahāpañño, buddhaseṭṭhamupānayi.
3663我以头面顶礼双足,退坐于导师近旁;
‘‘Nipacca sirasā pāde, nisīdiṃ satthu santike;
3664说者中最胜者对在我说:‘鹏耆舍,你可了知?’
Mamāha vadataṃ seṭṭho, kacci vaṅgīsa jānāsi .
3665“是何技艺?”我对他说,“此艺我知。”我如是说;
‘‘Kiñci sippanti tassāhaṃ, ‘jānāmī’ti ca abraviṃ;
3666林中弃置的亡者头骨,纵使已有十二年之久;
Matasīsaṃ vanacchuddhaṃ, api bārasavassikaṃ;
3667凭你明咒的殊胜之力,你若能行,可令其开口说话。
Tava vijjāvisesena, sace sakkosi vācaya .
3668当我应允说“好”时,他便示现了三颗头颅;
‘‘Āmoti me paṭiññāte, tīṇi sīsāni dassayi;
3669对那些投生于地狱、人间、天界的有情,我皆未能令其发语。
Nirayanaradevesu, upapanne avācayiṃ.
3670那时,导师显示了那位漏尽者的头颅;
‘‘Tadā khīṇāsavasseva , sīsaṃ dassesi nāyako;
3671于是,我断除了先前的企图,请求出家。
Tatohaṃ vihatārabbho, pabbajjaṃ samayācisaṃ.
3672从善逝出家之后,我便在各处亲近;
‘‘Pabbajitvāna sugataṃ, santhavāmi tahiṃ tahiṃ;
3673于是,比丘们在这里非难我说:‘你是个诗人。’
Tato maṃ kabbavittosi , ujjhāyantiha bhikkhavo.
3674那时,导师佛陀为了勘验我,这样对我说:
‘‘Tato vīmaṃsanatthaṃ me, āha buddho vināyako;
3675然而这些偈颂,仅是思辨所成,凭依理路便对你清晰显现。
Takkikā panimā gāthā, ṭhānaso paṭibhanti taṃ.
3676“勇士啊,我并非诗人;它们是以正理而向我显现的。
‘‘Na kabbavittohaṃ vīra, ṭhānaso paṭibhanti maṃ;
3677“那么,鹏耆舍,现在你便依正理来赞颂我吧。”
Tena hi dāni vaṅgīsa, ṭhānaso santhavāhi maṃ.
3678“那时,我以偈颂赞颂了勇士、仙人中的最胜者;”
‘‘Tadāhaṃ santhaviṃ vīraṃ, gāthāhi isisattamaṃ;
3679“那时他以正理心生欢喜,胜者便将我安立于首位。”
Ṭhānaso me tadā tuṭṭho, jino agge ṭhapesi maṃ.
3680“我曾凭辩才与心,轻慢他人;”
‘‘Paṭibhānena cittena, aññesamatimaññahaṃ;
3681“由此,为善者所触动,我证得阿拉汉果。”
Pesale tena saṃviggo, arahattamapāpuṇiṃ.
3682于辩才者中,我为上首,无有他人能及;
‘‘‘Paṭibhānavataṃ aggo, añño koci na vijjati;
3683“诸比丘,你们应当如此忆持,正如这位比丘鹏耆舍一般。”
Yathāyaṃ bhikkhu vaṅgīso, evaṃ dhāretha bhikkhavo’.
3684十万劫前所作之业,今于此处为我显现果报;
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
3685“我如飞箭般善得解脱,烧尽了一切烦恼。”
Sumutto saravegova kilese jhāpayiṃ mama.
3686“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3687“我实得善来……(中略)……已奉行佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3688“四无碍解……(中略)……已奉行佛陀的教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3689如此,具寿鹏耆舍长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vaṅgīso thero imā gāthāyo
3690已说。
Abhāsitthāti.
鹏耆舍长老譬喻第四
难陀迦长老譬喻第五
3693名为莲花上佛的胜者,于一切法中具眼明者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
3694距今十万劫时,导师出现于世间。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
3695为了一切众生的利益与安乐,说法者中最殊胜者;
‘‘Hitāya sabbasattānaṃ, sukhāya vadataṃ varo;
3696为了利益,人中良驹,已行于天人世间。
Atthāya purisājañño, paṭipanno sadevake.
3697达于名望之巅的吉祥胜者,满载声誉与赞叹;
‘‘Yasaggapatto sirimā, kittivaṇṇabhato jino;
3698为一切世间所礼敬,于一切方所广被称扬。
Pūjito sabbalokassa, disā sabbāsu vissuto.
3699他超越了疑惑,度脱了犹豫;
‘‘Uttiṇṇavicikiccho so, vītivattakathaṃkatho;
3700心意圆满,证得无上正觉。
Paripuṇṇamanasaṅkappo, patto sambodhimuttamaṃ.
3701令未曾生起的道得以生起,是为无上人;
‘‘Anuppannassa maggassa, uppādetā naruttamo;
3702他宣说未曾宣说之法,令未曾生起之法得生。
Anakkhātañca akkhāsi, asañjātañca sañjanī.
3703知路者、通达路者,人中至尊为开道者;
‘‘Maggaññū maggavidū ca, maggakkhāyī narāsabho;
3704于道善巧的导师,调御众中的最上者。
Maggassa kusalo satthā, sārathīnaṃ varuttamo .
3705那时,大悲的导师宣说了法。
‘‘Tadā mahākāruṇiko, dhammaṃ desesi nāyako;
3706救拔沉溺于欲泥的众生。
Nimugge kāmapaṅkamhi , samuddharati pāṇine.
3707于教诫比丘尼中,被尊为弟子中最上者;
‘‘Bhikkhunīnaṃ ovadane, sāvakaṃ seṭṭhasammataṃ;
3708赞叹此第一时,大牟尼便作了施设。」
Vaṇṇayaṃ etadaggamhi, paññapesi mahāmuni.
3709听闻此事后,我心生欢喜,便邀请如来;
‘‘Taṃ sutvāhaṃ pamudito, nimantetvā tathāgataṃ;
3710供养如来与僧团后,我祈愿那无上的菩提。
Bhojayitvā sasaṅghaṃ taṃ, patthayiṃ ṭhānamuttamaṃ.
3711那时,怙主——那位大仙,满怀欢欣地对我说:
‘‘Tadā pamudito nātho, maṃ avoca mahāisi;
3712愿你长寿幸福,心愿圆满。
‘Sukhī bhavassu dīghāvu , lacchase taṃ manorathaṃ.
3713十万劫之后,生于乌迦卡族,
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
3714以乔达摩为姓,将出现于世,成为导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
3715于法中,他是继承者,是亲子,从法所生;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3716愿他成为导师的声闻弟子,名为难陀迦。
Nandako nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
3717以此殊胜净业,以此愿力与心力,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3718舍弃人身之后,我便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ.
3719如今在最后有,我生于长者家;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto seṭṭhikule ahaṃ;
3720在殊胜的舍卫城中,富裕、繁荣,资财丰足。
Sāvatthiyaṃ pure vare, iddhe phīte mahaddhane.
3721于城门处遇见善逝,心生惊喜;
‘‘Purappavese sugataṃ, disvā vimhitamānaso;
3722在祇园受持已,我便出家为无家者。
Jetārāmapaṭiggāhe, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
3723不久,我即证得阿拉汉果;
‘‘Nacireneva kālena, arahattamapāpuṇiṃ;
3724从此,我渡越了轮回,得一切见者所教导。
Tatohaṃ tiṇṇasaṃsāro, sāsito sabbadassinā.
3725我为诸比丘尼说法,随问解答;
‘‘Bhikkhunīnaṃ dhammakathaṃ, paṭipucchākariṃ ahaṃ;
3726她们悉受我教导,皆成漏尽者。
Sāsitā tā mayā sabbā, abhaviṃsu anāsavā.
3727彼时五百减一,大利益者心满意足;
‘‘Satāni pañcanūnāni, tadā tuṭṭho mahāhito;
3728在教诫比丘尼者中,他把我安立为第一。
Bhikkhunīnaṃ ovadataṃ, aggaṭṭhāne ṭhapesi maṃ.
3729于十万劫中所作的业,在今生为我显现果报;
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
3730我已善解脱,疾如飞箭,烧尽了自己的诸烦恼。
Sumutto saravegova, kilese jhāpayiṃ mama.
3731我的诸烦恼已烧尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3732善来确实已为我所得……佛陀的教诫已经圆满。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3733“四无碍解……乃至……佛陀的教诫,我已作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3734如是,具寿难陀迦长老宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā nandako thero imā gāthāyo
3735已说。
Abhāsitthāti.
3736难陀迦长老譬喻第五。
Nandakattherassāpadānaṃ pañcamaṃ.
6. 伍达夷长老本事
3738名为莲花上佛的胜者,于一切法中具眼明者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
3739十万劫前,彼导师出现于世间。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
3740诸导师中最殊胜之导师,胜者了知功德与无功;
‘‘Nāyakānaṃ varo satthā, guṇāguṇavidū jino;
3741知恩、知所当为者,将众生安立于渡处。
Kataññū katavedī ca, titthe yojeti pāṇine .
3742心怀悲悯者,以一切知智如实衡量后,
‘‘Sabbaññutena ñāṇena, tulayitvā dayāsayo;
3743宣说最胜法——那无量功德的积集者。
Deseti pavaraṃ dhammaṃ, anantaguṇasañcayo.
3744那位大雄,无量胜者的行者,于某时,
‘‘Sa kadāci mahāvīro, anantajinasaṃsari ;
3745宣说甘美的法,与四谛相应;
Deseti madhuraṃ dhammaṃ, catusaccūpasañhitaṃ.
3746听闻了那殊胜之法,初中后悉皆善妙,
‘‘Sutvāna taṃ dhammavaraṃ, ādimajjhantasobhaṇaṃ;
3747十万有情,得法现观。
Pāṇasatasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu.
3748大地震动,云层轰鸣,
‘‘Ninnāditā tadā bhūmi, gajjiṃsu ca payodharā;
3749天、梵天、人、阿修罗,齐发善哉之声。
Sādhukāraṃ pavattiṃsu, devabrahmanarāsurā.
3750“啊,悲悯的导师!啊,正法的宣说!
‘‘‘Aho kāruṇiko satthā, aho saddhammadesanā;
3751啊,胜者于有海中救度沉溺之人。”
Aho bhavasamuddamhi, nimugge uddharī jino’.
3752当此宣说之际,于诸天、人、魔、梵天之中,
‘‘Evaṃ pavedajātesu, sanarāmarabrahmasu;
3753胜者赞叹了令家族生净信者中最上首的弟子。
Kulappasādakānaggaṃ, sāvakaṃ vaṇṇayī jino.
3754那时,我生于汉沙瓦提,出身于大臣家族;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātomaccakule ahuṃ;
3755相貌庄严悦目,拥有丰饶的财富与粮食。
Pāsādiko dassaniyo, pahūtadhanadhaññavā.
3756我前往汉沙园,向那位如来礼敬;
‘‘Haṃsārāmamupeccāhaṃ , vanditvā taṃ tathāgataṃ;
3757听闻了甘美的法,并对那位如是者作了供养;
Suṇitvā madhuraṃ dhammaṃ, kāraṃ katvā ca tādino.
3758我顶礼在其足下,说了这句话:
‘‘Nipacca pādamūlehaṃ, imaṃ vacanamabraviṃ;
3759令家族净信者中最上首者,牟尼,正是你所赞叹的那位。
‘Kulappasādakānaggo, yo tayā santhuto mune.
3760愿我成为如此之人,英雄啊,于最胜佛的教法中。
‘‘‘Tādiso homahaṃ vīra , buddhaseṭṭhassa sāsane’;
3761那时,大悲者以蜜水洒我。
Tadā mahākāruṇiko, siñcanto vā matena maṃ.
3762他对我说:“孩子,起来吧,你必将如愿以偿。”
‘‘Āha maṃ ‘putta uttiṭṭha, lacchase taṃ manorathaṃ;
3763既已向胜者作了供养,怎会没有果报?
Kathaṃ nāma jine kāraṃ, katvāna viphalo siyā.
3764待十万劫之后,将生于乌迦卡族,
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
3765以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
3766他的法之继承者,亲生之子,由法所生,
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
3767名为优陀夷,将成为导师的弟子。
Udāyi nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
3768得闻此法,心生欢喜;尽此一生,于彼胜者;
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
3769我以慈心,以诸资具,侍奉导师。
Mettacitto paricariṃ, paccayehi vināyakaṃ.
3770依此业果报,及斯誓愿力;
‘‘Tena kammavipākena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3771我舍弃人身,往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
3772在最后有中,在那美丽的迦毗罗卫城,
‘‘Pacchime ca bhave dāni, ramme kapilavatthave;
3773我生于大臣之家,在净饭王治下。
Jāto mahāmaccakule, suddhodanamahīpate .
3774那时,悉达多诞生在美丽的蓝毗尼园;
‘‘Tadā ajāyi siddhattho, ramme lumbinikānane;
3775人中之雄,为利益与安乐一切世间而降生。
Hitāya sabbalokassa, sukhāya ca narāsabho.
3776我与他同日而生,一同成长;
‘‘Tadaheva ahaṃ jāto, saha teneva vaḍḍhito;
3777他是亲切可信的朋友、受人敬爱、贤明通达、具足善巧。
Piyo sahāyo dayito, viyatto nītikovido.
3778二十九岁时,离家出家;
‘‘Ekūnatiṃso vayasā, nikkhamitvā agārato ;
3779历经六年精勤后,导师成就了佛果。
Chabbassaṃ vītināmetvā, āsi buddho vināyako.
3780战胜魔军,灭尽诸漏;
‘‘Jetvā sasenakaṃ māraṃ, khepayitvāna āsave;
3781渡过有之洪流,成为涵盖天界的佛陀。
Bhavaṇṇavaṃ taritvāna, buddho āsi sadevake.
3782前往仙人住处,调御五比丘众;
‘‘Isivhayaṃ gamitvāna , vinetvā pañcavaggiye;
3783此后,世尊遍行各处,随处调御。
Tato vinesi bhagavā, gantvā gantvā tahiṃ tahiṃ.
3784他调伏应调伏者,摄受含括天人的一切众生;
‘‘Veneyye vinayanto so, saṅgaṇhanto sadevakaṃ;
3785那时,胜利者来到摩揭陀的山中,住于彼处。
Upecca magadhe giriṃ , viharittha tadā jino.
3786那时,我受国王净饭王——大地的守护者——所差遣;
‘‘Tadā suddhodanenāhaṃ, bhūmipālena pesito;
3787前去面见十力者后,我便出家,成为阿拉汉。
Gantvā disvā dasabalaṃ, pabbajitvārahā ahuṃ.
3788那时,我恳请大仙后,便引领他回到迦毗罗卫城;
‘‘Tadā mahesiṃ yācitvā, pāpayiṃ kapilavhayaṃ;
3789于是我先行前往,令各大族生起净信。
Tato purāhaṃ gantvāna, pasādesiṃ mahākulaṃ.
3790胜利者因那功德而欢喜,在大众中对我——
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, maṃ mahāparisāya so ;
3791导师便授记我为“令族人生信者”中最为第一。
Kulappasādakānaggaṃ, paññāpesi vināyako.
3792“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3793“我的到来实是善来……(中略)……佛陀的教诫,已然成就。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3794“四无碍解……(中略)……已作世尊之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3795如是,尊者伍达夷长老宣说此诸偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kāḷudāyithero imā gāthāyo
3796说已。
Abhāsitthāti.
伍达夷长老譬喻·第六
无畏长老譬喻
3799号为莲华上的胜者,于一切法中具足慧眼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
3800从此十万劫,导师出现于世间。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
3801如来安立一些众生皈依,
‘‘Saraṇagamane kiñci, nivesesi tathāgato;
3802安立一些众生持戒,行于最上的十善业道。
Kiñci sīle nivesesi, dasakammapathuttame.
3803那位英雄授予某些人无上的沙门果;
‘‘Deti kassaci so vīro, sāmaññaphalamuttamaṃ;
3804如是,亦宣说八等至与三明。
Samāpattī tathā aṭṭha, tisso vijjā pavacchati.
3805人中至尊引导某些有情修习六神通;
‘‘Chaḷabhiññāsu yojesi, kiñci sattaṃ naruttamo;
3806那位庇护者将四无碍解施与有缘之人。
Deti kassaci nātho so, catasso paṭisambhidā.
3807见诸有众生堪受教化,纵隔无量由旬之遥,
‘‘Bodhaneyyaṃ pajaṃ disvā, asaṅkheyyampi yojanaṃ ;
3808人间的调御之师也能须臾即至,予以度化。
Khaṇena upagantvāna, vineti narasārathi.
3809「那时我在汉沙瓦提,是婆罗门之子;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, ahosiṃ brāhmaṇatrajo;
3810通达一切吠陀,享有文法学家的声誉。
Pāragū sabbavedānaṃ, veyyākaraṇasammato.
3811精通语言学,谙熟词汇集;
‘‘Niruttiyā ca kusalo, nighaṇḍumhi visārado;
3812他精通文句与仪轨,善知韵律之学。
Padako keṭubhavidū, chandovicitikovido.
3813我经行游历,前往鹅园之时;
‘‘Jaṅghāvihāraṃ vicaraṃ, haṃsārāmamupeccahaṃ;
3814得见最胜施恩者,受大众所崇敬。
Addasaṃ varadaṃ seṭṭhaṃ, mahājanapurakkhataṃ.
3815他正宣说无垢之法,我心中却生起对立;
‘‘Desentaṃ virajaṃ dhammaṃ, paccanīkamatī ahaṃ;
3816亲近他的善妙法语,听闻之后我得以清净。
Upetvā tassa kalyāṇaṃ, sutvāna vimalaṃ ahaṃ .
3817自相矛盾或重复冗赘,无目的或无意义;
‘‘Byāhataṃ punaruttaṃ vā, apatthaṃ vā niratthakaṃ;
3818我未曾见过那位牟尼有丝毫缺失,因此我便出家。
Nāddasaṃ tassa munino, tato pabbajito ahaṃ.
3819不久,我便于一切有情当中无所畏惧;
‘‘Nacireneva kālena, sabbasattavisārado;
3820于佛陀的教法善巧通达,成为受人称誉的具德者。
Nipuṇo buddhavacane, ahosiṃ guṇisammato.
3821那时,将四首偈颂善巧编集,文辞优美;
‘‘Tadā catasso gāthāyo, ganthayitvā subyañjanā;
3822赞叹三界之最上者已,我日日宣说。
Santhavitvā tilokaggaṃ, desayissaṃ dine dine.
3823大雄已离染,住于可怖的轮回;
‘‘Virattosi mahāvīro, saṃsāre sabhaye vasaṃ;
3824出于悲悯,他未般涅槃,因此这位牟尼是具足悲悯者。
Karuṇāya na nibbāyi, tato kāruṇiko muni.
3825凡夫虽已年老,却不被烦恼所支配;
‘‘Puthujjano vayo santo, na kilesavaso ahu;
3826他具足正知与正念,因此此人不可思议。
Sampajāno satiyutto, tasmā eso acintiyo.
3827诸烦恼已微弱,它们已潜入我之所依;
‘‘Dubbalāni kilesāni, yassāsayagatāni me;
3828为智火所焚烧,终未能胜彼稀有者。
Ñāṇaggiparidaḍḍhāni, na khīyiṃsu tamabbhutaṃ.
3829他为一切世间所崇敬,世间于彼亦同怀崇敬;
‘‘Yo sabbalokassa garu, loko yassa tathā garu;
3830世间导师即是如此,世间亦随顺于他。
Tathāpi lokācariyo, loko tassānuvattako.
3831以这些种种方式,赞叹正自觉者,并开演正法;
‘‘Evamādīhi sambuddhaṃ, kittayaṃ dhammadesanaṃ;
3832尽形寿修习之后,往生天界,而后于天界命终。
Yāvajīvaṃ karitvāna, gato saggaṃ tato cuto.
3833于十万劫前,我赞叹了佛陀;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ buddhamabhikittayiṃ;
3834我不见恶趣,这便是赞叹的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ.
3835于天界中,我得享大王权,拥金色宫殿;
‘‘Devaloke mahārajjaṃ, pādesiṃ kañcanagghiyaṃ ;
3836我为转轮王,执掌广大王权,曾享有众多荣光。
Cakkavattī mahārajjaṃ, bahusonubhaviṃ ahaṃ.
3837我出生于二有:天界与人中;
‘‘Duve bhave pajāyāmi, devatte atha mānuse;
3838我不知有其他趣向,这便是赞叹所感的果报。
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ.
3839我出生于两种族姓,刹帝利或婆罗门;
‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye atha brāhmaṇe;
3840我不生于低贱族姓,这是称扬所得的果报。
Nīce kule na jāyāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ.
3841如今在这最后有中,于最胜之王舍城,
‘‘Pacchime ca bhave dāni, giribbajapuruttame;
3842我是频婆娑罗王之子,名为无畏王子。
Raññohaṃ bimbisārassa, putto nāmena cābhayo.
3843亲近恶友,为尼干陀所迷惑;
‘‘Pāpamittavasaṃ gantvā, nigaṇṭhena vimohito;
3844受那特子所遣,我来到最胜佛陀前。
Pesito nāṭaputtena, buddhaseṭṭhamupeccahaṃ.
3845提出微妙的问题,听闻了最殊胜的解答;
‘‘Pucchitvā nipuṇaṃ pañhaṃ, sutvā byākaraṇuttamaṃ;
3846出家后不久,我便证得了阿拉汉果。
Pabbajitvāna naciraṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
3847赞叹了最胜的胜利者,我便恒常受到称叹;
‘‘Kittayitvā jinavaraṃ, kittito homi sabbadā;
3848我身语散发妙香,安住于圆满的快乐。
Sugandhadehavadano, āsiṃ sukhasamappito.
3849我才思敏锐而明快,亦具足广大智慧;
‘‘Tikkhahāsalahupañño, mahāpañño tathevahaṃ;
3850复有善巧无碍的辩才,此皆是彼业所感之果报。
Vicittapaṭibhāno ca, tassa kammassa vāhasā.
3851我以净信心,赞叹莲华上佛——无等的自觉者;
‘‘Abhitthavitvā padumuttarāhaṃ, pasannacitto asamaṃ sayambhuṃ;
3852以彼之力,我十万劫不堕恶趣。
Na gacchi kappāni apāyabhūmiṃ, sataṃ sahassāni balena tassa.
3853我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3854我得善来,确实……(中略)……佛陀的教诫已究竟成办。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3855“四无碍解……(中略)……佛的教诫已成就。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3856如是,具寿无畏长老确说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā abhayo thero imā gāthāyo
3857已说。
Abhāsitthāti.
无畏王子长老譬喻第七
8. 洛马萨康吉亚长老譬喻
3860「于此贤劫,有位名称远闻的梵族行者;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
3861他以迦叶为姓,降生为诸说法者中最胜者。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
3862那时,我名为旃檀,在教法中出家;
‘‘Tadāhaṃ candano ceva, pabbajitvāna sāsane;
3863于教法中,圆满尽形寿之法。
Āpāṇakoṭikaṃ dhammaṃ, pūrayitvāna sāsane.
3864从那里命终后,我们二人转生兜率天;
‘‘Tato cutā santusitaṃ, upapannā ubho mayaṃ;
3865在那里,以天界的舞蹈、歌咏与音乐,
Tattha dibbehi naccehi, gītehi vāditehi ca.
3866以色等十支,胜过其余者;
‘‘Rūpādidasahaṅgehi, abhibhotvāna sesake;
3867尽彼天寿而住,受用广大乐。
Yāvatāyuṃ vasitvāna, anubhotvā mahāsukhaṃ.
3868从彼处舍报后,旃檀转生三十三天;
‘‘Tato cavitvā tidasaṃ, candano upapajjatha;
3869我于迦毗罗卫城,生于释迦族。
Ahaṃ kapilavatthusmiṃ, ajāyiṃ sākiyatrajo.
3870“那时,世间导师受优陀夷长老劝请;”
‘‘Yadā udāyittherena, ajjhiṭṭho lokanāyako;
3871“悲悯于释迦族,前往迦毗罗卫城。”
Anukampiya sakyānaṃ, upesi kapilavhayaṃ.
3872“当时那些憍慢的释迦族人,不了佛陀之德;”
‘‘Tadātimānino sakyā, na buddhassa guṇaññuno;
3873“他们因出身而傲慢、无恭敬心,不礼敬正自觉者。”
Paṇamanti na sambuddhaṃ, jātithaddhā anādarā.
3874“胜者了知他们的心意,于空中经行;”
‘‘Tesaṃ saṅkappamaññāya, ākāse caṅkamī jino;
3875“如雨云降下大雨,如火焰炽烈燃烧。”
Pajjunno viya vassittha, pajjalittha yathā sikhī.
3876“示现无比色身后,又复隐没;”
‘‘Dassetvā rūpamatulaṃ, puna antaradhāyatha;
3877“化一为多,又化多为一。”
Ekopi hutvā bahudhā, ahosi punarekako.
3878以种种方式显现黑暗与光明;
‘‘Andhakāraṃ pakāsañca, dassayitvā anekadhā;
3879示现神变之后,牟尼调伏了亲族。
Pāṭiheraṃ karitvāna, vinayī ñātake muni.
3880四方大云,顿时降雨;
‘‘Cātuddīpo mahāmegho, tāvadeva pavassatha;
3881那时,佛陀宣说了毗输安多罗本生。
Tadā hi jātakaṃ buddho, vessantaramadesayi.
3882那时,所有的刹帝利,都舍弃了生来的骄慢;
‘‘Tadā te khattiyā sabbe, nihantvā jātijaṃ madaṃ;
3883他们都皈依了佛陀,净饭王那时说:
Upesuṃ saraṇaṃ buddhaṃ, āha suddhodano tadā.
3884“具足广慧者、遍眼者啊,这是我第三次礼敬你的双足;
‘‘‘Idaṃ tatiyaṃ tava bhūripañña, pādāni vandāmi samantacakkhu;
3885在您降诞之际,大地为之震动;在您安坐阎浮树荫之下而不曾离去之时。
Yadābhijāto pathavī pakampayī, yadā ca taṃ najjahi jambuchāyā’.
3886那时,见到佛陀的威神力,心中充满惊奇;
‘‘Tadā buddhānubhāvaṃ taṃ, disvā vimhitamānaso;
3887我便就在那里出家,安住而礼敬母亲。
Pabbajitvāna tattheva, nivasiṃ mātupūjako.
3888旃檀那天子前来向我询问,
‘‘Candano devaputto maṃ, upagantvānupucchatha;
3889那时一夜贤者的总说与详说之法。
Bhaddekarattassa tadā, saṅkhepavitthāraṃ nayaṃ.
3890那时我受他催促,来到人中导师前,
‘‘Coditohaṃ tadā tena, upecca naranāyakaṃ;
3891听闻了《一夜贤者》之后,我这林居者悚然警觉。
Bhaddekarattaṃ sutvāna, saṃviggo vanamāmako.
3892那时,我禀告母亲:‘我要独自前往林中。’
‘‘Tadā mātaramapucchiṃ, vane vacchāmi ekako;
3893我的母亲说:‘你尚娇弱。’便制止了这番话。
Sukhumāloti me mātā, vārayī taṃ tadā vacaṃ.
3894咖沙草、古沙草、波塔吉喇草、乌西拉草、蔓草与芦苇,
‘‘Kāsaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ ;
3895我将以胸膛排开它们,增进远离。
Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhayaṃ.
3896那时,我进入森林,忆念胜者的教诫,
‘‘Tadā vanaṃ paviṭṭhohaṃ, saritvā jinasāsanaṃ;
3897依贤善一夜的教诫,我证得了阿拉汉果。
Bhaddekarattaovādaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
3898“不应追念过去,不应期盼未来;
‘‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
3899过去的已然舍断,未来的尚未到达。
Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
3900对于现前诸法,在一切处如实观照;
‘‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
3901那不可动摇、不可扰动的,智者应当修习增进。
Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
3902今日即当精勤努力,谁能确知明日尚有死亡?
‘‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
3903我们与那大军死神,实无和解。
Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
3904如此安住、精勤者,日夜不懈怠,
‘‘‘Evaṃvihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
3905寂静牟尼说:他实为善一夜者。
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate muni’.
3906我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3907此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3908四无碍解……(中略)……已成就佛陀的教法。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3909如是,具寿罗摩塞咖亚长老宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā lomasakaṅgiyo thero imā gāthāyo
3910已说。
Abhāsitthāti.
罗摩塞咖亚长老譬喻 第八
瓦那婆蹉长老譬喻 第九
3913于此贤劫,有大名声的婆罗门族
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
3914姓迦叶的最胜说法者,出现于世。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
3915那时,我于那位佛陀的教法中出家;
‘‘Tadāhaṃ pabbajitvāna, tassa buddhassa sāsane;
3916尽形寿修持梵行后,从那里命终。
Yāvajīvaṃ caritvāna, brahmacāraṃ tato cuto.
3917以此善作之业,并依意愿与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
3918舍弃人身之后,我生往三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
3919从彼处死后,转生林间,我成为一只鸽子;
‘‘Tato cuto araññamhi, kapoto āsahaṃ tahiṃ;
3920一位具足德行、常乐禅那的比丘住在那里。
Vasate guṇasampanno, bhikkhu jhānarato sadā.
3921心怀慈、心怀悲,面容常含喜悦;
‘‘Mettacitto kāruṇiko, sadā pamuditānano;
3922具足舍心的大雄者,于无量心中善巧安住。
Upekkhako mahāvīro, appamaññāsu kovido.
3923他已远离诸盖的思惟,心向一切有情的利益;
‘‘Vinīvaraṇasaṅkappe, sabbasattahitāsaye;
3924不久我便亲近了那位善逝的声闻弟子。
Visaṭṭho nacirenāsiṃ, tasmiṃ sugatasāvake.
3925我来到他的足下,于那座精舍中坐下;
‘‘Upecca pādamūlamhi, nisinnassa tadāssame;
3926有时施予物质之食,有时宣说正法。
Kadāci sāmisaṃ deti, dhammaṃ desesi cekadā.
3927那时,我以深广的敬爱,亲近奉侍胜者之子;
‘‘Tadā vipulapemena, upāsitvā jinatrajaṃ;
3928从彼处死后往生天界,如同雨云飘向有人家之处。
Tato cuto gato saggaṃ, pavāso sagharaṃ yathā.
3929从天界命终,生于人间,由福业而得生;
‘‘Saggā cuto manussesu, nibbatto puññakammunā;
3930舍弃家宅之后,我数数出家。
Agāraṃ chaḍḍayitvāna, pabbajiṃ bahuso ahaṃ.
3931我曾为沙门、苦行者、婆罗门,亦曾为游方者;
‘‘Samaṇo tāpaso vippo, paribbajo tathevahaṃ;
3932我居于林野间,曾以百计数。
Hutvā vasiṃ araññamhi, anekasataso ahaṃ.
3933今在最后一生,身处可爱的迦毗罗卫;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, ramme kapilavatthave;
3934我由婆蹉果答婆罗门的妻子所生。
Vacchagotto dijo tassa, jāyāya ahamokkamiṃ.
3935当我在母胎中时,母亲便生起了一种渴望;
‘‘Mātu me dohaḷo āsi, tirokucchigatassa me;
3936临近出生之时,决意林居。
Jāyamānasamīpamhi, vanavāsāya nicchayo.
3937那时,我母亲在悦意的密林深处生下了我;
‘‘Tato me ajanī mātā, ramaṇīye vanantare;
3938当我出胎时,她便用袈裟承接了我。
Gabbhato nikkhamantaṃ maṃ, kāsāyena paṭiggahuṃ.
3939随后,悉达多王子——这释迦族的辉煌旗帜,降生了;
‘‘Tato kumāro siddhattho, jāto sakyakuladdhajo;
3940我是他亲爱挚友,与他亲密无间,备受敬重。
Tassa mitto piyo āsiṃ, saṃvisaṭṭho sumāniyo.
3941当他舍离七宝,放下极盛荣名;
‘‘Sattasārebhinikkhante, ohāya vipulaṃ yasaṃ;
3942我亦在出家之后,前往了雪山。
Ahampi pabbajitvāna, himavantamupāgamiṃ.
3943居于林野、堪为修习典范的迦叶,倡导头陀行;
‘‘Vanālayaṃ bhāvanīyaṃ, kassapaṃ dhutavādikaṃ;
3944见闻胜利者出现于世,我便前往人调御者处。
Disvā sutvā jinuppādaṃ, upesiṃ narasārathiṃ.
3945他为我开示法义,于一切处悉令明照;
‘‘So me dhammamadesesi, sabbatthaṃ sampakāsayaṃ;
3946我便由此出家,重归林野;
Tatohaṃ pabbajitvāna, vanameva punāgamaṃ .
3947于彼处安住不放逸,我证得六神通;
‘‘Tatthāppamatto viharaṃ, chaḷabhiññā aphassayiṃ ;
3948啊!我得善利,蒙善友悲悯。
Aho suladdhalābhomhi, sumittenānukampito.
3949我诸烦恼已烧尽……(中略)……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
3950我的到来实是善来……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
3951四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
3952具寿瓦那婆蹉长老如是宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vanavaccho thero imā gāthāyo
3953如是已说。
Abhāsitthāti.
3954瓦那婆蹉长老譬喻第九。
Vanavacchattherassāpadānaṃ navamaṃ.
10. 小香长老譬喻
3956在此贤劫中,有位婆罗门族出身的大名声者;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
3957以迦叶为姓,作为说法者中的最胜者出现。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
3958具足随形好,及三十二种殊胜相;
‘‘Anubyañjanasampanno, bāttiṃsavaralakkhaṇo;
3959一寻光明环绕,光网遍布四方。
Byāmappabhāparivuto, raṃsijālasamotthaṭo.
3960如月亮般使人清凉,如太阳般放光朗照;
‘‘Assāsetā yathā cando, sūriyova pabhaṅkaro;
3961如云普施清凉,如海为功德藏。
Nibbāpetā yathā megho, sāgarova guṇākaro.
3962以戒如大地,以定如雪山;
‘‘Dharaṇīriva sīlena, himavāva samādhinā;
3963以慧如虚空,如风般无着。」
Ākāso viya paññāya, asaṅgo anilo yathā.
3964「那时,我生于波罗奈城的大族之中;
‘‘Tadāhaṃ bārāṇasiyaṃ, upapanno mahākule;
3965财富谷物丰饶,种种珍宝积聚。
Pahūtadhanadhaññasmiṃ, nānāratanasañcaye.
3966「世间导师,为大众围绕,安坐其间;
‘‘Mahatā parivārena, nisinnaṃ lokanāyakaṃ;
3967我前去闻法,如甘露般令人心喜。
Upecca dhammamassosiṃ, amataṃva manoharaṃ.
3968具足三十二相,犹如星宿拱绕的明月;
‘‘Dvattiṃsalakkhaṇadharo, sanakkhattova candimā;
3969圆满随形好,犹如盛开的娑罗王树。
Anubyañjanasampanno, sālarājāva phullito.
3970光网为衣,灿若金山;
‘‘Raṃsijālaparikkhitto, dittova kanakācalo;
3971一寻光明萦绕,如百光之日轮。
Byāmappabhāparivuto, sataraṃsī divākaro.
3972胜者金色妙颜,犹如沙门之戒蕴山;
‘‘Soṇṇānano jinavaro, samaṇīva siluccayo;
3973悲心盈满者,其功德犹如大海。
Karuṇāpuṇṇahadayo, guṇena viya sāgaro.
3974名闻遍满世间,如须弥为众山之首;
‘‘Lokavissutakitti ca, sinerūva naguttamo;
3975声名广布的英雄,牟尼等同虚空。
Yasasā vitthato vīro, ākāsasadiso muni.
3976于一切处心无执著,导师犹如风;
‘‘Asaṅgacitto sabbattha, anilo viya nāyako;
3977一切众生之所依,犹如大地,是彼最上牟尼。
Patiṭṭhā sabbabhūtānaṃ, mahīva munisattamo.
3978不为世间所染,如莲花不为水染。
‘‘Anupalitto lokena, toyena padumaṃ yathā;
3979您是那烧尽邪见之林的人,犹如炽盛的火聚一般灿烂。
Kuvādagacchadahano, aggikhandhova sobhasi .
3980如同良药遍及一切处,您是烦恼诸毒的摧破者;
‘‘Agadho viya sabbattha, kilesavisanāsako;
3981犹如香醉山,为功德之香所庄严。
Gandhamādanaselova, guṇagandhavibhūsito.
3982勇士是诸功德的泉源,如大海是众宝的渊藏;
‘‘Guṇānaṃ ākaro vīro, ratanānaṃva sāgaro;
3983如河流之于众林之王,是烦恼垢秽的涤除者;
Sindhūva vanarājīnaṃ, kilesamalahārako.
3984犹如获胜的大勇士,是摧破魔军的圣雄;
‘‘Vijayīva mahāyodho, mārasenāvamaddano;
3985犹如转轮王,他为觉支宝之主。
Cakkavattīva so rājā, bojjhaṅgaratanissaro.
3986犹如大医王,疗治嗔恚之病者;
‘‘Mahābhisakkasaṅkāso, dosabyādhitikicchako;
3987犹如拔箭的医师,切开邪见之肿瘤者。
Sallakatto yathā vejjo, diṭṭhigaṇḍaviphālako.
3988他彼时为世间之光,受天、人、魔、梵所尊敬;
‘‘So tadā lokapajjoto, sanarāmarasakkato;
3989人中旭日,胜利者于众中宣说法;
Parisāsu narādicco, dhammaṃ desayate jino.
3990由布施而成大富,依戒行得近善逝;
‘‘Dānaṃ datvā mahābhogo, sīlena sugatūpago;
3991由修习而般涅槃,应当如此教诫。
Bhāvanāya ca nibbāti, iccevamanusāsatha.
3992那极为甘美的说法,初善、中善、后善;
‘‘Desanaṃ taṃ mahassādaṃ, ādimajjhantasobhaṇaṃ;
3993一切会众听闻,犹如甘露的大美味。
Suṇanti parisā sabbā, amataṃva mahārasaṃ.
3994听闻这至为甜美的法,于胜者教法生净信;
‘‘Sutvā sumadhuraṃ dhammaṃ, pasanno jinasāsane;
3995以善逝为皈依处,我尽形寿礼敬。」
Sugataṃ saraṇaṃ gantvā, yāvajīvaṃ namassahaṃ.
3996那时,我于牟尼的香室,敷散于地;
‘‘Munino gandhakuṭiyā, opuñjesiṃ tadā mahiṃ;
3997我在每月第八日,以四香行持。
Catujjātena gandhena, māse aṭṭha dinesvahaṃ.
3998我发愿:愿身有臭秽者,得获芬香之性;
‘‘Paṇidhāya sugandhattaṃ, sarīravissagandhino ;
3999其时,胜者授记:得获妙香之身。
Tadā jino viyākāsi, sugandhatanulābhitaṃ.
4000「『若人于此香室地,一次以香遍敷撒;
‘‘‘Yo yaṃ gandhakuṭibhūmiṃ, gandhenopuñjate sakiṃ;
4001以此业之果报,往生彼彼处。
Tena kammavipākena, upapanno tahiṃ tahiṃ.
4002「『此人于一切处,当得善香之身;
‘‘‘Sugandhadeho sabbattha, bhavissati ayaṃ naro;
4003具足德香后,无漏者将般涅槃。
Guṇagandhayutto hutvā, nibbāyissatināsavo’.
4004以彼善业,及以意愿与祈愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
4005舍弃人身后,我往三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
4006如今,在此最后有,我生于婆罗门族;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto vippakule ahaṃ;
4007当我住于母胎时,母亲的身体便散发芬芳。
Gabbhaṃ me vasato mātā, dehenāsi sugandhitā.
4008当我从母胎诞生时,那座城……
‘‘Yadā ca mātukucchimhā, nikkhamāmi tadā purī ;
4009舍卫城犹如被种种香气所熏,芬芳流布。
Sāvatthisabbagandhehi, vāsitā viya vāyatha.
4010「香花之雨,天界的妙香,令人悦意,
‘‘Pupphavassañca surabhi, dibbagandhaṃ manoramaṃ;
4011而诸种珍贵香料,即时而飘至。」
Dhūpāni ca mahagghāni, upavāyiṃsu tāvade.
4012诸天以一切妙香、熏香与鲜花,
‘‘Devā ca sabbagandhehi, dhūpapupphehi taṃ gharaṃ;
4013以妙香熏染那屋宅,我便在那里出生。
Vāsayiṃsu sugandhena, yasmiṃ jāto ahaṃ ghare.
4014当我年轻、贤善,正值青春初期之时,
‘‘Yadā ca taruṇo bhaddo, paṭhame yobbane ṭhito;
4015那时,人御者调伏了施罗及其眷属。
Tadā selaṃ saparisaṃ, vinetvā narasārathi.
4016被他们全体围绕,我来到了舍卫城,
‘‘Tehi sabbehi parivuto , sāvatthipuramāgato;
4017那时,见到佛陀的威力,我便出家了。
Tadā buddhānubhāvaṃ taṃ, disvā pabbajito ahaṃ.
4018戒、定与慧,及无上的解脱,
‘‘Sīlaṃ samādhipaññañca, vimuttiñca anuttaraṃ;
4019修习此四法后,我证得了漏尽。
Bhāvetvā caturo dhamme, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ.
4020当我出家时,当我证得阿拉汉时;
‘‘Yadā pabbajito cāhaṃ, yadā ca arahā ahuṃ;
4021当我将入涅槃时,天降香雨。
Nibbāyissaṃ yadā cāhaṃ, gandhavasso tadā ahu.
4022我身所发之香,常胜于贵重的旃檀、瞻波咖花与优钵罗花;
‘‘Sarīragandho ca sadātiseti me, mahārahaṃ candanacampakuppalaṃ;
4023同样地,我亦胜过其余一切香,完全胜过,从此方飘向他方。
Tatheva gandhe itare ca sabbaso, pasayha vāyāmi tato tahiṃ tahiṃ.
4024“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4025“我的到来确实是善来……(中略)……佛陀的教诫,已然完成。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4026“四无碍解……(中略)……佛陀的教诫,已然完成。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4027具寿小苏甘达长老如此宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā cūḷasugandho thero imā gāthāyo abhāsitthāti;
朱腊苏甘德长老譬喻·第十
跋地亚品·第五十五
4030摄颂:
Tassuddānaṃ –
4031跋地亚、勒瓦答长老,及大得利者西瓦利;
Bhaddiyo revato thero, mahālābhī ca sīvalī;
4032旺义索、难答咖,以及伍达夷、无畏。
Vaṅgīso nandako ceva, kāḷudāyī tathābhayo.
4033罗马索、瓦那瓦洽,苏甘度为第十位;
Lomaso vanavaccho ca, sugandho ceva dasamo;
4034其中载有三百偈颂,更别有十六偈。
Tīṇi gāthāsatā tattha, soḷasā ca taduttari.
4035于是,品摄颂如下:
Atha vagguddānaṃ –
4036咖尼咖拉阿跋亚品、法喇多、提那达亚咖;
Kaṇikāravhayo vaggo, phalado tiṇadāyako;
4037咖恰那品与跋地亚品,诸偈颂数已悉计。
Kaccāno bhaddiyo vaggo, gāthāyo gaṇitā cimā.
4038在此,九百偈颂,另八十四偈;
Navagāthāsatānīha , caturāsītiyeva ca;
4039五百五十偈,诸譬喻已宣说。
Sapaññāsaṃ pañcasataṃ, apadānā pakāsitā.
4040连同自说偈颂,共有六千偈;
Saha udānagāthāhi, chasahassāni hontimā;
4041二百偈颂,复加十八偈。
Dvesatāni ca gāthānaṃ, aṭṭhārasa taduttari.
56. 亚萨品
1. 亚萨长老譬喻
4044深入大海,我的住处善为建立;
‘‘Mahāsamuddaṃ oggayha, bhavanaṃ me sunimmitaṃ;
4045善为建立的莲池,鸳鸯鸣声婉转。
Sunimmitā pokkharaṇī, cakkavākūpakūjitā.
4046水上铺满了曼陀罗花、莲花与睡莲;
‘‘Mandārakehi sañchannā, padumuppalakehi ca;
4047河水流淌其间,渡口殊妙,令人愉悦。
Nadī ca sandate tattha, supatitthā manoramā.
4048水中游满了鱼与龟,栖满种种水鸟;
‘‘Macchakacchapasañchannā, nānādijasamotthaṭā ;
4049孔雀与鹭鸶在啼鸣,杜鹃等鸟儿发出悦耳的声音。
Mayūrakoñcābhirudā, kokilādīhi vagguhi.
4050鸽子、天鹅、查咖瓦咖鸟,以及傍河而居的种种鸟禽;
‘‘Pārevatā ravihaṃsā, cakkavākā nadīcarā;
4051鹧鸪、八哥也在此处,还有孔雀和命命鸟。
Tittirā sāḷikā cettha, pāvakā jīvaṃjīvakā.
4052天鹅与苍鹭高声和鸣,猫头鹰与黄鸟其数众多;
‘‘Haṃsākoñcābhinaditā, kosiyā piṅgalā bahū;
4053七宝具足:摩尼、珍珠与珊瑚。
Sattaratanasampannā, maṇimuttapavāḷikā.
4054所有树木纯金所成,种种枝干交相辉映;
‘‘Sabbe soṇṇamayā rukkhā, nānākhandhasameritā;
4055宫殿日夜放光,恒常辉煌。
Ujjotenti divārattiṃ, bhavanaṃ sabbakālikaṃ.
4056六万种乐器,朝夕奏鸣;
‘‘Saṭṭhituriyasahassāni, sāyaṃ pāto pavajjare;
4057一万六千宫女,恒常环绕我身。
Soḷasitthisahassāni, parivārenti maṃ sadā.
4058我出离宫殿,向世间导师善慧;
‘‘Abhinikkhamma bhavanā, sumedhaṃ lokanāyakaṃ;
4059满怀净信与喜悦,我礼敬那位大名声者。
Pasannacitto sumano, vandayiṃ taṃ mahāyasaṃ.
4060礼敬正自觉者已,我邀请彼与僧团;
‘‘Sambuddhaṃ abhivādetvā, sasaṅghaṃ taṃ nimantayiṃ;
4061那位贤者、善慧者、世间导师默然接受。
Adhivāsesi so dhīro, sumedho lokanāyako.
4062大牟尼为我说法后,便遣我离去;
‘‘Mama dhammakathaṃ katvā, uyyojesi mahāmuni;
4063礼敬正自觉者后,我回到住处。
Sambuddhaṃ abhivādetvā, bhavanaṃ me upāgamiṃ.
4064我唤来眷属众人,他们即刻齐集一处;
‘‘Āmantayiṃ parijanaṃ, sabbe sannipatuṃ tadā;
4065上午时分,佛陀将来到此住处。
‘Pubbaṇhasamayaṃ buddho, bhavanaṃ āgamissati’.
4066我们得利、善得,因我们住在您的身旁;
‘‘‘Lābhā amhaṃ suladdhā no, ye vasāma tavantike;
4067我们亦当供养最胜佛、导师。
Mayampi buddhaseṭṭhassa, pūjayissāma satthuno’.
4068备好饮食之后,我禀告了时间。
‘‘Annaṃ pānaṃ paṭṭhapetvā, kālaṃ ārocayiṃ ahaṃ;
4069世间导师与十万漏尽者一同到来。
Vasīsatasahassehi, upesi lokanāyako.
4070我以五支伎乐前往迎接;
‘‘Pañcaṅgikehi turiyehi, paccuggamamakāsahaṃ;
4071人中至上者,即坐于纯金造就的座位上。
Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisīdi purisuttamo.
4072那时,上方覆有纯金打造的天盖;
‘‘Uparicchadanaṃ āsi, sabbasoṇṇamayaṃ tadā;
4073我为无上的比丘僧团挥动扇子。
Bījanīyo pavāyanti, bhikkhusaṅghaṃ anuttaraṃ.
4074我以丰盛的饮食供养比丘僧团;
‘‘Pahūtenannapānena, bhikkhusaṅghaṃ atappayiṃ;
4075我向比丘僧团供养了每人一对衣服。
Paccekadussayugale, bhikkhusaṅghassadāsahaṃ.
4076“那位善慧者、诸供养的受者,所说之言;”
‘‘Yaṃ vadeti sumedho so, āhutīnaṃ paṭiggaho;
4077“坐于比丘僧团中,宣说这些偈颂:”
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
4078“以饮食令我及这些众人皆得满足者,”
‘‘‘Yo maṃ annena pānena, sabbe ime ca tappayi;
4079“我将赞颂他,请听我所说。”
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
4080“十八百劫中,他将于天界享乐;”
‘‘‘Aṭṭhārase kappasate, devaloke ramissati;
4081“千次为王,他将成为转轮王。”
Sahassakkhattuṃ rājāyaṃ, cakkavattī bhavissati.
4082“『不论他往生何处,或是天界,或是人间;』”
‘‘‘Upagacchati yaṃ yoniṃ, devattaṃ atha mānusaṃ;
4083“『他将持有一顶纯金所成的伞盖。』”
Sabbasoṇṇamayaṃ tassa, chadanaṃ dhārayissati.
4084『于三万劫中,生于甘蔗族者;』
‘‘‘Tiṃsakappasahassamhi, okkākakulasambhavo;
4085名为乔达摩种姓者,将出现于世,为世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
4086他将成为他于法上的继承者,由法所化生的亲子;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
4087遍知一切诸漏,无漏者证入般涅槃。
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
4088安坐于比丘僧团中,将作狮子吼。
‘‘‘Bhikkhusaṅghe nisīditvā, sīhanādaṃ nadissati’;
4089于火葬堆上持伞,便在伞下焚烧。
Citake chattaṃ dhārenti, heṭṭhā chattamhi ḍayhatha.
4090我已证得沙门性,诸烦恼我已烧尽。
‘‘Sāmaññaṃ me anuppattaṃ, kilesā jhāpitā mayā;
4091无论在凉亭下还是树根旁,我皆无有恐惧。
Maṇḍape rukkhamūle vā, santāso me na vijjati.
4092三万劫前,我所行的布施;
‘‘Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
4093我不曾知有恶趣,此即一切布施的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, sabbadānassidaṃ phalaṃ.
4094我的烦恼已烧尽,一切有已拔除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
4095如龙象断诸缚,我住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
4096我来到佛陀的座前,确实是善来啊;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
4097三明已证,佛陀的教诫已成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4098四无碍解,八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
4099六神通已作证,佛陀的教诫已成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4100如是,具寿亚萨长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā yaso thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
亚萨长老譬喻第一
那地迦叶长老譬喻
4103莲华上世尊,世间最胜的如来;
‘‘Padumuttarassa bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino;
4104当他次第乞食时,我获得了最上的美名;
Piṇḍacāraṃ carantassa, vārato uttamaṃ yasaṃ;
4105取得这最上之果后,我即供养了导师。
Aggaphalaṃ gahetvāna, adāsiṃ satthuno ahaṃ.
4106以此业故,我为天帝、世间最尊、人中最胜;
‘‘Tena kammena devindo, lokajeṭṭho narāsabho;
4107我已抵达不动境地,舍离了胜败。
Sampattomhi acalaṃ ṭhānaṃ, hitvā jayaparājayaṃ.
4108从百千劫前,我所施的果报;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
4109我不复见恶趣,这便是最上布施的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, aggadānassidaṃ phalaṃ.
4110“我的烦恼已烧尽……乃至……我住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4111“这真是我的善来啊……乃至……已作佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4112“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4113具寿那地迦叶长老如是宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā nadīkassapo thero imā gāthāyo
4114已说。
Abhāsitthāti.
那地迦叶长老譬喻第二
3. 嘎亚迦叶长老譬喻
4117那时,我身披羚羊皮衣,背负一呵利之重的行囊;
‘‘Ajinacammavatthohaṃ , khāribhāradharo tadā;
4118卸下呵利担后,我将其安放在枣树旁的草庵。
Khārikaṃ hārayitvāna, kolaṃ ahāsi assamaṃ.
4119那时,世尊是独一无比的胜者;
‘‘Bhagavā tamhi samaye, eko adutiyo jino;
4120来到我的住处,恒放光明,照耀一切时。
Mamassamaṃ upāgacchi, jotento sabbakālikaṃ.
4121令自心明净,礼敬具足善戒者;
‘‘Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, abhivādetvāna subbataṃ;
4122我以双手捧起枣果,供养佛陀。
Ubho hatthehi paggayha, kolaṃ buddhassadāsahaṃ.
4123距今三十一劫前,当时我所布施的那个果报;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
4124我不曾知晓恶趣,这便是施枣的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, koladānassidaṃ phalaṃ.
4125我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4126于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4127「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4128具寿伽耶迦叶长老曾宣说如是偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā gayākassapo thero imā gāthāyo
4129如是已说。
Abhāsitthāti.
伽耶迦叶长老譬喻 第三
4. 基弥拉长老譬喻
4132当咖古桑达佛般涅槃后,那位已尽诸漏的婆罗门;
‘‘Nibbute kakusandhamhi, brāhmaṇamhi vusīmati;
4133我取来娑罗花鬘,建造了一座凉亭。
Gahetvā salalaṃ mālaṃ, maṇḍapaṃ kārayiṃ ahaṃ.
4134往生三十三天后,我获得了最上的宫殿;
‘‘Tāvatiṃsaṃ gato santo, labhimha byamhamuttamaṃ;
4135我超越其他诸天,这是善业的果报。
Aññe devetirocāmi, puññakammassidaṃ phalaṃ.
4136无论白昼还是夜晚,当我经行或站立之时,
‘‘Divā vā yadi vā rattiṃ, caṅkamanto ṭhito cahaṃ;
4137我被娑罗花所覆盖,这是善业的果报。
Channo salalapupphehi, puññakammassidaṃ phalaṃ.
4138就在此劫之中,我供养了佛陀;
‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
4139我不知有恶趣,这正是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4140“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4141“善来,诚然为我所得……(中略)……已奉行佛陀的教法。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4142「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4143据说,具寿基米拉长老宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kimilo thero imā gāthāyo
4144宣说已。
Abhāsitthāti.
4145基米拉长老譬喻品第四。
Kimilattherassāpadānaṃ catutthaṃ.
第五 · 跋耆子长老的譬喻
4147千光耀世尊,自觉者、无能胜者;
‘‘Sahassaraṃsī bhagavā, sayambhū aparājito;
4148从远离中出定之后,为托钵而行。
Vivekā vuṭṭhahitvāna, gocarāyābhinikkhami.
4149我手持果实,见后便走向人中最胜者;
‘‘Phalahattho ahaṃ disvā, upagacchiṃ narāsabhaṃ;
4150我心净欢喜,将带梗果实供奉于前。
Pasannacitto sumano, savaṇṭaṃ adadiṃ phalaṃ.
4151自九十四劫前,我布施了那个果实起,
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
4152我不曾见过恶趣;这便是布施所得的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
4153我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4154于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4155「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4156如是,具寿跋耆子长老宣说了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vajjīputto thero imā gāthāyo
4157他宣说这些偈已。
Abhāsitthāti.
第五 跋耆子长老譬喻
第六 优多罗长老譬喻
4160名为善慧的正自觉者,具足三十二殊胜相;
‘‘Sumedho nāma sambuddho, bāttiṃsavaralakkhaṇo;
4161世尊欣乐远离,往赴雪山。
Vivekakāmo bhagavā, himavantamupāgami.
4162「深入雪山,无上而具足悲悯的牟尼;
‘‘Ajjhogāhetvā himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni;
4163结跏趺坐,人中无上者安坐。
Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
4164那时,我是一位持明者,游于虚空。
‘‘Vijjadharo tadā āsiṃ, antalikkhacaro ahaṃ;
4165我手持三叉戟,随同善逝,那时正行于空中。
Tisūlaṃ sugataṃ gayha, gacchāmi ambare tadā.
4166犹如山顶之火,犹如满月之明。
‘‘Pabbatagge yathā aggi, puṇṇamāyeva candimā;
4167佛陀的光辉照亮了森林,恰如盛开的娑罗王树。
Vanaṃ obhāsate buddho, sālarājāva phullito.
4168从森林中走出,见到佛光闪耀;
‘‘Vanaggā nikkhamitvāna, buddharaṃsībhidhāvare ;
4169如芦苇火焰之色,我见已,心生净信。
Naḷaggivaṇṇasaṅkāsā , disvā cittaṃ pasādayiṃ.
4170我见到了维吉那花——那天香芬芳的迦尼迦罗花;
‘‘Vicinaṃ addasaṃ pupphaṃ, kaṇikāraṃ devagandhikaṃ;
4171取了这三朵花,我便供养最胜的佛陀。
Tīṇi pupphāni ādāya, buddhaseṭṭhamapūjayiṃ.
4172以佛陀的威德之力,那时我的三朵花
‘‘Buddhassa ānubhāvena, tīṇi pupphāni me tadā;
4173花茎向上,花叶向下,为导师遮荫。
Uddhaṃ vaṇṭā adhopattā, chāyaṃ kubbanti satthuno.
4174以此善行,以此意愿与誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
4175舍弃人身之后,我便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsamagacchahaṃ.
4176在那里,我所善造的宫殿,名为咖尼咖利;
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, kaṇikārīti ñāyati;
4177高六十由旬,广三十由旬;
Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
4178千辐轮、百辐轮,悬垂旗帜,翠绿辉映。
‘‘Sahassakaṇḍaṃ satabheṇḍu, dhajālu haritāmayaṃ;
4179十万辆车乘,于虚空中向我显现。
Satasahassaniyyūhā , byamhe pātubhaviṃsu me.
4180黄金所成、宝石所成,及红珊瑚所成,
‘‘Soṇṇamayā maṇimayā, lohitaṅkamayāpi ca;
4181还有水晶所成的卧榻,随心所欲,随意所愿。
Phalikāpi ca pallaṅkā, yenicchakā yadicchakā.
4182「极为殊妙的卧具,铺展着柔软的垫褥,
‘‘Mahārahañca sayanaṃ, tūlikā vikatīyutaṃ;
4183铺着微竖的绒毛,配有频婆果色的枕垫。
Uddhalomiñca ekantaṃ, bimbohanasamāyutaṃ.
4184出离住处,游历于天界之间,
‘‘Bhavanā nikkhamitvāna, caranto devacārikaṃ;
4185如我所愿而行,天众在前引导。
Yathā icchāmi gamanaṃ, devasaṅghapurakkhato.
4186我立于花下,上有覆盖;
‘‘Pupphassa heṭṭhā tiṭṭhāmi, uparicchadanaṃ mama;
4187周围一百由旬,悉为咖尼咖拉花所覆盖。
Samantā yojanasataṃ, kaṇikārehi chāditaṃ.
4188六万种乐器,朝夕为我侍奉;
‘‘Saṭṭhituriyasahassāni , sāyapātaṃ upaṭṭhahuṃ;
4189恒常围绕着我,昼夜精勤不倦;
Parivārenti maṃ niccaṃ, rattindivamatanditā.
4190在那里,以舞蹈、歌唱,铙钹与种种演奏,
‘‘Tattha naccehi gītehi, tālehi vāditehi ca;
4191我嬉戏享乐,沉浸欢愉,随心所欲而喜悦。
Ramāmi khiḍḍā ratiyā, modāmi kāmakāmahaṃ.
4192在那里,饮食过后,我便在三十三天喜悦安住;
‘‘Tattha bhutvā pivitvā ca, modāmi tidase tadā;
4193与天女众共聚,我在最殊胜的梵宫喜悦自在。
Nārīgaṇehi sahito, modāmi byamhamuttame.
4194我曾五百次为天王,
‘‘Satānaṃ pañcakkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
4195我曾三百次为转轮王,
Satānaṃ tīṇikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
4196所治地方王权广大,其数不可计量。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
4197我流转于诸有之中,获得广大财富;
‘‘Bhave bhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhāmahaṃ;
4198“我的财富无有匮乏,这是供养佛陀所得的果报。”
Bhoge me ūnatā natthi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4199“我流转于两种生存界——天界与人间;”
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
4200“我不知有其他趣向,这便是供养佛陀的果报。”
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4201我出生于两种家族:刹帝利或婆罗门,
‘‘Duve kule pajāyāmi , khattiye cāpi brāhmaṇe;
4202我不生于卑贱家族,这是供养佛陀的果报。
Nīce kule na jāyāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4203象车、马车、轿舆与华盖车乘;
‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, sivikaṃ sandamānikaṃ;
4204这一切我皆获得,正是供养佛陀的果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4205婢女成群,奴仆成群,盛装严饰的妇女;
‘‘Dāsīgaṇaṃ dāsagaṇaṃ, nāriyo samalaṅkatā;
4206我获得这一切,皆是供养佛陀的果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4207憍奢耶毛毯、亚麻布及棉布;
‘‘Koseyyakambaliyāni, khomakappāsikāni ca;
4208我获得这一切,皆是供养佛陀的果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4209新衣、新果及新味上妙食;
‘‘Navavatthaṃ navaphalaṃ, navaggarasabhojanaṃ;
4210“此一切我皆得,即供养佛陀之果报。”
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4211请尝此,请用此,请卧此榻;
‘‘Imaṃ khāda imaṃ bhuñja, imamhi sayane saya;
4212我所得这一切,正是供养佛陀的果报。”
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4213“我于一切处受人尊敬,名望崇高远扬;
‘‘Sabbattha pūjito homi, yaso accuggato mama;
4214我常有大眷属,随众和合不可破散;
Mahāpakkho sadā homi, abhejjapariso sadā;
4215我是亲族中最殊胜者,此乃供养佛陀之果。
Ñātīnaṃ uttamo homi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4216我不觉寒冷与炎热,亦无热恼;
‘‘Sītaṃ uṇhaṃ na jānāmi, pariḷāho na vijjati;
4217心中之苦,于我内心亦不存在。
Atho cetasikaṃ dukkhaṃ, hadaye me na vijjati.
4218我身成金色之后,便流转于诸有之中;
‘‘Suvaṇṇavaṇṇo hutvāna, saṃsarāmi bhavābhave;
4219我不曾知道何为褪色,这便是供养佛陀的果报。
Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4220我从天界没后,为善根所策励;
‘‘Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito;
4221我出生于舍卫城,在富有的望族之家。
Sāvatthiyaṃ pure jāto, mahāsālesu aḍḍhake.
4222我舍弃了五种欲乐,出家成为无家者;
‘‘Pañca kāmaguṇe hitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
4223我七岁时,便证得了阿拉汉果。
Jātiyā sattavassohaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
4224具眼的佛陀了知我的功德,为我授予具足戒;
‘‘Upasampadāyī buddho, guṇamaññāya cakkhumā;
4225我虽年轻,却堪受供养,这是供养佛陀的果报。
Taruṇo pūjanīyohaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4226我天眼清净,善巧于定;
‘‘Dibbacakkhuvisuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ;
4227已至神通彼岸,此即供养佛陀的果报。
Abhiññāpāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4228已得无碍解,善巧于神足;
‘‘Paṭisambhidā anuppatto, iddhipādesu kovido;
4229已至诸法彼岸,此即礼敬佛陀的果报。
Dhammesu pāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4230三万劫中,我礼敬于佛陀;
‘‘Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
4231我不曾觉知恶趣,这便是礼敬佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4232我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4233“诚然,我得遇善来……(中略)……已成就佛陀的教法。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4234“四无碍解……乃至……佛陀的教诫,我已作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4235具寿优多罗长老如是说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttaro thero imā gāthāyo
4236已说。
Abhāsitthāti.
4237优多罗长老譬喻品第六。
Uttarattherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ.
7. 另一位优多罗长老的譬喻
4239当世间怙主、世间导师成就义利而般涅槃时;
‘‘Nibbute lokanāthamhi, siddhatthe lokanāyake;
4240我召集亲族,行舍利供养。
Mama ñātī samānetvā, dhātupūjaṃ akāsahaṃ.
4241九十四劫以来,我供养彼舍利;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dhātumabhipūjayiṃ;
4242我不见恶趣,此是供养舍利之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, dhātupūjāyidaṃ phalaṃ.
4243我诸烦恼,皆已烧尽……乃至……住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4244“我得善来,诚是善来……乃至……已奉行佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4245“四无碍解……乃至……佛陀的教诫,我已作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4246就这样,具寿另一优多罗长老说这些偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā aparauttaratthero imā gāthāyo
4247说已。
Abhāsitthāti.
4248第二优多罗长老之譬喻·第七。
Aparassa uttarattherassāpadānaṃ sattamaṃ.
第八 跋陀基长老譬喻
4250我潜入那为种种象群所亲近的莲池,
‘‘Ogayha yaṃ pokkharaṇiṃ, nānākuñjarasevitaṃ;
4251那时,我为了食物,在那里拔取莲藕。
Uddharāmi bhisaṃ tattha, ghāsahetu ahaṃ tadā.
4252那时,有位名为莲华上的世尊,
‘‘Bhagavā tamhi samaye, padumuttarasavhayo;
4253那位身着红黄色衣的佛陀,正行于虚空之中;
Rattambaradharo buddho, gacchate anilañjase.
4254我正抖动粪扫衣时,听到了那样的音声。
‘‘Dhunanto paṃsukūlāni, saddaṃ assosahaṃ tadā;
4255我向上凝视,望见了世间导师。
Uddhaṃ nijjhāyamānohaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.
4256我便立定彼处,向世间导师祈求:
‘‘Tattheva ṭhitako santo, āyāciṃ lokanāyakaṃ;
4257蜜与莲藕,乳、酥、藕根。
Madhuṃ bhisehi sahitaṃ, khīraṃ sappiṃ muḷālikaṃ .
4258“愿具眼者佛陀,出于悲悯,纳受我供养。”
‘‘Paṭiggaṇhātu me buddho, anukampāya cakkhumā;
4259于是,悲悯的导师、具大名闻者,从车上下来。
Tato kāruṇiko satthā, orohitvā mahāyaso.
4260“具眼者出于悲悯,纳受了我的施食。”
‘‘Paṭiggaṇhi mama bhikkhaṃ, anukampāya cakkhumā;
4261“正自觉者接受后,便对我作了随喜:”
Paṭiggahetvā sambuddho, akā me anumodanaṃ.
4262“‘愿大福德者幸福快乐,愿你未来的去处皆得成就;”
‘‘‘Sukhī hotu mahāpuñña, gati tuyhaṃ samijjhatu;
4263“以此莲藕布施,愿你获得广大的安乐。’”
Iminā bhisadānena, labhassu vipulaṃ sukhaṃ’.
4264说此语已,正自觉者——名水生者;
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, jalajuttamanāmako;
4265正自觉者持钵食,胜利者从虚空而来。
Bhikkhamādāya sambuddho, ākāsenāgamā jino.
4266于是取了莲藕,我回到自己的茅庵;
‘‘Tato bhisaṃ gahetvāna, agacchiṃ mama assamaṃ;
4267将莲藕悬系树上,我忆念自己所行的布施。
Bhisaṃ rukkhe laggetvāna, mama dānaṃ anussariṃ.
4268大风骤起,摇动树林;
‘‘Mahāvāto uṭṭhahitvā, sañcālesi vanaṃ tadā;
4269天空轰然作响,闪电劈落。
Ākāso abhinādittha, asanī ca phalī tadā.
4270当时,一道闪电劈下,正中我的头顶;
‘‘Tato me asanīpāto, matthake nipatī tadā;
4271我正坐着,便在那儿命终了。
Sohaṃ nisinnako santo, tattha kālaṅkato ahaṃ.
4272依此福业相应,我往生兜率天;
‘‘Puññakammena saññutto, tusitaṃ upapajjahaṃ;
4273我的身躯已然舍离,如今在天界中欢愉自得。
Kaḷevaraṃ me patitaṃ, devaloke ramāmahaṃ.
4274八万六千位天女,严饰妙好,
‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
4275朝夕前来承事,这便是布施莲藕的果报。
Sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhanti, bhisadānassidaṃ phalaṃ.
4276我来到人间后,那时我便快乐;
‘‘Manussayonimāgantvā, sukhito homahaṃ tadā;
4277我财富无有匮乏,此是施舍莲藕的果报。
Bhogā me ūnatā natthi, bhisadānassidaṃ phalaṃ.
4278蒙天中之天、如如者所哀愍;
‘‘Anukampitako tena, devadevena tādinā;
4279诸漏已尽,不复有后有了。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
4280于十万劫之前,彼时我所供养的莲茎;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ bhisaṃ adadiṃ tadā;
4281我不曾知有恶趣,这便是供养莲茎的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, bhisadānassidaṃ phalaṃ.
4282我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4283对我来说,这实是善来……(中略)……佛陀的教诫已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4284「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4285据说,跋陀基长老如是诵出了这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhaddajitthero imā gāthāyo
4286他如此说。
Abhāsitthāti.
第八 跋陀基长老譬喻
第九 西瓦卡长老譬喻
4289毗婆尸大仙行乞食时
‘‘Esanāya carantassa, vipassissa mahesino;
4290我看见空钵,便用糜粥将其盛满。
Rittakaṃ pattaṃ disvāna, kummāsaṃ pūrayiṃ ahaṃ.
4291九十一劫前,我以此糜粥作布施;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ bhikkhamadadiṃ tadā;
4292我从未知晓恶趣,这就是此糜粥的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, kummāsassa idaṃ phalaṃ.
4293我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4294于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4295四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4296如所传,此是具寿西瓦卡长老所说之偈。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sivakatthero imā gāthāyo
4297所说如是。
Abhāsitthāti.
西瓦卡长老譬喻 第九
10. 优波婆那长老譬喻
4300「名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
4301犹如燃烧的火聚,正自觉者般涅槃。
Jalitvā aggikkhandhova, sambuddho parinibbuto.
4302大众聚集,礼敬如来;
‘‘Mahājanā samāgamma, pūjayitvā tathāgataṃ;
4303为善逝搭好火葬堆,将遗体安奉其上。
Citaṃ katvāna sugataṃ, sarīraṃ abhiropayuṃ.
4304「遗体的事务办妥之后,便将舍利汇集于此;
‘‘Sarīrakiccaṃ katvāna, dhātuṃ tattha samānayuṃ;
4305所有的天与人,都建造了佛塔。
Sadevamanussā sabbe, buddhathūpaṃ akaṃsu te.
4306第一层以金所成,第二层以宝所成;
‘‘Paṭhamā kañcanamayā, dutiyā ca maṇimayā;
4307第三层以银所成,第四层以水晶所成;
Tatiyā rūpiyamayā, catutthī phalikāmayā.
4308其中第五层,则以红宝石所成。
‘‘Tattha pañcamikā ceva , lohitaṅkamayā ahu;
4309第六层为玛瑙所成,其上尽以诸宝而作。
Chaṭṭhā masāragallassa, sabbaṃ ratanamayūpari.
4310小腿为摩尼宝所成,栏楯为诸宝所成;
‘‘Jaṅghā maṇimayā āsi, vedikā ratanāmayā;
4311整座塔纯以金成,高至一由旬。
Sabbasoṇṇamayo thūpo, uddhaṃ yojanamuggato.
4312诸天人聚集彼处,当时一同商议;
‘‘Devā tattha samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā;
4313我们也应为世间导师如来建塔。
‘Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino.
4314舍利并无殊特,身体已成一团;
‘‘‘Dhātu āveṇikā natthi, sarīraṃ ekapiṇḍitaṃ;
4315于此佛塔中,我们当耕耘外壳』。
Imamhi buddhathūpamhi, kassāma kañcukaṃ mayaṃ’.
4316「诸天以七宝,更增一由旬;
‘‘Devā sattahi ratnehi, aññaṃ vaḍḍhesuṃ yojanaṃ;
4317塔高二由旬,驱散黑暗。
Thūpo dviyojanubbedho, timiraṃ byapahanti so.
4318龙众齐聚彼处,当时共相商议;
‘‘Nāgā tattha samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā;
4319人与天人,建造了佛塔。
‘Manussā ceva devā ca, buddhathūpaṃ akaṃsu te.
4320愿我们不放逸,与天众同不放逸;
‘‘‘Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā;
4321我们也应当为这样一位世间导师建造塔。”
},
{
Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino’.
4322因陀罗蓝宝、大蓝宝石,以及光明宝;
‘‘Indanīlaṃ mahānīlaṃ, atho jotirasaṃ maṇiṃ;
4323将它们汇集一处,覆盖在佛塔之上。
Ekato sannipātetvā, buddhathūpaṃ achādayuṃ.
4324整座佛塔全为宝石所成;
‘‘Sabbaṃ maṇimayaṃ āsi, yāvatā buddhacetiyaṃ;
4325塔高三由旬,彼时作为光明之处。
Tiyojanasamubbedhaṃ, ālokakaraṇaṃ tadā.
4326那时,金翅鸟们聚集一处,共同商议;
‘‘Garuḷā ca samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā;
4327人类、天人、龙众,皆供养了佛陀。
‘Manussā devanāgā ca, buddhapūjaṃ akaṃsu te.
4328我们不应放逸,当与诸天一同安住不放逸;
‘‘‘Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā;
4329我们也应为这样的世间导师建造塔。
Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino’.
4330他们建造了纯以宝珠筑成的塔,并覆以罩盖;
‘‘Sabbaṃ maṇimayaṃ thūpaṃ, akaruṃ te ca kañcukaṃ;
4331他们又将这座佛塔增高了一由旬,使之巍然高耸。
Yojanaṃ tepi vaḍḍhesuṃ, āyataṃ buddhacetiyaṃ.
4332佛塔高四由旬,光耀明灿;
‘‘Catuyojanamubbedho, buddhathūpo virocati;
4333遍照一切方向,犹如升起的百光之日。
Obhāseti disā sabbā, sataraṃsīva uggato.
4334诸鸠槃荼聚集之后,当时共相商议;
‘‘Kumbhaṇḍā ca samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā;
4335人与诸天,以及龙与金翅鸟,
‘Manussā ceva devā ca, nāgā ca garuḷā tathā.
4336各各为最胜佛,兴建至上之塔;
‘‘‘Paccekaṃ buddhaseṭṭhassa, akaṃsu thūpamuttamaṃ;
4337我们切莫放逸,与诸天一同,我们当不放逸。
Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā.
4338我亦当为世间怙主,彼如是者,造立塔庙;
‘‘‘Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino;
4339我们将以珍宝覆盖这高大的佛塔。
Ratanehi chādessāma, āyataṃ buddhacetiyaṃ’.
4340他们又把高大的佛塔增高了一由旬;
‘‘Yojanaṃ tepi vaḍḍhesuṃ, āyataṃ buddhacetiyaṃ;
4341那时,这座塔高达五由旬,光芒照耀。
Pañcayojanamubbedho, thūpo obhāsate tadā.
4342「诸夜叉齐集一处,当时共同商议;
‘‘Yakkhā tattha samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā;
4343『诸人、天、龙,诸金翅鸟与鸠槃荼众,
‘Manussā devanāgā ca, garuḷā ca kumbhaṇḍakā.
4344『各各为最胜佛陀,建造了无上之塔;
‘‘‘Paccekaṃ buddhaseṭṭhassa, akaṃsu thūpamuttamaṃ;
4345我们不应放逸,当与诸天一同精进不放逸。
Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā.
4346我们也应为世间导师、那位如来建造塔;
‘‘‘Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino;
4347我们将以石板覆盖这宽广的佛陀支提。
Phalikā chādayissāma, āyataṃ buddhacetiyaṃ’.
4348他们又将佛塔增长一由旬,建成了绵长的佛陀制底;
‘‘Yojanaṃ tepi vaḍḍhesuṃ, āyataṃ buddhacetiyaṃ;
4349高六由旬的塔,彼时大放光明。
Chayojanikamubbedho, thūpo obhāsate tadā.
4350乾闼婆们聚集而来,当时共在一处商议;
‘‘Gandhabbā ca samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā;
4351人类、天人、龙、鸠槃荼及金翅鸟,
‘Manujā devatā nāgā, kumbhaṇḍā garuḷā tathā .
4352这一切都建造了佛塔,而我们在此却未曾建造;
‘‘‘Sabbe akaṃsu buddhathūpaṃ, mayamettha akārakā;
4353我们也必将建造佛塔,为那位世间怙主、如是者。'
Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino’.
4354建造了七重台座,并竖起幢与伞;
‘‘Vediyo satta katvāna, dhajaṃ chattaṃ akaṃsu te;
4355那时,乾闼婆们建造了纯金所成的塔。
Sabbasoṇṇamayaṃ thūpaṃ, gandhabbā kārayuṃ tadā.
4356那座七由旬高的塔,当时大放光明;
‘‘Sattayojanamubbedho, thūpo obhāsate tadā;
4357昼夜不再可辨,一切时中唯见光明。
Rattindivā na ñāyanti, āloko hoti sabbadā.
4358他的光辉,非日月星辰所能胜;
‘‘Abhibhonti na tassābhā, candasūrā satārakā;
4359方圆百由旬内,灯盏亦不复燃明。
Samantā yojanasate, padīpopi na pajjali.
4360那时,凡有人供养塔,
‘‘Tena kālena ye keci, thūpaṃ pūjenti mānusā;
4361他们并非登上塔,而是将塔举向空中。
Na te thūpaṃ āruhanti, ambare ukkhipanti te.
4362诸天所安立的精灵,名为阿毗三摩答,
‘‘Devehi ṭhapito yakkho, abhisammatanāmako;
4363将幢幡或花鬘高高举起。
Dhajaṃ vā pupphadāmaṃ vā, abhiropeti uttariṃ.
4364他们看不见那尊神灵,只见花鬘在移动;
‘‘Na te passanti taṃ yakkhaṃ, dāmaṃ passanti gacchato;
4365如此见后而行者,皆得往生善趣。
Evaṃ passitvā gacchantā, sabbe gacchanti suggatiṃ.
4366于教说怀有敌意者,以及于教法具足净信者;
‘‘Viruddhā ye pāvacane, pasannā ye ca sāsane;
4367人们为见神变,礼敬于塔。
Pāṭihīraṃ daṭṭhukāmā, thūpaṃ pūjenti mānusā.
4368那时,在汉萨瓦提城,我是一名雇工;
‘‘Nagare haṃsavatiyā, ahosiṃ bhatako tadā;
4369见到欢喜的人群,我那时这样思惟。
Āmoditaṃ janaṃ disvā, evaṃ cintesahaṃ tadā.
4370“彼世尊真是伟大,他的舍利在此处显现;
‘‘‘Uḷāro bhagavā neso, yassa dhātughare disaṃ;
4371这些人群满怀喜悦,作着供养而不知满足。
Imā ca janatā tuṭṭhā, kāraṃ kubbaṃ na tappare.
4372「我也将对那位如是的世间怙主作供养;
‘‘‘Ahampi kāraṃ kassāmi, lokanāthassa tādino;
4373我将于未来成为他法之继承者。」
Tassa dhammesu dāyādo, bhavissāmi anāgate’.
4374「我的上衣布已由洗衣者洗净,
‘‘Sudhotaṃ rajakenāhaṃ, uttareyyaṃ paṭaṃ mama;
4375将旗挂在竹竿顶端,我在空中竖起了旗帜。
Veḷagge ālaggetvāna, dhajaṃ ukkhipimambare.
4376被认可者取过我的旗帜,在空中挥扬;
‘‘Abhisammatako gayha, ambare hāsi me dhajaṃ;
4377望见旗帜随风飘展,我更加欢喜踊跃。
Vāteritaṃ dhajaṃ disvā, bhiyyo hāsaṃ janesahaṃ.
4378于彼处,心生净信,我即往诣沙门。
‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, samaṇaṃ upasaṅkamiṃ;
4379礼敬那位比丘后,我询问旌旗的果报。
Taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā, vipākaṃ pucchahaṃ dhaje.
4380他欣然对我说,令我生起喜悦;
‘‘So me kathesi ānandī, pītisañjananaṃ mama;
4381那幢的果报,你将恒时享用。
‘Tassa dhajassa vipākaṃ, anubhossasi sabbadā.
4382象兵、马兵、车乘,以及四支军队,
‘‘‘Hatthiassarathāpattī, senā ca caturaṅginī;
4383将恒常围绕着你,这便是布施幢的果报。
Parivāressanti taṃ niccaṃ, dhajadānassidaṃ phalaṃ.
4384“六万件乐器,与庄严的鼓,
‘‘‘Saṭṭhituriyasahassāni, bheriyo samalaṅkatā;
4385将恒常围绕于你,这便是布施幢的果报。
Parivāressanti taṃ niccaṃ, dhajadānassidaṃ phalaṃ.
4386“八万六千位女子,盛装庄严,
‘‘‘Chaḷasītisahassāni , nāriyo samalaṅkatā;
4387身着彩衣与饰物,佩戴珠宝与耳环。
Vicittavatthābharaṇā, āmukkamaṇikuṇḍalā.
4388“眉睫修长,含笑善知心,腰身纤细,
‘‘‘Āḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
4389将恒常围绕着你——这便是布施幢幡的果报。”
Parivāressanti taṃ niccaṃ, dhajadānassidaṃ phalaṃ.
4390「三万劫间,你当于天界享乐;
‘‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissasi;
4391八十次为天帝,你当统治天界;
Asītikkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissasi.
4392一千次做国王,你当成为转轮王;
‘‘‘Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissati;
4393地方王国广大,其数不可计量。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
4394十万劫中,生于乌迦卡族;
‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
4395以乔达摩为姓,将成为世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
4396从天界殁后,为善根所策使;
‘‘‘Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito;
4397与福业相应,你当成为梵天亲族。
Puññakammena saññutto, brahmabandhu bhavissasi.
4398舍八千万财,及众多奴仆、工人;
‘‘‘Asītikoṭiṃ chaḍḍetvā, dāse kammakare bahū;
4399你将在乔达摩世尊的教法中出家。
Gotamassa bhagavato, sāsane pabbajissasi.
4400成就了正自觉,释迦族牛王乔达摩;
‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ;
4401你将名为乌波婆那,成为导师的弟子。
Upavānoti nāmena, hessasi satthu sāvako’.
4402百千生中所造之业,今于此地为我示现其果;
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
4403如离弦之箭善得解脱,我已焚尽诸般烦恼。
Sumutto saravegova, kilese jhāpayiṃ mama.
4404我乃安住寂静的转轮王,为四洲之主宰;
‘‘Cakkavattissa santassa, cātuddīpissarassa me;
4405周围三由旬,幢幡恒高竖。
Tīṇi yojanāni sāmantā, ussīyanti dhajā sadā.
4406十万劫前,我昔所造业;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
4407我不见恶趣,此施幢之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, dhajadānassidaṃ phalaṃ.
4408我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4409“我得善来……(中略)……已行佛陀之教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4410“四无碍解……(中略)……已行佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4411具寿优波婆那长老如是宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā upavānatthero imā gāthāyo
4412如是宣说。
Abhāsitthāti.
优波婆那长老譬喻 第十
11. 赖吒和罗长老譬喻
4415于世间最胜者、如是者莲华上世尊之处,
‘‘Padumuttarassa bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino;
4416我供养了最上龙象,牙如犁柄,宽肩体壮。
Varanāgo mayā dinno, īsādanto urūḷhavā.
4417以白伞盖庄严,自备车舆与象,
‘‘Setacchattopasobhito, sakappano sahatthipo;
4418我将这一切估值完毕,便兴建了僧园。
Agghāpetvāna taṃ sabbaṃ, saṅghārāmaṃ akārayiṃ.
4419我曾建造五万四千座殿堂;
‘‘Catupaññāsasahassāni, pāsāde kārayiṃ ahaṃ;
4420兴办如大洪流般的布施之后,我将其供奉予大仙人。
Mahoghadānaṃ karitvāna, niyyādesiṃ mahesino.
4421大雄、自生者、无上士随喜了,
‘‘Anumodi mahāvīro, sayambhū aggapuggalo;
4422令一切众生欢喜,他宣说了不死之境。
Sabbe jane hāsayanto, desesi amataṃ padaṃ.
4423「名为最上莲花的佛陀,为我授记,
‘‘Taṃ me buddho viyākāsi, jalajuttamanāmako;
4424他在比丘僧团中坐下,宣说了这些偈颂。
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
4425「此人兴建了五万四千座宫殿;
‘‘‘Catupaññāsasahassāni, pāsāde kārayī ayaṃ;
4426「我今宣说其果报,请听我言。」
Kathayissāmi vipākaṃ, suṇātha mama bhāsato.
4427将有一万八千座重阁;
‘‘‘Aṭṭhārasasahassāni, kūṭāgārā bhavissare;
4428生于梵天最胜处,皆为纯金所成。
Byamhuttamamhi nibbattā, sabbasoṇṇamayā ca te.
4429五十次成为天帝,统理天界;八十五次成为转轮王。
‘‘‘Paññāsakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati;
4430将五十八度成为转轮圣王。
Aṭṭhapaññāsakkhattuñca, cakkavattī bhavissati.
4431“于十万劫后,生于奥卡卡族;
‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
4432“以乔达摩为姓,他将成为世间的导师。”
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
4433「从天界命终之后,由善根所激励;
‘‘‘Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito;
4434随即生于富饶的巨富之家。
Aḍḍhe kule mahābhoge, nibbattissati tāvade.
4435「他其后出家,由善根所激励;
‘‘‘So pacchā pabbajitvāna, sukkamūlena codito;
4436他将名为赖吒和罗,成为导师的弟子。
Raṭṭhapāloti nāmena, hessati satthu sāvako.
4437他殷勤精进,寂静而无所依着;
‘‘‘Padhānapahitatto so, upasanto nirūpadhi;
4438遍知一切漏已,无漏者将入般涅槃。
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo’.
4439奋起出离,舍弃财富的圆满;
‘‘Uṭṭhāya abhinikkhamma, jahitā bhogasampadā;
4440视财富如唾液,我于彼无有爱着。
Kheḷapiṇḍeva bhogamhi, pemaṃ mayhaṃ na vijjati.
4441精进是我所肩负的轭,一路运载至安稳无轭的涅槃;
‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;
4442我于正自觉者的教法中,受持此最后身。
Dhāremi antimaṃ dehaṃ, sammāsambuddhasāsane.
4443我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
4444于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4445「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4446如是,具寿赖吒和罗长老说此诸偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā raṭṭhapālo thero imā gāthāyo
4447说已。
Abhāsitthāti.
赖吒和罗长老譬喻之十一
亚萨品之五十六
4450其摄颂:
Tassuddānaṃ –
4451亚索、那地迦叶、嘎亚、金毗罗、跋耆
Yaso nadīkassapo ca, gayākimilavajjino;
4452两位优答喇、跋达吉、西瓦卡与乌波婆哈那
Duve uttarā bhaddajī, sivako upavāhano;
4453赖吒和罗一百,偈颂九十五
Raṭṭhapālo ekasataṃ, gāthānaṃ pañcanavuti.
4454《长老譬喻》完毕。
Therāpadānaṃ samattaṃ.
4455以上所述,是《佛譬喻》《独觉譬喻》与《长老譬喻》;
Ettāvatā buddhāpadānañca paccekāpadānañca therāpadānañca
4456悉皆圆满。
Samattāni.
1. 须弥陀品
1. 须弥陀长老尼譬喻
4459那时,请听诸长老尼的本事:
Atha therikāpadānāni suṇātha –
4460在果那伽马那世尊的时代,于僧园新建的精舍中;
‘‘Bhagavati koṇāgamane, saṅghārāmamhi navanivesanamhi ;
4461我们三位好友,共同布施了这座精舍。
Sakhiyo tisso janiyo, vihāradānaṃ adāsimha.
4462十次、百次、千次,乃至万次;
‘‘Dasakkhattuṃ satakkhattuṃ, dasasatakkhattuṃ satānañca satakkhattuṃ ;
4463我们已往生诸天,人间 的生存更不待言。
Devesu upapajjimha, ko vādo mānuse bhave.
4464我们在天界具足大神通,人间自不待言;
‘‘Deve mahiddhikā ahumha, mānusakamhi ko vādo;
4465我成为七宝转轮王的王后,即是女宝。
Sattaratanamahesī , itthiratanaṃ ahaṃ bhaviṃ.
4466于此处积集善业,而生在极为富足的家族;
‘‘Idha sañcitakusalā , susamiddhakulappajā;
4467檀难迦尼、堪玛与我,三人共是。
Dhanañjānī ca khemā ca, ahampi ca tayo janā.
4468建造起一座善美园林,种种分齐皆庄严;
‘‘Ārāmaṃ sukataṃ katvā, sabbāvayavamaṇḍitaṃ;
4469以欢喜心供养以佛陀为首的僧团。
Buddhappamukhasaṅghassa, niyyādetvā samoditā.
4470无论我投生于何处,依仗那业的力量,
‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā;
4471于天界中得最胜,于人间亦复如此。
Devesu aggataṃ pattā, manussesu tatheva ca.
4472就在此劫,有一位名声广大的梵族人,
‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, brahmabandhu mahāyaso;
4473名为迦叶,是说法者中的殊胜者。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
4474那时,那位人主正是大仙人的侍者,
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
4475迦尸王,名奇奇,住于波罗奈最胜城。
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
4476他有七位女儿,皆是王女,安乐长养;
‘‘Tassāsuṃ satta dhītaro, rājakaññā sukhedhitā ;
4477她们乐心侍奉佛陀,行持梵行。
Buddhopaṭṭhānaniratā, brahmacariyaṃ cariṃsu tā.
4478成为她们的同伴,我于诸戒善自安住;
‘‘Tāsaṃ sahāyikā hutvā, sīlesu susamāhitā;
4479恭敬行持布施,我于在家修习誓愿。
Datvā dānāni sakkaccaṃ, agāreva vataṃ cariṃ.
4480以此善作之业,以及思愿与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
4481舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpagā ahaṃ.
4482从那里死后,我往生夜摩天;又从那里,我往生兜率天;
‘‘Tato cutā yāmamagaṃ , tatohaṃ tusitaṃ gatā;
4483从那里,我往生化乐天;又从那里,我往生他化自在天。
Tato ca nimmānaratiṃ, vasavattipuraṃ tato.
4484「无论我生于何处,都为福业所牵引;
‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, puññakammasamohitā;
4485我便在那里,成为诸王的大妃。
Tattha tattheva rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
4486「从彼处命终,生于人间,于诸转轮王;
‘‘Tato cutā manussatte, rājūnaṃ cakkavattinaṃ;
4487我曾为诸国之王,做了正妃。
Maṇḍalīnañca rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
4488于天界与人间,享受成就;
‘‘Sampattimanubhotvāna, devesu mānusesu ca;
4489在一切处得安乐,我于多生中流转。
Sabbattha sukhitā hutvā, nekajātīsu saṃsariṃ.
4490那因与那缘,那根本,于教法中堪忍;
‘‘So hetu ca so pabhavo, tammūlaṃ sāsane khamaṃ ;
4491那最初的结合,便是乐法者的涅槃。
Paṭhamaṃ taṃ samodhānaṃ, taṃ dhammaratāya nibbānaṃ .
4492我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
4493如龙象断除束缚,我安住于无漏。
Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavā.
4494我能亲至佛陀座前,确实是善来;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
4495三明已证得,佛陀的教敕已成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4496四无碍解,以及八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
4497六神通已亲证,佛陀的教法亦已践行。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4498以上即是须弥陀比丘尼所说的这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ sumedhā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
4499须弥陀长老尼之譬喻:第一品。
Sumedhātheriyāpadānaṃ paṭhamaṃ.
2. 腰带布施者长老尼譬喻
4501“我曾为悉达多世尊建造佛塔,”
‘‘Siddhatthassa bhagavato, thūpakārāpikā ahuṃ ;
4502“我以腰带供养导师的新建工程。”
Mekhalikā mayā dinnā, navakammāya satthuno.
4503“大塔落成之际,我再次供养腰带;”
‘‘Niṭṭhite ca mahāthūpe, mekhalaṃ punadāsahaṃ;
4504“以净信之心,亲手供养世间怙主牟尼。”
Lokanāthassa munino, pasannā sehi pāṇibhi.
4505“自那时供养腰带以来,已历经九十四劫;”
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ mekhalamadaṃ tadā;
4506“我不见恶趣,这是造塔所得的果报。”
Duggatiṃ nābhijānāmi, thūpakārassidaṃ phalaṃ.
4507“我的烦恼已烧尽……我住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4508“我的到来,真是善来……佛陀的教诫已完成。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4509“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4510以上据传是美卡喇达衣咖比丘尼所说的这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ mekhalādāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
美卡喇达衣咖长老尼譬喻第二
曼达巴施与者长老尼譬喻第三
4513我为拘那含佛建造了凉亭;
‘‘Koṇāgamanabuddhassa , maṇḍapo kārito mayā;
4514我恒常供养三衣,予世间亲族的佛陀。
Dhuvaṃ ticīvaraṃdāsiṃ , buddhassa lokabandhuno.
4515无论我走到哪一个国度、城镇或王都,
‘‘Yaṃ yaṃ janapadaṃ yāmi, nigame rājadhāniyo;
4516我于一切处所皆受恭敬,此是福德之业的果报。
Sabbattha pūjito homi, puññakammassidaṃ phalaṃ.
4517我诸烦恼,皆已烧尽……乃至……住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4518“于我而言,这实为善来……乃至……已成就佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4519“四无碍解……乃至……佛陀的教诫,我已作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4520如此,据说曼荼巴达伊咖比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ maṇḍapadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
凉亭施与长老尼譬喻·第三
4. 桥梁施与长老尼譬喻
4523“毗婆尸佛,世间最胜、如如者”
‘‘Vipassissa bhagavato , lokajeṭṭhassa tādino;
4524行于道中,救度诸有情。
Rathiyaṃ paṭipannassa, tārayantassa pāṇino.
4525‘我从家中出离后,俯身而卧;
‘‘Gharato nikkhamitvāna, avakujjā nipajjahaṃ;
4526悲悯者、世间怙主,踏在我头上。
Anukampako lokanātho, sirasi akkamī mama .
4527以头顶礼敬之后,世间导师离去了;
‘‘Akkamitvāna sirasi , agamā lokanāyako;
4528以此净信心,我往生兜率天。
Tena cittappasādena, tusitaṃ agamāsahaṃ.
4529我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4530我得善来……乃至……佛陀的教诫,我已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4531「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4532如是,施桥比丘尼宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ saṅkamanatthā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
施桥长老尼譬喻 第四
5. 芦鬘长老尼譬喻
4535“那时,在旃陀跋伽河畔,我为紧那罗女;
‘‘Candabhāgānadītīre , ahosiṃ kinnarī tadā;
4536我见到了离尘的佛陀,自觉者、不可战胜者。
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ.
4537心净悦意,欢喜生起,合掌;
‘‘Pasannacittā sumanā, vedajātā katañjalī;
4538手持芦苇花环,我供养自觉者。
Naḷamālaṃ gahetvāna, sayambhuṃ abhipūjayiṃ.
4539由彼善作之业,与那思愿之力,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
4540既舍紧那罗身,我便趣入三十三天。
Jahitvā kinnarīdehaṃ, agacchiṃ tidasaṃ gatiṃ.
4541于三十六位天王,我统理大妃之位,
‘‘Chattiṃsadevarājūnaṃ , mahesittamakārayiṃ;
4542我曾为十位转轮王做大妃。
Dasannaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4543我内心生起悚惧,便出家为无家者。
Saṃvejetvāna me cittaṃ , pabbajiṃ anagāriyaṃ.
4544我的烦恼已烧尽,一切有已根除。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā ;
4545一切漏已断尽,不再有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
4546从九十四劫前,我以花敬奉以来,
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ;
4547我不曾知有恶趣,这便是供花之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, pupphapūjāyidaṃ phalaṃ.
4548我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4549我得善来……佛陀的教诫已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4550“四无碍解……佛陀的教诫已作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4551据说,那喇玛莉咖长老尼如是宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ naḷamālikā therī imā gāthāyo abhāsitthāti.
譬喻第五·芦苇花鬘长老尼
譬喻第六·一钵食布施长老尼
4554于班度马帝城,有刹帝利名曰槃头摩,
‘‘Nagare bandhumatiyā, bandhumā nāma khattiyo;
4555我曾是那位国王的王妃,与他一同生活。
Tassa rañño ahuṃ bhariyā, ekajjhaṃ cārayāmahaṃ .
4556那时,我独坐于隐蔽之处,心中这样思惟:
‘‘Rahogatā nisīditvā, evaṃ cintesahaṃ tadā;
4557「能带往后世的善业,我却不曾造作。
‘Ādāya gamanīyañhi, kusalaṃ natthi me kataṃ.
4558大灼热、剧苦,形相恐怖,极其可畏;
‘‘‘Mahābhitāpaṃ kaṭukaṃ, ghorarūpaṃ sudāruṇaṃ;
4559我必定堕入地狱,对此毫无疑惑。
Nirayaṃ nūna gacchāmi, ettha me natthi saṃsayo’.
4560我来到国王跟前,这样说道:
‘‘Rājānaṃ upasaṅkamma, idaṃ vacanamabraviṃ;
4561请给我一位沙门,刹帝利,我当供养他。
‘Ekaṃ me samaṇaṃ dehi, bhojayissāmi khattiya’.
4562大王赐予我一位诸根已修习的沙门;
‘‘Adāsi me mahārājā, samaṇaṃ bhāvitindriyaṃ;
4563我接取他的钵,盛满最上之食。
Tassa pattaṃ gahetvāna, paramannena pūrayiṃ .
4564我将美食盛满,涂以香膏;
‘‘Pūrayitvā paramannaṃ, gandhālepaṃ akāsahaṃ;
4565以网覆盖,再用一双衣覆上。
Jālena pidahitvāna, vatthayugena chādayiṃ.
4566这是我的所缘,我终生忆念。
‘‘Ārammaṇaṃ mamaṃ etaṃ, sarāmi yāvajīvihaṃ;
4567在那里,我以净信心往生三十三天。
Tattha cittaṃ pasādetvā, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
4568我为三十位天王做大妃。
‘‘Tiṃsānaṃ devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4569凡我心中所愿求的,都如我所欲地成就。
Manasā patthitaṃ mayhaṃ, nibbattati yathicchitaṃ .
4570我曾为二十位转轮王,居大妃之位。
‘‘Vīsānaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4571从彼处死后,我便在诸有中流转。
Ocitattāva hutvāna, saṃsarāmi bhavesvahaṃ.
4572我已解脱一切结缚,诸有余依,于我皆已舍离。
‘‘Sabbabandhanamuttāhaṃ, apetā me upādikā;
4573诸漏已尽,无有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
4574九十一劫前,我曾作此布施;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
4575我不见恶趣,此即施食之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, piṇḍapātassidaṃ phalaṃ.
4576我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4577对我而言,确实是善来…………已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4578四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4579据说,一钵食施者比丘尼当时宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ ekapiṇḍapātadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
一钵食施者长老尼譬喻第六
7. 酸粥施者长老尼譬喻
4582当名叫帝思的导师托钵而行时,
‘‘Piṇḍacāraṃ carantassa, tissanāmassa satthuno;
4583我举起一勺之食,供养那最胜的佛陀。
Kaṭacchubhikkhaṃ paggayha, buddhaseṭṭhassa dāsahaṃ.
4584正自觉者、世间无上的导师帝思,接取食物后,
‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, tisso lokagganāyako;
4585导师伫立路旁,为我作了随喜。
Vīthiyā saṇṭhito satthā, akā me anumodanaṃ.
4586布施一勺之食,你将往生三十三天;
‘‘‘Kaṭacchubhikkhaṃ datvāna, tāvatiṃsaṃ gamissasi;
4587你将为三十六位天王作大妃。
Chattiṃsadevarājūnaṃ, mahesittaṃ karissasi.
4588你将成为五十位转轮王的大妃;
‘‘‘Paññāsaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittaṃ karissasi;
4589你心中所愿的一切,常能如愿获得。
Manasā patthitaṃ sabbaṃ, paṭilacchasi sabbadā.
4590尽享福报之后,你将无所系著而出家;
‘‘‘Sampattiṃ anubhotvāna, pabbajissasikiñcanā;
4591遍知一切诸漏,无漏者即般涅槃。
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissasināsavā’.
4592正自觉者、三界导师说此语后,
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, tisso lokagganāyako;
4593这位英雄犹如天鹅王般凌空而起。
Nabhaṃ abbhuggamī vīro, haṃsarājāva ambare.
4594我已善施这殊胜的布施,也已善成这圆足的祭祀;
‘‘Sudinnaṃ me dānavaraṃ , suyiṭṭhā yāgasampadā;
4595供施一杓之食后,我便已达不动之地。
Kaṭacchubhikkhaṃ datvāna, pattāhaṃ acalaṃ padaṃ.
4596九十二劫前,我所行的那个布施,
‘‘Dvenavute ito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
4597我不曾知有恶趣,这便是施食的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, bhikkhādānassidaṃ phalaṃ.
4598我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4599“确实是善来于我啊……乃至……已圆满佛陀的教诫。」”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4600“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4601确实如是,咖答楚施食比丘尼说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ kaṭacchubhikkhādāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
4602《一匙施食长老尼譬喻》第七。
Kaṭacchubhikkhādāyikātheriyāpadānaṃ sattamaṃ.
七优钵罗花鬘长老尼譬喻
4604在阿卢那瓦帝城中,有位名为阿卢那的王;
‘‘Nagare aruṇavatiyā, aruṇo nāma ttiyo;
4605我为那位王的妻子,制止了应被制止之事。
Tassa rañño ahuṃ bhariyā, vāritaṃ vārayāmahaṃ .
4606手持七条花鬘,优钵罗花与天香之花;
‘‘Sattamālaṃ gahetvāna, uppalā devagandhikā;
4607端坐于胜妙宫殿中,彼时如是思惟:
Nisajja pāsādavare, evaṃ cintesi tāvade.
4608“‘这些花鬘饰于我顶,于我何用?”
‘‘‘Kiṃ me imāhi mālāhi, sirasāropitāhi me;
4609“对我而言,最为殊胜的,莫过于将这花供养于佛陀至上的智慧。”
Varaṃ me buddhaseṭṭhassa, ñāṇamhi abhiropitaṃ’.
4610我坐在门边,等候正自觉者;
‘‘Sambuddhaṃ paṭimānentī, dvārāsanne nisīdahaṃ;
4611“‘当正自觉者到来时,我将供养这位大牟尼。’”
‘Yadā ehiti sambuddho, pūjayissaṃ mahāmuniṃ’.
4612如同山巅闪耀,犹如狮子兽王;
‘‘Kakudho vilasantova, migarājāva kesarī;
4613胜利者由比丘僧团伴随,从道路而来。
Bhikkhusaṅghena sahito, āgacchi vīthiyā jino.
4614见到佛陀的光芒,心中欢喜踊跃;
‘‘Buddhassa raṃsiṃ disvāna, haṭṭhā saṃviggamānasā;
4615开门之后,我供养了最胜的佛陀。
Dvāraṃ avāpuritvāna , buddhaseṭṭhamapūjayiṃ.
4616七朵优钵罗花,散布于虚空;
‘‘Satta uppalapupphāni, parikiṇṇāni ambare;
4617为佛陀造伞盖时,他们将之奉持于佛陀头顶。
Chadiṃ karonto buddhassa, matthake dhārayanti te.
4618心意高扬,满怀欢喜,生起喜悦,合掌礼敬。
‘‘Udaggacittā sumanā, vedajātā katañjalī;
4619于彼处心生净信之后,我便往生三十三天。
Tattha cittaṃ pasādetvā, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
4620大莲花之华盖,擎持于我头顶。
‘‘Mahānelassa chādanaṃ, dhārenti mama muddhani;
4621我散发出天界的妙香,这是七朵莲花的果报。
Dibbagandhaṃ pavāyāmi, sattuppalassidaṃ phalaṃ.
4622那时,我正被亲族的眷属们引领而行,
‘‘Kadāci nīyamānāya, ñātisaṅghena me tadā;
4623我所有的随众,都恭敬顶戴着大莲花。
Yāvatā parisā mayhaṃ, mahānelaṃ dharīyati.
4624我为七十位天王作大妃;
‘‘Sattati devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4625于一切处为自在者,我轮回于有有中。
Sabbattha issarā hutvā, saṃsarāmi bhavābhave.
4626我为六十三位转轮王作大妃;
‘‘Tesaṭṭhi cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4627众人皆随顺于我,我的话语为人所信受。
Sabbe mamanuvattanti, ādeyyavacanā ahuṃ.
4628我的容貌如优钵罗花,香气也自然流散。
‘‘Uppalasseva me vaṇṇo, gandho ceva pavāyati;
4629我不曾经历丑陋的容貌,这便是供养佛陀的果报。
Dubbaṇṇiyaṃ na jānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4630善巧诸神足,乐修觉支。
‘‘Iddhipādesu kusalā, bojjhaṅgabhāvanā ratā;
4631已证神通之彼岸,此乃供佛之果报。
Abhiññāpāramippattā, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4632善巧于念处,以定与禅那为行境。
‘‘Satipaṭṭhānakusalā, samādhijhānagocarā;
4633精勤于正勤,此是供佛之果。
Sammappadhānamanuyuttā, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4634我以精进为轭、为车乘,运载至离轭安稳;
‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;
4635一切漏已尽,今无后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
4636距今三十一劫前,我曾以花行供养。
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ;
4637我不复经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4638我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4639于我,这实是善来……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4640四无碍解……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4641七优钵罗花鬘比丘尼如此宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ sattuppalamālikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
第八 七朵优钵罗花鬘者长老尼譬喻
第九 那位持五灯者长老尼譬喻
4644当时,我于汉舍卫城游历四方,
‘‘Nagare haṃsavatiyā, cārikī āsahaṃ tadā;
4645我为了求善,从一座园林走到另一座园林。
Ārāmena ca ārāmaṃ, carāmi kusalatthikā.
4646在黑分之日,我见到了无上菩提树。
‘‘Kāḷapakkhamhi divase, addasaṃ bodhimuttamaṃ;
4647就在那里,我令心得净信,坐于菩提树下。
Tattha cittaṃ pasādetvā, bodhimūle nisīdahaṃ.
4648以恭敬心侍立,合掌于头顶,
‘‘Garucittaṃ upaṭṭhetvā, sire katvāna añjaliṃ;
4649抒发喜悦之后,他随即这样思惟:
Somanassaṃ pavedetvā, evaṃ cintesi tāvade.
4650‘若这位佛陀功德无量,无与伦比;
‘‘‘Yadi buddho amitaguṇo, asamappaṭipuggalo;
4651“愿为我示现神变,愿此菩提树放大光明。”
Dassetu pāṭihīraṃ me, bodhi obhāsatu ayaṃ’.
4652当我作意时,菩提树即刻通体炽然;
‘‘Saha āvajjite mayhaṃ, bodhi pajjali tāvade;
4653通体化为金色,一切方所悉皆照耀。
Sabbasoṇṇamayā āsi, disā sabbā virocati.
4654我在那菩提树下,静坐了七日七夜;
‘‘Sattarattindivaṃ tattha, bodhimūle nisīdahaṃ;
4655到了第七日,我作了灯供养。
Sattame divase patte, dīpapūjaṃ akāsahaṃ.
4656围绕座位,五盏灯炽燃明亮;
‘‘Āsanaṃ parivāretvā, pañcadīpāni pajjaluṃ;
4657直至太阳升起,我的灯始终燃烧。
Yāva udeti sūriyo, dīpā me pajjaluṃ tadā.
4658以那善业,以那思愿与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
4659舍离人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
4660在那里,我以善行所筑的宫殿,名为‘五灯’;
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, pañcadīpāti vuccati;
4661高六十由旬,广三十由旬。
Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ , tiṃsayojanavitthataṃ .
4662无量明灯,在我周围辉耀;
‘‘Asaṅkhiyāni dīpāni, parivāre jalanti me;
4663凡天人住处,皆以灯明遍照。
Yāvatā devabhavanaṃ, dīpālokena jotati.
4664面向前方而坐,若我欲见,
‘‘Parammukhā nisīditvā , yadi icchāmi passituṃ;
4665上、下及四方,我以眼遍见一切。
Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, sabbaṃ passāmi cakkhunā.
4666只要我想见善趣与恶趣,
‘‘Yāvatā abhikaṅkhāmi, daṭṭhuṃ sugataduggate ;
4667无论是树间还是山中,那里都无障碍。
Tattha āvaraṇaṃ natthi, rukkhesu pabbatesu vā.
4668我曾为八十位天王作大妃;
‘‘Asīti devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4669我曾为一百位转轮王,作大妃。
Satānaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
4670无论我往生何处,是生于天界还是人间;
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
4671数十万盏明灯,在我四周辉耀。
Dīpasatasahassāni, parivāre jalanti me.
4672从诸天界命终,我入于母胎;
‘‘Devalokā cavitvāna, uppajjiṃ mātukucchiyaṃ;
4673在母胎中时,我的双眼不曾闭合。
Mātukucchigatā santī , akkhi me na nimīlati.
4674以数十万盏灯,具足善业;
‘‘Dīpasatasahassāni, puññakammasamaṅgitā;
4675于产房中燃明,此是五灯之果。
Jalanti sūtikāgehe , pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
4676当最后有到来时,我令心回转;
‘‘Pacchime bhave sampatte, mānasaṃ vinivattayiṃ;
4677我亲证了不衰不死之清凉涅槃。
Ajarāmataṃ sītibhāvaṃ, nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ.
4678我于七岁之年,证得阿拉汉果;
‘‘Jātiyā sattavassāhaṃ, arahattamapāpuṇiṃ;
4679乔达摩佛陀知我功德,为我授予达上。
Upasampādayī buddho, guṇamaññāya gotamo.
4680或在凉亭、树根下,或在宫殿、洞窟中;
‘‘Maṇḍape rukkhamūle vā, pāsādesu guhāsu vā;
4681居空屋中,五盏灯为我照明。
Suññāgāre vasantiyā , pañcadīpā jalanti me.
4682我天眼清净,于定善巧;
‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalā ahaṃ;
4683已证神通波罗蜜,此为五灯之果。
Abhiññāpāramippattā, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
4684一切圆满,已达究竟,所作已办,无有诸漏;
‘‘Sabbavositavosānā, katakiccā anāsavā;
4685大雄具眼者,我以五灯礼敬您的双足。
Pañcadīpā mahāvīra, pāde vandāmi cakkhuma.
4686于十万劫前,我施灯之时;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dīpamadadiṃ tadā;
4687我不再识知恶趣,这便是供养五灯的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
4688我的烦恼已焚烧殆尽……(中略)……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4689于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4690四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4691就这样,般遮地咖比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ pañcadīpikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
五灯者长老尼譬喻第九
10. 施水者长老尼譬喻
4694“在般度玛帝城,我曾为汲水女;”
‘‘Nagare bandhumatiyā, ahosiṃ udahārikā;
4695我以汲水维持生计,借此养育子女。
Udahārena jīvāmi, tena posemi dārake.
4696于无上福田,我并无布施之物;
‘‘Deyyadhammo ca me natthi, puññakkhette anuttare;
4697我来到城门楼,奉上净水。
Koṭṭhakaṃ upasaṅkamma, udakaṃ paṭṭhapesahaṃ.
4698以彼善作之业,我往生三十三天;
‘‘Tena kammena sukatena, tāvatiṃsamagacchahaṃ;
4699在那里,我的善作天宫,因汲水之德而化现。
Tattha me sukataṃ byamhaṃ, udahārena nimmitaṃ.
4700“于千天女中,我彼时最为殊胜;”
‘‘Accharānaṃ sahassassa, ahañhi pavarā tadā;
4701我以十种方式,恒常超越所有女子。
Dasaṭṭhānehi tā sabbā, abhibhomi sadā ahaṃ.
4702我为五十位天王作大妃。
‘‘Paññāsaṃ devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4703我为二十位转轮王作大妃。
Vīsaticakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
4704我流转于两种有——天界与人界。
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
4705我不曾识知恶趣,这是施水的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, dakadānassidaṃ phalaṃ.
4706或在山顶、树顶,或在虚空、大地。
‘‘Pabbatagge dumagge vā, antalikkhe ca bhūmiyaṃ;
4707每当我想要水时,便能迅速获得。
Yadā udakamicchāmi, khippaṃ paṭilabhāmahaṃ.
4708没有无雨的方位,也没有焦热枯涸之处。
‘‘Avuṭṭhikā disā natthi, santattā kuthitāpi ca;
4709了知我心意后,大云便降下雨来。
Mama saṅkappamaññāya, mahāmegho pavassati.
4710那时候,亲族们正领着我走,
‘‘Kadāci nīyamānāya, ñātisaṅghena me tadā;
4711每当我想要下雨,大云便升起。
Yadā icchāmahaṃ vassaṃ, mahāmegho ajāyatha.
4712我的身上,既没有炎热,也没有燥热;
‘‘Uṇhaṃ vā pariḷāho vā, sarīre me na vijjati;
4713我身无尘垢,这是施水的果报。
Kāye ca me rajo natthi, dakadānassidaṃ phalaṃ.
4714今日心清净,远离诸恶法;
‘‘Visuddhamanasā ajja, apetamanapāpikā;
4715一切漏已尽,不再有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
4716九十一劫前,我曾施水;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ dakaṃ adadiṃ tadā;
4717我不堕恶趣,此是施水之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, dakadānassidaṃ phalaṃ.
4718我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4719此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4720四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4721如是,施水者比丘尼宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ udakadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
水施者长老尼譬喻第十
须弥陀品第一
4724其摄颂:
Tassuddānaṃ –
4725须弥陀、施腰带者、施凉亭者、施桥者;
Sumedhā mekhalādāyī, maṇḍapaṃ saṅkamaṃ dadā;
4726施芦苇花鬘者、施团食者、施匙者、施青莲花者。
Naḷamālī piṇḍadadā, kaṭacchu uppalappadā.
4727此处所述,是灯施者及水施者的偈颂。
Dīpadā dakadā ceva, gāthāyo gaṇitā iha;
4728一百偈颂,并超过此数的三十偈颂。
Ekagāthāsatañceva, tiṃsati ca taduttari .
第二 一布萨品
第一 一布萨长老尼譬喻
4731在槃头摩帝城,有位名叫邦度玛的刹帝利;
‘‘Nagare bandhumatiyā, bandhumā nāma khattiyo;
4732在满月日,他受持了布萨。
Divase puṇṇamāya so, upavasi uposathaṃ.
4733那时,我是那里的一名水瓶女奴;
‘‘Ahaṃ tena samayena, kumbhadāsī ahaṃ tahiṃ;
4734见到国王与军队,我那时如此思惟。
Disvā sarājakaṃ senaṃ, evāhaṃ cintayiṃ tadā.
4735国王也舍弃王位,受持布萨;
‘Rājāpi rajjaṃ chaḍḍetvā, upavasi uposathaṃ;
4736那业确有果报,众人欢喜。
Saphalaṃ nūna taṃ kammaṃ, janakāyo pamodito’.
4737如理省察之后,恶趣与贫穷;
‘‘Yoniso paccavekkhitvā, duggaccañca daliddataṃ ;
4738令心欢喜之后,我受持了布萨。
Mānasaṃ sampahaṃsitvā, upavasiṃ uposathaṃ.
4739我于正自觉者的教法中,行此布萨,
‘‘Ahaṃ uposathaṃ katvā, sammāsambuddhasāsane;
4740以那善作之业,我往生三十三天。
Tena kammena sukatena, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
4741在那里,我善业所成的宫殿,高耸二由旬;
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, ubbhayojanamuggataṃ ;
4742重阁殊胜而为严饰,大座善妙以作庄严。
Kūṭāgāravarūpetaṃ, mahāsanasubhūsitaṃ.
4743常有十万天女,侍奉于我。
‘‘Accharā satasahassā, upatiṭṭhanti maṃ sadā;
4744我超越其他诸天,恒时超胜。
Aññe deve atikkamma, atirocāmi sabbadā.
4745我为六十四位天王,作大妃,
‘‘Catusaṭṭhi devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4746我曾为六十三位转轮王作大妃。
Tesaṭṭhi cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
4747我得金色身后,流转于诸有之中;
‘‘Suvaṇṇavaṇṇā hutvāna, bhavesu saṃsarāmahaṃ;
4748于一切处我皆最胜,这是布萨的果报。
Sabbattha pavarā homi, uposathassidaṃ phalaṃ.
4749象舆、马舆、车乘以及轿舆,
‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, rathayānañca sīvikaṃ ;
4750这一切我皆获得,这便是布萨的果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, uposathassidaṃ phalaṃ.
4751金所成、银所成,以及水晶所成,
‘‘Soṇṇamayaṃ rūpimayaṃ, athopi phalikāmayaṃ;
4752以及红宝石所成之物,我悉皆获得。
Lohitaṅgamayañceva, sabbaṃ paṭilabhāmahaṃ.
4753憍赏耶毯、亚麻布、棉布,
‘‘Koseyyakambaliyāni , khomakappāsikāni ca;
4754以及众多昂贵之衣,我悉皆获得。
Mahagghāni ca vatthāni, sabbaṃ paṭilabhāmahaṃ.
4755饮食、嚼食,以及衣物、卧具;
‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca;
4756这一切我皆获得,这就是布萨的果报。
Sabbametaṃ paṭilabhe, uposathassidaṃ phalaṃ.
4757殊胜的香、花鬘,以及香粉、涂香;
‘‘Varagandhañca mālañca, cuṇṇakañca vilepanaṃ;
4758这一切我都能获得,这便是布萨的果报。
Sabbametaṃ paṭilabhe, uposathassidaṃ phalaṃ.
4759重阁、殿堂,凉亭、高楼、石窟;
‘‘Kūṭāgārañca pāsādaṃ, maṇḍapaṃ hammiyaṃ guhaṃ;
4760这一切我都能获得,这便是布萨的果报。
Sabbametaṃ paṭilabhe, uposathassidaṃ phalaṃ.
4761我七岁那年,从在家而出家,成为无家者;
‘‘Jātiyā sattavassāhaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
4762未满半月,我便证得了阿拉汉果。
Aḍḍhamāse asampatte, arahattamapāpuṇiṃ.
4763我的烦恼已被烧尽,一切有已被连根拔除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
4764诸漏已尽,不复有再生。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
4765自九十一劫前,我于彼时所造业;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
4766不复知有恶趣,此即布萨之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, uposathassidaṃ phalaṃ.
4767我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4768我的到来,实为善来……(中略)……已圆成佛陀的教敕。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4769「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4770据说,那位名叫一布萨的比丘尼,如此诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ ekūposathikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
一布萨长老尼譬喻 第一
2. 萨腊拉花长老尼譬喻
4773在旃陀跋伽河岸边,那时我是一位紧那罗女;
‘‘Candabhāgānadītīre, ahosiṃ kinnarī tadā;
4774我见到天中之天、人中雄,正行经行。
Addasāhaṃ devadevaṃ, caṅkamantaṃ narāsabhaṃ.
4775我采摘了娑罗村喇花,供养无上的佛陀;
‘‘Ocinitvāna saḷalaṃ, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
4776大雄便受用了这朵具天香的娑罗村喇花。
Upasiṅghi mahāvīro, saḷalaṃ devagandhikaṃ.
4777正自觉者毗婆尸、世间导师接受此花后,
‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, vipassī lokanāyako;
4778那时,大雄受用了,而我一直注视着。
Upasiṅghi mahāvīro, pekkhamānāya me tadā.
4779合掌当胸,礼敬两足尊;
‘‘Añjaliṃ paggahetvāna, vanditvā dvipaduttamaṃ ;
4780内心净信生起之后,我登上了那座山。
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, tato pabbatamāruhiṃ.
4781九十一劫前,我供养花的那时;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ pupphamadadiṃ tadā;
4782我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
4783我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4784善来确实为我所得……(中略)……佛陀的教诫已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4785“四无碍解……(中略)……已奉行佛陀的教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4786如是,萨拉拉花比丘尼诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ saḷalapupphikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
萨拉拉花长老尼譬喻 第二
施糕饼长老尼譬喻
4789在槃头摩帝城,我曾是持瓶的女仆;
‘‘Nagare bandhumatiyā, kumbhadāsī ahosahaṃ;
4790我取过自己的份,便前去取水。
Mama bhāgaṃ gahetvāna, gacchaṃ udakahārikā .
4791于路见沙门,心寂静、入于定;
‘‘Panthamhi samaṇaṃ disvā, santacittaṃ samāhataṃ;
4792以明净之心、生欢喜意,我供养了三个糕饼。
Pasannacittā sumanā, modake tīṇidāsahaṃ.
4793以此善所作业,以此思愿与誓愿之力;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
4794九十一劫之间,我不曾堕入恶趣。
Ekanavutikappāni , vinipātaṃ nagacchahaṃ.
4795我作了那福德,领受一切乐果;
‘‘Sampatti taṃ karitvāna, sabbaṃ anubhaviṃ ahaṃ;
4796以供养三个糕饼,我证得不动之地。
Modake tīṇi datvāna, pattāhaṃ acalaṃ padaṃ.
4797我的烦恼已悉数焚尽……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4798这于我,确是善来……佛陀的教诫已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4799“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4800如是,据说摩达咖达衣咖比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ modakadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
糕点布施者长老尼譬喻·第三
4. 施一座者长老尼譬喻
4803往昔在汉舍瓦提城,那时我尚为少女;
‘‘Nagare haṃsavatiyā, ahosiṃ bālikā tadā;
4804我的母亲与父亲,都出去工作了。
Mātā ca me pitā ceva, kammantaṃ agamaṃsu te.
4805正午烈日当空,我看见一位沙门;
‘‘Majjhanhikamhi sūriye, addasaṃ samaṇaṃ ahaṃ;
4806他正沿街走来,我便为他铺设了座位。
Vīthiyā anugacchantaṃ, āsanaṃ paññapesahaṃ.
4807以牛毛毯与羊皮,铺设我的座位;
‘‘Gonakāvikatikāhi , paññapetvā mamāsanaṃ;
4808我净信欢喜,说出此语:
Pasannacittā sumanā, idaṃ vacanamabraviṃ.
4809大地焦热,太阳立于正午;
‘‘‘Santattā kuthitā bhūmi, sūro majjhanhike ṭhito;
4810风已止息,天将降雨。
Mālutā ca na vāyanti, kālo cevettha mehiti .
4811“此座已为大牟尼而设,特为尊者备就;
‘‘‘Paññattamāsanamidaṃ, tavatthāya mahāmuni;
4812请以悲悯垂念,坐此我之座位。”
Anukampaṃ upādāya, nisīda mama āsane’.
4813那位沙门坐在那里,善自调伏,内心清净;
‘‘Nisīdi tattha samaṇo, sudanto suddhamānaso;
4814我接过他的钵,随力而行布施。
Tassa pattaṃ gahetvāna, yathārandhaṃ adāsahaṃ.
4815以此善所作业,乘意愿与誓愿之力;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
4816舍离人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
4817在那里,我善造的天宫,座处亦善化现;
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, āsanena sunimmitaṃ;
4818高六十由旬,广三十由旬。
Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
4819金制的、宝石制的,还有水晶制的;
‘‘Soṇṇamayā maṇimayā, athopi phalikāmayā;
4820以及红宝石制的种种卧榻,皆为我所有。
Lohitaṅgamayā ceva, pallaṅkā vividhā mama.
4821棉絮与羊毛,还有咖提沙织物;
‘‘Tūlikā vikatikāhi, kaṭṭissacittakāhi ca;
4822水獭软绒单面铺展,我的卧榻铺设得十分妥帖;
Uddaekantalomī ca, pallaṅkā me susaṇṭhitā .
4823每当我想出行时,便洋溢欢笑与嬉戏;
‘‘Yadā icchāmi gamanaṃ, hāsakhiḍḍasamappitā;
4824便与这最胜卧榻一同,随心前往我所愿之处。
Saha pallaṅkaseṭṭhena, gacchāmi mama patthitaṃ.
4825我曾为八十位天王,作大后;
‘‘Asīti devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4826为七十位转轮王,作大后。
Sattati cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
4827在诸有中轮回流转时,我得大财富;
‘‘Bhavābhave saṃsarantī, mahābhogaṃ labhāmahaṃ;
4828我财富无有匮乏,此乃一座之果。
Bhoge me ūnatā natthi, ekāsanassidaṃ phalaṃ .
4829我流转于两种有:天界与人界;
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
4830其他有,我皆不知,此乃一座之果。
Aññe bhave na jānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
4831我出生于两种族姓:刹帝利或婆罗门。
‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye cāpi brāhmaṇe;
4832族姓高贵,在在处处皆是,此乃一座之果。
Uccākulīnā sabbattha, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
4833我不识忧悲,亦无灼心的苦恼。
‘‘Domanassaṃ na jānāmi, cittasantāpanaṃ mama;
4834我不识何为容颜失色,此是独坐之果。
Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
4835众多驼背、持衣的侍女侍奉着我,
‘‘Dhātiyo maṃ upaṭṭhanti, khujjā celāpikā bahū;
4836我从这膝移至那膝而行,此是独坐之果。
Aṅkena aṅkaṃ gacchāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
4837有人为我沐浴、供食,有人常令我欢喜;
‘‘Aññā nhāpenti bhojenti, aññā ramenti maṃ sadā;
4838有人为我涂香,这便是独坐之果。
Aññā gandhaṃ vilimpanti, ekāsanassidaṃ phalaṃ .
4839居于楼阁、树下,或空寂之处,
‘‘Maṇḍape rukkhamūle vā, suññāgāre vasantiyā;
4840了知我的意向后,卧床便前来侍立。
Mama saṅkappamaññāya, pallaṅko upatiṭṭhati.
4841这是我最后之存在,最后的生存正流转;
‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
4842今日舍离王位后,我出家成为无家者。
Ajjāpi rajjaṃ chaḍḍetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
4843从百千劫前,我那时所行的布施,
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
4844我不见有恶趣,这是一座之布施的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
4845我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4846于我,实是善来……(中略)……佛陀的教诫,我已奉行。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4847四无碍解……(中略)……佛的教诫已成就。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4848如是,施一座者比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ ekāsanadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
施一座者长老尼譬喻第四
五灯供养长老尼譬喻
4851那时,在汉舍卫城,我行脚游方;
‘‘Nagare haṃsavatiyā, cārikī āsahaṃ tadā;
4852从一座园到另一座园,我为求善而四处游历。
Ārāmena ca ārāmaṃ , carāmi kusalatthikā.
4853黑分之日,得见最上菩提树;
‘‘Kāḷapakkhamhi divase, addasaṃ bodhimuttamaṃ;
4854于彼处心生净信,坐于菩提树下。
Tattha cittaṃ pasādetvā, bodhimūle nisīdahaṃ.
4855以殷重心承事,合掌当顶;
‘‘Garucittaṃ upaṭṭhetvā, sire katvāna añjaliṃ;
4856心生欢喜之后,当下如此思惟。
Somanassaṃ pavedetvā, evaṃ cintesi tāvade.
4857若佛陀具足无量功德,是无等无对者;
‘‘‘Yadi buddho amitaguṇo, asamappaṭipuggalo;
4858请为我示现神变吧,愿此菩提树遍放光明。
Dassetu pāṭihīraṃ me, bodhi obhāsatu ayaṃ’.
4859当我作意之际,菩提树即时辉耀;
‘‘Saha āvajjite mayhaṃ, bodhi pajjali tāvade;
4860一切皆成金色,十方悉皆光耀。
Sabbasoṇṇamayā āsi, disā sabbā virocati.
4861我于菩提树下,端坐七日七夜;
‘‘Sattarattindivaṃ tattha, bodhimūle nisīdahaṃ;
4862到了第七日,我行了灯供养。
Sattame divase patte, dīpapūjaṃ akāsahaṃ.
4863「围绕座位,五盏灯明耀;
‘‘Āsanaṃ parivāretvā, pañca dīpāni pajjaluṃ;
4864直至太阳升起,我的灯始终明耀。
Yāva udeti sūriyo, dīpā me pajjaluṃ tadā.
4865由此善作之业,以及思与愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
4866舍离人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
4867在那里,我善作之宫,名为五灯;
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, pañcadīpāti vuccati;
4868高六十由旬,广三十由旬。
Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
4869无量的灯,在四周为我燃亮;
‘‘Asaṅkhiyāni dīpāni, parivāre jaliṃsu me;
4870乃至天宫,亦为灯光所遍照。
Yāvatā devabhavanaṃ, dīpālokena jotati.
4871背向而坐时,若我欲见,
‘‘Parammukhā nisīditvā, yadi icchāmi passituṃ;
4872上方、下方及横向,我以眼观见一切。
Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, sabbaṃ passāmi cakkhunā.
4873凡我所欲见,能观善趣与恶趣;
‘‘Yāvatā abhikaṅkhāmi, daṭṭhuṃ sugataduggate ;
4874在那里,无论树中还是山中,皆无障碍。
Tattha āvaraṇaṃ natthi, rukkhesu pabbatesu vā.
4875我曾为八十位天王作大后;
‘‘Asīti devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4876“我曾为百位转轮王作大后。”
Satānaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
4877“不论我投生于何趣,是天界或是人间,”
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
4878“十万盏灯于我周围燃亮。”
Dīpasatasahassāni, parivāre jalanti me.
4879“从天界没后,我入于母胎,”
‘‘Devalokā cavitvāna, uppajjiṃ mātukucchiyaṃ;
4880“我住于母胎时,眼睛不曾闭合。”
Mātukucchigatā santī, akkhi me na nimīlati.
4881“十万盏灯,善业具足,”
‘‘Dīpasatasahassāni, puññakammasamaṅgitā;
4882“在产房中光明照耀,这就是五灯之果报。”
Jalanti sūtikāgehe, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
4883当最后有到来之际,我令心转离。
‘‘Pacchime bhave sampatte, mānasaṃ vinivattayiṃ;
4884我触证了不老、不死、清凉的涅槃。
Ajarāmataṃ sītibhāvaṃ, nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ.
4885我七岁时,便证得阿拉汉果。
‘‘Jātiyā sattavassāhaṃ, arahattamapāpuṇiṃ;
4886乔达摩佛陀知我功德,为我授具足戒。
Upasampādayī buddho, guṇamaññāya gotamo.
4887居于亭阁、树下或空寂之处,
‘‘Maṇḍape rukkhamūle vā, suññāgāre vasantiyā;
4888常燃明灯,这就是五灯之果。
Sadā pajjalate dīpaṃ, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
4889我得天眼明净,我于定善巧;
‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalā ahaṃ;
4890已达神通彼岸,此即五灯之果。
Abhiññāpāramippattā, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
4891已达一切圆满之究竟,所作已办,无诸漏;
‘‘Sabbavositavosānā, katakiccā anāsavā;
4892五灯大雄,具眼者,我顶礼双足。
Pañcadīpā mahāvīra, pāde vandāmi cakkhuma.
4893于百千劫前,我曾布施明灯;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dīpamadadiṃ tadā;
4894我不见恶趣,此是五灯之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
4895我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4896于我,这确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4897四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4898如是,五灯施与者比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ pañcadīpadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
5. 五灯施与者长老尼譬喻
6. 芦苇花鬘者长老尼譬喻
4901在旃陀跋伽河畔,那时我为紧那利女;
‘‘Candabhāgānadītīre , ahosiṃ kinnarī tadā;
4902我见到离尘的佛陀——自生者、不可战胜者;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ.
4903我以净信和欢喜,心生喜悦,合掌;
‘‘Pasannacittā sumanā, vedajātā katañjalī;
4904我手持芦苇花环,供养了自生者。
Naḷamālaṃ gahetvāna, sayambhuṃ abhipūjayiṃ.
4905以那善作之业,以及意愿与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
4906舍弃紧那利身之后,我往生三十三天。
Jahitvā kinnarīdehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ.
4907我曾为三十六位天王作王后;
‘‘Chattiṃsadevarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4908我心中所愿求的,皆如其所愿而现前。
Manasā patthitaṃ mayhaṃ, nibbattati yathicchitaṃ.
4909我曾为十位转轮王作王后;
‘‘Dasannaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
4910从彼处命终之后,我便流转于诸有之中。
Ocitattāva hutvāna, saṃsarāmi bhavesvahaṃ.
4911我具足善业,出家而为无家者;
‘‘Kusalaṃ vijjate mayhaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
4912今日,我于释迦子的教法中,堪受供养。
Pūjārahā ahaṃ ajja, sakyaputtassa sāsane.
4913今日我心清净,已远离内心诸恶;
‘‘Visuddhamanasā ajja, apetamanapāpikā;
4914诸漏已尽,不复有后有;
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
4915从九十四劫前,我即供养彼佛;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
4916我不见有恶趣,这就是芦苇花鬘的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, naḷamālāyidaṃ phalaṃ.
4917“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
4918“我得善来,实为幸事……(中略)……已奉行佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
4919「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
4920如是,芦苇花鬘者比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ naḷamālikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
芦苇花鬘长老尼譬喻·第六
摩诃波阇波提乔达弥长老尼譬喻·第七
4923“一时,世间之光,在毗舍离的大林中;”
‘‘Ekadā lokapajjoto, vesāliyaṃ mahāvane;
4924“在重阁讲堂的美丽娑罗林中,住着人御者。”
Kūṭāgāre susālāyaṃ, vasate narasārathi.
4925“那时,胜者的姨母摩诃乔达弥比丘尼,”
‘‘Tadā jinassa mātucchā, mahāgotami bhikkhunī;
4926“住在先前建造的那座可爱的比丘尼精舍里,她自在安住。”
Tahiṃ kate pure ramme, vasī bhikkhunupassaye.
4927与五位具念、已得解脱的比丘尼一起,
‘‘Bhikkhunīhi vimuttāhi, satehi saha pañcahi;
4928她独处时,心中生起这样的思惟:
Rahogatāya tassevaṃ, citassāsi vitakkitaṃ.
4929佛陀的般涅槃,或是那最上弟子双的般涅槃,
‘‘Buddhassa parinibbānaṃ, sāvakaggayugassa vā;
4930罗睺罗、阿难、难陀,我无缘得见。
Rāhulānandanandānaṃ, nāhaṃ lacchāmi passituṃ.
4931佛陀般涅槃时,或最上弟子双,
‘‘Buddhassa parinibbānā, sāvakaggayugassa vā;
4932大迦叶与难陀,阿难与罗睺罗。
Mahākassapanandānaṃ, ānandarāhulāna ca.
4933我先行舍断了寿行,入于涅槃,
‘‘Paṭikaccāyusaṅkhāraṃ , osajjitvāna nibbutiṃ;
4934我应随世间怙主,蒙大仙允许而去。」
Gaccheyyaṃ lokanāthena, anuññātā mahesinā.
4935五百比丘尼亦复如是思惟;
‘‘Tathā pañcasatānampi, bhikkhunīnaṃ vitakkitaṃ;
4936差摩等人亦作如是思惟。
Āsi khemādikānampi, etadeva vitakkitaṃ.
4937当时大地震动,天鼓轰鸣;
‘‘Bhūmicālo tadā āsi, nāditā devadundubhī;
4938守护住处的诸天,为忧苦所逼恼。
Upassayādhivatthāyo, devatā sokapīḷitā.
4939她们悲痛欲绝,哀号不止,泪流满面;
‘‘Vilapantā sukaruṇaṃ , tatthassūni pavattayuṃ;
4940那些与她们友善的比丘尼们,来到乔达弥面前。
Mittā bhikkhuniyo tāhi, upagantvāna gotamiṃ.
4941她们以头顶礼双足后,这样说道:
‘‘Nipacca sirasā pāde, idaṃ vacanamabravuṃ;
4942在那里,我们被泪水打湿,尊母,独处一隅,
‘Tattha toyalavāsittā, mayamayye rahogatā.
4943“大地震动、摇撼,天鼓轰然鸣响;”
‘‘‘Sā calā calitā bhūmi, nāditā devadundubhī;
4944“又传来悲泣之声,乔达弥,这究竟是为何?”
Paridevā ca suyyante, kimatthaṃ nūna gotamī’.
4945“那时,她便如实说出了一切,如其所思。”
‘‘Tadā avoca sā sabbaṃ, yathāparivitakkitaṃ;
4946“她们也都如实说出了一切,如其所思。”
Tāyopi sabbā āhaṃsu, yathāparivitakkitaṃ.
4947“圣母,若您欣悦,涅槃乃无上寂静。”
‘‘‘Yadi te rucitaṃ ayye, nibbānaṃ paramaṃ sivaṃ;
4948“善德者,待佛陀开许,我们皆将般涅槃。”
Nibbāyissāma sabbāpi, buddhānuññāya subbate.
4949“我们一同出离,舍离家宅与有;”
‘‘‘Mayaṃ sahāva nikkhantā, gharāpi ca bhavāpi ca;
4950“我们将一同前往,那最上的涅槃境界。”
Sahāyeva gamissāma, nibbānaṃ padamuttamaṃ’.
4951“对那些趣向涅槃的人,我该说些什么呢?”她这样说着;
‘‘‘Nibbānāya vajantīnaṃ, kiṃ vakkhāmī’ti sā vadaṃ;
4952那时,她与所有比丘尼一起从比丘尼住处出来。
Saha sabbāhi niggañchi, bhikkhunīnilayā tadā.
4953“愿安住于此处的诸天,宽恕我;
‘‘Upassaye yādhivatthā, devatā tā khamantu me;
4954这是我最后一次得见比丘尼的精舍。
Bhikkhunīnilayassedaṃ, pacchimaṃ dassanaṃ mama.
4955那里没有衰老与死亡,没有与不爱者相遇;
‘‘Na jarā maccu vā yattha, appiyehi samāgamo;
4956没有与爱者的别离,我将趣入那无为。
Piyehi na viyogotthi, taṃ vajissaṃ asaṅkhataṃ.
4957未离贪染者听闻了善逝那精要的话语,
‘‘Avītarāgā taṃ sutvā, vacanaṃ sugatorasā;
4958便悲痛哀泣:‘唉,我们的福德多么微薄啊!’
Sokaṭṭā parideviṃsu, aho no appapuññatā.
4959比丘尼的住处已然空寂,离了她们,此地唯余空虚;
‘‘Bhikkhunīnilayo suñño, bhūto tāhi vinā ayaṃ;
4960犹如拂晓时分的星辰,胜者的光芒不复显现。
Pabhāte viya tārāyo, na dissanti jinorasā.
4961乔达弥与五百众,同入涅槃;
‘‘Nibbānaṃ gotamī yāti, satehi saha pañcahi;
4962犹如恒河与五百川流,一同汇入大海。
Nadīsatehiva saha, gaṅgā pañcahi sāgaraṃ.
4963见有信的近事女们,正行走在街道上;
‘‘Rathiyāya vajantiyo , disvā saddhā upāsikā;
4964从家中出来,俯伏在足前,这般说道:
Gharā nikkhamma pādesu, nipacca idamabravuṃ.
4965‘大富贵者,请您怜愍,不要舍弃我们这些无依者;’
‘‘‘Pasīdassu mahābhoge, anāthāyo vihāya no;
4966“你不应般涅槃”,她们怀着这般渴望而悲泣。
Tayā na yuttā nibbātuṃ, icchaṭṭā vilapiṃsu tā’.
4967为除他们忧伤,他说出了甜美之语;
‘‘Tāsaṃ sokapahānatthaṃ, avoca madhuraṃ giraṃ;
4968“诸子,泪水已足,今时正是你们欢笑之时。”
‘Ruditena alaṃ puttā, hāsakāloyamajja vo.
4969我已遍知苦,已舍离苦因;
‘‘‘Pariññātaṃ mayā dukkhaṃ, dukkhahetu vivajjito;
4970我已作证灭,已善修习道;
Nirodho me sacchikato, maggo cāpi subhāvito.
4971第一诵品。
Paṭhamaṃ bhāṇavāraṃ.
4972我已亲近导师,佛陀的教导已奉行;
‘‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
4973重担已放下,有之牵引已彻底断除。
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
4974正是为此,我从在家而出家,过起无家的生活。
‘‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
4975我已成就那义利,灭尽一切结缚。
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
4976佛陀以及他的正法,圆满无缺,至今住世;
‘‘‘Buddho tassa ca saddhammo, anūno yāva tiṭṭhati;
4977我般涅槃的时刻已到,诸子,莫为我悲伤。
Nibbātuṃ tāva kālo me, mā maṃ socatha puttikā.
4978憍陈如、阿难、难陀等诸尊者,以及胜者罗睺罗,仍住于世。
‘‘‘Koṇḍaññānandanandādī , tiṭṭhanti rāhulo jino;
4979僧团安稳和合,诸外道已悉被降伏。
Sukhito sahito saṅgho, hatadabbā ca titthiyā.
4980甘蔗王族的荣光,摧伏魔军者已高擎。
‘‘‘Okkākavaṃsassa yaso, ussito māramaddano;
4981诸子啊,此刻岂非正是我为证涅槃的时机?
Nanu sampati kālo me, nibbānatthāya puttikā.
4982我长久以来所期愿的,今日终得成就;
‘‘‘Cirappabhuti yaṃ mayhaṃ, patthitaṃ ajja sijjhate;
4983这是欢喜之鼓声,诸子啊,你们何必流泪?
Ānandabherikāloyaṃ, kiṃ vo assūhi puttikā.
4984你们若对我心怀悲悯,若有感恩之心;
‘‘‘Sace mayi dayā atthi, yadi catthi kataññutā;
4985为令正法久住,你们全都应发起坚定精进。
Saddhammaṭṭhitiyā sabbā, karotha vīriyaṃ daḷhaṃ.
4986正自觉者应我所请,允许了女众出家;
‘‘‘Thīnaṃ adāsi pabbajjaṃ, sambuddho yācito mayā;
4987因此,你们应当如我所悦意那般随行。
Tasmā yathāhaṃ nandissaṃ, tathā tamanutiṭṭhatha’.
4988如此教诫她们之后,为诸比丘尼所围绕;
‘‘Tā evamanusāsitvā, bhikkhunīhi purakkhatā;
4989来到佛陀跟前,恭敬礼拜后,说了这番话。
Upecca buddhaṃ vanditvā, idaṃ vacanamabravi.
4990善逝,我是您的母亲;而您,勇者,是我的父亲。
‘‘‘Ahaṃ sugata te mātā, tvañca vīra pitā mama;
4991赐予正法之乐的怙主,乔达摩啊,我由您而生。
Saddhammasukhada nātha, tayā jātāmhi gotama.
4992善逝,您的色身,由我养育增长;
‘‘‘Saṃvaddhitoyaṃ sugata, rūpakāyo mayā tava;
4993我此法身无可指责,由你而得增长。
Anindito dhammakāyo , mama saṃvaddhito tayā.
4994片刻之间,你饮下了我哺育的、平息渴爱的乳汁;
‘‘‘Muhuttaṃ taṇhāsamaṇaṃ, khīraṃ tvaṃ pāyito mayā;
4995我亦由你以法乳哺育,达至究竟寂静。
Tayāhaṃ santamaccantaṃ, dhammakhīrañhi pāyitā.
4996大牟尼,于结缚与守护之事,您于我并无亏欠;
‘‘‘Bandhanārakkhane mayhaṃ, aṇaṇo tvaṃ mahāmune;
4997渴望得子的妇女们祈愿,即获如此之子。
Puttakāmā thiyo yācaṃ, labhanti tādisaṃ sutaṃ.
4998曾为曼陀多等诸王之母者,犹在有海之中;
‘‘‘Mandhātādinarindānaṃ, yā mātā sā bhavaṇṇave;
4999儿啊,我沉溺于有海,由你度脱。
Nimuggāhaṃ tayā putta, tāritā bhavasāgarā.
5000‘国王之母为大后’,这个名称于女人易得;
‘‘‘Rañño mātā mahesīti, sulabhaṃ nāmamitthinaṃ;
5001而‘佛陀之母’这个名称,却是极为稀有难得。
Buddhamātāti yaṃ nāmaṃ, etaṃ paramadullabhaṃ.
5002大雄者,蒙您授记,我已得此心愿;
‘‘‘Tañca laddhaṃ mahāvīra, paṇidhānaṃ mamaṃ tayā;
5003无论是微细或是宏大,这一切我都已圆满。
Aṇukaṃ vā mahantaṃ vā, taṃ sabbaṃ pūritaṃ mayā.
5004我愿般涅槃,舍离此身;
‘‘‘Parinibbātumicchāmi , vihāyemaṃ kaḷevaraṃ;
5005英雄,苦尽者,导师,请准许我。
Anujānāhi me vīra, dukkhantakara nāyaka.
5006请您伸出那双具足轮、钩、旗帜之相,如莲花般柔软的足;
‘‘‘Cakkaṅkusadhajākiṇṇe, pāde kamalakomale;
5007我要向您礼敬,最胜之子。
Pasārehi paṇāmaṃ te, karissaṃ puttauttame .
5008请显现那如黄金堆般的身体,
‘‘‘Suvaṇṇarāsisaṅkāsaṃ, sarīraṃ kuru pākaṭaṃ;
5009当您的身体清晰示现后,导师啊,我将趣入寂静。
Katvā dehaṃ sudiṭṭhaṃ te, santiṃ gacchāmi nāyaka’.
5010具足三十二相,以殊胜光明为庄严之身,
‘‘Dvattiṃsalakkhaṇūpetaṃ, suppabhālaṅkataṃ tanuṃ;
5011犹如傍晚的云团,胜者向姨母示现。
Sañjhāghanāva bālakkaṃ, mātucchaṃ dassayī jino.
5012「犹如盛开的莲花,犹如初升太阳的光辉,
‘‘Phullāravindasaṃkāse, taruṇādiccasappabhe;
5013在轮相具足的双足下,她以头面礼敬。
Cakkaṅkite pādatale, tato sā sirasā pati.
5014我礼敬人中之日、太阳族的旗帜,
‘‘‘Paṇamāmi narādicca, ādiccakulaketukaṃ;
5015当此最后一死到来之时,我将不再与他相见。
Pacchime maraṇe mayhaṃ , na taṃ ikkhāmahaṃ puno.
5016世间以女人为最上,却公认她们是一切过失的来源;
‘‘‘Itthiyo nāma lokagga, sabbadosākarā matā;
5017若我有任何过失,恳请宽恕,悲悯者。
Yadi ko catthi doso me, khamassu karuṇākara.
5018‘关于女子出家,我一再向您恳请;
‘‘‘Itthikānañca pabbajjaṃ, haṃ taṃ yāciṃ punappunaṃ;
5019若我于此有过失,恳请宽恕,人牛王。
Tattha ce atthi doso me, taṃ khamassu narāsabha.
5020勇者,比丘尼众由我蒙您开许而教导;
‘‘‘Mayā bhikkhuniyo vīra, tavānuññāya sāsitā;
5021其中若有教导不善之处,忍辱王,请您宽恕。
Tatra ce atthi dunnītaṃ, taṃ khamassu khamādhipa .
5022对于无可责难者,确当忍辱;何况对于以功德为庄严者!
‘‘‘Akkhante nāma khantabbaṃ, kiṃ bhave guṇabhūsane;
5023我正迈向涅槃,还能对你说什么更殊胜的话呢?
Kimuttaraṃ te vakkhāmi, nibbānāya vajantiyā.
5024我的比丘僧团清净无缺,堪能出离此世;
‘‘‘Suddhe anūne mama bhikkhusaṅghe, lokā ito nissarituṃ khamante;
5025于黎明时分,见到陷于灾难的人们,犹如新月出离云翳。
Pabhātakāle byasanaṅgatānaṃ, disvāna niyyātiva candalekhā’.
5026比丘尼众围绕人中胜者,犹如众星拱月环绕须弥山;
‘‘‘Tadetarā bhikkhuniyo jinaggaṃ, tārāva candānugatā sumeruṃ;
5027右绕之后,礼敬双足,站立一隅,瞻仰尊颜。
Padakkhiṇaṃ kacca nipacca pāde, ṭhitā mukhantaṃ samudikkhamānā.
5028目光瞻仰您,从未有厌足;耳闻您法语,从未听足够。
‘‘‘Na tittipubbaṃ tava dassanena, cakkhuṃ na sotaṃ tava bhāsitena;
5029唯独我的心,得遇您后,便以法味而得满足。
Cittaṃ mamaṃ kevalamekameva, pappuyya taṃ dhammarasena titti.
5030在您说法的大众中,您摧伏应被摧伏者;
‘‘‘Nadato parisāyaṃ te, vāditabbapahārino;
5031那些得见您面容的人有福了,人中牛王!
Ye te dakkhanti vadanaṃ, dhaññā te narapuṅgava.
5032足趾纤长,趾甲铜色,美丽而修长的脚掌;
‘‘‘Dīghaṅgulī tambanakhe, subhe āyatapaṇhike;
5033凡是礼敬此足的人,他们也是有福而具足功德者。
Ye pāde paṇamissanti , tepi dhaññā guṇandhara.
5034甜美悦人,无有过失,且具利益;
‘‘‘Madhurāni pahaṭṭhāni, dosagghāni hitāni ca;
5035凡有闻此诸语者,他们亦为有福之人、人中上首。
Ye te vākyāni suyyanti, tepi dhaññā naruttama.
5036我今有福,大雄啊,一心以礼敬尊足为务;
‘‘‘Dhaññāhaṃ te mahāvīra, pādapūjanatapparā ;
5037藉由吉祥者的善言,已渡越轮回旷野。
Tiṇṇasaṃsārakantārā, suvākyena sirīmato’.
5038随后,那位善持戒者通告后,又向比丘僧团,
‘‘Tato sā anusāvetvā , bhikkhusaṅghampi subbatā;
5039礼敬罗睺罗、阿难与难陀后,说出此语:
Rāhulānandanande ca, vanditvā idamabravi.
5040「于此如毒蛇之巢、疾病之舍的身躯中,」
‘‘‘Āsīvisālayasame, rogāvāse kaḷevare;
5041厌离于苦聚与老死所行之境。
Nibbindā dukkhasaṅghāṭe, jarāmaraṇagocare.
5042种种垢秽所染,依他而不能自主;
‘‘‘Nānākalimalākiṇṇe , parāyatte nirīhake;
5043是故我欲入般涅槃,诸子当予允准。
Tena nibbātumicchāmi, anumaññatha puttakā’.
5044难陀与罗睺罗跋陀,离诸忧恼,断尽诸漏;
‘‘Nando rāhulabhaddo ca, vītasokā nirāsavā;
5045住立不动,坚固安稳,随念法性。
Ṭhitācalaṭṭhiti thirā, dhammatamanucintayuṃ.
5046呵责那有为法,动摇不实,无坚实如芭蕉树;
‘‘‘Dhiratthu saṅkhataṃ lolaṃ, asāraṃ kadalūpamaṃ;
5047如幻如阳焰,其余皆不坚住。
Māyāmarīcisadisaṃ, itaraṃ anavaṭṭhitaṃ.
5048这位胜者的姨母,养育佛陀者;
‘‘‘Yattha nāma jinassāyaṃ, mātucchā buddhaposikā;
5049乔达弥入灭,一切诸行无常。
Gotamī nidhanaṃ yāti, aniccaṃ sabbasaṅkhataṃ’.
5050阿难当时仍是有学,悲痛不已,身为胜者之子;
‘‘Ānando ca tadā sekho, sokaṭṭo jinavacchalo;
5051他在那里泪流满面,悲切地哀叹。
Tatthassūni karonto so, karuṇaṃ paridevati.
5052“啊!乔达弥正趋入寂静,佛陀也必将入于涅槃;”
‘‘Hā santiṃ gotamī yāti, nūna buddhopi nibbutiṃ;
5053他不久即离去,犹如无薪之火。
Gacchati na cireneva, aggiriva nirindhano.
5054对如此悲叹的阿难,乔达弥这样说道:
‘‘Evaṃ vilāpamānaṃ taṃ, ānandaṃ āha gotamī;
5055所闻深广如海,一心承事佛陀。
Sutasāgaragambhīra , buddhopaṭṭhānatappara.
5056孩子,欢喜之时已至,不应忧愁。
‘‘‘Na yuttaṃ socituṃ putta, hāsakāle upaṭṭhite;
5057儿子,借由你,我已抵达我的皈依处——涅槃。
Tayā me saraṇaṃ putta, nibbānaṃ tamupāgataṃ.
5058孩子啊,承蒙你的劝请,请允许我们出家。
‘‘‘Tayā tāta samajjhiṭṭho, pabbajjaṃ anujāni no;
5059孩子,莫要沮丧,你的精勤已得果报。
Mā putta vimano hohi, saphalo te parissamo.
5060那从不曾被古人所见,亦从不曾被外道诸师所见;
‘‘‘Yaṃ na diṭṭhaṃ purāṇehi, titthikācariyehipi;
5061那境界,为年方七岁的柔弱女子所证知。
Taṃ padaṃ sukumārīhi, sattavassāhi veditaṃ.
5062佛陀教法的护持者,这将是最后与你的相见;
‘‘‘Buddhasāsanapāleta, pacchimaṃ dassanaṃ tava;
5063儿子,我将去那里,去到那不可见之处。
Tattha gacchāmahaṃ putta, gato yattha na dissate.
5064有时,于说法之际,世间顶导者迅捷;
‘‘‘Kadāci dhammaṃ desento, khipī lokagganāyako;
5065那时,我出于悲悯,说了祝愿之语:
Tadāhaṃ āsīsavācaṃ, avocaṃ anukampikā.
5066“愿大雄长寿,愿大牟尼住世一劫;
‘‘‘Ciraṃ jīva mahāvīra, kappaṃ tiṭṭha mahāmune;
5067为利一切世间,愿你成就不老不死的果证。”
Sabbalokassa atthāya, bhavassu ajarāmaro.
5068对于如此说的我,佛陀这样对我说道:
‘‘‘Taṃ tathāvādiniṃ buddho, mamaṃ so etadabravi;
5069‘乔达弥,不应以你这样的方式礼敬诸佛。’
‘Na hevaṃ vandiyā buddhā, yathā vandasi gotamī.
5070‘那么,应如何礼敬一切知者、如来呢?’
‘‘‘Kathaṃ carahi sabbaññū, vanditabbā tathāgatā;
5071诸佛如何不可礼敬?既然你问,请告诉我。
Kathaṃ avandiyā buddhā, taṃ me akkhāhi pucchito.
5072精进已发起,心志已奋发,恒常坚固精勤者;
‘‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame;
5073请看那和合的众弟子,这便是对诸佛的礼敬。
Samagge sāvake passa, etaṃ buddhānavandanaṃ.
5074然后我前往住处,独自静思维:
‘‘‘Tato upassayaṃ gantvā, ekikāhaṃ vicintayiṃ;
5075依怙、超越三有者,遮止了和合的集会。
Samaggaparisaṃ nātho, rodhesi tibhavantago.
5076来吧,我当般涅槃,莫见其衰败。
‘‘‘Handāhaṃ parinibbissaṃ, mā vipattitamaddasaṃ;
5077我如此思惟已,得见无上仙人。
Evāhaṃ cintayitvāna, disvāna isisattamaṃ.
5078我便向导师禀告,我般涅槃的时刻已至。
‘‘‘Parinibbānakālaṃ me, ārocesiṃ vināyakaṃ;
5079于是他便应允:“乔达弥,你当自知时宜。”
Tato so samanuññāsi, kālaṃ jānāhi gotamī.
5080我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
5081我得善来……乃至……佛陀的教诫,我已作。
‘‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
5082四无碍解……(中略)……佛陀的教诫已成就。
‘‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
5083当女人现证法时,那些愚者心生疑惑;
‘‘‘Thīnaṃ dhammābhisamaye, ye bālā vimatiṃ gatā;
5084为断除他们的邪见,乔达弥,请示现神变。
Tesaṃ diṭṭhippahānatthaṃ, iddhiṃ dassehi gotamī’.
5085那时,她礼敬正自觉者后,乔达弥腾入虚空;
‘‘Tadā nipacca sambuddhaṃ, uppatitvāna ambaraṃ;
5086得到佛陀的允许,乔达弥示现了种种神变。
Iddhī anekā dassesi, buddhānuññāya gotamī.
5087她由一人化作多人,又由多人合为一人;
‘‘Ekikā bahudhā āsi, bahukā cetikā tathā;
5088显现与隐没,穿墙过山。
Āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ, tirokuṭṭaṃ tironagaṃ.
5089无碍而行,乃至没入地中;
‘‘Asajjamānā agamā, bhūmiyampi nimujjatha;
5090行于水上而不沉没,如履平地。
Abhijjamāne udake, agañchi mahiyā yathā.
5091如鸟行于空中,那时结跏趺坐,自在游履;
‘‘Sakuṇīva tathākāse, pallaṅkena kamī tadā;
5092身得自在,径至梵天住处。
Vasaṃ vattesi kāyena, yāva brahmanivesanaṃ.
5093以须弥山为杖,以大地为伞,
‘‘Sineruṃ daṇḍaṃ katvāna, chattaṃ katvā mahāmahiṃ;
5094将其连根翻转,持于空中经行。
Samūlaṃ parivattetvā, dhārayaṃ caṅkamī nabhe.
5095犹如六日并出之时,令世间弥漫烟雾;
‘‘Chassūrodayakāleva, lokañcākāsi dhūmikaṃ;
5096她令世间如在劫末,遍布网鬘交缠之状。
Yugante viya lokaṃ sā, jālāmālākulaṃ akā.
5097穆咖林达大山,坐落在须弥山根的密林之间;
‘‘Mucalindaṃ mahāselaṃ, merumūlanadantare ;
5098一切如同芥子,一把尽握在拳中;
Sāsapāriva sabbāni, ekenaggahi muṭṭhinā.
5099以指尖掩蔽太阳与月亮;
‘‘Aṅgulaggena chādesi, bhākaraṃ sanisākaraṃ;
5100犹如挽起发髻,持住数千日月。
Candasūrasahassāni, āveḷamiva dhārayi.
5101四大海水,一掌可持;
‘‘Catusāgaratoyāni, dhārayī ekapāṇinā;
5102如劫末之云,降下滂沱大雨。
Yugantajaladākāraṃ, mahāvassaṃ pavassatha.
5103她令转轮王与眷属,隐没于虚空之中;
‘‘Cakkavattiṃ saparisaṃ, māpayī sā nabhattale;
5104她示现金翅鸟、巨象与雄狮,作怒吼声。
Garuḷaṃ dviradaṃ sīhaṃ, vinadantaṃ padassayi.
5105她独自一人,化现出无量比丘尼众;
‘‘Ekikā abhinimmitvā, appameyyaṃ bhikkhunīgaṇaṃ;
5106她再度隐身后,独自对牟尼说:
Puna antaradhāpetvā, ekikā munimabravi.
5107“大雄,您的姨母,正是您教法的奉行者;
‘‘‘Mātucchā te mahāvīra, tava sāsanakārikā;
5108已成就自己的义利,我礼敬具眼者之足。”
Anuppattā sakaṃ atthaṃ, pāde vandāmi cakkhuma’.
5109示现种种神通变化之后,她从虚空降下;
‘‘Dassetvā vividhā iddhī, orohitvā nabhattalā;
5110礼敬世间之光之后,她便在一旁坐下。
Vanditvā lokapajjotaṃ, ekamantaṃ nisīdi sā.
5111大牟尼,我生于世间,已有一百二十年了;
‘‘Sā vīsavassasatikā, jātiyāhaṃ mahāmune;
5112“大雄啊,此事已了,导师啊,我将般涅槃。”
Alamettāvatā vīra, nibbāyissāmi nāyaka.
5113那时,在场的大众全都惊叹不已,恭敬合掌;
‘‘Tadātivimhitā sabbā, parisā sā katañjalī;
5114说道:“圣尼,具足无比神通与威力者,此是何等因缘?”
Avocayye kathaṃ āsi, atuliddhiparakkamā.
5115名为莲华上佛的胜利者,于一切法中具足法眼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
5116“自此十万劫前,那位导师出现于世。”
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
5117那时,我生于汉萨瓦提城的大臣之家;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātāmaccakule ahuṃ;
5118“资财一切具足,繁荣富庶,财宝丰饶。”
Sabbopakārasampanne, iddhe phīte mahaddhane.
5119“曾有一时,她与父亲同行,由一群婢女围绕;”
‘‘Kadāci pitunā saddhiṃ, dāsigaṇapurakkhatā;
5120以盛大的随从簇拥,来到那人中最胜者前。
Mahatā parivārena, taṃ upecca narāsabhaṃ.
5121恰似瓦沙瓦降下甘霖,那无漏的法云;
‘‘Vāsavaṃ viya vassantaṃ, dhammameghaṃ anāsavaṃ ;
5122犹如秋日之阳,光网辉耀。
Saradādiccasadisaṃ, raṃsijālasamujjalaṃ .
5123「见后心生净信,闻彼善说;
‘‘Disvā cittaṃ pasādetvā, sutvā cassa subhāsitaṃ;
5124人中导师,立姨母比丘尼为第一。
Mātucchaṃ bhikkhuniṃ agge, ṭhapentaṃ naranāyakaṃ.
5125闻已,行大布施,七日供养彼如来;
‘‘Sutvā datvā mahādānaṃ, sattāhaṃ tassa tādino;
5126供养人中上首并其僧团,众多资具。
Sasaṅghassa naraggassa, paccayāni bahūni ca.
5127礼拜足下已,我期望彼地位;
‘‘Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ;
5128于是,最胜仙人对大众说:
Tato mahāparisatiṃ, avoca isisattamo.
5129「她曾供养世间导师及僧团,整整七日;
‘‘‘Yā sasaṅghaṃ abhojesi, sattāhaṃ lokanāyakaṃ;
5130我将赞叹她,请听我言说。」
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
5131过十万劫,将从甘蔗族出生一位;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
5132姓乔达摩,将成为世间导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
5133她将于其法中成为继承者,真正的法所生者;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
5134她名唤乔达弥,将成为导师的女弟子。
Gotamī nāma nāmena, hessati satthu sāvikā.
5135她是那位佛陀的姨母,是他生命的赋予者;
‘‘‘Tassa buddhassa mātucchā, jīvitāpādikā ayaṃ;
5136“于比丘尼众中,她将获得知夜者中的第一。”
Rattaññūnañca aggattaṃ, bhikkhunīnaṃ labhissati’.
5137得闻此后,我满心欢喜,尽形寿供养胜者;
‘‘Taṃ sutvāna pamoditvā , yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
5138我以资具恭敬供养之后,便于彼时命终。
Paccayehi upaṭṭhitvā, tato kālaṅkatā ahaṃ.
5139在三十三天诸天之中,一切欲乐悉皆圆满具足,
‘‘Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu;
5140我由十支而生,超胜其余诸天。
Nibbattā dasahaṅgehi, aññe abhibhaviṃ ahaṃ.
5141以色、声、香、味、触,
‘‘Rūpasaddehi gandhehi, rasehi phusanehi ca;
5142以寿命、容色、快乐、名声,
Āyunāpi ca vaṇṇena, sukhena yasasāpi ca.
5143同样地,我取得主权之后,光辉显耀;
‘‘Tathevādhipateyyena, adhigayha virocahaṃ;
5144我曾是天帝的大后,于彼处深蒙宠爱。
Ahosiṃ amarindassa, mahesī dayitā tahiṃ.
5145我流转于轮回之中,为业风所驱迫;
‘‘Saṃsāre saṃsarantīhaṃ, kammavāyusameritā;
5146在迦尸王的国土,我生于一座奴隶村落。
Kāsissa rañño visaye, ajāyiṃ dāsagāmake.
5147那时,有四百八十五人居住在那里;
‘‘Pañcadāsasatānūnā, nivasanti tahiṃ tadā;
5148在那众人中,最年长者的妻子就是我。
Sabbesaṃ tattha yo jeṭṭho, tassa jāyā ahosahaṃ.
5149自觉者的五百位,为乞食而入村落;
‘‘Sayambhuno pañcasatā, gāmaṃ piṇḍāya pāvisuṃ;
5150我见到他们,心生欢喜,与所有妇女一同;
Te disvāna ahaṃ tuṭṭhā, saha sabbāhi itthibhi .
5151她们成群结队,供养了整整四个月;
‘‘Pūgā hutvāva sabbāyo , catumāse upaṭṭhahuṃ ;
5152布施三衣之后,我们便与丈夫一同轮回。
Ticīvarāni datvāna, saṃsarimha sasāmikā.
5153从彼处命终后,我们全都往生三十三天;
‘‘Tato cutā sabbāpi tā, tāvatiṃsagatā mayaṃ;
5154如今已至最后有,我们降生于天臂城。
Pacchime ca bhave dāni, jātā devadahe pure.
5155我父亲是安阇那释迦,我母亲是苏喇卡那;
‘‘Pitā añjanasakko me, mātā mama sulakkhaṇā;
5156从那里,我回到迦毗罗卫城净饭王的家中。
Tato kapilavatthusmiṃ, suddhodanagharaṃ gatā.
5157其余生于释迦族的族人,也都回到了释迦族的家中;
‘‘Sesā sakyakule jātā, sakyānaṃ gharamāgamuṃ;
5158在她们一切人中,我最殊胜,成为了胜者的侍者。
Ahaṃ visiṭṭhā sabbāsaṃ, jinassāpādikā ahuṃ.
5159我的儿子出家之后,成为佛陀、导师;
‘‘Mama puttobhinikkhamma , buddho āsi vināyako;
5160之后,我与五百人一同出家。
Pacchāhaṃ pabbajitvāna, satehi saha pañcahi.
5161与萨咖亚尼的贤者们一同,触及了寂静之乐;
‘‘Sākiyānīhi dhīrāhi, saha santisukhaṃ phusiṃ;
5162那些于往昔生中,曾是我们主人者。
Ye tadā pubbajātiyaṃ, amhākaṃ āsu sāmino.
5163共造福业的行者,大集会的参与者;
‘‘Sahapuññassa kattāro, mahāsamayakārakā;
5164他们证得阿拉汉果,蒙受善逝的悲悯。
Phusiṃsu arahattaṃ te, sugatenānukampitā.
5165其他诸比丘尼,升入虚空,
‘‘Tadetarā bhikkhuniyo, āruhiṃsu nabhattalaṃ;
5166犹如群星相聚,具大神通而闪耀。
Saṃgatā viya tārāyo, virociṃsu mahiddhikā.
5167她们示现了种种神通,犹如毗兰陀瓦的幻化;
‘‘Iddhī anekā dassesuṃ, piḷandhavikatiṃ yathā;
5168如同善巧的铁匠,于金工技艺精熟;
Kammāro kanakasseva, kammaññassa susikkhito .
5169示现了种种奇妙的神变,
‘‘Dassetvā pāṭihīrāni, vicittāni bahūni ca;
5170那时,令辩论者中最胜者、牟尼及其眷属皆生欢喜。
Tosetvā vādipavaraṃ, muniṃ saparisaṃ tadā.
5171从虚空降下后,顶礼最胜仙人,
‘‘Orohitvāna gaganā, vanditvā isisattamaṃ;
5172得到人中至上者的许可,便各自在适当之处落座。
Anuññātā naraggena, yathāṭhāne nisīdisuṃ.
5173「乔达摩尼长久以来慈悯我们一切大众,
‘‘‘Ahonukampikā amhaṃ, sabbāsaṃ cira gotamī;
5174我们依你的功德而得成就,已证得漏尽。
Vāsitā tava puññehi, pattā no āsavakkhayaṃ.
5175「我们的烦恼已烧尽,一切诸有已根除;
‘‘‘Kilesā jhāpitā amhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
5176犹如龙象断除系缚,我们安住于无漏。
Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāma anāsavā.
5177我们来到最胜佛陀的近前,真是善来。
‘‘‘Svāgataṃ vata no āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
5178三明已证得,佛陀的教诫已圆成。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
5179四无碍解,以及八解脱,
‘‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
5180六神通已得作证,佛陀的教法已成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
5181我等于诸神通而得自在,于天耳界,
‘‘‘Iddhīsu ca vasī homa, dibbāya sotadhātuyā;
5182大牟尼,我们于他心智而得自在。
Cetopariyañāṇassa, vasī homa mahāmune.
5183我们了知宿住,天眼已得清净;
‘‘‘Pubbenivāsaṃ jānāma, dibbacakkhu visodhitaṃ;
5184诸漏已尽,如今不再有再生。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
5185于义、于法、于辞、于辩才,悉皆具足。
‘‘‘Atthe dhamme ca nerutte, paṭibhāne ca vijjati;
5186大雄,我们的智慧已在您座前生起。
Ñāṇaṃ amhaṃ mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
5187导师,我们以慈心侍奉您。
‘‘‘Asmābhi pariciṇṇosi, mettacittāhi nāyaka;
5188大牟尼,请允许我们全都涅槃。
Anujānāhi sabbāsaṃ , nibbānāya mahāmune’.
5189她们说「我们将涅槃」,我还能说什么呢?
‘‘Nibbāyissāma iccevaṃ, kiṃ vakkhāmi vadantiyo;
5190胜者说道:「现在你们若认为是时候了。」
Yassa dāni ca vo kālaṃ, maññathāti jinobravi.
5191那时,以乔达弥为首的这三位比丘尼,向胜者——
‘‘Gotamīādikā tāyo, tadā bhikkhuniyo jinaṃ;
5192她们礼敬之后,从座而起,离去了。
Vanditvā āsanā tamhā, vuṭṭhāya agamiṃsu tā.
5193与诸大众会,世间无上导师——
‘‘Mahatā janakāyena, saha lokagganāyako;
5194那位勇者一路随行,直至母舅的科他咖。
Anusaṃyāyī so vīro, mātucchaṃ yāvakoṭṭhakaṃ.
5195那时,乔达摩尼俯身于世间亲族的足下;
‘‘Tadā nipati pādesu, gotamī lokabandhuno;
5196与她们所有人一道,作此最后的礼足。
Saheva tāhi sabbāhi, pacchimaṃ pādavandanaṃ.
5197这是我最后一次见到世间怙主;
‘‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, lokanāthassa dassanaṃ;
5198我将不再得见你那甘露般的容颜。
Na puno amatākāraṃ, passissāmi mukhaṃ tava.
5199勇者,我再不能礼敬你柔软的双足;
‘‘‘Na ca me vandanaṃ vīra, tava pāde sukomale;
5200“世间之顶啊,它将触证;今日我便要趣入寂静涅槃。”
Samphusissati lokagga, ajja gacchāmi nibbutiṃ’.
5201这具色身于你何用?在现见之法中,如其真实——
‘‘Rūpena kiṃ tavānena, diṭṭhe dhamme yathātathe;
5202这一切全是有为之法,不可依怙,短暂而脆弱。
Sabbaṃ saṅkhatamevetaṃ, anassāsikamittaraṃ.
5203她与她们一同前往自己的比丘尼精舍;
‘‘Sā saha tāhi gantvāna, bhikkhunupassayaṃ sakaṃ;
5204她结半跏趺,于最胜座上坐定。
Aḍḍhapallaṅkamābhujja, nisīdi paramāsane.
5205那时在场的近事女们,于佛陀教法深心爱乐;
‘‘Tadā upāsikā tattha, buddhasāsanavacchalā;
5206听闻她的事迹后,便前往顶礼其足。
Tassā pavattiṃ sutvāna, upesuṃ pādavandikā.
5207“捶胸而作,犹如根已断的藤蔓;”
‘‘Karehi uraṃ pahantā, chinnamūlā yathā latā;
5208悲泣哀号,发为悲声,为忧所摧,倒卧于地。
Rodantā karuṇaṃ ravaṃ, sokaṭṭā bhūmipātitā.
5209我们的皈依怙主啊,莫弃我们而入涅槃;
‘‘Mā no saraṇade nāthe, vihāya gami nibbutiṃ;
5210我们皆以头面顶礼,恳切乞求。
Nipatitvāna yācāma, sabbāyo sirasā mayaṃ.
5211她们之中,最精进、具足净信与智慧的那位近事女;
‘‘Yā padhānatamā tāsaṃ, saddhā paññā upāsikā;
5212她轻抚着她的头,说道:
Tassā sīsaṃ pamajjantī, idaṃ vacanamabravi.
5213“够了,儿子们,莫要悲伤,那是随顺魔索的;
‘‘‘Alaṃ puttā visādena, mārapāsānuvattinā;
5214一切有为法悉皆无常,以别离为终,动摇不定。”
Aniccaṃ saṅkhataṃ sabbaṃ, viyogantaṃ calācalaṃ’.
5215随后,她遣散诸魔女,证得第一殊胜禅那;
‘‘Tato sā tā visajjitvā, paṭhamaṃ jhānamuttamaṃ;
5216她证入第二、第三禅那,又证入第四禅那。
Dutiyañca tatiyañca, samāpajji catutthakaṃ.
5217她证入空无边处,亦入识无边处,
‘‘Ākāsāyatanañceva, viññāṇāyatanaṃ tathā;
5218依次证入无所有处与非想非非想处。
Ākiñcaṃ nevasaññañca, samāpajji yathākkamaṃ.
5219乔达摩尼,逆次第证入诸禅那,
‘‘Paṭilomena jhānāni, samāpajjittha gotamī;
5220从第一禅那,直至第四禅那。
Yāvatā paṭhamaṃ jhānaṃ, tato yāvacatutthakaṃ.
5221从彼定出,便般涅槃,如灯焰灭尽,无诸漏;
‘‘Tato vuṭṭhāya nibbāyi, dīpaccīva nirāsavā ;
5222大地剧烈震动,闪电自空而降。
Bhūmicālo mahā āsi, nabhasā vijjutā pati.
5223天鼓自鸣,诸天悲泣。
‘‘Panāditā dundubhiyo, parideviṃsu devatā;
5224花雨自虚空降下,遍洒大地。
Pupphavuṭṭhī ca gaganā, abhivassatha medaniṃ.
5225须弥山王亦震动,犹如舞台中央的舞者;
‘‘Kampito merurājāpi, raṅgamajjhe yathā naṭo;
5226大海因悲怆而极度痛苦,发出悲鸣。
Sokena cātidīnova viravo āsi sāgaro.
5227天人、龙、阿修罗与梵天,在那一刻皆惊惶不安;
‘‘Devā nāgāsurā brahmā, saṃviggāhiṃsu taṅkhaṇe;
5228「诸行确实无常,此圣者已趣入灭尽。」
‘Aniccā vata saṅkhārā, yathāyaṃ vilayaṃ gatā’.
5229那些曾围绕着我的,依导师教法而行的行者们;
‘‘Yā ce maṃ parivāriṃsu, satthu sāsanakārikā;
5230她们也已无所执取,如油尽灯灭般,入于涅槃。
Tāyopi anupādānā, dīpacci viya nibbutā.
5231唉!和合终归于别离,唉!一切有为法悉皆无常;
‘‘Hā yogā vippayogantā, hāniccaṃ sabbasaṅkhataṃ;
5232唉!生命渐趋于灭尽,这便是悲叹。
Hā jīvitaṃ vināsantaṃ, iccāsi paridevanā.
5233那时,诸天与梵天,为随顺世间法,
‘‘Tato devā ca brahmā ca, lokadhammānuvattanaṃ;
5234来到最胜仙人之处,依时节而行应作之事。
Kālānurūpaṃ kubbanti, upetvā isisattamaṃ.
5235那时,导师呼唤多闻如海的阿难:
‘‘Tadā āmantayī satthā, ānandaṃ sutasāgaraṃ ;
5236“去吧,阿难,向诸比丘宣告母亲已般涅槃。”
‘Gacchānanda nivedehi, bhikkhūnaṃ mātu nibbutiṃ’.
5237“那时,阿难了无喜悦,双眼盈满泪水;
‘‘Tadānando nirānando, assunā puṇṇalocano;
5238以哽咽的声音说:‘诸比丘,请集合。’”
Gaggarena sarenāha, ‘samāgacchantu bhikkhavo.
5239「东方、南方、西方,及北方附近;」
‘‘‘Pubbadakkhiṇapacchāsu, uttarāya ca santike;
5240诸比丘,善逝的法嗣们,请听我所说。
Suṇantu bhāsitaṃ mayhaṃ, bhikkhavo sugatorasā.
5241「以精勤养育牟尼最后身的那位,」
‘‘‘Yā vaḍḍhayi payattena, sarīraṃ pacchimaṃ mune;
5242乔达弥已归于寂静,犹如日出时的星辰。
Sā gotamī gatā santiṃ, tārāva sūriyodaye.
5243留下‘佛母’之称呼,她已抵达无与伦比的境地。
‘‘‘Buddhamātāti paññattiṃ , ṭhapayitvā gatāsamaṃ;
5244纵使具足五眼,导师也不能寻见她的去处。
Na yattha pañcanettopi, gatiṃ dakkhati nāyako.
5245对善逝具足信心,又为大牟尼所爱念者,
‘‘‘Yassatthi sugate saddhā, yo ca piyo mahāmune;
5246善逝之子,应当向佛母致敬。
Buddhamātussa sakkāraṃ, karotu sugatoraso’.
5247即便身在远方的比丘们,听闻之后,也即刻赶来了;
‘‘Sudūraṭṭhāpi taṃ sutvā, sīghamāgacchu bhikkhavo;
5248有的依凭佛陀的威力,有的于神通善巧通达。
Keci buddhānubhāvena, keci iddhīsu kovidā.
5249在那殊胜可爱的重阁——纯以黄金所成、美妙庄严之处,
‘‘Kūṭāgāravare ramme, sabbasoṇṇamaye subhe;
5250他们为你敷设了床座,乔达弥,你便在那里安卧。
Mañcakaṃ samāropesuṃ, yattha suttāsi gotamī.
5251那四位世间守护者,齐以肩膀共同擎举;
‘‘Cattāro lokapālā te, aṃsehi samadhārayuṃ;
5252其余帝释天等诸天众,则齐聚于重阁之中。
Sesā sakkādikā devā, kūṭāgāre samaggahuṃ.
5253所有的重阁,共有五百座;
‘‘Kūṭāgārāni sabbāni, āsuṃ pañcasatānipi;
5254如秋日太阳之光色,实为毗首羯磨所造。
Saradādiccavaṇṇāni, vissakammakatāni hi.
5255所有那些比丘尼,皆卧于床榻之上;
‘‘Sabbā tāpi bhikkhuniyo, āsuṃ mañcesu sāyitā;
5256诸天人登上肩舆,次第启程。
Devānaṃ khandhamāruḷhā, niyyanti anupubbaso.
5257啊,整个天空由上方的天幕完全覆盖;
‘‘Sabbaso chāditaṃ āsi, vitānena nabhattalaṃ;
5258日月星辰缀以金色,交相辉映。
Satārā candasūrā ca, lañchitā kanakāmayā.
5259众多旗帜高高竖立,花幔广展;
‘‘Paṭākā ussitānekā, vitatā pupphakañcukā;
5260虚空中莲花飘降,大地上花朵涌出。
Ogatākāsapadumā , mahiyā pupphamuggataṃ.
5261日月显现,星辰闪耀;
‘‘Dassanti candasūriyā, pajjalanti ca tārakā;
5262太阳行至中天,犹如明月,不散炎热。
Majjhaṃ gatopi cādicco, na tāpesi sasī yathā.
5263诸天以天界之香与芬芳的花鬘,
‘‘Devā dibbehi gandhehi, mālehi surabhīhi ca;
5264以乐器、舞蹈及歌声供养。
Vāditehi ca naccehi, saṅgītīhi ca pūjayuṃ.
5265诸龙、阿修罗及梵天,各随其能力、各随其力量,
‘‘Nāgāsurā ca brahmāno, yathāsatti yathābalaṃ;
5266他们供奉了已般涅槃、离世而去的佛陀之母。
Pūjayiṃsu ca niyyantiṃ, nibbutaṃ buddhamātaraṃ.
5267所有善逝的亲女,已般涅槃者,被引领在前;
‘‘Sabbāyo purato nītā, nibbutā sugatorasā;
5268受尊敬的佛陀养母乔达弥,则被引领在后。
Gotamī niyyate pacchā, sakkatā buddhaposikā.
5269天与人居前,诸龙、阿修罗、梵天俱在;
‘‘Purato devamanujā, sanāgāsurabrahmakā;
5270佛陀与弟子随行于后,为供养母亲而往。
Pacchā sasāvako buddho, pūjatthaṃ yāti mātuyā.
5271佛陀的般涅槃,非是此番景象;
‘‘Buddhassa parinibbānaṃ, nedisaṃ āsi yādisaṃ;
5272乔达弥的般涅槃,极为稀有。
Gotamīparinibbānaṃ, atevacchariyaṃ ahu.
5273诸比丘,佛陀并不参与佛陀的般涅槃;
‘‘Buddho buddhassa nibbāne , nopaṭiyādi bhikkhavo;
5274于乔达弥般涅槃时,佛陀如此,舍利弗等亦复如是。
Buddho gotaminibbāne, sāriputtādikā tathā .
5275他们用种种香料堆成火葬的木堆,
‘‘Citakāni karitvāna, sabbagandhamayāni te;
5276遍洒香粉,就地将其焚烧。
Gandhacuṇṇapakiṇṇāni, jhāpayiṃsu ca tā tahiṃ.
5277其余的一切焚尽无余,唯骨骸全然留存。
‘‘Sesabhāgāni ḍayhiṃsu, aṭṭhī sesāni sabbaso;
5278阿难当时说出了一番令人惊觉警示的话。
Ānando ca tadāvoca, saṃvegajanakaṃ vaco.
5279“‘乔达弥已逝去,她的遗骸正在火化,”
‘‘‘Gotamī nidhanaṃ yātā, ḍayhañcassā sarīrakaṃ;
5280佛陀所预记的般涅槃,不久就将到来。’
Saṅketaṃ buddhanibbānaṃ, na cirena bhavissati’.
5281那时,乔达弥的遗骨已置于他钵中;
‘‘Tato gotamidhātūni, tassā pattagatāni so;
5282阿难受佛陀吩咐,将它们呈奉怙主。
Upanāmesi nāthassa, ānando buddhacodito.
5283无上仙人以手接过那些遗骨,说道:
‘‘Pāṇinā tāni paggayha, avoca isisattamo;
5284犹如一棵巨大坚实、屹立不倒的树,
‘Mahato sāravantassa, yathā rukkhassa tiṭṭhato.
5285那最粗壮的树干,也会因无常而崩倒;
‘‘‘Yo so mahattaro khandho, palujjeyya aniccatā;
5286同样,比丘尼僧团的乔达弥,也已般涅槃。
Tathā bhikkhunisaṅghassa, gotamī parinibbutā.
5287「啊,这于我真是稀有——即便母亲已般涅槃;
‘‘‘Aho acchariyaṃ mayhaṃ , nibbutāyapi mātuyā;
5288仅余色身舍利,却无悲泣与忧叹。
Sarīramattasesāya, natthi sokapariddavo .
5289她已渡轮回之海,他人不必再为她悲戚;
‘‘‘Na sociyā paresaṃ sā, tiṇṇasaṃsārasāgarā;
5290已离热恼,得清凉,善般涅槃。
Parivajjitasantāpā, sītibhūtā sunibbutā.
5291她是贤者,具大智慧,亦具广慧;
‘‘‘Paṇḍitāsi mahāpaññā, puthupaññā tatheva ca;
5292她是比丘尼众中的长老,诸比丘当如是忆持。
Rattaññū bhikkhunīnaṃ sā, evaṃ dhāretha bhikkhavo.
5293「她于诸神通得自在,于天耳界得自在;
‘‘‘Iddhīsu ca vasī āsi, dibbāya sotadhātuyā;
5294于他心智,乔达弥比丘尼得自在。
Cetopariyañāṇassa, vasī āsi ca gotamī.
5295「她了知宿命,天眼已清净;
‘‘‘Pubbenivāsamaññāsi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
5296已尽断一切漏,她不再有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi tassā punabbhavo.
5297于义、法、言辞、辩才,亦复如是,
‘‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
5298她的智慧已得清净,故不应为她哀伤。
Parisuddhaṃ ahu ñāṇaṃ, tasmā socaniyā na sā.
5299犹如烧得炽热的火焰经铁锤锻打,
‘‘‘Ayoghanahatasseva, jalato jātavedassa;
5300次第渐趋止息,不知其去向。
Anupubbūpasantassa, yathā na ñāyate gati.
5301如是,那些得正解脱、度越欲缚之瀑流者,
‘‘‘Evaṃ sammā vimuttānaṃ, kāmabandhoghatārinaṃ;
5302已达不动之乐者,其去处已无可指陈。
Paññāpetuṃ gati natthi, pattānaṃ acalaṃ sukhaṃ.
5303你们应当以自己为岛屿,以念处为行境。
‘‘‘Attadīpā tato hotha, satipaṭṭhānagocarā;
5304修习七觉支,你们将令苦穷尽。
Bhāvetvā sattabojjhaṅge, dukkhassantaṃ karissatha’’’.
5305大爱道便如此说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ mahāpajāpatigotamī imā gāthāyo abhāsitthāti.
5306大爱道长老尼譬喻,第七。
Mahāpajāpatigotamītheriyāpadānaṃ sattamaṃ.
5307差摩长老尼譬喻。
8. Khemātherīapadānaṃ
5308有胜者名莲华上,于一切法具足明眼;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
5309距今十万劫前,那位导师出现于世。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
5310那时,我生于汉舍瓦提城,生在长者家族;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā seṭṭhikule ahuṃ ;
5311种种宝珠光辉遍照,大安乐悉皆具足。
Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā.
5312亲近大雄后,我听闻了法的开示;
‘‘Upetvā taṃ mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ;
5313从那时起,我生起净信,皈依胜者。
Tato jātappasādāhaṃ, upemi saraṇaṃ jinaṃ.
5314我恳请母亲、父亲,以及导师;
‘‘Mātaraṃ pitaraṃ cāhaṃ, āyācitvā vināyakaṃ;
5315铺设七日供养,敬奉与弟子众俱者;
Nimantayitvā sattāhaṃ, bhojayiṃ sahasāvakaṃ.
5316七日过后,于大慧无上者;
‘‘Atikkante ca sattāhe, mahāpaññānamuttamaṃ;
5317人中调御者将她安立为比丘尼中最上首。
Bhikkhuniṃ etadaggamhi, ṭhapesi narasārathi.
5318听闻此事后,我心生欢喜,又对那位大仙人——
‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, puno tassa mahesino;
5319我作了供养,渴望那地位,合掌礼敬而发愿。
Kāraṃ katvāna taṃ ṭhānaṃ, paṇipacca paṇīdahiṃ.
5320于是,胜利者对我说:‘愿你的誓愿成就;’
‘‘Tato mama jino āha, ‘sijjhataṃ paṇidhī tava;
5321你对我与僧团所作的供养,果报无量。
Sasaṅghe me kataṃ kāraṃ, appameyyaphalaṃ tayā.
5322十万劫前,我生于乌迦卡族;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
5323他将以乔达摩为族姓,成为世间的导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
5324他是法之继承者,是亲生子,由法所化生;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
5325已证得此最上者,将名为堪玛。
Etadaggamanuppattā, khemā nāma bhavissati’.
5326“藉由那善作的业,以及内心的思愿与誓许;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
5327舍弃人身之后,我便得生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpagā ahaṃ.
5328“从彼处命终,往生夜摩天;又从彼处,我得生兜率天;
‘‘Tato cutā yāmamagaṃ, tatohaṃ tusitaṃ gatā;
5329从彼处至化乐天,复从他化自在天。
Tato ca nimmānaratiṃ, vasavattipuraṃ tato.
5330无论我生于何处,皆仗彼业之力;
‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā;
5331于所在之处,我为诸王之王后。
Tattha tattheva rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
5332从该处命终,生于人间转轮王中;
‘‘Tato cutā manussatte, rājūnaṃ cakkavattinaṃ;
5333及诸地方王中,我成为正后。
Maṇḍalīnañca rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
5334于诸天与人中,享受成就;
‘‘Sampattiṃ anubhotvāna, devesu manujesu ca;
5335于一切处得安乐,我于多劫中流转。
Sabbattha sukhitā hutvā, nekakappesu saṃsariṃ.
5336九十一劫前,毗婆尸为世间导师,
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī lokanāyako;
5337出现世间,相好端严,洞彻一切法。
Uppajji cārudassano , sabbadhammavipassako.
5338我前往那位世间导师、人中御者处,
‘‘Tamahaṃ lokanāyakaṃ, upetvā narasārathiṃ;
5339听闻所宣说的法后,出家成为无家者。
Dhammaṃ bhaṇitaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
5340在那位勇者的教法中,一万年间,
‘‘Dasavassasahassāni , tassa vīrassa sāsane;
5341已修梵行,精勤瑜伽,多闻广博。
Brahmacariyaṃ caritvāna, yuttayogā bahussutā.
5342善巧缘起,于四谛无畏,
‘‘Paccayākārakusalā, catusaccavisāradā;
5343善说心法,奉行师教。
Nipuṇā cittakathikā, satthusāsanakārikā.
5344从彼处命终,我生于兜率天,享有盛名,
‘‘Tato cutāhaṃ tusitaṃ, upapannā yasassinī;
5345以梵行的果报,我在那里胜过其余诸天。
Abhibhomi tahiṃ aññe, brahmacārīphalenahaṃ.
5346无论往生何处,我都是大财富者、大富有者,
‘‘Yattha yatthūpapannāhaṃ, mahābhogā mahaddhanā;
5347她具足慧心与戒德,身边的眷属亦调柔善顺。
Medhāvinī sīlavatī , vinītaparisāpi ca.
5348我依此业、依此精勤,安住于胜者的教法中;
‘‘Bhavāmi tena kammena, yogena jinasāsane;
5349我一切成就皆易获得,且令心生欢喜。
Sabbā sampattiyo mayhaṃ, sulabhā manaso piyā.
5350无论我往何处去,无论谁为我丈夫,
‘‘Yopi me bhavate bhattā, yattha yattha gatāyapi;
5351凭我行持之力,无人轻慢于我。
Vimāneti na maṃ koci, paṭipattibalena me.
5352于此贤劫之中,有位梵族大名声者,
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
5353名为拘那含——诸说者中最胜者,出现于世。
Nāmena koṇāgamano, uppajji vadataṃ varo.
5354那时,在波罗奈,出生于极为繁荣昌盛的家族;
‘‘Tadā hi bārāṇasiyaṃ, susamiddhakulappajā ;
5355有檀那佳尼、须弥陀,还有我,一共三人。
Dhanañjānī sumedhā ca, ahampi ca tayo janā.
5356我们往昔曾同为布施的同修,供养了僧园;
‘‘Saṅghārāmamadāsimha, dānasahāyikā pure ;
5357也为僧团建造了精舍。
Saṅghassa ca vihārampi , uddissa kārikā mayaṃ.
5358从该处命终之后,我们全都往生至三十三天;
‘‘Tato cutā mayaṃ sabbā, tāvatiṃsūpagā ahuṃ;
5359在人间亦是如此,以名声达至无上。
Yasasā aggataṃ pattā, manussesu tatheva ca.
5360于此劫中,有名声广大的梵天亲族,
‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, brahmabandhu mahāyaso;
5361以迦叶为姓、名为迦叶者,出现为诸说者中最殊胜者。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
5362大仙的侍者,当时乃人中之王;
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
5363名为迦尸王奇奇,居于最胜的波罗奈城。
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
5364我是他的长女,以沙马尼闻名。
‘‘Tassāsiṃ jeṭṭhikā dhītā, samaṇī iti vissutā;
5365听闻胜者之法,我便欣乐出家。
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
5366父亲未曾应允,那时我们便安住家中。
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
5367二万年里,我们精进修持,从未懈怠。
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
5368身为王女,安乐养育,童女之时便修梵行;
‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā;
5369七位女儿心常欢喜,乐于奉事佛陀
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā satta dhītaro.
5370沙马尼、沙马那古塔,比丘尼、比丘达依卡;
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā;
5371昙摩、苏昙摩,第七位是僧伽达亚咖。
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.
5372「我与乌巴喇瓦那、巴答佳喇与昆达喇;
‘‘Ahaṃ uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca kuṇḍalā;
5373奇沙果答弥、昙玛定那,第七位是韦沙卡。
Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.
5374曾有一时,人中之日宣说了稀有之法;
‘‘Kadāci so narādicco, dhammaṃ desesi abbhutaṃ;
5375我听闻了《大因缘经》,并受持修学;
Mahānidānasuttantaṃ, sutvā taṃ pariyāpuṇiṃ.
5376以彼诸善妙之业,及以思愿与誓求,
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
5377弃舍人身之后,我便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5378今于最后有,在萨咖喇的最胜城;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, sākalāya puruttame;
5379我是玛达王的女儿,悦意可爱,备受怜爱。
Rañño maddassa dhītāmhi, manāpā dayitā piyā.
5380我刚一降生,那座城便得了安稳;
‘‘Saha me jātamattamhi, khemaṃ tamhi pure ahu;
5381因此,我得名为‘差摩’,由功德而得名。
Tato khemāti nāmaṃ me, guṇato upapajjatha.
5382当我步入青春年华,容貌美丽、端庄具足;
‘‘Yadāhaṃ yobbanaṃ pattā, rūpalāvaññabhūsitā ;
5383那时,父亲将我献给了频婆娑罗王。
Tadā adāsi maṃ tāto, bimbisārassa rājino.
5384我是他的爱妻,欣慕于色相,沉醉于装饰;
‘‘Tassāhaṃ suppiyā āsiṃ, rūpake lāyane ratā;
5385由于他宣说色相的过患,我未曾亲近那位大悲者。
Rūpānaṃ dosavādīti, na upesiṃ mahādayaṃ.
5386那时,频婆娑罗王出于摄受我之意,
‘‘Bimbisāro tadā rājā, mamānuggahabuddhiyā;
5387赞叹竹林之后,便令歌者唱颂于我。
Vaṇṇayitvā veḷuvanaṃ, gāyake gāpayī mamaṃ.
5388这可爱的竹林,是我从未见过的善逝住处!
‘‘Rammaṃ veḷuvanaṃ yena, na diṭṭhaṃ sugatālayaṃ;
5389我们由此认为,他并未见到欢喜园。
Na tena nandanaṃ diṭṭhaṃ, iti maññāmase mayaṃ.
5390因他见到了竹林,那令人喜悦的人间乐园;
‘‘Yena veḷuvanaṃ diṭṭhaṃ, naranandananandanaṃ;
5391因此他善见了欢喜园,乃至天王善悦的乐园。
Sudiṭṭhaṃ nandanaṃ tena, amarindasunandanaṃ.
5392诸天舍弃欢喜园,降临于大地;
‘‘Vihāya nandanaṃ devā, otaritvā mahītalaṃ ;
5393见到这可爱的竹林,善安住者犹不满足。”
Rammaṃ veḷuvanaṃ disvā, na tappanti suvimhitā.
5394依王福德而生起,以佛福德为庄严;
‘‘Rājapuññena nibbattaṃ, buddhapuññena bhūsitaṃ;
5395谁能尽述那座森林所集聚的种种功德?
Ko vattā tassa nissesaṃ, vanassa guṇasañcayaṃ.
5396听说那座森林如此繁茂,令我耳悦心怡;
‘‘Taṃ sutvā vanasamiddhaṃ, mama sotamanoharaṃ;
5397我渴望一睹那座园林,便将此事禀告了国王。
Daṭṭhukāmā tamuyyānaṃ, rañño ārocayiṃ tadā.
5398那时,那位大地之主,率领着众多随从;
‘‘Mahatā parivārena, tadā ca so mahīpati;
5399派我前往那座园林,满心热切地去观看。
Maṃ pesesi tamuyyānaṃ, dassanāya samussukaṃ.
5400「去吧,去看看那座广富的园林,那悦目赏心之处;
‘‘Gaccha passa mahābhoge, vanaṃ nettarasāyanaṃ;
5401它恒常绽放吉祥光辉,为善逝的光芒所照耀。
Yaṃ sadā bhāti siriyā, sugatābhānurañjitaṃ.
5402当牟尼为了托钵,进入王舍城这座最胜之城时;
‘‘Yadā ca piṇḍāya muni, giribbajapuruttamaṃ;
5403就在那时,我进入城中,前去观看那片森林。
Paviṭṭhohaṃ tadāyeva, vanaṃ daṭṭhumupāgamiṃ.
5404那时,那繁花盛开的林间,各种蜜蜂嘤嘤鸣唱;
‘‘Tadā taṃ phullavipinaṃ, nānābhamarakūjitaṃ;
5405伴着杜鹃的歌声,成群的孔雀翩翩起舞。
Kokilāgītasahitaṃ, mayūragaṇanaccitaṃ.
5406那里安静而不拥挤,种种经行处以为庄严。
‘‘Appasaddamanākiṇṇaṃ, nānācaṅkamabhūsitaṃ;
5407茅舍与凉亭星罗棋布,殊胜的瑜伽行者于此辉耀。
Kuṭimaṇḍapasaṅkiṇṇaṃ, yogīvaravirājitaṃ.
5408游历途中,我这般思惟:‘我的眼见到了果报;’
‘‘Vicarantī amaññissaṃ, saphalaṃ nayanaṃ mama;
5409就在那里,我见一位年轻比丘端严精勤,便想:
Tatthāpi taruṇaṃ bhikkhuṃ, yuttaṃ disvā vicintayiṃ.
5410在这般悦意的林间,他伫立着,正值青春年少;
‘‘‘Īdise vipine ramme, ṭhitoyaṃ navayobbane;
5411如春天一般,具足悦目的容色。
Vasantamiva kantena, rūpena ca samanvito.
5412剃除须发,身披桑喀帝,端坐于树下;
‘‘‘Nisinno rukkhamūlamhi, muṇḍo saṅghāṭipāruto;
5413这位比丘舍离从感官对象生起的喜乐,正安住于禅修。
Jhāyate vatayaṃ bhikkhu, hitvā visayajaṃ ratiṃ.
5414“难道不是该先作为在家人,随其所欲地享尽欲乐,”
‘‘‘Nanu nāma gahaṭṭhena, kāmaṃ bhutvā yathāsukhaṃ;
5415“待年迈衰老之后,再来奉行这善妙的法吗?”
Pacchā jiṇṇena dhammoyaṃ, caritabbo subhaddako’.
5416了知“空无”之后,我前往胜者的住处——香殿;
‘‘Suññakanti viditvāna, gandhagehaṃ jinālayaṃ;
5417得见胜者,如见旭日东升。
Upetvā jinamaddakkhaṃ, udayantaṃva bhākaraṃ.
5418独坐一隅,安住喜乐,有胜妙女子从旁摇扇;
‘‘Ekakaṃ sukhamāsīnaṃ, bījamānaṃ varitthiyā;
5419见此我即思惟:“这位人牛王并非粗鄙之人。”
Disvānevaṃ vicintesiṃ, nāyaṃ lūkho narāsabho.
5420那位少女身现金色光辉,面如莲花,眼若青莲;
‘‘Sā kaññā kanakābhāsā, padumānanalocanā;
5421唇如频婆果,齿似茉莉花,眼为心意之甘露。
Bimboṭṭhī kundadasanā, manonettarasāyanā.
5422耳戴金色摇篮般光灿的耳饰,乳房如花蕾般美丽;
‘‘Hemadolābhasavanā , kalikākārasutthanī ;
5423腰如祭坛中台般纤细,玉腿如芭蕉树干,佩戴着悦目饰物。
Vedimajjhāva sussoṇī , rambhoru cārubhūsanā.
5424披覆鲜红上衣,穿着柔滑的蓝色下裳;
‘‘Rattaṃsakupasaṃbyānā, nīlamaṭṭhanivāsanā;
5425以无可比拟的色相,具足含笑之仪。
Atappaneyyarūpena, hāsabhāvasamanvitā .
5426看见她后,我心中思惟:“啊,她真是美丽!”
‘‘Disvā tamevaṃ cintesiṃ, ahoyamabhirūpinī;
5427我从不曾以这双眼睛见过她。
Na mayānena nettena, diṭṭhapubbā kudācanaṃ.
5428那时,她被老所征服,容颜失色,面容扭曲,
‘‘Tato jarābhibhūtā sā, vivaṇṇā vikatānanā;
5429牙齿残缺,头发灰白,唾液流淌,口面不净。
Bhinnadantā setasirā, salālā vadanāsuci.
5430耳朵干缩,眼睛灰白,乳房下垂,失去美态,
‘‘Saṅkhittakaṇṇā setakkhī, lambāsubhapayodharā;
5431全身皱纹遍布,筋脉凸显于身。
Valivitatasabbaṅgī, sirāvitatadehinī.
5432肢体佝偻,以杖为伴,肋骨凸出,身形瘦削;
‘‘Nataṅgā daṇḍadutiyā, upphāsulikatā kisā;
5433颤颤巍巍,跌倒在地,频频喘息。
Pavedhamānā patitā, nissasantī muhuṃ muhuṃ.
5434从那时起,我生起了悚惧,稀有奇特,身毛竖立;
‘‘Tato me āsi saṃvego, abbhuto lomahaṃsano;
5435可厌弃啊,这不净的色!愚痴之人却耽著其中。
Dhiratthu rūpaṃ asuciṃ, ramante yattha bālisā.
5436那时,大悲者见我内心悚惧,
‘‘Tadā mahākāruṇiko, disvā saṃviggamānasaṃ;
5437善逝心生欣悦,宣说此偈:
Udaggacitto sugato, imā gāthā abhāsatha.
5438克玛啊!你看这积聚之身,多病、不净、腐臭;
‘‘‘Āturaṃ asuciṃ pūtiṃ, passa kheme samussayaṃ;
5439处处渗漏流淌,愚人却以为乐。
Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhinanditaṃ.
5440应以不净修习心,令心一境、善于等持;
‘‘‘Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;
5441常持身至念,广修厌离。
Sati kāyagatā tyatthu, nibbidā bahulā bhava.
5442“如此者即彼,如彼者即此;”
‘‘‘Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ;
5443“于内及于外,于身舍离欲贪。”
Ajjhattañca bahiddhā ca, kāye chandaṃ virājaya.
5444“修习无相,断除慢随眠;”
‘‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha;
5445“由通达慢已,你将寂静而行。”
Tato mānābhisamayā, upasantā carissasi.
5446“那些为贪所染的人随波逐流,恰如蜘蛛堕入自织的网;”
‘‘‘Ye rāgarattānupatanti sotaṃ, sayaṃ kataṃ makkaṭakova jālaṃ;
5447“断除这些之后,游方者们舍离欲乐,不再顾念。”
Etampi chetvāna paribbajanti, na pekkhino kāmasukhaṃ pahāya’.
5448“那时,人中调御者了知我心已净;”
‘‘Tato kallitacittaṃ maṃ, ñatvāna narasārathi;
5449“为调伏我,为我宣说《大因缘经》。”
Mahānidānaṃ desesi, suttantaṃ vinayāya me.
5450听闻那最胜的经,我忆起了往昔的记忆;
‘‘Sutvā suttantaseṭṭhaṃ taṃ, pubbasaññamanussariṃ;
5451我安住彼处,寂静,清净了法眼。
Tattha ṭhitāvahaṃ santī, dhammacakkhuṃ visodhayiṃ.
5452顶礼大仙人之后,我随即在他足下;
‘‘Nipatitvā mahesissa, pādamūlamhi tāvade;
5453为忏陈过错,我说了此言:
Accayaṃ desanatthāya, idaṃ vacanamabraviṃ.
5454礼敬您,一切见者!礼敬您,悲悯之源!
‘‘‘Namo te sabbadassāvī, namo te karuṇākara;
5455礼敬您,已度越轮回者;礼敬您,施与不死者。
Namo te tiṇṇasaṃsāra, namo te amataṃ dada.
5456陷入见之稠林者,为欲贪所迷惑者;
‘‘‘Diṭṭhigahanapakkhandā , kāmarāgavimohitā;
5457由您以正方便调御,他们喜乐于律。
Tayā sammā upāyena, vinītā vinaye ratā.
5458因不见如是诸大仙人而别离,
‘‘‘Adassanena vibhogā , tādisānaṃ mahesinaṃ;
5459众生在轮回大海中备受大苦。
Anubhonti mahādukkhaṃ, sattā saṃsārasāgare.
5460当我得见世间之皈依处、无烦恼者、已达无烦恼者,
‘‘‘Yadāhaṃ lokasaraṇaṃ, araṇaṃ araṇantaguṃ ;
5461他近在眼前,我却未能看见,我忏悔此过。
Nāddasāmi adūraṭṭhaṃ, desayāmi tamaccayaṃ.
5462那位大饶益者、施予最胜者,却被怀疑为无利益者;
‘‘‘Mahāhitaṃ varadadaṃ, ahitoti visaṅkitā;
5463我耽著于色,未曾亲近他,我忏悔此过。」
Nopesiṃ rūpaniratā, desayāmi tamaccayaṃ’.
5464“那时,音声甘美、大悲的胜者,
‘‘Tadā madhuranigghoso, mahākāruṇiko jino;
5465说道:‘住于安稳吧’,以甘露灌洒我。
Avoca tiṭṭha khemeti, siñcanto amatena maṃ.
5466那时,我以头顶礼,对他右绕;
‘‘Tadā paṇamya sirasā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;
5467我拜见国王之后,说了这番话。
Gantvā disvā narapatiṃ, idaṃ vacanamabraviṃ.
5468‘啊!王啊,您的方法确实善妙,您所思考的,调御者啊;
‘‘‘Aho sammā upāyo te, cintitoyamarindama;
5469为渴见林园的她,见到了从涅槃而来的牟尼。
Vanadassanakāmāya, diṭṭho nibbānato muni.
5470大王,若您应允,在那位如来的教法中;
‘‘‘Yadi te ruccate rāja , sāsane tassa tādino;
5471我将由此色身出家,厌离牟尼之语。
Pabbajissāmi rūpehaṃ, nibbinnā munivāṇinā’ .
5472第二诵品。
Dutiyaṃ bhāṇavāraṃ.
5473合掌之后,大地之主说道:
‘‘Añjaliṃ paggahetvāna, tadāha sa mahīpati;
5474『贤女,我允许你,愿你的出家得以成就。』
‘Anujānāmi te bhadde, pabbajjā tava sijjhatu’.
5475我出家之后,过了半月;
‘‘Pabbajitvā tadā cāhaṃ, addhamāse upaṭṭhite;
5476见到灯燃起与熄灭,心生悚惧。
Dīpodayañca bhedañca, disvā saṃviggamānasā.
5477厌离一切诸行,善巧于缘起;
‘‘Nibbinnā sabbasaṅkhāre, paccayākārakovidā;
5478超越四暴流,我证得阿拉汉果。
Caturoghe atikkamma, arahattamapāpuṇiṃ.
5479于诸神通我得自在,于天耳界;
‘‘Iddhīsu ca vasī āsiṃ, dibbāya sotadhātuyā;
5480于他心智,我亦得自在。
Cetopariyañāṇassa, vasī cāpi bhavāmahaṃ.
5481我知宿住,天眼已清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
5482一切诸漏已尽,不复有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
5483于义、法、言辞与辩才,
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
5484我的智慧清净,已于佛陀教法中现起。
Parisuddhaṃ mama ñāṇaṃ, uppannaṃ buddhasāsane.
5485我于诸清净悉皆善巧,于论事具足自信;
‘‘Kusalāhaṃ visuddhīsu, kathāvatthuvisāradā;
5486通晓阿毗达摩的理趣,已于教法中得自在。
Abhidhammanayaññū ca, vasippattāmhi sāsane.
5487随后,在门楼之处,为拘萨罗国王,
‘‘Tato toraṇavatthusmiṃ, raññā kosalasāminā;
5488对于所问的深奥问题,他如实解答。
Pucchitā nipuṇe pañhe, byākarontī yathātathaṃ.
5489那时,那位国王来到善逝面前,请问:
‘‘Tadā sa rājā sugataṃ, upasaṅkamma pucchatha;
5490佛陀正是这样解答的,一如我为你所解答的。
Tatheva buddho byākāsi, yathā te byākatā mayā.
5491胜者对我这些功德心生欢喜,将我安立于此最上的地位;
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
5492人中至上者称我为比丘尼众中智慧最上者。
Mahāpaññānamaggāti, bhikkhunīnaṃ naruttamo.
5493我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
5494我得善来……乃至……佛陀的教诫,我已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
5495「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
5496据说,差摩比丘尼如此宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ khemā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
堪玛长老尼譬喻 第八
9. 优波喇瓦那长老尼譬喻
5499比丘尼优波喇瓦那,已到达神通之彼岸;
‘‘Bhikkhunī uppalavaṇṇā, iddhiyā pāramiṃ gatā;
5500顶礼导师双足后,说出此语。
Vanditvā satthuno pāde, idaṃ vacanamabravi.
5501“我已渡越生死流转,抵达不动之境;
‘‘‘Nitthiṇṇā jātisaṃsāraṃ , pattāhaṃ acalaṃ padaṃ;
5502一切苦已由我灭尽,我向大牟尼宣告。
Sabbadukkhaṃ mayā khīṇaṃ, ārocemi mahāmuni.
5503所有对胜者教法怀有净信的会众,
‘‘‘Yāvatā parisā atthi, pasannā jinasāsane;
5504若我对谁有过失,愿他们在胜者面前宽恕我。
Yassā ca meparādhotthi, khamantu jinasammukhā.
5505在轮回流转之中,若我有任何过失;
‘‘‘Saṃsāre saṃsarantiyā , khalitaṃ me sace bhave;
5506大雄,我今启白,恳请宽恕此过。
Ārocemi mahāvīra, aparādhaṃ khamassu taṃ .
5507也请向我的教法行者示现神通;
‘‘‘Iddhiñcāpi nidassehi, mama sāsanakārike;
5508今日,请为四众断除一切疑惑。
Catasso parisā ajja, kaṅkhaṃ chindāhi yāvatā.
5509大雄啊,您的女儿,具足智慧、持光者;
‘‘‘Dhītā tuyhaṃ mahāvīra, paññavanta jutindhara;
5510我作了诸多难行、极难行之业;
Bahuñca dukkaraṃ kammaṃ, kataṃ me atidukkaraṃ.
5511我的容色犹如优钵罗花,名为优钵罗;
‘‘‘Uppalasseva me vaṇṇo, nāmenuppalanāmikā;
5512大雄啊,我是您的女弟子,具眼者,我顶礼您的双足。
Sāvikā te mahāvīra, pāde vandāmi cakkhuma.
5513罗睺罗与我,历经多百余生,
‘‘‘Rāhulo ca ahañceva, nekajātisate bahū;
5514同生于一生之中,意乐相同,心意相投。
Ekasmiṃ sambhave jātā, samānachandamānasā.
5515一处生起,一处出生;
‘‘‘Nibbatti ekato hoti, jātiyāpi ca ekato ;
5516到了最后有时,二者各处受生。
Pacchime bhave sampatte, ubhopi nānāsambhavā.
5517儿子名罗睺罗,女儿名优波罗色;
‘‘‘Putto ca rāhulo nāma, dhītā uppalasavhayā;
5518勇士啊,请看我的神通,我正为导师显现力量。
Passa vīra mamaṃ iddhiṃ, balaṃ dassemi satthuno.
5519将四大海,倾入掌中;
‘‘‘Mahāsamudde caturo, pakkhipi hatthapātiyaṃ;
5520掌中油,犹如稚童嬉戏。
Telaṃ hatthagatañceva, khiḍḍo komārako yathā.
5521翻起大地,投入掌中;
‘‘‘Ubbattayitvā pathaviṃ, pakkhipi hatthapātiyaṃ;
5522犹如少壮少年,拔起那如芦草般的心;
Cittaṃ muñjaṃ yathā nāma, luñci komārako yuvā.
5523以轮围山般的手掌,覆于头顶;
‘‘‘Cakkavāḷasamaṃ pāṇiṃ, chādayitvāna matthake;
5524一再降下,种种色泽的雨滴。
Vassāpetvāna phusitaṃ, nānāvaṇṇaṃ punappunaṃ.
5525「以大地为臼,以谷物作砂石;
‘‘‘Bhūmiṃ udukkhalaṃ katvā, dhaññaṃ katvāna sakkharaṃ;
5526以须弥山作杵,如少女般舂捣。
Sineruṃ musalaṃ katvā, maddi komārikā yathā.
5527我是最胜佛陀之女,名为莲花色;
‘‘‘Dhītāhaṃ buddhaseṭṭhassa, nāmenuppalasavhayā;
5528于诸神通已得自在,依教奉行你的教诫。
Abhiññāsu vasībhūtā, tava sāsanakārikā.
5529作种种神变之后,示现于世间导师面前;
‘‘‘Nānāvikubbanaṃ katvā, dassetvā lokanāyakaṃ;
5530告知名与姓后,我礼敬具眼者双足。
Nāmagottañca sāvetvā , pāde vandāmi cakkhuma.
5531我于诸神通得自在,于天耳界得自在;
‘‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
5532于他心智得自在,大牟尼。
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune.
5533我瞭知过去的宿命,天眼也已清净;
‘‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
5534诸漏灭尽无余,不再有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
5535于义、于法、于词、于辩才,通达无碍——正是如此。
‘‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
5536我的智慧清净无垢,此乃大仙之自性。
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ, sabhāvena mahesino.
5537过去诸胜者的集会,已为你显现;
‘‘‘Purimānaṃ jinaggānaṃ, saṅgamaṃ te nidassitaṃ ;
5538大牟尼,为利益于你,我曾广积善业。
Adhikāraṃ bahuṃ mayhaṃ, tuyhatthāya mahāmuni.
5539“牟尼,请忆念我所成就的善业,
‘‘‘Yaṃ mayā pūritaṃ kammaṃ, kusalaṃ sara me muni;
5540大雄,我为你积聚了这福德。”
Tavatthāya mahāvīra, puññaṃ upacitaṃ mayā.
5541避开不当之处,遮止不正之行;
‘‘‘Abhabbaṭṭhāne vajjetvā, vārayantī anācaraṃ;
5542大雄,为了您,我舍弃了最殊胜的生命。
Tavatthāya mahāvīra, cattaṃ me jīvituttamaṃ.
5543我曾十万亿次布施我的生命;
‘‘‘Dasakoṭisahassāni , adāsiṃ mama jīvitaṃ;
5544大牟尼,为了您,我已全然舍离。
Pariccattā ca me homi, tavatthāya mahāmuni.
5545那时她们全都大为惊异,以头触地,合掌恭敬;
‘‘‘Tadātivimhitā sabbā, sirasāva katañjalī;
5546她们向那位具足无比神通威力的夫人问道:“这究竟是怎么发生的?”
Avocayye kathaṃ āsi, atuliddhiparakkamā’.
5547于十万劫前,那时我为龙女,
‘‘Satasahassito kappe, nāgakaññā ahaṃ tadā;
5548名为维玛喇,为诸女共许的善者。
Vimalā nāma nāmena, kaññānaṃ sādhusammatā.
5549大龙王摩诃罗伽,于胜者教法具足净信;
‘‘Mahorago mahānāgo, pasanno jinasāsane;
5550邀请大威德莲华上佛与诸弟子。
Padumuttaraṃ mahātejaṃ, nimantesi sasāvakaṃ.
5551珍宝所成的殿堂,珍宝所成的卧榻;
‘‘Ratanamayaṃ maṇḍapaṃ, pallaṅkaṃ ratanāmayaṃ;
5552珍宝遍布的沙地,珍宝所成的受用物。
Ratanaṃ vālukākiṇṇaṃ, upabhogaṃ ratanāmayaṃ.
5553他准备了道路,以宝幢庄严;
‘‘Maggañca paṭiyādesi, ratanaddhajabhūsitaṃ;
5554他亲自前去迎接正自觉者,并奏着乐器。
Paccuggantvāna sambuddhaṃ, vajjanto tūriyehi so.
5555世间导师为四众所围绕,
‘‘Parisāhi ca catūhi , parivuto lokanāyako;
5556在摩诃罗伽的住处,坐于最胜之座。
Mahoragassa bhavane, nisīdi paramāsane.
5557食物、饮料、嚼食、主食,以及众多珍贵之物,
‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, bhojanañca mahārahaṃ;
5558大名声的龙王,以种种殊胜妙供奉献于大名声者。
Varaṃ varañca pādāsi, nāgarājā mahāyasaṃ.
5559正自觉者受用后,如理洗净钵盂,
‘‘Bhuñjitvāna sambuddho, pattaṃ dhovitvā yoniso;
5560具大神通的龙女,作了随喜。
Anumodanīyaṃkāsi, nāgakaññā mahiddhikā.
5561具大名声的龙女,见到一切知者如花开般庄严,
‘‘Sabbaññuṃ phullitaṃ disvā, nāgakaññā mahāyasaṃ;
5562导师之心清净澄明,心意善加系缚。
Pasannaṃ satthuno cittaṃ, sunibandhañca mānasaṃ.
5563知我心者,是名水生最上者。
‘‘Mamañca cittamaññāya, jalajuttamanāmako;
5564于彼刹那,大雄以神通示现比丘尼。
Tasmiṃ khaṇe mahāvīro, bhikkhuniṃ dassayiddhiyā.
5565那位无畏的比丘尼,示现了种种神变;
‘‘Iddhī anekā dassesi, bhikkhunī sā visāradā;
5566她欢喜踊跃,生起明了的感受,便对导师说出此语。
Pamoditā vedajātā, satthāraṃ idamabravi .
5567『我见了这些神变,苏玛那及其他众也一样;
‘‘‘Addasāhaṃ imaṃ iddhiṃ, sumanaṃ itarāyapi;
5568勇者,她如何能在神变上如此善巧娴熟呢?』
Kathaṃ ahosi sā vīra, iddhiyā suvisāradā’.
5569她从口而生,是我的亲女儿,具大神变;
‘‘‘Orasā mukhato jātā, dhītā mama mahiddhikā;
5570她遵行我的教诫,于神变极为娴熟。
Mamānusāsanikarā, iddhiyā suvisāradā’.
5571听闻佛陀的法语,我于那时发了如是愿——
‘‘Buddhassa vacanaṃ sutvā, evaṃ patthesahaṃ tadā ;
5572我亦如是,于神变中无所畏惧。
Ahampi tādisā homi, iddhiyā suvisāradā.
5573我心喜悦,善意具足,以最上心发愿:
‘‘Pamoditāhaṃ sumanā, patthe uttamamānasā ;
5574于未来世,我当作如是之导师。
Anāgatamhi addhāne, īdisā homi nāyaka.
5575在宝石所成的卧榻上,在光明辉耀的楼阁中,
‘‘Maṇimayamhi pallaṅke, maṇḍapamhi pabhassare;
5576以饮食令世间导师与僧团满足之后,
Annapānena tappetvā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
5577龙象中最殊胜的花,名为阿鲁那的睡莲;
‘‘Nāgānaṃ pavaraṃ pupphaṃ, aruṇaṃ nāma uppalaṃ;
5578愿我的容色如此庄严,我供养了世间导师。
Vaṇṇaṃ me īdisaṃ hotu, pūjesiṃ lokanāyakaṃ.
5579以此善作之业,与思愿之力,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
5580舍离人身后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5581从该处命终,我生于人间,成为自生者;
‘‘Tato cutāhaṃ manuje, upapannā sayambhuno;
5582以莲花覆盖团食,我作了供养。
Uppalehi paṭicchannaṃ, piṇḍapātamadāsahaṃ.
5583距今九十一劫前,有导师名为毗婆尸;
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako;
5584具妙相者已生起,于一切法中具眼。
Uppajji cārudassano, sabbadhammesu cakkhumā.
5585那时,我成为长者女,在波罗奈最胜城;
‘‘Seṭṭhidhītā tadā hutvā, bārāṇasipuruttame;
5586邀请了正自觉者、世间导师,及比丘僧团。
Nimantetvāna sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
5587广行大布施后,以莲花供养导师;
‘‘Mahādānaṃ daditvāna, uppalehi vināyakaṃ;
5588以心礼敬后,我希求色身的庄严光辉。
Pūjayitvā cetasāva , vaṇṇasobhaṃ apatthayiṃ.
5589在此贤劫中,有位婆罗门族的大声誉者,
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
5590姓迦叶的最胜说法者,出现于世。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
5591那时,大仙人的侍者,乃为人主;
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
5592迦尸王其其,住于最胜的波罗奈城。
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
5593我是他的二女儿,名为沙马那古答;
‘‘Tassāsiṃ dutiyā dhītā, samaṇaguttasavhayā;
5594听闻胜者之法后,我欢喜出家。
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
5595父亲不曾允许,我们当时便住在家中;
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
5596二万年中,我们精进不懈地修持。
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
5597行童女梵行,她是在安乐中长养的王女;
‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā;
5598七位女儿乐于奉侍佛陀,满心欢喜。
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā sattadhītaro.
5599沙马尼与沙马那古答,比丘尼与比丘达伊咖;
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā ;
5600昙马、苏昙马,第七位是桑喀达伊咖。
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā .
5601我、堪玛、萨巴娜,巴答佳拉和衮荼喇;
‘‘Ahaṃ khemā ca sappaññā, paṭācārā ca kuṇḍalā;
5602奇沙果答弥、昙马丁那,韦沙卡是第七位。
Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.
5603「以彼善业,及思与愿;
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
5604舍弃人身之后,我往生到了三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5605从那里死后,我转生人间,出生于大族;
‘‘Tato cutā manussesu, upapannā mahākule;
5606我以饮料、酥油和上等衣物供养了阿拉汉。
Pītaṃ maṭṭhaṃ varaṃ dussaṃ, adaṃ arahato ahaṃ.
5607从彼处死后,我生于阿利吒城,投生婆罗门族中;
‘‘Tato cutāriṭṭhapure, jātā vippakule ahaṃ;
5608我是提利提婆蹉之女,名为乌玛丹提,端严悦意。
Dhītā tiriṭivacchassa, ummādantī manoharā.
5609从彼处死后,我生于某个村落的某个家族中;
‘‘Tato cutā janapade, kule aññatare ahaṃ;
5610那时,我生于一个不算富裕的家庭,守护着稻田。
Pasūtā nātiphītamhi, sāliṃ gopemahaṃ tadā.
5611见到独觉佛后,我供养了五百件衣;
‘‘Disvā paccekasambuddhaṃ, pañcalājāsatānihaṃ;
5612又供养了五百个以莲花覆盖的儿子。
Datvā padumacchannāni, pañca puttasatānihaṃ.
5613“我发愿,他们亦发愿;在供养自生者蜂蜜之后——”
‘‘Patthayiṃ tepi patthesuṃ, madhuṃ datvā sayambhuno;
5614“自彼处命终,我于林间,生于莲花胎中。”
Tato cutā araññehaṃ, ajāyiṃ padumodare.
5615“我成为迦尸王的王后,备受恭敬、供养;”
‘‘Kāsirañño mahesīhaṃ, hutvā sakkatapūjitā;
5616“我生育王子,为数整整一百零五。”
Ajaniṃ rājaputtānaṃ, anūnaṃ satapañcakaṃ.
5617“当他们青春正盛,在水中嬉戏时;”
‘‘Yadā te yobbanappattā, kīḷantā jalakīḷitaṃ;
5618“见到落下的莲花,他们便成就为独觉佛导师。”
Disvā opattapadumaṃ, āsuṃ paccekanāyakā.
5619“我与那些多闻的勇者相别离,心中忧愁;”
‘‘Sāhaṃ tehi vinābhūtā, sutavīrehi sokinī ;
5620“从仙吉利山侧命终之后,我生于村落之中。”
Cutā isigilipasse, gāmakamhi ajāyihaṃ.
5621当诸佛、多闻慧者,以及弟子们的护持者出现之时;
‘‘Yadā buddhā sutamatī, sutānaṃ bhattunopi ca ;
5622我捧着粥,正前往八位独觉佛的住处。
Yāguṃ ādāya gacchantī, aṭṭha paccekanāyake.
5623见到他们为乞食而入村落,我便忆起了儿子们;
‘‘Bhikkhāya gāmaṃ gacchante, disvā putte anussariṃ;
5624乳汁之流顿时涌出——那是我对儿子们的爱在涌动。
Khīradhārā viniggacchi, tadā me puttapemasā.
5625那时,我满怀净信,亲手将粥奉上;
‘‘Tato tesaṃ adaṃ yāguṃ, pasannā sehi pāṇibhi;
5626命终之后,我即往生三十三天的欢喜园。
Tato cutāhaṃ tidasaṃ, nandanaṃ upapajjahaṃ.
5627历经乐与苦,流转于诸有之中;
‘‘Anubhotvā sukhaṃ dukkhaṃ, saṃsaritvā bhavābhave;
5628大雄者,为此目标,生命亦已舍离。
Tavatthāya mahāvīra, pariccattañca jīvitaṃ.
5629如此种种之苦,与种种之成就;
‘‘Evaṃ bahuvidhaṃ dukkhaṃ, sampattī ca bahubbidhā;
5630最后有来临时,出生于舍卫城中。
Pacchime bhave sampatte, jātā sāvatthiyaṃ pure.
5631生于大富长者家,安乐而具足,
‘‘Mahādhanaseṭṭhikule, sukhite sajjite tathā;
5632种种珍宝光辉闪耀,一切欲乐悉皆圆满。
Nānāratanapajjote, sabbakāmasamiddhine.
5633受人恭敬、受人供养,亦受尊重、受人礼敬,
‘‘Sakkatā pūjitā ceva, mānitāpacitā tathā;
5634她具足美貌与祥瑞,于诸家族中极受崇敬。
Rūpasīrimanuppattā , kulesu atisakkatā .
5635我曾因容貌、财富与祥瑞,极度为人所渴求;
‘‘Atīva patthitā cāsiṃ, rūpabhogasirīhi ca;
5636数百位长者之子,也都渴求于我。
Patthitā seṭṭhiputtehi, anekehi satehipi.
5637我舍弃家宅,出家而为无家者;
‘‘Agāraṃ pajahitvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
5638未满半月,我便证得四圣谛;
Aḍḍhamāse asampatte, catusaccamapāpuṇiṃ.
5639以神通变化,我化现四方车;
‘‘Iddhiyā abhinimmitvā, caturassaṃ rathaṃ ahaṃ;
5640我将礼敬佛陀之足,礼敬那位如是的世间怙主。
Buddhassa pāde vandissaṃ, lokanāthassa tādino.
5641‘你来到这繁花满枝的树下,独自站在娑罗树底;
‘‘‘Supupphitaggaṃ upagamma pādapaṃ , ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sālamūle;
5642你身边也并无第二人相伴,愚人,你难道不怕那些歹徒吗?’
Na cāpi te dutiyo atthi koci , bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakānaṃ’.
5643『纵使百千恶棍,如此聚集而来;
‘‘‘Sataṃ sahassānipi dhuttakānaṃ , samāgatā edisakā bhaveyyuṃ;
5644我毫发不动,亦不战栗,魔啊,你能奈我何?』
Lomaṃ na iñje na sampavedhe, kiṃ me tuvaṃ māra karissaseko .
5645「我将隐身,或入你腹中;」
‘‘‘Esā antaradhāyāmi, kucchiṃ vā pavisāmi te;
5646即便我立于你的眉间,你也看不见我。
Bhamukantarikāyampi, tiṭṭhantiṃ maṃ na dakkhasi.
5647心已得自在,神足已善修习;
‘‘‘Cittasmiṃ vasībhūtāmhi, iddhipādā subhāvitā;
5648我已解脱一切结缚,贤友,我不怖畏你。
Sabbabandhanamuttāmhi, na taṃ bhāyāmi āvuso.
5649诸欲如矛如刺,诸蕴即是砧板;
‘‘‘Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā;
5650你所说的欲乐,于我如今已是不乐。
Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, aratī dāni sā mama.
5651一切处的喜已被摧破,无明之蕴已粉碎;
‘‘‘Sabbattha vihatā nandī, tamokhandho padālito;
5652魔罗,你当如此了知:你已被击垮,终结者。
Evaṃ jānāhi pāpima, nihato tvamasi antaka’.
5653胜者于这些功德生起欢喜,将我安立于最上之位;
‘‘Jino tamhi guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
5654于诸会众中,导师称我为‘神通第一’。
Aggā iddhimatīnanti, parisāsu vināyako.
5655我亲近了导师,佛陀的教法已作办;
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
5656沉重的负担已卸下,导向再生的牵引已根除。
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
5657正是为达此义,我从在家而出家,成为无家者;
‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
5658我所求之目的已达成:一切结缚灭尽。
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
5659衣、食、资具及坐卧处,
‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
5660刹那间,便自四方呈献数千份。
Khaṇena upanāmenti, sahassāni samantato.
5661我的烦恼已烧尽……(中略)……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā;
5662“我的到来,真是善来……(中略)……佛陀的教诫,已经成办。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
5663「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
5664如是,优波喇瓦那比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ uppalavaṇṇā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
伍巴喇瓦那长老尼譬喻 第九
第十 巴答佳拉长老尼譬喻
5667「名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
5668于此十万劫中,导师出现。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
5669那时,我生于汉萨瓦提城,出生于长者家族;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā seṭṭhikule ahuṃ;
5670种种珍宝光辉辉耀,具足广大安乐。
Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā.
5671我亲近那位大雄,听闻了正法的开示;
‘‘Upetvā taṃ mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ;
5672从那时起,我生起净信,便前往亲近胜者,皈依于他。
Tato jātapasādāhaṃ, upesiṃ saraṇaṃ jinaṃ.
5673于是,导师赞叹持律者中的最上者;
‘‘Tato vinayadhārīnaṃ, aggaṃ vaṇṇesi nāyako;
5674那位具惭愧、安住如如的比丘尼,善巧通达应作与不应作。
Bhikkhuniṃ lajjiniṃ tādiṃ, kappākappavisāradaṃ.
5675那时我心怀喜悦,渴望那个地位;
‘‘Tadā muditacittāhaṃ, taṃ ṭhānamabhikaṅkhinī;
5676邀请十力具足者、世间导师,及其僧团;
Nimantetvā dasabalaṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
5677以食供养七日,施与三衣;
‘‘Bhojayitvāna sattāhaṃ, daditvāva ticīvaraṃ ;
5678以头面礼足之后,我这样说道:
Nipacca sirasā pāde, idaṃ vacanamabraviṃ.
5679「勇者啊!您所称叹的,从今而后的第八位牟尼;
‘‘‘Yā tayā vaṇṇitā vīra, ito aṭṭhamake muni;
5680导师啊!若能成就,我必将成为那样的人。」
Tādisāhaṃ bhavissāmi, yadi sijjhati nāyaka’.
5681那时,导师对我说:‘贤女,莫要畏惧,且安心吧!
‘‘Tadā avoca maṃ satthā, ‘bhadde mā bhāyi assasa;
5682未来之世,你将得偿此愿。
Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ.
5683从此百千劫后,生于乌迦卡族,
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
5684以乔达摩为姓者,将于世间成为导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
5685他法中的继承者,如亲子,为法所化生;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
5686名为巴答佳拉者,将成为导师的女弟子。
Paṭācārāti nāmena, hessati satthu sāvikā’.
5687那时我心怀随喜,尽形寿侍奉那位胜者;
‘‘Tadāhaṃ muditā hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
5688以慈心侍奉世间导师与僧团。
Mettacittā paricariṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
5689凭藉那善作的业行,以及此意愿与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
5690舍离人身之后,我转生于三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5691在此贤劫之中,有位梵种姓的大名声者,
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
5692姓迦叶,他是说法者中的无上者。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
5693他那时是大仙人的侍者,也是人间之王;
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
5694名为奇奇的迦尸王,住在波罗奈最胜之城。
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
5695我是他的第三个女儿,以比丘尼而著称;
‘‘Tassāsiṃ tatiyā dhītā, bhikkhunī iti vissutā;
5696听闻胜者之法后,我便乐求出家。
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
5697父亲未允,我们那时便仍住家中;
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
5698二万年中,我们行持不懈。
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
5699她修童女梵行,是安乐养育的王女;
‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā;
5700乐于侍奉佛陀,七女皆大欢喜;
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā sattadhītaro.
5701沙马尼、沙马那古答,比丘尼、施比丘者。
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā;
5702昙摩、苏昙摩,第七位是僧伽达伊迦。
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.
5703我与莲华色、差摩及跋陀比丘尼;
‘‘Ahaṃ uppalavaṇṇā ca, khemā bhaddā ca bhikkhunī;
5704奇沙乔达弥、昙摩提那与维沙卡为第七。
Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.
5705以彼善作之业,及以意愿与誓愿;
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
5706舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5707今于最后有,我生于长者之家;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātā seṭṭhikule ahaṃ;
5708在舍卫城中,富裕、繁荣,坐拥广大财富。
Sāvatthiyaṃ puravare, iddhe phīte mahaddhane.
5709当我步入青年时期,心为寻思所主宰,
‘‘Yadā ca yobbanūpetā, vitakkavasagā ahaṃ;
5710我见到一名私通的男子,便与他一同前往。
Naraṃ jārapatiṃ disvā, tena saddhiṃ agacchahaṃ.
5711我已有子,腹中又怀一胎;
‘‘Ekaputtapasūtāhaṃ , dutiyo kucchiyā mamaṃ;
5712那时我决意,要返回父母家中。
Tadāhaṃ mātāpitaro, okkhāmīti sunicchitā.
5713当时丈夫正在外,我未曾告知他;
‘‘Nārocesiṃ patiṃ mayhaṃ, tadā tamhi pavāsite;
5714我独自离家,前往殊胜的舍卫城。
Ekikā niggatā gehā, gantuṃ sāvatthimuttamaṃ.
5715「随后,我的丈夫到来,在路上遇见了我;
‘‘Tato me sāmi āgantvā, sambhāvesi pathe mamaṃ;
5716那时,我的业风生起,极其猛烈。」
Tadā me kammajā vātā, uppannā atidāruṇā.
5717我临产之时,大云涌起,
‘‘Uṭṭhito ca mahāmegho, pasūtisamaye mama;
5718我家主人为取柴薪而去,在那里被蛇咬死。
Dabbatthāya tadā gantvā, sāmi sappena mārito.
5719那时,我因临产之苦,无依无靠,孤苦穷困;
‘‘Tadā vijātadukkhena, anāthā kapaṇā ahaṃ;
5720见昆那地河水满溢,便前往亲族之家。
Kunnadiṃ pūritaṃ disvā, gacchantī sakulālayaṃ.
5721我怀抱幼儿渡河,将他独留彼岸;
‘‘Bālaṃ ādāya atariṃ, pārakūle ca ekakaṃ;
5722让幼子躺下安顿,我便去渡另一子。
Sāyetvā bālakaṃ puttaṃ, itaraṃ taraṇāyahaṃ.
5723归途中鹰啼不止,幼子哀泣;
‘‘Nivattā ukkuso hāsi, taruṇaṃ vilapantakaṃ;
5724另一个被流水冲走,我愁苦满溢。
Itarañca vahī soto, sāhaṃ sokasamappitā.
5725前往舍卫城后,听闻亲族皆死;
‘‘Sāvatthinagaraṃ gantvā, assosiṃ sajane mate;
5726那时,我被忧苦所迫,深陷大忧,这样说道:
Tadā avocaṃ sokaṭṭā, mahāsokasamappitā.
5727我的两个儿子都已逝去,我的丈夫也死在途中;
‘‘Ubho puttā kālaṅkatā, panthe mayhaṃ patī mato;
5728母亲、父亲和兄弟,都燃化在同一座火葬堆上了。
Mātā pitā ca bhātā ca, ekacitamhi ḍayhare.
5729那时,我消瘦苍白,孤苦无依,心意消沉;
‘‘Tadā kisā ca paṇḍu ca, anāthā dīnamānasā;
5730我四处游荡,从此处到彼处,得见人中御者。
Ito tato bhamantīhaṃ , addasaṃ narasārathiṃ.
5731于是导师对我说:‘莫为儿子悲伤,且自宽心;’
‘‘Tato avoca maṃ satthā, ‘putte mā soci assasa;
5732你应当寻求自身,何必徒然自寻烦恼?
Attānaṃ te gavesassu, kiṃ niratthaṃ vihaññasi.
5733“子嗣不能作为庇护,亲戚不能,眷属也不能;
‘‘‘Na santi puttā tāṇāya, na ñātī napi bandhavā;
5734当人被死神所迫时,在亲族中实无庇护。”
Antakenādhipannassa, natthi ñātīsu tāṇatā’.
5735听闻牟尼之语后,我便证得初果;
‘‘Taṃ sutvā munino vākyaṃ, paṭhamaṃ phalamajjhagaṃ;
5736出家未久,即证得阿拉汉果。
Pabbajitvāna naciraṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
5737我于诸神通自在,于天耳界亦得自在;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
5738我能了知他人之心,是奉行导师教法者。
Paracittāni jānāmi, satthusāsanakārikā.
5739我了知宿住,天眼已得清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
5740灭尽一切诸漏之后,我清净明澈,极无垢染。
Khepetvā āsave sabbe, visuddhāsiṃ sunimmalā.
5741于是我在一切见者面前,
‘‘Tatohaṃ vinayaṃ sabbaṃ, santike sabbadassino;
5742受持了一切广说,并如实宣说。
Uggahiṃ sabbavitthāraṃ, byāhariñca yathātathaṃ.
5743胜者对此功德心生欢喜,将我安立于最上首;
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
5744在持律者中最为第一,唯有巴答佳拉一人。
Aggā vinayadhārīnaṃ, paṭācārāva ekikā.
5745我已承事导师,已圆成佛陀的教示;
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
5746已卸下重担,已断除有之渴爱。
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
5747为了此目的,我从在家出家,过无家的生活;
‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
5748彼目的我已达成,一切结缚已灭尽。
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
5749我诸烦恼已烧尽……乃至……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
5750这于我,实为善来……佛陀的教诫,我已奉行圆满。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
5751“四无碍解……乃至……佛陀的教诫,我已作。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
5752据说,巴答佳拉比丘尼这样宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ paṭācārā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
5753巴答佳拉长老尼的譬喻 第十。
Paṭācārātheriyāpadānaṃ dasamaṃ.
一布萨品第二
5755其摄颂:
Tassuddānaṃ –
5756一布萨者,及娑罗村喇与摩达咖;
Ekūposathikā ceva, saḷalā cātha modakā;
5757一坐者、五灯,那喇马利与乔达弥。
Ekāsanā pañcadīpā, naḷamālī ca gotamī.
5758克玛、优波喇瓦那,及巴答佳拉比丘尼;
Khemā uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca bhikkhunī;
5759偈颂五百,又九,更超于彼。
Gāthā satāni pañceva, nava cāpi taduttari.
军荼罗给西品
军荼罗给西长老尼譬喻
5762「名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
5763由此上溯十万劫,导师出现于世。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
5764「那时我生于汉沙瓦提,生于长者家族;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā seṭṭhikule ahuṃ;
5765众宝璀璨、光芒辉耀,我具足大乐。
Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā.
5766我亲近大雄,听闻他宣说正法;
‘‘Upetvā taṃ mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ;
5767从那时起,我便生起净信,前往胜者处寻求皈依。
Tato jātappasādāhaṃ, upesiṃ saraṇaṃ jinaṃ.
5768“那时,大悲者,名为莲华上佛;
‘‘Tadā mahākāruṇiko, padumuttaranāmako;
5769在速疾证智的道路上,他安立须婆比丘尼为第一。”
Khippābhiññānamagganti, ṭhapesi bhikkhuniṃ subhaṃ.
5770听闻此言心生欢喜,向大仙行布施;
‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, dānaṃ datvā mahesino;
5771以头顶礼其双足,我祈愿达至那样的境地。
Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
5772大雄随喜道:‘贤女,你之所愿,’
‘‘Anumodi mahāvīro, ‘bhadde yaṃ tebhipatthitaṃ;
5773一切皆将成就,愿你安乐,证入涅槃。
Samijjhissati taṃ sabbaṃ, sukhinī hohi nibbutā.
5774“于未来十万劫后,出于乌迦卡族,
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
5775其族姓名为乔达摩,将成为世间的导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
5776「『于他的法中,为法之嗣子——亲生之子,由法所生,
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
5777名为跋达·昆荼罗格沙,她将成为导师的女弟子。』
Bhaddākuṇḍalakesāti, hessati satthu sāvikā’.
5778「以彼善作之业,以及思愿与决意之力,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
5779舍弃人身之后,我便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5780从彼处命终,我往生夜摩天;又从彼处,我往生兜率天;
‘‘Tato cutā yāmamagaṃ, tatohaṃ tusitaṃ gatā;
5781由此前往化乐天,复由此至他化自在天城。
Tato ca nimmānaratiṃ, vasavattipuraṃ tato.
5782无论我转生于何处,皆是依彼业之力;
‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā;
5783于处处之处,我皆为诸王之后。
Tattha tattheva rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
5784从彼处没,生于人间,我为诸转轮王,
‘‘Tato cutā manussesu, rājūnaṃ cakkavattinaṃ;
5785及诸方域王,我亦为其正后。
Maṇḍalīnañca rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
5786于诸天与人中,得享种种成就,
‘‘Sampattiṃ anubhotvāna, devesu mānusesu ca;
5787于一切处安乐,我轮转众多劫。
Sabbattha sukhitā hutvā, nekakappesu saṃsariṃ.
5788于此贤劫中,有位大名闻的婆罗门,
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
5789迦叶姓氏者出现于世,为诸说法者中最尊。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
5790那时,人中帝王是大仙的侍者,
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
5791迦尸王名叫奇奇,居于最胜的波罗奈城。
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
5792我是他的第四个女儿,以供养比丘而著称,
‘‘Tassa dhītā catutthāsiṃ, bhikkhudāyīti vissutā;
5793听闻胜者之法后,我欣然出家。
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
5794父亲不允我们出家,那时我们便住在家中,
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
5795二万年中,我们精勤行持,未尝懈怠。
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
5796童女梵行,王女安乐长养;
‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā;
5797乐侍佛陀,七女欢喜。
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā satta dhītaro.
5798沙马尼与沙马那古答,比丘尼与比丘达伊咖;
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā;
5799昙马与苏昙马,第七位是僧伽达伊咖。
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.
5800差摩、优波喇瓦那、巴答佳拉——那时是我;
‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ahaṃ tadā;
5801奇沙果答弥、昙马定那,韦沙卡为第七位。
Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.
5802“以这些善业,以及愿心的回向,”
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
5803“捨离人身之后,我便往生三十三天。”
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5804“如今,于最后有,在最胜的王舍城,”
‘‘Pacchime ca bhave dāni, giribbajapuruttame;
5805“我生于富足的长者之家,正值青春年少时,”
Jātā seṭṭhikule phīte, yadāhaṃ yobbane ṭhitā.
5806“我见到那个盗贼被押去行刑,竟对他心生染著,”
‘‘Coraṃ vadhatthaṃ nīyantaṃ, disvā rattā tahiṃ ahaṃ;
5807“我的父亲便以千金将他从死罪中赎回。”
Pitā me taṃ sahassena, mocayitvā vadhā tato.
5808“父亲知我心意后,便把我许配给了他。”
‘‘Adāsi tassa maṃ tāto, viditvāna manaṃ mama;
5809“我对他深深信赖,既是至爱,又有益于他。”
Tassāhamāsiṃ visaṭṭhā, atīva dayitā hitā.
5810“他因贪着我的饰品,怀着夺财的意图,成了仇敌。”
‘‘So me bhūsanalobhena, balimajjhāsayo diso;
5811“他把我带到盗贼出没的悬崖,在山上决意加害。”
Corappapātaṃ netvāna, pabbataṃ cetayī vadhaṃ.
5812那时,我恭敬地向他合掌,朝那敌人行合掌礼,
‘‘Tadāhaṃ paṇamitvāna, sattukaṃ sukatañjalī;
5813“为了保全自己的性命,我说出这番话:”
Rakkhantī attano pāṇaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ.
5814“「『这金臂钏,以及众多珍珠、琉璃,』”
‘‘‘Idaṃ suvaṇṇakeyūraṃ, muttā veḷuriyā bahū;
5815“「尊者,请带走这一切,并把我当作女奴。』”
Sabbaṃ harassu bhaddante, mañca dāsīti sāvaya’.
5816“「『善女人,放下吧,莫要过度悲伤,』”
‘‘‘Oropayassu kalyāṇī, mā bāḷhaṃ paridevasi;
5817“我也不曾知晓,有不行杀害而得来的财富。”
Na cāhaṃ abhijānāmi, ahantvā dhanamābhataṃ’.
5818自从我能忆持自身,自从我成就智慧以来,
‘‘‘Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ;
5819我也不曾知晓,有比你更为亲爱者。
Na cāhaṃ abhijānāmi, aññaṃ piyataraṃ tayā’.
5820来,让我拥抱你,并向你作右绕;
‘‘‘Ehi taṃ upagūhissaṃ, katvāna taṃ padakkhiṇaṃ;
5821从今以后,我与你便不再相见。
Na ca dāni puno atthi , mama tuyhañca saṅgamo.
5822确实,并非于一切处,男子都可称为智者;
‘‘‘Na hi sabbesu ṭhānesu, puriso hoti paṇḍito;
5823女子亦可为智者,于种种处明辨具足。
Itthīpi paṇḍitā hoti, tattha tattha vicakkhaṇā.
5824“诚然,并非于一切处,男子即为智者;
‘‘‘Na hi sabbesu ṭhānesu, puriso hoti paṇḍito;
5825女子亦是智者,能迅速思择义理。”
Itthīpi paṇḍitā hoti, lahuṃ atthavicintikā.
5826我确实快疾地,于近处思惟;
‘‘‘Lahuñca vata khippañca, nikaṭṭhe samacetayiṃ;
5827犹如鹿的绒毛一般,那时我击杀了敌人。
Migaṃ uṇṇā yathā evaṃ , tadāhaṃ sattukaṃ vadhiṃ.
5828若人对已生起的义理不能迅速觉了,
‘‘‘Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati;
5829愚痴者被杀害,犹如盗贼困在山洞之中。
So haññate mandamati, corova girigabbhare.
5830「而对已生起之义,能迅速了知的人;
‘‘‘Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati;
5831他从敌人的围困中解脱,恰似我那时从敌人中解脱。」
Muccate sattusambādhā, tadāhaṃ sattukā yathā’.
5832那时,我将敌人击落于险峻的山中;
‘‘Tadāhaṃ pātayitvāna, giriduggamhi sattukaṃ;
5833我来到白衣住处近前,在那里出家。
Santikaṃ setavatthānaṃ, upetvā pabbajiṃ ahaṃ.
5834“那时,我用镊子将头发完全拔除;”
‘‘Saṇḍāsena ca kese me, luñcitvā sabbaso tadā;
5835“出家之后,他们便不断地向我教授法义。”
Pabbajitvāna samayaṃ, ācikkhiṃsu nirantaraṃ.
5836“于是我学会那个教法后,便独自坐下;”
‘‘Tato taṃ uggahetvāhaṃ, nisīditvāna ekikā;
5837“我思惟那教法,如同狗在做人的工作。”
Samayaṃ taṃ vicintesiṃ, suvāno mānusaṃ karaṃ.
5838“将那断肢持来我近处,弃舍后便离去了;”
‘‘Chinnaṃ gayha samīpe me, pātayitvā apakkami;
5839“我看见了那只手,为蛆虫所聚,由此我获得了相。”
Disvā nimittamalabhiṃ, hatthaṃ taṃ puḷavākulaṃ.
5840“我悚惧惊觉,起身询问同法者:”
‘‘Tato uṭṭhāya saṃviggā, apucchiṃ sahadhammike;
5841“那些释迦族的比丘们说:‘我们了知那个义理。’”
Te avocuṃ vijānanti, taṃ atthaṃ sakyabhikkhavo.
5842我为了明了那个义理,走到佛陀的弟子们跟前,这样问道:
‘‘Sāhaṃ tamatthaṃ pucchissaṃ, upetvā buddhasāvake;
5843他们便带着我,前往最胜佛陀的面前。
Te mamādāya gacchiṃsu, buddhaseṭṭhassa santikaṃ.
5844他为我教授法义——诸蕴、诸处、诸界;
‘‘So me dhammamadesesi, khandhāyatanadhātuyo;
5845不净、无常、苦、无我,导师如是说。
Asubhāniccadukkhāti, anattāti ca nāyako.
5846我听闻他的法后,便清净了法眼;
‘‘Tassa dhammaṃ suṇitvāhaṃ, dhammacakkhuṃ visodhayiṃ;
5847从那时起,我已知解正法,便出家、受具足戒。
Tato viññātasaddhammā, pabbajjaṃ upasampadaṃ.
5848那时,应请求,导师说:“来吧,贤女。”
‘‘Āyācito tadā āha, ‘ehi bhadde’ti nāyako;
5849那时我已受具足戒,看见少许的水。
Tadāhaṃ upasampannā, parittaṃ toyamaddasaṃ.
5850由洗足一事,我了知生灭,
‘‘Pādapakkhālanenāhaṃ , ñatvā saudayabbayaṃ;
5851同样地,对一切诸行,当时我作此思惟。
Tathā sabbepi saṅkhāre, īdisaṃ cintayiṃ tadā.
5852其时,我心无取,彻底解脱。
‘‘Tato cittaṃ vimucci me, anupādāya sabbaso;
5853那时,胜者为我开示了速疾证得神通之道。
Khippābhiññānamaggaṃ me, tadā paññāpayī jino.
5854我于神通得自在,亦具足天耳界;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
5855我善知他人之心,并奉行导师的教法。
Paracittāni jānāmi, satthusāsanakārikā.
5856我证知宿命,天眼清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
5857灭尽一切漏,我已清净无垢;
Khepetvā āsave sabbe, visuddhāsiṃ sunimmalā.
5858我已承事导师,奉行佛陀的教法。
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
5859重担已卸,不再有‘有’的牵引。
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
5860我为这意义,由在家而出家,
‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
5861那意义我已达到——断尽一切结缚。
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
5862于义、法、词、辩才,乃至如是,
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
5863我的智慧清净无垢,住于最胜佛陀的教诫中。
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ, buddhaseṭṭhassa sāsane.
5864我的烦恼已被烧尽,一切有已根除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
5865如龙象已断束缚,我安住于无漏。
Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavā.
5866我来至佛陀座前,这确是善来;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
5867三明已证,佛的教诫已成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
5868四无碍解,与八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
5869六神通已证得,佛陀的教诫已成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
5870如此,跋达昆荼罗格沙比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ bhaddākuṇḍalakesā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
第一 军德拉给萨长老尼譬喻
第二 奇沙果德弥长老尼譬喻
5873名为巴度目答罗的胜者,已达一切法之彼岸,
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
5874从今十万劫前,那位导师出现于世。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
5875那时,我生于汉舍卫城,投生在某一家族。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā aññatare kule;
5876我走向那位人中圣者,皈依了他。
Upetvā taṃ naravaraṃ, saraṇaṃ samupāgamiṃ.
5877我听闻了他的法义,与四谛相应;
‘‘Dhammañca tassa assosiṃ, catusaccūpasañhitaṃ;
5878甘甜而妙味具足,带来轮回止息的寂静之乐。
Madhuraṃ paramassādaṃ, vaṭṭasantisukhāvahaṃ .
5879那时,这位勇者见到身着粗布衣的比丘尼,
‘‘Tadā ca bhikkhuniṃ vīro, lūkhacīvaradhāriniṃ;
5880将她安立为第一,人中至上者赞叹了她。
Ṭhapento etadaggamhi, vaṇṇayī purisuttamo.
5881听闻比丘尼的功德,生起了广大喜悦;
‘‘Janetvānappakaṃ pītiṃ, sutvā bhikkhuniyā guṇe;
5882随力随能,供养佛陀。
Kāraṃ katvāna buddhassa, yathāsatti yathābalaṃ.
5883“礼敬那位无上的牟尼之后,我期求此地位;”
‘‘Nipacca munivaraṃ taṃ, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ;
5884那时,正自觉者、导师为此地位的获得而随喜。
Tadānumodi sambuddho, ṭhānalābhāya nāyako.
5885「过十万劫后,从乌迦卡族出生;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
5886他以乔达摩为姓,将作世间之导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
5887他们将是他于法上的继承者,如同亲子,由法所化生;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
5888她名为奇沙果德弥,将是导师的女弟子。
Kisāgotamī nāmena, hessati satthu sāvikā’.
5889听闻那预言后心生欢喜,从此尽形寿侍奉胜者;
‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
5890以慈心承事,以诸资具供养导师。
Mettacittā paricariṃ, paccayehi vināyakaṃ.
5891以此善所作业,以及意愿与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
5892我舍弃了人身,往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5893在此贤劫中,有位声名远扬的梵族亲眷;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
5894他姓迦叶,是诸说法者中的殊胜者,出现于世。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
5895当时,有一位人中之王,作大仙的侍者;
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
5896他名为迦尸王奇奇,住在最殊胜的波罗奈城;
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
5897我是他的第五个女儿,以昙玛之名闻名;
‘‘Pañcamī tassa dhītāsiṃ, dhammā nāmena vissutā;
5898听闻胜者之法,我便欢喜出家。
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
5899父亲不允,那时我们仍住家中;
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
5900二万年中,我们精勤游行,无有懈怠。
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
5901童贞梵行,王女安乐善养;
‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā;
5902她们乐于侍奉佛陀,七位女儿皆大欢喜。
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā satta dhītaro.
5903沙马尼与沙马那古答,比丘尼与比丘陀衣咖;
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā;
5904昙马、苏昙马,第七位是僧伽陀衣咖。
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.
5905堪玛、伍巴喇瓦那,巴答佳喇与军荼喇;
‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca kuṇḍalā;
5906我、昙马甸那,以及韦沙卡为第七位。
Ahañca dhammadinnā ca, visākhā hoti sattamī.
5907以那些善作之业,及以思与愿;
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
5908舍离人身之后,我即往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5909今于最后有,我生于长者之家;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātā seṭṭhikule ahaṃ;
5910在穷困、贫乏与家道中落之后,我又嫁入了富有的家族。
Duggate adhane naṭṭhe , gatā ca sadhanaṃ kulaṃ.
5911除了丈夫,其余的人都会视我为贫穷之人;
‘‘Patiṃ ṭhapetvā sesā me, dessanti adhanā iti;
5912而当我生产之后,那时我就成了众人所珍爱的人。
Yadā ca pasūtā āsiṃ, sabbesaṃ dayitā tadā.
5913当那年轻、贤善、柔软、在安乐中被养育的人,
‘‘Yadā so taruṇo bhaddo , komalako sukhedhito;
5914我如同生命般爱惜的他,那时却已落入阎魔的掌控。
Sapāṇamiva kanto me, tadā yamavasaṃ gato.
5915为忧苦所迫,面容憔悴,泪眼婆娑,哭泣满面,
‘‘Sokaṭṭā dīnavadanā , assunettā rudammukhā;
5916我抱着死去的尸体,一路哭泣,逐村而行。
Mataṃ kuṇapamādāya, vilapantī gamāmahaṃ.
5917那时,有一人见我,便前往最上的应供者处;
‘‘Tadā ekena sandiṭṭhā, upetvābhisakkuttamaṃ;
5918我说道:“尊者,请给我能让儿子复活的药。”
Avocaṃ dehi bhesajjaṃ, puttasañjīvananti bho.
5919“从无有亡者的家中,取来芥子。”
‘‘Na vijjante matā yasmiṃ, gehe siddhatthakaṃ tato;
5920“取来。”善于调伏、巧用方便的胜者这样说道。
Āharāti jino āha, vinayopāyakovido.
5921我随即前往舍卫城,却未曾找到那样的人家。
‘‘Tadā gamitvā sāvatthiṃ, na labhiṃ tādisaṃ gharaṃ;
5922从那里焉能求得芥子?也正由那里,我获得了正念。
Kuto siddhatthakaṃ tasmā, tato laddhā satiṃ ahaṃ.
5923我将尸体舍弃之后,便走向世间导师。
‘‘Kuṇapaṃ chaḍḍayitvāna, upesiṃ lokanāyakaṃ;
5924他远远望见我,便以甜美的音声说道:
Dūratova mamaṃ disvā, avoca madhurassaro.
5925纵活百年,不见生灭;
‘‘‘Yo ca vassasataṃ jīve, apassaṃ udayabbayaṃ;
5926不如活一日,而得见生灭。
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato udayabbayaṃ.
5927这并非村邑之法,非城镇之法,亦非某一族姓之法;
‘‘‘Na gāmadhammo nigamassa dhammo, na cāpiyaṃ ekakulassa dhammo;
5928对于一切世间乃至天人,这就是法——也就是无常性。’
Sabbassa lokassa sadevakassa, eseva dhammo yadidaṃ aniccatā’.
5929我听闻这些偈颂后,便得法眼清净;
‘‘Sāhaṃ sutvānimā gāthā, dhammacakkhuṃ visodhayiṃ;
5930从那时起,我既了知正法,便出家成为无家者。
Tato viññātasaddhammā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
5931如是出家安住后,精勤于胜者的教法;
‘‘Tathā pabbajitā santī, yuñjantī jinasāsane;
5932不久之后,我便证得了阿拉汉果。
Na cireneva kālena, arahattamapāpuṇiṃ.
5933我于诸神通得自在,亦具足天耳界;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
5934我善知他人之心,是导师教法的奉行者。
Paracittāni jānāmi, satthusāsanakārikā.
5935我证知宿住,天眼已得清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
5936灭尽一切诸漏已,我清净、极清净。
Khepetvā āsave sabbe, visuddhāsiṃ sunimmalā.
5937我已承事导师,已奉行佛陀的教诫;
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
5938重担已放下,有之系缚已根除。
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
5939正是为此目的,我从在家而出家,进入非家。
‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
5940我已达成目标,灭尽一切结缚。
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
5941于义、法、言辞与辩才,亦悉如是;
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
5942因最胜佛陀的威德,我的智慧清净明澈。
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ, buddhaseṭṭhassa vāhasā.
5943从垃圾堆、墓地与街道等处拾取布料,
‘‘Saṅkārakūṭā āhitvā, susānā rathiyāpi ca;
5944然后做成桑喀帝,我身穿此粗陋的衣。
Tato saṅghāṭikaṃ katvā, lūkhaṃ dhāremi cīvaraṃ.
5945胜者于持粗陋衣的德行心生欢喜,
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, lūkhacīvaradhāraṇe;
5946导师于诸众中,将他置于第一。
Ṭhapesi etadaggamhi, parisāsu vināyako.
5947我的烦恼皆已烧尽……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
5948“于我,诚为善来……佛陀的教诫,我已遵行。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
5949「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
5950据说,基萨乔达弥比丘尼曾这样宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ kisāgotamī bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
基萨乔达弥长老尼譬喻·第二
3. 昙摩甸那长老尼譬喻
5953「名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
5954自此十万劫前,那位导师出现于世。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
5955那时,我住在汉萨瓦提城,生于某一家族中;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, kule aññatare ahuṃ;
5956我是一个为他人做工的人,处事谨慎,具戒防护。
Parakammakārī āsiṃ, nipakā sīlasaṃvutā.
5957“莲华上佛的上首弟子,名为苏加答;”
‘‘Padumuttarabuddhassa, sujāto aggasāvako;
5958从住处出来,为托钵而行。
Vihārā abhinikkhamma, piṇḍapātāya gacchati.
5959那时,取水女持着水罐而行,
‘‘Ghaṭaṃ gahetvā gacchantī, tadā udakahārikā;
5960我见到她,便亲手欢喜地奉上糕饼。
Taṃ disvā adadaṃ pūpaṃ, pasannā sehi pāṇibhi.
5961他接过后,就坐在那里享用;
‘‘Paṭiggahetvā tattheva, nisinno paribhuñji so;
5962于是我将她领回家中,供养她食物。
Tato netvāna taṃ gehaṃ, adāsiṃ tassa bhojanaṃ.
5963那时,我的公公满心欢喜,将我纳为自家的儿媳;
‘‘Tato me ayyako tuṭṭho, akarī suṇisaṃ sakaṃ;
5964我随同婆婆一起前往,恭敬顶礼正自觉者。
Sassuyā saha gantvāna, sambuddhaṃ abhivādayiṃ.
5965那时,他称赞那位说法比丘尼;
‘‘Tadā so dhammakathikaṃ, bhikkhuniṃ parikittayaṃ;
5966“他将我安立于此第一之位,我听闻后满怀欢喜。”
Ṭhapesi etadaggamhi, taṃ sutvā muditā ahaṃ.
5967“我邀请善逝——世间导师,及比丘僧团;”
‘‘Nimantayitvā sugataṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
5968“我广行大布施后,便希求彼之地位。”
Mahādānaṃ daditvāna, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
5969“其时,善逝以深沉如雷的音声对我说:”
‘‘Tato maṃ sugato āha, ghananinnādasussaro ;
5970乐于侍奉于我,并供养僧团;
‘Mamupaṭṭhānanirate, sasaṅghaparivesike.
5971“适宜听闻正法,心意增长功德;”
‘‘‘Saddhammassavane yutte, guṇavaddhitamānase;
5972“贤女,你当欢喜,你将获得誓愿之果。”
Bhadde bhavassu muditā, lacchase paṇidhīphalaṃ.
5973“从今十万劫之后,生于甘蔗王族;”
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
5974姓乔达摩,将成为世间之导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
5975他是他于法中的嗣子,由法所化生的亲子;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
5976这位名为昙玛丁那者,将成为导师的女弟子。
Dhammadinnāti nāmena, hessati satthu sāvikā’.
5977闻此,她心生欢喜,尽形寿于大牟尼……
‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, yāvajīvaṃ mahāmuniṃ;
5978我以慈心奉事导师,以资具作供养。
Mettacittā paricariṃ, paccayehi vināyakaṃ.
5979以彼善作之业,以思惟与誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
5980舍离人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5981于此贤劫,有位婆罗门族亲、大名声者;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
5982以迦叶为姓,作为诸说者中最殊胜者出现于世。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
5983那时,大仙的侍者,正是人中之主;
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
5984迦尸国王名叫奇奇,居于最胜的波罗奈城。
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
5985我是他的第六个女儿,名为苏昙马,以此著称;
‘‘Chaṭṭhā tassāsahaṃ dhītā, sudhammā iti vissutā;
5986听闻胜者之法后,我便乐求出家。
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
5987那时,父亲未允我们,我们便住在家中;
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
5988两万年间,我们精进不懈,修持梵行。
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
5989第三诵品。
Tatiyaṃ bhāṇavāraṃ.
5990王女安乐长养,持守童女梵行;
‘‘Komāribrahmacariyaṃ , rājakaññā sukhedhitā;
5991七位女儿,欢喜奉侍佛陀;
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā satta dhītaro.
5992沙马尼与沙马那古答,比丘尼与比丘达伊咖;
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā;
5993昙马、苏昙马,第七位是僧伽达伊咖。
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.
5994堪玛、优波喇瓦那、巴答佳拉与昆达喇;
‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca kuṇḍalā;
5995乔达弥与我,韦沙卡是第七位。
Gotamī ca ahañceva, visākhā hoti sattamī.
5996以那些善作之业,与意愿及誓愿;
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
5997舍离了人的身躯之后,我便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
5998而今于最后有中,在王舍城这最胜之处,
‘‘Pacchime ca bhave dāni, giribbajapuruttame;
5999生于富足的长者之家,一切欲乐悉皆圆满。
Jātā seṭṭhikule phīte, sabbakāmasamiddhine.
6000当她容色端丽,正值青春妙龄之际;
‘‘Yadā rūpaguṇūpetā, paṭhame yobbane ṭhitā;
6001便往他族,安住于诸乐圆足中。
Tadā parakulaṃ gantvā, vasiṃ sukhasamappitā.
6002亲近世间皈依处,听闻法之开示后;
‘‘Upetvā lokasaraṇaṃ, suṇitvā dhammadesanaṃ;
6003我那具足善慧的夫主,已证得不来果。
Anāgāmiphalaṃ patto, sāmiko me subuddhimā.
6004那时我得到允许,便出家成为无家者;
‘‘Tadāhaṃ anujānetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
6005不久之后,我便证得了阿拉汉果。
Na cireneva kālena, arahattamapāpuṇiṃ.
6006那时,那位近事男前来亲近我,问道:
‘‘Tadā upāsako so maṃ, upagantvā apucchatha;
6007所有甚深而微妙的问题,我都一一解答了。
Gambhīre nipuṇe pañhe, te sabbe byākariṃ ahaṃ.
6008胜者对我这些功德心生欢喜,将我安立为第一。
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
6009我不曾见过其他这样的说法比丘尼。
‘Bhikkhuniṃ dhammakathikaṃ, nāññaṃ passāmi edisiṃ.
6010如同智者昙玛丁那,诸比丘当如是持守。
‘Dhammadinnā yathā dhīrā, evaṃ dhāretha bhikkhavo’;
6011如此我便是有智慧者,为导师所哀愍。
‘‘Evāhaṃ paṇḍitā homi , nāyakenānukampitā.
6012我已承事导师,佛陀的教法已修习圆满;
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
6013沉重的负担已卸下,有的续索已彻底断除。
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
6014为达成此目的,我从在家而出家,走向无家;
‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
6015我已达成此目的,一切结缚皆已断尽。
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
6016我于诸神通而得自在,于天耳界亦得自在;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
6017我善知他人之心,亦奉行大师之教。
Paracittāni jānāmi, satthusāsanakārikā.
6018我了知宿住,天眼已得清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
6019灭尽一切诸漏,我已清净,极清净。
Khepetvā āsave sabbe, visuddhāsiṃ sunimmalā.
6020我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
6021我的善来实为……(中略)……佛陀的教令已成就。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6022四无碍解……(中略)……已奉行佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6023据说,达马定那比丘尼如是宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ dhammadinnā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
6024《达马定那长老尼譬喻》第三
Dhammadinnātheriyāpadānaṃ tatiyaṃ.
沙库喇长老尼譬喻偈
6026「名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
6027于此十万劫前,世间导师出现。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
6028为一切众生之利益,为安乐而开示,宣说者中之最胜者;
‘‘Hitāya sabbasattānaṃ, sukhāya vadataṃ varo;
6029人中狮子,为了义利,行于含天人的世间。
Atthāya purisājañño, paṭipanno sadevake.
6030已达名闻之巅的吉祥者,声誉与称叹所归的胜者;
‘‘Yasaggapatto sirimā, kittivaṇṇagato jino;
6031为一切世间所礼敬,名称普闻于一切方所。
Pūjito sabbalokassa, disāsabbāsu vissuto.
6032“他已超越疑惑,度脱犹豫;”
‘‘Uttiṇṇavicikiccho so, vītivattakathaṃkatho;
6033心志圆满,已证最上正觉。
Sampuṇṇamanasaṅkappo, patto sambodhimuttamaṃ.
6034令未生之道生起者,人中最上者;
‘‘Anuppannassa maggassa, uppādetā naruttamo;
6035所未曾说者,他宣说;所未曾生者,他令生。
Anakkhātañca akkhāsi, asañjātañca sañjanī.
6036知道者、通达道者、开示道者,人中牛王;
‘‘Maggaññū ca maggavidū, maggakkhāyī narāsabho;
6037于道善巧之导师,众御者中的最上者。
Maggassa kusalo satthā, sārathīnaṃ varuttamo.
6038大悲导师,引导者,开演正法;
‘‘Mahākāruṇiko satthā, dhammaṃ desesi nāyako;
6039将沉陷于欲泥的有情,一一救拔出来。
Nimugge kāmapaṅkamhi, samuddharati pāṇine.
6040那时,我生于汉沙瓦提,降生为刹帝利之女;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā khattiyanandanā;
6041美丽而富有,可爱又祥瑞。
Surūpā sadhanā cāpi, dayitā ca sirīmatī.
6042她是阿难大王的女儿,容貌极为庄严;
‘‘Ānandassa mahārañño, dhītā paramasobhaṇā;
6043也是名为莲华上的异母姊妹。
Vemātā bhaginī cāpi, padumuttaranāmino.
6044与王女们相伴,身佩一切璎珞;
‘‘Rājakaññāhi sahitā, sabbābharaṇabhūsitā;
6045来到大雄尊前,我听闻了法的开示。
Upāgamma mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ.
6046那时,为世间所敬重者,赞叹具足天眼的比丘尼;
‘‘Tadā hi so lokagaru, bhikkhuniṃ dibbacakkhukaṃ;
6047将她安立于最上之位。
Kittayaṃ parisāmajjhe , aggaṭṭhāne ṭhapesi taṃ.
6048听闻之后,我满心欢喜,以布施供养导师;
‘‘Suṇitvā tamahaṃ haṭṭhā, dānaṃ datvāna satthuno;
6049礼敬正自觉者后,我发愿求得天眼。
Pūjitvāna ca sambuddhaṃ, dibbacakkhuṃ apatthayiṃ.
6050导师便对我说:‘难达,你将获得所愿。’
‘‘Tato avoca maṃ satthā, ‘nande lacchasi patthitaṃ;
6051这是灯施与法施的果报,已善决定。
Padīpadhammadānānaṃ, phalametaṃ sunicchitaṃ.
6052百千劫后,生于甘蔗族者,
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
6053他的族姓为乔达摩,将成为世间的导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
6054他们是法的继承者,是由法所生的亲生子;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
6055名为沙库喇,将成为导师的女弟子。
Sakulā nāma nāmena , hessati satthu sāvikā’.
6056依彼善作之业,与愿心及誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
6057舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
6058在此贤劫中,有位名闻广大的梵族眷属,
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
6059姓迦叶,出于说法者中的殊胜者。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
6060那时我是一位游方女行者,独自行走游方乞食;
‘‘Paribbājakinī āsiṃ, tadāhaṃ ekacārinī;
6061为乞食游行之后,我得到了小钵油。
Bhikkhāya vicaritvāna, alabhiṃ telamattakaṃ.
6062我以那油点亮灯后,安住于圆满防护,
‘‘Tena dīpaṃ padīpetvā, upaṭṭhiṃ sabbasaṃvariṃ;
6063以净信心,供养两足尊的塔庙。
Cetiyaṃ dvipadaggassa , vippasannena cetasā.
6064以此善作之业,与意愿及誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
6065舍离人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
6066无论转生于何处,皆依彼业之力感召;
‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā;
6067辉煌大灯遍照,随我所至,彼彼皆然。
Pajjalanti mahādīpā, tattha tattha gatāya me.
6068穿过墙壁,越过岩石,跨越山岳;
‘‘Tirokuṭṭaṃ tiroselaṃ, samatiggayha pabbataṃ;
6069凡我所欲见,皆能得见,这便是施灯的果报。
Passāmahaṃ yadicchāmi, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
6070我眼目清净,因名声而光耀照人;
‘‘Visuddhanayanā homi, yasasā ca jalāmahaṃ;
6071具足信与慧,这便是施灯的果报。
Saddhāpaññāvatī ceva, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
6072如今在这最后有中,我出生于婆罗门家族;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātā vippakule ahaṃ;
6073在财谷丰盈、充满欢悦、为王所礼敬之处。
Pahūtadhanadhaññamhi, mudite rājapūjite.
6074我诸肢节圆满,种种璎珞庄严;
‘‘Ahaṃ sabbaṅgasampannā, sabbābharaṇabhūsitā;
6075当善逝入城之际,我正站在窗前。
Purappavese sugataṃ, vātapāne ṭhitā ahaṃ.
6076见彼名声辉耀,为天人所礼敬者,
‘‘Disvā jalantaṃ yasasā, devamanussasakkataṃ;
6077具足随形好,众相庄严。
Anubyañjanasampannaṃ, lakkhaṇehi vibhūsitaṃ.
6078心甚欢喜,意乐欣悦,我决意出家;
‘‘Udaggacittā sumanā, pabbajjaṃ samarocayiṃ;
6079不久,我便证得了阿拉汉果。
Na cireneva kālena, arahattamapāpuṇiṃ.
6080我于诸神通得自在,及天耳界;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
6081我善知他心,为导师教法之奉行者。
Paracittāni jānāmi, satthusāsanakārikā.
6082我证知宿命,天眼已清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
6083我已灭尽一切诸漏,清净无染,极清净。
Khepetvā āsave sabbe, visuddhāsiṃ sunimmalā.
6084我已承事导师,已奉行佛陀的教诫;
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
6085已卸下沉重的负担,有结已被根除。
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
6086我正是为着那个目的,才从在家而出家,成为无家之人。
‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
6087那个目的我已达成,一切结缚皆已灭尽。
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
6088于是,大悲者将我安立为最上首。
‘‘Tato mahākāruṇiko, etadagge ṭhapesi maṃ;
6089“天眼者中最为第一,沙库喇”,人中至上者如此说。
Dibbacakkhukānaṃ aggā, sakulāti naruttamo.
6090我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
6091我得善来……乃至……佛陀的教诫,我已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6092「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6093据说,萨古拉比丘尼就这样宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ sakulā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
6094《萨古拉长老尼譬喻》第四。
Sakulātheriyāpadānaṃ catutthaṃ.
6095五、南达长老尼譬喻
5. Nandātherīapadānaṃ
6096「名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
6097从此十万劫,那位导师出现于世间。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
6098「教诫者、令知者、一切有情的救度者;
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
6099善巧说法的佛陀,度脱了无数的人众。
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
6100他是慈愍者、悲悯者,利益一切众生;
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
6101令一切前来的外道,安住于五戒之中。
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi.
6102如此无有混乱,且已远离外道,
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
6103由诸阿拉汉所庄严,由诸自在的如来所庄严。
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
6104大牟尼犹如五十八种珍宝升现。
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ , uggatova mahāmuni;
6105如金山一般,具足三十二种殊胜相。
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
6106“寿命十万年,存于彼处;”
‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade;
6107他安住其间,度脱了众多众生。
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
6108「那时我生于汉沙瓦提,出生于长者家族;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā seṭṭhikule ahuṃ;
6109家中众宝光辉闪耀,具足广大安乐。
Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā.
6110我去到那位大雄座前,听受了法的开示;
‘‘Upetvā taṃ mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ;
6111不死是最上之味,他是最胜义的宣说者。
Amataṃ paramassādaṃ, paramatthanivedakaṃ.
6112那时,他邀请世间导师与僧团,
‘‘Tadā nimantayitvāna, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
6113亲手向彼行广大布施,心生净信。
Datvā tassa mahādānaṃ, pasannā sehi pāṇibhi.
6114“我希求成为禅修比丘尼中的最上者。”
‘‘Jhāyinīnaṃ bhikkhunīnaṃ, aggaṭṭhānamapatthayiṃ;
6115以头面顶礼那位智者——世间导师及僧团。
Nipacca sirasā dhīraṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
6116那时,调御未调者、三界之皈依处、大能者,
‘‘Tadā adantadamako, tilokasaraṇo pabhū;
6117人间的调御者曾如是宣说:'你将获得那善建的成就。'
Byākāsi narasārathi, ‘lacchase taṃ supatthitaṃ.
6118十万劫之后,生于甘蔗族,
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
6119以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
6120他的法之继承者,法之亲子,为法所成;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
6121名为难达,将为导师之女弟子。'
Nandāti nāma nāmena, hessati satthu sāvikā’.
6122闻已心欢喜,尽形寿于彼胜者,
‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
6123我以慈心、以诸资具,奉侍调御者。
Mettacittā paricariṃ, paccayehi vināyakaṃ.
6124以彼善业,及意愿与誓愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
6125舍弃人身已,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
6126从那里死后,我投生夜摩天;从夜摩天死后,我往兜率天;
‘‘Tato cutā yāmamagaṃ, tatohaṃ tusitaṃ gatā ;
6127由此前往化乐天,复由此至他化自在天城。
Tato ca nimmānaratiṃ, vasavattipuraṃ tato .
6128无论我投生何处,皆依此业之力;
‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā;
6129在每一处,我都成为诸王的王后。
Tattha tattheva rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
6130从那里命终之后,转生人间,成为转轮王;
‘‘Tato cutā manussatte, rājānaṃ cakkavattinaṃ;
6131我为曼荼罗众王作了王后。
Maṇḍalīnañca rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
6132于天与人中,受用种种成就之后;
‘‘Sampattiṃ anubhotvāna, devesu manujesu ca;
6133在一切处成为快乐者,我轮转了无数劫。
Sabbattha sukhitā hutvā, nekakappesu saṃsariṃ.
6134当最后有来临时,在庄严的迦毗罗卫城,
‘‘Pacchime bhave sampatte, suramme kapilavhaye;
6135我是净饭王无有瑕疵的女儿。
Rañño suddhodanassāhaṃ, dhītā āsiṃ aninditā.
6136见到这吉祥美貌之人,那家族满心欢喜;
‘‘Siriyā rūpiniṃ disvā, nanditaṃ āsi taṃ kulaṃ;
6137因此,我的名字便叫“难达”,美丽而殊胜。
Tena nandāti me nāmaṃ, sundaraṃ pavaraṃ ahu.
6138在一切少女之中,我以“美丽者”广为人知;
‘‘Yuvatīnañca sabbāsaṃ, kalyāṇīti ca vissutā;
6139在那座美丽的城中,除了那位耶输陀罗。
Tasmimpi nagare ramme, ṭhapetvā taṃ yasodharaṃ.
6140长兄为三界之尊,幼弟亦是阿拉汉;
‘‘Jeṭṭho bhātā tilokaggo, pacchimo arahā tathā;
6141我独居家中,为母亲所催促。
Ekākinī gahaṭṭhāhaṃ, mātarā paricoditā.
6142你生于萨基亚族,是佛陀的妹妹,
‘‘‘Sākiyamhi kule jātā, putte buddhānujā tuvaṃ;
6143既已离开难陀,为何仍住家中?
Nandenapi vinā bhūtā, agāre kiṃ nu acchasi.
6144青春以老衰为终,色身被视为不净;
‘‘‘Jarāvasānaṃ yobbaññaṃ, rūpaṃ asucisammataṃ;
6145疾病以无病为终点,生命以死亡为终点。
Rogantamapicārogyaṃ, jīvitaṃ maraṇantikaṃ.
6146你这端严的色身,如明月般可爱,令人着迷;
‘‘‘Idampi te subhaṃ rūpaṃ, sasīkantaṃ manoharaṃ;
6147诸般饰物的庄严,犹如祥光聚集。
Bhūsanānaṃ alaṅkāraṃ, sirisaṅghāṭasannibhaṃ.
6148「恰如世间精华之所聚,令眼目得滋养;
‘‘‘Puñjitaṃ lokasāraṃva, nayanānaṃ rasāyanaṃ;
6149「令诸福德称名远扬,令乌迦卡之族欢喜。
Puññānaṃ kittijananaṃ, ukkākakulanandanaṃ.
6150「无需多时,衰老便将席卷而至;
‘‘‘Na cireneva kālena, jarā samadhisessati ;
6151舍离家宅,怀着悲悯,行于无可指责的法。
Vihāya gehaṃ kāruññe , cara dhammamanindite’.
6152听闻母亲这番话,我便出家,成为非家者;
‘‘Sutvāhaṃ mātu vacanaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
6153她以身而非以心,为色与青春所迷。
Dehena na tu cittena, rūpayobbanalāḷitā.
6154以大精勤,以禅那之精勤,为我的最上;
‘‘Mahatā ca payattena, jhānajjhena paraṃ mama;
6155母亲说“应做此事”,而我对此却无热忱。
Kātuñca vadate mātā, na cāhaṃ tattha ussukā.
6156那时,具大悲者,见我耽著欲乐;
‘‘Tato mahākāruṇiko, disvā maṃ kāmalālasaṃ ;
6157为令我于色厌离,胜者现于我眼前
Nibbindanatthaṃ rūpasmiṃ, mama cakkhupathe jino.
6158凭己威力,化现出一位姝丽女子;
‘‘Sakena ānubhāvena, itthiṃ māpesi sobhiniṃ;
6159悦目殊丽,更胜于我之容。
Dassanīyaṃ suruciraṃ, mamatopi surūpiniṃ.
6160我见到她,惊叹于那极为殊妙的身形;
‘‘Tamahaṃ vimhitā disvā, ativimhitadehiniṃ;
6161我心想:‘我这人眼的获得,实有果报,实得利益。’
Cintayiṃ saphalaṃ meti, nettalābhañca mānusaṃ.
6162我对她说:‘来吧,贤美的女子,你有何事,请对我说;’
‘‘Tamahaṃ ehi subhage, yenattho taṃ vadehi me;
6163“请告诉我你的家族与姓名,若你愿意的话。”
Kulaṃ te nāmagottañca, vada me yadi te piyaṃ.
6164美女,此刻不是欺诳之时,让我躺在你的膝上;
‘Na vañcakālo subhage , ucchaṅge maṃ nivāsaya;
6165我的肢体仿佛正在沉坠,容我小睡片刻。”
Sīdantīva mamaṅgāni, pasuppaya muhuttakaṃ’.
6166那位美目女子把头枕在我的膝上,躺下身来。
‘‘Tato sīsaṃ mamaṅke sā, katvā sayi sulocanā;
6167一个极为可怕的肿疱,正落在她的额上。
Tassā nalāṭe patitā, luddhā paramadāruṇā.
6168随着此物落下,便生出了肿疱。
‘‘Saha tassā nipātena, piḷakā upapajjatha;
6169尸体裂开,脓血渗出。
Pagghariṃsu pabhinnā ca, kuṇapā pubbalohitā.
6170「破裂的面庞,也成了散发恶臭的尸体;
‘‘Pabhinnaṃ vadanañcāpi, kuṇapaṃ pūtigandhanaṃ;
6171肿胀、青瘀而又流脓的躯体。」
Uddhumātaṃ vinilañca, pubbañcāpi sarīrakaṃ.
6172她全身颤栗,频频喘息;
‘‘Sā paveditasabbaṅgī, nissasantī muhuṃ muhuṃ;
6173她感受着自己的痛苦,哀哀悲泣。
Vedayantī sakaṃ dukkhaṃ, karuṇaṃ paridevayi.
6174‘我为苦所苦,诸受触恼我;
‘‘‘Dukkhena dukkhitā homi, phusayanti ca vedanā;
6175我沉没于大苦之中,朋友,请你作我的皈依处。
Mahādukkhe nimuggamhi, saraṇaṃ hohi me sakhī’.
6176你面容的美丽去了何处?你高挺的鼻梁又在何处?
‘‘‘Kuhiṃ vadanasobhaṃ te, kuhiṃ te tuṅganāsikā;
6177你那频婆果般的美唇,你的容颜去了何处?
Tambabimbavaroṭṭhaṃ te, vadanaṃ te kuhiṃ gataṃ.
6178你如月般的容颜在哪里?你那螺贝般匀称的颈项,去了何处?
‘‘‘Kuhiṃ sasīnibhaṃ vaṇṇaṃ, kambugīvā kuhiṃ gatā;
6179你双耳垂如荡漾的耳环,都已褪去光泽。
Doḷālolāva te kaṇṇā, vevaṇṇaṃ samupāgatā.
6180你的双乳如含苞之蕾,似花萼般端好。
‘‘‘Makuḷakhārakākārā , kalikāva payodharā;
6181破裂的腐尸,已充满恶臭。
Pabhinnā pūtikuṇapā, duṭṭhagandhittamāgatā.
6182犹如祭坛当中干枯,宛若被剥去罪恶的肉块。
‘‘‘Vedimajjhāva sussoṇī , sūnāva nītakibbisā;
6183生已充满不净,啊,色身实为无常。
Jātā amejjhabharitā, aho rūpamasassataṃ.
6184身体所生的一切,皆是腐臭可怖;
‘‘‘Sabbaṃ sarīrasañjātaṃ, pūtigandhaṃ bhayānakaṃ;
6185如同令人厌憎的坟场,愚者却在那里寻得欢喜。
Susānamiva bībhacchaṃ, ramante yattha bālisā’.
6186那时,大悲者、我的兄长、世间的导师,
‘‘Tadā mahākāruṇiko, bhātā me lokanāyako;
6187见我内心惊惧,他便对我说了这些偈颂:
Disvā saṃviggacittaṃ maṃ, imā gāthā abhāsatha.
6188“难达,你看这具病弱、腐臭的聚合之身;
‘‘‘Āturaṃ kuṇapaṃ pūtiṃ, passa nande samussayaṃ;
6189修习不净,令心专一、善入等持。”
Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ.
6190如是此者,即如是彼;如是彼者,即如是此;
‘‘‘Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ;
6191恶臭腐烂,令人厌离,愚者却心生欢喜。
Duggandhaṃ pūtikaṃ vāti, bālānaṃ abhinanditaṃ.
6192如是观察,日夜无怠;
‘‘‘Evametaṃ avekkhantī, rattindivamatanditā;
6193然后,你将以自己的智慧,洞见、彻见。
Tato sakāya paññāya, abhinibbijjha dakkhasi’.
6194听闻这些善说的偈颂,我生起极大惊惧;
‘‘Tatohaṃ atisaṃviggā, sutvā gāthā subhāsitā;
6195我安住于彼处,心得寂静,证得阿拉汉果。
Tatraṭṭhitāvahaṃ santī, arahattamapāpuṇiṃ.
6196无论我坐于何处,恒以禅那为归趣;
‘‘Yattha yattha nisinnāhaṃ, sadā jhānaparāyanā;
6197胜者对此德行心生喜悦,将我置于此最上之位。
Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ.
6198我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
6199这于我确实是善来……(中略)……佛陀的教诫已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6200「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6201如是,相传,曾被誉为国中最美的比丘尼难达,诵出以下偈颂:
Itthaṃ sudaṃ nandā bhikkhunī janapadakalyāṇī imā gāthāyo abhāsitthāti.
难达长老尼譬喻第五
6. 苏那长老尼譬喻
6204「名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
6205距今十万劫前,导师出现。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
6206那时,我生于长者家,安乐、受人尊敬、为人所爱;
‘‘Tadā seṭṭhikule jātā, sukhitā pūjitā piyā;
6207我前往那位牟尼上首,听闻了甘美的法语。
Upetvā taṃ munivaraṃ, assosiṃ madhuraṃ vacaṃ.
6208胜者赞叹那位精进勇猛、堪称第一的比丘尼;
‘‘Āraddhavīriyānaggaṃ, vaṇṇesi bhikkhuniṃ jino;
6209听闻之后我心生欢喜,便向导师行了礼敬。
Taṃ sutvā muditā hutvā, kāraṃ katvāna satthuno.
6210礼敬正自觉者已,我当时便希求那样的地位;
‘‘Abhivādiya sambuddhaṃ, ṭhānaṃ taṃ patthayiṃ tadā;
6211大雄随喜:‘愿你的誓愿成就。’
Anumodi mahāvīro, ‘sijjhataṃ paṇidhī tava.
6212从今十万劫后,生于乌迦卡族;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
6213姓乔达摩的导师,将出现于世间。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
6214「她是他的法继承者,由法所化生的亲子;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
6215她名为首那,将成为导师的女弟子。」
Soṇāti nāma nāmena, hessati satthu sāvikā’.
6216「她听闻后心生欢喜,尽形寿于胜者」
‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
6217我以慈心承事,以资具供养导师。
Mettacittā paricariṃ, paccayehi vināyakaṃ.
6218凭藉那善作的业,与意愿及誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
6219舍离人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
6220如今在最后有中,我出生于长者之家;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātā seṭṭhikule ahaṃ;
6221在舍卫城这座殊胜的都城,繁荣、昌盛、巨富。
Sāvatthiyaṃ puravare, iddhe phīte mahaddhane.
6222当我值青春年华时,便嫁往夫家;
‘‘Yadā ca yobbanappattā, gantvā patikulaṃ ahaṃ;
6223我生了十个儿子,个个相貌殊胜、不同凡俗。
Dasa puttāni ajaniṃ, surūpāni visesato.
6224他们都安乐地成长,悦人心目,惹人喜爱;
‘‘Sukhedhitā ca te sabbe, jananettamanoharā;
6225连敌人也喜爱他们,于我,他们自然更是亲爱。
Amittānampi rucitā, mama pageva te piyā.
6226此后,虽非我所愿,我丈夫以十子为首,
‘‘Tato mayhaṃ akāmāya, dasaputtapurakkhato;
6227在天中之天的教法中出家了。
Pabbajittha sa me bhattā, devadevassa sāsane.
6228那时,我独自思惟:‘此生于我,已是足够。’
‘‘Tadekikā vicintesiṃ, jīvitenālamatthu me;
6229被丈夫与四个儿子遗弃,年迈而孤苦。
Cattāya patiputtehi, vuḍḍhāya ca varākiyā.
6230我也将前往彼处,去我丈夫所至之处;
‘‘Ahampi tattha gacchissaṃ, sampatto yattha me pati;
6231如此思惟已,我便出家,成为无家者。
Evāhaṃ cintayitvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
6232那时,比丘尼们于一处比丘尼的住所中,
‘‘Tato ca maṃ bhikkhuniyo, ekaṃ bhikkhunupassaye;
6233离去时,她们吩咐我说:『去把水烧热。』
Vihāya gacchumovādaṃ, tāpehi udakaṃ iti.
6234那时,我取了水来,从水瓶中倾出,
‘‘Tadā udakamāhitvā, okiritvāna kumbhiyā;
6235将钵安放于炉上,坐下之后,我便令心入定。
Culle ṭhapetvā āsīnā, tato cittaṃ samādahiṃ.
6236观见诸蕴为无常、为苦、为无我,
‘‘Khandhe aniccato disvā, dukkhato ca anattato;
6237断尽一切诸漏,我证得了阿拉汉果。
Khepetvā āsave sabbe, arahattamapāpuṇiṃ.
6238当时诸比丘尼前来,求取热水;
‘‘Tadāgantvā bhikkhuniyo, uṇhodakamapucchisuṃ;
6239我决意火界,迅速令水加热。
Tejodhātumadhiṭṭhāya, khippaṃ santāpayiṃ jalaṃ.
6240她们惊叹不已,便向最胜者禀告此事;
‘‘Vimhitā tā jinavaraṃ, etamatthamasāvayuṃ;
6241听闻此言,怙主心生欢喜,说此偈曰:
Taṃ sutvā mudito nātho, imaṃ gāthaṃ abhāsatha.
6242若人活百岁,懈怠乏精进;
‘‘‘Yo ca vassasataṃ jīve, kusīto hīnavīriyo;
6243不如活一日,发起坚固精进。
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, vīriyamārabhato daḷhaṃ’.
6244我以正行,为大雄所悦可;
‘‘Ārādhito mahāvīro, mayā suppaṭipattiyā;
6245那位大牟尼对我说:‘精进勇猛为最上。’
Āraddhavīriyānaggaṃ, mamāha sa mahāmuni.
6246“我诸烦恼已尽焚……(中略)……住于无漏。”
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
6247“我得善来……已行佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6248「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6249据说,首那比丘尼这样宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ soṇā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
首那长老尼譬喻 第六
七 跋陀迦毗罗尼长老尼譬喻
6252“名为莲华上佛的胜者,已至一切法之彼岸;”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū ;
6253“由此上溯十万劫,那位导师出现于世。”
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
6254“那时,在汉舍卫城,有一位名叫韦德哈的人;”
‘‘Tadāhu haṃsavatiyaṃ, videho nāma nāmato ;
6255那长者富拥多宝,我便是他的妻子。
Seṭṭhī pahūtaratano, tassa jāyā ahosahaṃ.
6256曾有一次,那位人中太阳,与眷属一同前往;
‘‘Kadāci so narādiccaṃ, upecca saparijjano;
6257听闻了佛陀的法,能断除一切苦与怖畏。
Dhammamassosi buddhassa, sabbadukkhabhayappahaṃ .
6258导师称扬头陀行者中的上首弟子;
‘‘Sāvakaṃ dhutavādānaṃ, aggaṃ kittesi nāyako;
6259听闻之后,他向那位如来供养了七日。
Sutvā sattāhikaṃ dānaṃ, datvā buddhassa tādino.
6260我以头面礼足之后,祈愿那个地位;
‘‘Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ;
6261那时,那位人中牛王令大众欢喜。
Sa hāsayanto parisaṃ, tadā hi narapuṅgavo.
6262出于对长者的悲悯,他说出这些偈颂;
‘‘Seṭṭhino anukampāya, imā gāthā abhāsatha;
6263“愿你获得所期求的果位,孩子,愿你般涅槃。”
‘Lacchase patthitaṃ ṭhānaṃ, nibbuto hohi puttaka.
6264“百千劫后,从乌迦卡族出生;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
6265其姓乔达摩,他将成为世间之师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
6266他将成为其法之嗣子,真正的法所化生者;
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
6267姓迦叶者,将成为导师的弟子。
Kassapo nāma gottena, hessati satthu sāvako’.
6268听闻此已心生欢喜,从那时起,尽形寿对胜者,
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
6269以慈心承事,以资具供养导师。
Mettacitto paricari, paccayehi vināyakaṃ.
6270“他光显教法,摧破诸邪见众;”
‘‘Sāsanaṃ jotayitvāna, so madditvā kutitthiye;
6271调伏应调伏者已,他便与弟子一同般涅槃。
Veneyyaṃ vinayitvā ca, nibbuto so sasāvako.
6272当那位世间无上者般涅槃时,为供养导师;
‘‘Nibbute tamhi lokagge, pūjanatthāya satthuno;
6273便召集亲友,与他们共同建造。
Ñātimitte samānetvā, saha tehi akārayi.
6274高达七由旬的宝塔,由宝石砌成,巍峨耸立;
‘‘Sattayojanikaṃ thūpaṃ, ubbiddhaṃ ratanāmayaṃ;
6275如同炽燃的太阳,又如盛开的娑罗王树。
Jalantaṃ sataraṃsiṃva, sālarājaṃva phullitaṃ.
6276在那里竖起了七十万根旗杆;
‘‘Sattasatasahassāni, pātiyo tattha kārayi;
6277以七种宝石,如芦苇火般闪耀。
Naḷaggī viya jotantī , rataneheva sattahi.
6278「以香油充满,便在那里点燃明灯;
‘‘Gandhatelena pūretvā, dīpānujjalayī tahiṃ;
6279为供养大仙,哀愍一切众生者。」
Pūjanatthāya mahesissa, sabbabhūtānukampino.
6280七百千只满瓶,他令造作;
‘‘Sattasatasahassāni, puṇṇakumbhāni kārayi;
6281以诸宝充满,为供养大仙。
Rataneheva puṇṇāni, pūjanatthāya mahesino.
6282于六十四瓶的正中,竖起金幢;
‘‘Majjhe aṭṭhaṭṭhakumbhīnaṃ, ussitā kañcanagghiyo;
6283以色泽超胜,犹如秋日之轮。
Atirocanti vaṇṇena, saradeva divākaro.
6284四门之处,宝所成的牌楼庄严辉耀;
‘‘Catudvāresu sobhanti, toraṇā ratanāmayā;
6285竖立着悦目的宝板,以宝所成而光彩映耀。
Ussitā phalakā rammā, sobhanti ratanāmayā.
6286光芒照耀周遍,花鬘善巧严饰;
‘‘Virocanti parikkhittā , avaṭaṃsā sunimmitā;
6287旌旗高高飘扬,珍宝宝光闪耀。
Ussitāni paṭākāni, ratanāni virocare.
6288彩绘绚烂,作工精美,这宝石所成的塔庙;
‘‘Surattaṃ sukataṃ cittaṃ, cetiyaṃ ratanāmayaṃ;
6289光色辉耀,犹如挟带晚霞的日轮。
Atirocati vaṇṇena, sasañjhova divākaro.
6290塔的三重基座,以雌黄填满;
‘‘Thūpassa vediyo tisso, haritālena pūrayi;
6291一层用雄黄,一层用眼药。
Ekaṃ manosilāyekaṃ, añjanena ca ekikaṃ.
6292「他为最上说者,作了如此令人欢喜的供养;
‘‘Pūjaṃ etādisaṃ rammaṃ, kāretvā varavādino;
6293他尽其一生,随力布施僧团。
Adāsi dānaṃ saṅghassa, yāvajīvaṃ yathābalaṃ.
6294“与那位长者一道,彼诸福德悉皆共享;”
‘‘Sahāva seṭṭhinā tena, tāni puññāni sabbaso;
6295尽形寿行已,她们一同往生善趣。
Yāvajīvaṃ karitvāna, sahāva sugatiṃ gatā.
6296享诸成就已,于天界人间;
‘‘Sampattiyonubhotvāna, devatte atha mānuse;
6297如影随形,与彼一同轮回。
Chāyā viya sarīrena, saha teneva saṃsariṃ.
6298于九十一劫前,有位名为毗婆尸的导师;
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako;
6299具足妙相,遍观诸法,出现于世。
Uppajji cārudassano, sabbadhammavipassako.
6300那时,在班度马帝,有位婆罗门被尊为善士;
‘‘Tadāyaṃ bandhumatiyaṃ, brāhmaṇo sādhusammato;
6301虽以德行而称富,财富上却极为匮乏。
Aḍḍho santo guṇenāpi , dhanena ca suduggato.
6302彼时,我亦是他的伴侣——心意相通的婆罗门女;
‘‘Tadāpi tassāhaṃ āsiṃ, brāhmaṇī samacetasā;
6303尔后某时,那位最胜的再生者得遇大牟尼。
Kadāci so dijavaro, saṅgamesi mahāmuniṃ.
6304坐于众人之中,宣说不死之境;
‘‘Nisinnaṃ janakāyamhi, desentaṃ amataṃ padaṃ;
6305他听闻法后心生欢喜,便布施了一件衣。
Sutvā dhammaṃ pamudito, adāsi ekasāṭakaṃ.
6306他穿着一件衣回到家,便对我说:
‘‘Gharamekena vatthena, gantvānetaṃ sa mabravi ;
6307“随喜此广大功德——衣已奉施于佛陀。”
‘Anumoda mahāpuññaṃ , dinnaṃ buddhassa sāṭakaṃ’.
6308“那时我合掌,心满意足地随喜:
‘‘Tadāhaṃ añjaliṃ katvā, anumodiṃ supīṇitā ;
6309“施主,衣施于最胜的正觉者、施于如来,真是善施。”
‘Sudinno sāṭako sāmi, buddhaseṭṭhassa tādino’.
6310安乐满足地,流转于诸有之中;
‘‘Sukhito sajjito hutvā, saṃsaranto bhavābhave;
6311在美丽的波罗奈城,有一位国王,是大地之主。
Bārāṇasipure ramme, rājā āsi mahīpati.
6312那时,我是他的王后,为女众中的最上者;
‘‘Tadā tassa mahesīhaṃ, itthigumbassa uttamā;
6313我因宿昔的恩爱,成为丈夫所深爱的妻子。
Tassāti dayitā āsiṃ, pubbasnehena bhattuno .
6314当那八位独觉佛为托钵而游化时,
‘‘Piṇḍāya vicarante te , aṭṭha paccekanāyake;
6315见后欢喜踊跃,布施了极为珍贵的饮食。
Disvā pamudito hutvā, datvā piṇḍaṃ mahārahaṃ.
6316再次延请他们之后,又造起了一座众宝所成的殿堂;
‘‘Puno nimantayitvāna, katvā ratanamaṇḍapaṃ;
6317由工匠们打制而成的钵,确是那般纯金的钵。
Kammārehi kataṃ pattaṃ , sovaṇṇaṃ vata tattakaṃ.
6318他将他们悉数召集,便向他们行了大布施;
‘‘Samānetvāna te sabbe, tesaṃ dānamadāsi so;
6319他以欢喜的双手,登上金座。
Soṇṇāsane paviṭṭhānaṃ, pasanno sehi pāṇibhi.
6320那个布施,我那时也与迦尸王一同作了;
‘‘Tampi dānaṃ sahādāsiṃ, kāsirājenahaṃ tadā;
6321我再次于波罗奈的迦尸咖村出生。
Punāhaṃ bārāṇasiyaṃ, jātā kāsikagāmake.
6322他出生于殷实、兴盛的居士之家,与诸兄弟相伴,安乐无忧;
‘‘Kuṭumbikakule phīte, sukhito so sabhātuko;
6323我曾是长兄之妻,极为贞顺贤良。
Jeṭṭhassa bhātuno jāyā, ahosiṃ supatibbatā.
6324当我那年轻的丈夫见到独觉佛时,
‘‘Paccekabuddhaṃ disvāna, kaniyassa mama bhattuno ;
6325我分予他一份食物,待他到来时,便对他说。
Bhāgannaṃ tassa datvāna, āgate tamhi pāvadiṃ.
6326他并不欢喜那份布施,于是我便给了他;
‘‘Nābhinandittha so dānaṃ, tato tassa adāsahaṃ;
6327他将锅取来,又把那食物给了他。
Ukhā āniya taṃ annaṃ, puno tasseva so adā.
6328那时我丢下食物,对佛陀心生恼怒;
‘‘Tadannaṃ chaḍḍayitvāna, duṭṭhā buddhassahaṃ tadā;
6329我将那盛满粥的钵,供养了那位如是者。
Pattaṃ kalalapuṇṇaṃ taṃ, adāsiṃ tassa tādino.
6330布施之时、接受之时,乃至烹煮之时、损坏之时;
‘‘Dāne ca gahaṇe ceva, apace padusepi ca;
6331见到那平静如水的面容,我当下深受震撼。
Samacittamukhaṃ disvā, tadāhaṃ saṃvijiṃ bhusaṃ.
6332再次取钵,以妙香洗净;
‘‘Puno pattaṃ gahetvāna, sodhayitvā sugandhinā;
6333满怀净信,盛满酥油石蜜,我以此供养。
Pasannacittā pūretvā, saghataṃ sakkaraṃ adaṃ.
6334无论我投生于何处,皆因布施而得容貌端严;
‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, surūpā homi dānato;
6335若对佛陀行毁谤,则口出恶臭之故。
Buddhassa apakārena, duggandhā vadanena ca.
6336再者,当迦叶英雄的塔庙正在兴建之时,
‘‘Puna kassapavīrassa, nidhāyantamhi cetiye;
6337我心怀欢喜,供养了珍贵的金砖。
Sovaṇṇaṃ iṭṭhakaṃ varaṃ, adāsiṃ muditā ahaṃ.
6338以四种香料涂抹那块砖,
‘‘Catujjātena gandhena, nicayitvā tamiṭṭhakaṃ;
6339我从恶臭的过患中得以解脱,一切肢体悉皆圆满。
Muttā duggandhadosamhā, sabbaṅgasusamāgatā.
6340以七种宝物制成七千只钵,
‘‘Sattapātisahassāni, rataneheva sattahi;
6341盛满酥油的容器,以及数千根灯芯。
Kāretvā ghatapūrāni, vaṭṭīni ca sahassaso.
6342将灯芯放入点燃之后,我将它们排成七列。
‘‘Pakkhipitvā padīpetvā, ṭhapayiṃ sattapantiyo;
6343以清净心,供养世间怙主。
Pūjanatthaṃ lokanāthassa, vippasannena cetasā.
6344那时对于那功德,我亦特别有份;
‘‘Tadāpi tamhi puññamhi, bhāginīyi visesato;
6345后又生于迦尸国,名为苏弥答,为人称闻。
Puna kāsīsu sañjāto, sumittā iti vissuto.
6346我曾是他的妻子,安乐、受宠爱、为他所喜爱;
‘‘Tassāhaṃ bhariyā āsiṃ, sukhitā sajjitā piyā;
6347那时,我以厚密的衣物供养了独觉牟尼。
Tadā paccekamunino, adāsiṃ ghanaveṭhanaṃ.
6348我也曾分有那功德,随喜最上的布施;
‘‘Tassāpi bhāginī āsiṃ, moditvā dānamuttamaṃ;
6349又一次,他生于迦尸国,出身拘利族。
Punāpi kāsiraṭṭhamhi, jāto koliyajātiyā.
6350那时,他与五百位拘利子一道,
‘‘Tadā koliyaputtānaṃ, satehi saha pañcahi;
6351侍奉五百位独觉佛。
Pañcapaccekabuddhānaṃ, satāni samupaṭṭhahi.
6352三个月间尽心供养后,我又布施了三衣;
‘‘Temāsaṃ tappayitvāna , adāsi ca ticīvare ;
6353那时我是他的妻子,常随福业之道而行。
Jāyā tassa tadā āsiṃ, puññakammapathānugā.
6354从那里命终后,我成为国王,名为难陀,具大名声;
‘‘Tato cuto ahu rājā, nando nāma mahāyaso;
6355那时,我也是他的王后,一切欲乐悉皆圆满。
Tassāpi mahesī āsiṃ, sabbakāmasamiddhinī.
6356那时,我成为国王,名梵授,为大地之主;
‘‘Tadā rājā bhavitvāna, brahmadatto mahīpati;
6357对那莲华城的王子们,即当时的诸辟支牟尼,
Padumavatīputtānaṃ, paccekamuninaṃ tadā.
6358尽此一生,我侍奉了五百少五之众;
‘‘Satāni pañcanūnāni, yāvajīvaṃ upaṭṭhahiṃ;
6359住于王苑之中,我供养了已入般涅槃者。
Rājuyyāne nivāsetvā, nibbutāni ca pūjayiṃ.
6360造立塔庙之后,我们二人便出家;
‘‘Cetiyāni ca kāretvā, pabbajitvā ubho mayaṃ;
6361修习了无量之后,我们往生梵天界。
Bhāvetvā appamaññāyo, brahmalokaṃ agamhase.
6362从彼处命终,生在大渡口,名为善生·毕钵喇亚那;
‘‘Tato cuto mahātitthe, sujāto pipphalāyano;
6363母亲名为须摩那天,父亲是憍尸族的婆罗门。
Mātā sumanadevīti, kosigotto dijo pitā.
6364我于末地国,萨咖喇最胜城中;
‘‘Ahaṃ madde janapade, sākalāya puruttame;
6365我为咖毕喇婆罗门之女,母亲名为须吉玛帝。
Kappilassa dijassāsiṃ, dhītā mātā sucīmati.
6366父亲以纯金圆盘,造作了我;
‘‘Ghanakañcanabimbena, nimminitvāna maṃ pitā;
6367他施与坚固的迦叶——离欲者,
Adā kassapadhīrassa, kāmehi vajjitassamaṃ.
6368一日,具足悲悯者前往察看工作情况;
‘‘Kadāci so kāruṇiko, gantvā kammantapekkhako;
6369见到众生被乌鸦等啄食,他心生悚惧。
Kākādikehi khajjante, pāṇe disvāna saṃviji.
6370我住于俗家时,曾见芝麻在晒场上曝晒;
‘‘Gharevāhaṃ tile jāte, disvānātapatāpane;
6371虫儿正被乌鸦啄食,当时心便生起了悚惧。
Kimi kākehi khajjante, saṃvegamalabhiṃ tadā.
6372那时,那位智者便离家修道,而我也追随他出家了;
‘‘Tadā so pabbajī dhīro, ahaṃ tamanupabbajiṃ;
6373我曾作为游方者,度过了五年。
Pañcavassāni nivasiṃ, paribbājavate ahaṃ.
6374当乔达弥——胜者的养母——出家时;
‘‘Yadā pabbajitā āsi, gotamī jinaposikā;
6375我便去到他那里,蒙佛陀教诫。
Tadāhaṃ tamupagantvā, buddhena anusāsitā.
6376为时不久,我便证得阿拉汉果;
‘‘Na cireneva kālena, arahattamapāpuṇiṃ;
6377善哉!吉祥迦叶的善友之德。
Aho kalyāṇamittattaṃ, kassapassa sirīmato.
6378佛陀的真子与法嗣——迦叶,善入禅定,
‘‘Suto buddhassa dāyādo, kassapo susamāhito;
6379他了知宿住,观见天界与恶趣。
Pubbenivāsaṃ yo vedi, saggāpāyañca passati.
6380亦达至生之灭尽,牟尼圆满诸神通;
‘‘Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni;
6381以此三明,婆罗门即为三明者。
Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo.
6382“跋陀迦毗罗尼,你亦如是,已证三明,摧破死魔;”
‘‘Tatheva bhaddakāpilānī , tevijjā maccuhāyinī;
6383持此最后身,已摧破魔与魔军。
Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jitvā māraṃ savāhanaṃ.
6384见世间之过患,我二人俱出家;
‘‘Disvā ādīnavaṃ loke, ubho pabbajitā mayaṃ;
6385我们已漏尽、已调伏,已得清凉、已证涅槃。
Tyamha khīṇāsavā dantā, sītibhūtāmha nibbutā.
6386我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
6387我的到来确是善来……(中略)……佛陀的教诫已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6388「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6389如是,跋陀迦毗罗尼比丘尼确实宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ bhaddakāpilānī bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
第七 跋陀迦毗罗尼长老尼譬喻
第八 耶输陀罗长老尼譬喻
6392一时,在美丽而繁荣的王舍城,
Ekasmiṃ samaye ramme, iddhe rājagahe pure;
6393在那殊胜的山窟中,人中之主正安住。
Pabbhāramhi varekamhi, vasante naranāyake.
6394就在那座城中,在那可爱的比丘尼住处;
Vasantiyā tamhi nagare, ramme bhikkhunupassaye;
6395耶输陀罗比丘尼心生如是思惟。
Yasodharābhikkhuniyā, evaṃ āsi vitakkitaṃ.
6396「净饭大王、果德弥与波阇波提;
‘‘Suddhodano mahārājā, gotamī ca pajāpatī;
6397声名卓著的大长老众,具大神力的长老尼众。
Abhiññātā mahātherā, theriyo ca mahiddhikā.
6398「他们都已证入寂静,恰如无漏的灯焰;
‘‘Santiṃ gatāva āsuṃ te, dīpaccīva nirāsavā;
6399世间之主尚住世时,我亦将走向寂静之境。
Lokanāthe dharanteva, ahampi ca sivaṃ padaṃ.
6400思惟‘我将去’后,观察着自己的寿命;
‘‘Gamissāmīti cintetvā, passantī āyumattano;
6401她见到寿行,即于当日灭尽。
Passitvā āyusaṅkhāraṃ, tadaheva khayaṃ gataṃ.
6402她手持钵与衣,离开自己的住处;
‘‘Pattacīvaramādāya, nikkhamitvā sakassamā;
6403她为千位比丘尼所围绕。
Purakkhatā bhikkhunībhi, satehi sahassehi sā .
6404她具大神通、大智慧,往诣正自觉者;
‘‘Mahiddhikā mahāpaññā, sambuddhaṃ upasaṅkami;
6405礼敬正自觉者已,向导师的轮相恭敬行礼;
Sambuddhaṃ abhivādetvā, satthuno cakkalakkhaṇe;
6406在一旁坐下,说了这番话:
Nisinnā ekamantamhi, idaṃ vacanamabravi.
6407'我已七十八岁,最后的年岁正在流逝;
‘‘‘Aṭṭhasattativassāhaṃ, pacchimo vattate vayo ;
6408我已抵达帕婆罗,大牟尼,特来告知于您。
Pabbhāramhi anuppattā, ārocemi mahāmuni.
6409我的寿命已然成熟,生命所剩短少;
‘‘‘Paripakko vayo mayhaṃ, parittaṃ mama jīvitaṃ;
6410我将舍离你们而去,我已为自己作好了皈依处。
Pahāya vo gamissāmi, kataṃ me saraṇamattano.
6411在这最后时刻,死亡已至;
‘‘‘Vayamhi pacchime kāle, maraṇaṃ uparuddhati;
6412就在今日之夜,大雄者,我将证入寂灭。
Ajjarattiṃ mahāvīra, pāpuṇissāmi nibbutiṃ.
6413大牟尼,已无生、老、病、死;
‘‘‘Natthi jāti jarā byādhi, maraṇañca mahāmune;
6414我将去往不老不死之城,那无为之境。
Ajarāmaraṇaṃ puraṃ, gamissāmi asaṅkhataṃ.
6415凡称为‘会众’者,都亲近导师;
‘‘‘Yāvatā parisā nāma, samupāsanti satthuno;
6416我未识此是冒犯,恳请牟尼当面宽恕。
Aparādhamajānantī , khamantaṃ sammukhā mune.
6417既已流转于轮回,若我于你有所过失;
‘‘‘Saṃsaritvā ca saṃsāre, khalitañce mamaṃ tayi;
6418我向大雄陈白,请宽恕我的过失。」
Ārocemi mahāvīra, aparādhaṃ khamassu me’.
6419听她说罢,牟尼主如是说:
‘‘Sutvāna vacanaṃ tassā, munindo idamabravi;
6420对于正向涅槃而去的你,我还有什么可说的呢?
‘Kimuttaraṃ te vakkhāmi, nibbānāya vajantiyā.
6421请为我教法的奉行者们示现神通,
‘‘‘Iddhiñcāpi nidassehi, mama sāsanakārike;
6422并断除一切大众心中所有的疑惑。
Parisānañca sabbāsaṃ, kaṅkhaṃ chindassu yāvatā’.
6423听闻牟尼之语,比丘尼耶输陀罗;
‘‘Sutvā taṃ munino vācaṃ, bhikkhunī sā yasodharā;
6424礼敬那位牟尼王后,如此说道。
Vanditvā munirājaṃ taṃ, idaṃ vacanamabravi.
6425「勇士,我是耶输陀罗,你居家时的夫主;
‘‘‘Yasodharā ahaṃ vīra, agāre te pajāpati;
6426生于释迦族,现此女身。
Sākiyamhi kule jātā, itthiaṅge patiṭṭhitā.
6427十九万六千名女子,
‘‘‘Thīnaṃ satasahassānaṃ, navutīnaṃ chaduttari;
6428勇士,我在家时,是她们所有人的首领与主人。
Agāre te ahaṃ vīra, pāmokkhā sabbā issarā.
6429色相、行仪与功德具足,青春常驻,言语和悦;
‘‘‘Rūpācāraguṇūpetā , yobbanaṭṭhā piyaṃvadā;
6430她们全都敬重于我,犹如世人恭敬天神。
Sabbā maṃ apacāyanti, devatā viya mānusā.
6431以十万少女为首,居于释迦子的宫殿,
‘‘‘Kaññāsatasahassapamukhā, sakyaputtanivesane;
6432共同领受苦乐,犹如诸天在欢喜园中。
Samānasukhadukkhatā, devatā viya nandane.
6433「超越欲界后,安住于色界;
‘‘‘Kāmadhātumatikkamma , saṇṭhitā rūpadhātuyā;
6434色身无有能比者,唯除世间导师。
Rūpena sadisā natthi, ṭhapetvā lokanāyakaṃ.
6435礼敬正自觉者后,他向导师示现神通;
‘‘‘Sambuddhaṃ abhivādetvā, iddhiṃ dassesi satthuno;
6436示现种种不同形相,亦显示大神通。
Nekā nānāvidhākārā, mahāiddhīpi dassayī .
6437身体犹如轮围山,头部是北俱卢洲;
‘‘‘Cakkavāḷasamaṃ kāyaṃ, sīsaṃ uttarato kuru;
6438双翼为二洲,身体为赡部洲。
Ubho pakkhā duve dīpā, jambudīpaṃ sarīrato.
6439右侧之湖为尾羽,种种枝条为羽毛;
‘‘‘Dakkhiṇañca saraṃ piñchaṃ, nānāsākhā tu pattakā;
6440月亮与太阳为眼,须弥山为顶髻。
Candañca sūriyañcakkhi, merupabbatato sikhaṃ.
6441以轮围山为喙,以阎浮树连根,
‘‘‘Cakkavālagiriṃ tuṇḍaṃ, jamburukkhaṃ samūlakaṃ;
6442种子母前来顶礼,世间导师。
Bījamānā upāgantvā, vandantī lokanāyakaṃ.
6443具象色与马色,如同山与海,
‘‘‘Hatthivaṇṇaṃ tathevassaṃ, pabbataṃ jaladhiṃ tathā;
6444示现了月亮、太阳、须弥山与帝释天的妙色。
Candimaṃ sūriyaṃ meruṃ, sakkavaṇṇañca dassayi.
6445我是耶输陀罗,大雄,顶礼具眼者之足。
‘‘‘Yasodharā ahaṃ vīra, pāde vandāmi cakkhuma;
6446以盛开的莲花覆盖了千世界。
Sahassalokadhātūnaṃ, phullapadmena chādayi.
6447示现梵天身相,宣说空性法;
‘‘‘Brahmavaṇṇañca māpetvā, dhammaṃ desesi suññataṃ;
6448我是耶输陀罗,大雄啊,我礼敬具眼者之足。
Yasodharā ahaṃ vīra, pāde vandāmi cakkhuma.
6449我已得神通自在,亦具天耳界。
‘‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
6450于他心智,我已得自在,大牟尼。
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmuni.
6451“我知宿命,天眼已清净;
‘‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
6452诸漏已尽,不复后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
6453于义、法、语、辩与
‘‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
6454大雄,我的智慧,已在你面前生起。
Ñāṇaṃ mayhaṃ mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
6455过去世间诸导师的集会,已为你指示;
‘‘‘Pubbānaṃ lokanāthānaṃ, saṅgamaṃ te nidassitaṃ ;
6456大牟尼,我为您积聚了许多功德。
Adhikāraṃ bahuṃ mayhaṃ, tuyhatthāya mahāmune.
6457我所圆满的业是善的,湖中的牟尼;
‘‘‘Yaṃ mayhaṃ pūritaṃ kammaṃ, kusalaṃ sarase mune;
6458大雄,为了您,我积集了福德。
Tuyhatthāya mahāvīra, puññaṃ upacitaṃ mayā.
6459避开不当之处,制止不应之行;
‘‘‘Abhabbaṭṭhāne vajjetvā, vārayitvā anācaraṃ;
6460为了你,大雄,我已舍弃生命。
Tuyhatthāya mahāvīra, sañcattaṃ jīvitaṃ mayā.
6461你曾为妻子之故,于千百亿次中将我施与。
‘‘‘Nekakoṭisahassāni , bhariyatthāyadāsi maṃ;
6462我不曾为此忧恼,大牟尼,全是为了你。
Na tattha vimanā homi, tuyhatthāya mahāmuni.
6463「无量百千万亿次,你为利益而施予我;
‘‘‘Nekakoṭisahassāni, upakārāyadāsi maṃ;
6464我不曾为此忧恼,大牟尼,全是为了你。
Na tattha vimanā homi, tuyhatthāya mahāmuni.
6465你为食物故,曾施我千亿财宝;
‘‘‘Nekakoṭisahassāni, bhojanatthāyadāsi maṃ;
6466我于彼处心无忧,大牟尼,那都是为了你。
Na tattha vimanā homi, tuyhatthāya mahāmuni.
6467我舍弃了千亿条生命;
‘‘‘Nekakoṭisahassāni, jīvitāni pariccajiṃ;
6468他们将成就离畏的解脱,我献出我的生命。
Bhayamokkhaṃ karissanti, dadāmi mama jīvitaṃ.
6469身上的饰物,以及种种不同的众多衣服;
‘‘‘Aṅgagate alaṅkāre, vatthe nānāvidhe bahū;
6470我不以女子的装束隐藏自己,大牟尼,全是为了您。
Itthimaṇḍe na gūhāmi, tuyhatthāya mahāmuni.
6471舍财富、谷物,及村落、城镇;
‘‘‘Dhanadhaññapariccāgaṃ , gāmāni nigamāni ca;
6472田地、子女,大牟尼皆已舍弃。
Khettaṃ puttā ca dhītā ca, pariccattā mahāmuni.
6473象、马、牛,以及女奴、侍女,
‘‘‘Hatthī assā gavā cāpi, dāsiyo paricārikā;
6474大雄啊,为了您,我已舍弃了无量。
Tuyhatthāya mahāvīra, pariccattā asaṅkhiyā.
6475“您对我所许诺的,我都将布施给乞求者;
‘‘‘Yaṃ mayhaṃ paṭimantesi , dānaṃ dassāmi yācake;
6476当我作这最上布施时,心中不见一丝忧悔。”
Vimanaṃ me na passāmi, dadato dānamuttamaṃ.
6477种种众多之苦,于轮回中亦是多种多样;
‘‘‘Nānāvidhaṃ bahuṃ dukkhaṃ, saṃsāre ca bahubbidhe;
6478大雄者,为了你,已历无数;
Tuyhatthāya mahāvīra, anubhuttaṃ asaṅkhiyaṃ.
6479我随喜得安乐者,不因诸苦而忧恼;
‘‘‘Sukhappattānumodāmi, na ca dukkhesu dummanā;
6480大牟尼,为了您,我于一切处都住于平等。
Sabbattha tulitā homi, tuyhatthāya mahāmuni.
6481以随顺之道成就正觉者,他所证悟的法;
‘‘‘Anumaggena sambuddho, yaṃ dhammaṃ abhinīhari;
6482经历乐与苦后,大牟尼证得菩提。
Anubhotvā sukhaṃ dukkhaṃ, patto bodhiṃ mahāmuni.
6483梵天主与正自觉者、乔达摩世间导师;
‘‘‘Brahmadevañca sambuddhaṃ, gotamaṃ lokanāyakaṃ;
6484其余诸世间怙主,我曾与他们多次相会。
Aññesaṃ lokanāthānaṃ, saṅgamaṃ te bahuṃ mayā.
6485大牟尼,为了你,我积集了许多功德资粮;
‘‘‘Adhikāraṃ bahuṃ mayhaṃ, tuyhatthāya mahāmuni;
6486在你寻访佛陀教法之时,我便是你的侍者。
Gavesato buddhadhamme, ahaṃ te paricārikā.
6487‘于十万劫又四阿僧祇劫中,
‘‘‘Kappe ca satasahasse, caturo ca asaṅkhiye;
6488燃灯大雄、世间导师,出现于世。
Dīpaṅkaro mahāvīro, uppajji lokanāyako.
6489于边地国土,迎请如来;
‘‘‘Paccantadesavisaye, nimantetvā tathāgataṃ;
6490以喜悦之心,清扫他前来的道路。
Tassa āgamanaṃ maggaṃ, sodhenti tuṭṭhamānasā.
6491那时,他是名为苏美达的婆罗门。
‘‘‘Tena kālena so āsi, sumedho nāma brāhmaṇo;
6492为一切知者的到来,备办了道路。
Maggañca paṭiyādesi, āyato sabbadassino.
6493那时,我是婆罗门家族出身的少女;
‘‘‘Tena kālenahaṃ āsiṃ, kaññā brāhmaṇasambhavā;
6494名为苏弥答,我前往集会之处。
Sumittānāma nāmena, upagacchiṃ samāgamaṃ.
6495为供养导师,手持八朵青莲;
‘‘‘Aṭṭha uppalahatthāni, pūjanatthāya satthuno;
6496在人群当中,我见到了那位被围绕的仙人。
Ādāya janasaṃmajjhe, addasaṃ isi muggataṃ.
6497那长久追随、深所爱念者,那已超越、令人心悦者;
‘‘‘Cirānugataṃ dayitaṃ , atikkantaṃ manoharaṃ;
6498那时,我见到之后心想:‘我的生命有了果报。’
Disvā tadā amaññissaṃ, saphalaṃ jīvitaṃ mama.
6499「那时,我见到那位仙人的精进有了果报;
‘‘‘Parakkamaṃ taṃ saphalaṃ, addasaṃ isino tadā;
6500「由于过去的业,我的心对正自觉者也生起了净信。」
Pubbakammena sambuddhe, cittañcāpi pasīdi me.
6501对于心意崇高的仙者,我愈发地生起了净信;
‘‘‘Bhiyyo cittaṃ pasādesiṃ, ise uggatamānase;
6502我寻不见其余可供布施之物,仙人,我将这些花朵供养于您。
Deyyaṃ aññaṃ na passāmi, demi pupphāni te isi.
6503仙人,愿这五把花归于你,三把归于我;
‘‘‘Pañcahatthā tava hontu, tayo hontu mamaṃ ise;
6504仙人,愿它们与彼同等,为你的觉悟故。
Tena saddhiṃ samā hontu, bodhatthāya tavaṃ ise’.
第四诵品
6506仙人手持诸花,前去那大名声者之前;
‘‘Isi gahetvā pupphāni, āgacchantaṃ mahāyasaṃ;
6507在众人的集会中,为求觉悟而行供养,大仙人。
Pūjesi janasaṃmajjhe, bodhatthāya mahāisi.
6508于众人之中见已,燃灯大牟尼;
‘‘Passitvā janasaṃmajjhe, dīpaṅkaro mahāmuni;
6509大雄便为心意清净的仙人授记。
Viyākāsi mahāvīro, isi muggatamānasaṃ.
6510于此无量劫前,燃灯大牟尼;
‘‘Aparimeyye ito kappe, dīpaṅkaro mahāmuni;
6511大牟尼授记了我的业与正直之性。
Mama kammaṃ viyākāsi, ujubhāvaṃ mahāmuni.
6512“他将成就心平等、业平等、行平等。”
‘‘‘Samacittā samakammā, samakārī bhavissati;
6513大仙人,她将以业成为你的可爱之人,为你的利益而住。
Piyā hessati kammena, tuyhatthāya mahāisi .
6514她容貌善美、品性可爱,令人悦意,又善说柔和之语;
‘‘‘Sudassanā supiyā ca, manāpā piyavādinī;
6515她将具足神通,成为他法上的继承者而安住。
Tassa dhammesu dāyādā, viharissati iddhikā.
6516犹如主人守护财货箱;
‘‘‘Yathāpi bhaṇḍasāmuggaṃ, anurakkhati sāmino;
6517如是,她将守护诸善法。
Evaṃ kusaladhammānaṃ, anurakkhissate ayaṃ.
6518怜愍于你,她将圆满诸波罗蜜;
‘‘‘Tassa te anukampantī, pūrayissati pāramī;
6519如狮子破樊笼而出,我必将证得菩提。
Sīhova pañjaraṃ bhetvā , pāpuṇissati bodhiyaṃ’.
6520于不可计量的往昔劫前,佛陀为我授记;
‘‘Aparimeyye ito kappe, yaṃ maṃ buddho viyākarī;
6521我随喜那授记之言,便如是行持。
Taṃ vācaṃ anumodentī, evaṃkārī bhaviṃ ahaṃ.
6522于那善所作之业,我即在此心生净信;
‘‘Tassa kammassa sukatassa, tattha cittaṃ pasādayiṃ;
6523经历无量天界与人间的胎生。
Devamanussakaṃ yoniṃ, anubhotvā asaṅkhiyaṃ.
6524我于诸天与人中,遍受苦乐;
‘‘Sukhadukkhenubhotvāhaṃ, devesu mānusesu ca;
6525在最后有到来时,我生于释迦族。
Pacchime bhave sampatte, ajāyiṃ sākiye kule.
6526我容貌端丽,财富丰足,名声与戒德兼具;以此
‘‘Rūpavatī bhogavatī, yasasīlavatī tato;
6527我肢节圆满,于诸族姓中备受尊敬。
Sabbaṅgasampadā homi, kulesu abhisakkatā.
6528利得、称誉与恭敬,这些世间法的会合;
‘‘Lābhaṃ silokaṃ sakkāraṃ, lokadhammasamāgamaṃ;
6529心中无有苦恼,我安然无所畏惧。
Cittañca dukkhitaṃ natthi, vasāmi akutobhayā.
6530那时,在王宫之内,世尊曾说过此语;
‘‘Vuttañhetaṃ bhagavatā, rañño antepure tadā;
6531勇士啊,于刹帝利众前,你指示了利益。
Khattiyānaṃ pure vīra, upakārañca niddisi.
6532能带来利益的女人,与在快乐和痛苦中相伴的女人;
‘‘Upakārā ca yā nārī, yā ca nārī sukhe dukhe;
6533解说利益的女人,与悲愍女人的女人。
Atthakkhāyī ca yā nārī, yā ca nārīnukampikā.
6534五亿百位佛陀,及九亿百位;
‘‘Pañcakoṭisatā buddhā, navakoṭisatāni ca;
6535对于这些天中之天,我行了大布施。
Etesaṃ devadevānaṃ, mahādānaṃ pavattayiṃ.
6536法王,请听我所做的大功德;
‘‘Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me;
6537有十一俱胝又百位佛陀,还有十二俱胝位佛陀。
Ekādasakoṭisatā, buddhā dvādasa koṭiyo .
6538我向这些天中之天,行了广大布施;
‘‘Etesaṃ devadevānaṃ, mahādānaṃ pavattayiṃ;
6539我有大威德,法王啊,请听我说。
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me.
6540「对二百亿、又三百亿诸佛,
‘‘‘Vīsakoṭisatā buddhā, tiṃsakoṭisatāni ca;
6541对诸天中天之圣者,我广行了大布施。
Etesaṃ devadevānaṃ, mahādānaṃ pavattayiṃ.
6542「我所做的殊胜供养,法王,请您听我说;
‘‘‘Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me;
6543四百亿,与五百亿。
Cattālīsakoṭisatā, paññāsa koṭisatāni ca.
6544“我对此诸天中之天,行了广大布施;
‘‘‘Etesaṃ devadevānaṃ, mahādānaṃ pavattayiṃ;
6545我成就了大功德,法王,请听我说。”
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me.
6546六千俱胝诸佛,七千俱胝之佛;
‘‘‘Saṭṭhikoṭisatā buddhā, sattatikoṭisatāni ca;
6547对于这些天中之天,我行了大布施。
Etesaṃ devadevānaṃ, mahādānaṃ pavattayiṃ.
6548我有广大愿行,法王请听我说:
‘‘‘Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me;
6549八十百俱胝诸佛,九十百俱胝亦如是。
Asītikoṭisatā buddhā, navutikoṭisatāni ca.
6550我向诸天中之天,行大布施;
‘‘‘Etesaṃ devadevānaṃ, mahādānaṃ pavattayiṃ;
6551我具大威力,法王请听我。
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me.
6552有俱胝百千数的世间最上导师,
‘‘‘Koṭisatasahassāni, honti lokagganāyakā;
6553我向这些诸天中的天人行了大布施。
Etesaṃ devadevānaṃ, mahādānaṃ pavattayiṃ.
6554“法王,请听我说:我曾立下宏大的誓愿;
‘‘‘Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me;
6555“九亿千位,其他的世间导师。”
Navakoṭisahassāni, apare lokanāyakā.
6556我对这些天中之天,行了大布施;
‘‘‘Etesaṃ devadevānaṃ, mahādānaṃ pavattayiṃ;
6557“法王,请听我言,我有大威德。”
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me.
6558八十五亿百千大仙;
‘‘‘Koṭisatasahassāni, pañcāsītimahesinaṃ;
6559“八百五十亿及三十七亿。”
Pañcāsītikoṭisatā, sattatiṃsā ca koṭiyo.
6560我对这些天中之天,行了大布施;
‘‘‘Etesaṃ devadevānaṃ, mahādānaṃ pavattayiṃ;
6561“我有宏大的因缘,法王,请您听我说。”
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me.
6562离欲的独觉佛,有八十八俱胝之众;
‘‘‘Paccekabuddhā vītarāgā , aṭṭhaṭṭhamakakoṭiyo ;
6563我有宏大的因缘,法王,请您听我说。
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me.
6564诸漏尽、离尘垢,不可称量的佛弟子;
‘‘‘Khīṇāsavā vītamalā, asaṅkhiyā buddhasāvakā;
6565我有大功德,法王请听我说;
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ, dhammarāja suṇohi me.
6566如此于法善行、常恒行法者;
‘‘‘Evaṃ dhamme suciṇṇānaṃ, sadā dhammassa cārinaṃ;
6567行法者得安乐,在此世与他世。
Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca.
6568应行善法,勿行恶法;
‘‘‘Dhammaṃ care sucaritaṃ, na naṃ duccaritaṃ care;
6569行法者得安乐,在此世与他世。
Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca.
6570厌离轮回之后,我出家而为无家者;
‘‘‘Nibbinditvāna saṃsāre, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
6571与千位眷属一同,无所系著而出家。
Sahassaparivārena, pabbajitvā akiñcanā.
6572弃舍居家之后,我出家而为无家者;
‘‘‘Agāraṃ vijahitvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
6573半月未满,即证四谛。
Aḍḍhamāse asampatte, catusaccamapāpuṇiṃ.
6574衣、饮食、资具、坐卧处,
‘‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
6575众人前来供养,如大海之波浪。
Upanenti bahū janā, sāgareyeva ūmiyo.
6576我的诸烦恼已焚尽……安住于无漏。
‘‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
6577我的到来确实是善来……(中略)……世尊的教诫已作。
‘‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6578“四无碍解……乃至……已成就世尊之教。”
‘‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’.
6579如是诸苦种种,成就亦复种种;
‘‘Evaṃ bahuvidhaṃ dukkhaṃ, sampattī ca bahubbidhā;
6580已达清净境界,我获一切成就。
Visuddhibhāvaṃ sampattā, labhāmi sabbasampadā.
6581为求福德,她将自己供奉于大仙;
‘‘Yā dadāti sakattānaṃ, puññatthāya mahesino;
6582善友具足,涅槃足处即是无为。
Sahāyasampadā honti, nibbānapadamasaṅkhataṃ.
6583过去已尽,现在与未来,
‘‘Parikkhīṇaṃ atītañca, paccuppannaṃ anāgataṃ;
6584我的一切业已灭尽,我礼敬具眼者之足。
Sabbakammaṃ mamaṃ khīṇaṃ, pāde vandāmi cakkhuma’’.
6585如是,耶输陀罗比丘尼在世尊面前宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ yasodharā bhikkhunī bhagavato sammukhā imā gāthāyo abhāsitthāti.
耶输陀罗长老尼譬喻·第八
9. 以耶输陀罗为首的一万比丘尼譬喻
6588于十万劫又四阿僧祇劫之时,
‘‘Kappe ca satasahasse, caturo ca asaṅkhiye;
6589名为燃灯的胜者、世间导师,出现于世。
Dīpaṅkaro nāma jino, uppajji lokanāyako.
6590燃灯佛、大雄、导师,曾作授记:
‘‘Dīpaṅkaro mahāvīro, viyākāsi vināyako;
6591苏美塔与苏弥答,同甘共苦。
Sumedhañca sumittañca, samānasukhadukkhataṃ.
6592他观见有天人的世间,游行于有天人的世间,
‘‘Sadevakañca passanto, vicaranto sadevakaṃ;
6593我们前往他们的集会,亲近赞叹。
Tesaṃ pakittane amhe, upagamma samāgamaṃ.
6594在未来的集会中,愿你成为我们所有人的主,
‘‘Amhaṃ sabbapati hohi , anāgatasamāgame;
6595我们所有人都将成为你的妻子——可意悦目,言辞和雅。
Sabbāva tuyhaṃ bhariyā, manāpā piyavādikā.
6596布施、戒德所成的一切,与善修的禅修。
‘‘Dānaṃ sīlamayaṃ sabbaṃ, bhāvanā ca subhāvitā;
6597长夜以来,我们所有的一切,已悉数舍离,大牟尼!
Dīgharattañca no sabbaṃ, pariccattaṃ mahāmune.
6598香、涂香、花鬘,与宝灯。
‘‘Gandhaṃ vilepanaṃ mālaṃ, dīpañca ratanāmayaṃ;
6599凡所希求的一切,皆已供养大牟尼。
Yaṃkiñci patthitaṃ sabbaṃ, pariccattaṃ mahāmuni.
6600或其他所作之业,以及人间的受用;
‘‘Aññaṃ vāpi kataṃ kammaṃ, paribhogañca mānusaṃ;
6601长夜以来,我们所有的一切,皆已供养大牟尼。
Dīgharattañhi no sabbaṃ, pariccattaṃ mahāmuni.
6602多生流转轮回中,我们也曾积集众多福德;
‘‘Anekajātisaṃsāraṃ, bahuṃ puññampi no kataṃ;
6603享受自在之后,又轮转于诸有之中。
Issaramanubhotvāna, saṃsaritvā bhavābhave.
6604当抵达最后有时,在释迦子的住处;
‘‘Pacchime bhave sampatte, sakyaputtanivesane;
6605我等生自不同家族,貌如天女,具足欲色。
Nānākulūpapannāyo, accharā kāmavaṇṇinī.
6606以最上利得而获名声,受一切人恭敬尊重;
‘‘Lābhaggena yasaṃ pattā, pūjitā sabbasakkatā;
6607常得饮食,我等恒受尊敬。
Lābhiyo annapānānaṃ, sadā sammānitā mayaṃ.
6608我们舍弃了家,出家而为无家者;
‘‘Agāraṃ pajahitvāna, pabbajimhanagāriyaṃ;
6609未满半月,我们全都证得寂静;
Aḍḍhamāse asampatte, sabbā pattāmha nibbutiṃ.
6610获得饮食、衣服与卧具;
‘‘Lābhiyo annapānānaṃ, vatthasenāsanāni ca;
6611一切资具皆悉来集,恒常受人恭敬礼拜。
Upenti paccayā sabbe, sadā sakkatapūjitā.
6612我们的烦恼已烧尽……(中略)……我们安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā amhaṃ…pe… viharāma anāsavā.
6613我们的到来实为善来……(中略)……已行佛陀的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata no āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6614「四无碍解……(中略)……已行佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6615如是,以耶输陀罗为首的万名比丘尼众,在世尊面前诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ yasodharāpamukhāni dasabhikkhunīsahassāni bhagavato sammukhā imā gāthāyo abhāsitthāti.
耶输陀罗为首一万比丘尼譬喻第九
10. 以耶输陀罗为首的一万八千比丘尼譬喻
6618一万八千位比丘尼,皆为释迦族所生;
‘‘Aṭṭhārasasahassāni , bhikkhunī sakyasambhavā;
6619以耶输陀罗为上首,往诣正自觉者。
Yasodharāpamukhāni, sambuddhaṃ upasaṅkamuṃ.
6620这一万八千位,皆是大神通者;
‘‘Aṭṭhārasasahassāni, sabbā honti mahiddhikā;
6621礼敬牟尼的双足,各随己力而宣说。
Vandantī munino pāde, ārocenti yathābalaṃ.
6622生已尽,老、病与死,大牟尼啊;
‘‘‘Jāti khīṇā jarā byādhi, maraṇañca mahāmuni;
6623无漏、寂静、不死之境,导师,我们前往。
Anāsavaṃ padaṃ santaṃ, amataṃ yāma nāyaka.
6624大牟尼,若我等先前有所违失,
‘‘‘Khalitañce pure atthi, sabbāsampi mahāmuni;
6625既未觉知冒犯,调御者,恳请宽恕我等。
Aparādhamajānantī, khama amhaṃ vināyaka.
6626亦请示现神通,我的教诫奉行者;
‘‘‘Iddhiñcāpi nidassetha, mama sāsanakārikā;
6627你们当尽己所能,断除一切大众的疑惑。
Parisānañca sabbāsaṃ, kaṅkhaṃ chindatha yāvatā.
6628「耶输陀罗,大雄,她悦意可爱,见之欢喜;
‘‘‘Yasodharā mahāvīra, manāpā piyadassanā;
6629大雄,家中一切,皆属你的妻子。」
Sabbā tuyhaṃ mahāvīra, agārasmiṃ pajāpati.
6630九万六千位女子
‘‘‘Thīnaṃ satasahassānaṃ, navutīnaṃ chaduttari;
6631勇士啊!在家中,我们是众首,是一切之主。
Agāre te mayaṃ vīra, pāmokkhā sabbā issarā.
6632具足容貌与行仪的功德,安住妙龄,言辞温雅;
‘‘‘Rūpācāraguṇūpetā, yobbanaṭṭhā piyaṃvadā;
6633一切人恭敬我们,犹如天人恭敬世人。
Sabbā no apacāyanti, devatā viya mānusā.
6634一万八千位女子,皆是沙基亚族出身;
‘‘‘Aṭṭhārasasahassāni, sabbā sākiyasambhavā;
6635耶输陀罗等千女,当时为上首、为主宰。
Yasodharāsahassāni, pāmokkhā issarā tadā.
6636超越欲界,安住色界;
‘‘‘Kāmadhātumatikkamma , saṇṭhitā rūpadhātuyā;
6637大牟尼!于容色,千女无有相似者。
Rūpena sadisā natthi, sahassānaṃ mahāmuni.
6638礼敬正自觉者后,他们便向导师显现神变;
‘‘‘Sambuddhaṃ abhivādetvā, iddhiṃ dassaṃsu satthuno;
6639示现种种不同形相,并展现大神变。
Nekā nānāvidhākārā, mahāiddhīpi dassayuṃ.
6640「其身如轮围世界,头朝北俱卢洲;
‘‘‘Cakkavāḷasamaṃ kāyaṃ, sīsaṃ uttarato kuru;
6641两翼为两洲,赡部洲为其身体。」
Ubho pakkhā duve dīpā, jambudīpaṃ sarīrato.
6642南方之湖为尾羽,种种枝干为羽毛;
‘‘‘Dakkhiṇañca saraṃ piñchaṃ, nānāsākhā tu pattakā;
6643月亮与太阳为双目,须弥山为其顶髻。
Candañca sūriyañcakkhi, merupabbatato sikhaṃ.
6644轮围山为其喙,阎浮树连同其根;
‘‘‘Cakkavāḷagiriṃ tuṇḍaṃ, jamburukkhaṃ samūlakaṃ;
6645带着种子前来,礼敬世间导师。
Bījamānā upāgantvā, vandantī lokanāyakaṃ.
6646我们现出了象的身相,也现出了山与大海;
‘‘‘Hatthivaṇṇaṃ tathevassaṃ, pabbataṃ jaladhiṃ tathā;
6647现出了月、日与须弥,以及帝释天的身相。
Candañca sūriyaṃ meruṃ, sakkavaṇṇañca dassayuṃ.
6648「耶输陀罗,英勇的具眼者,我等敬礼您的双足;
‘‘‘Yasodharā mayaṃ vīra, pāde vandāma cakkhuma;
6649人中导师,我等依您常久以来的威德而得成就。
Tava cirapabhāvena, nipphannā naranāyaka.
6650「于诸神通及天耳界,我等皆得自在;
‘‘‘Iddhīsu ca vasī homa, dibbāya sotadhātuyā;
6651大牟尼,于他心智,我们已得自在。
Cetopariyañāṇassa, vasī homa mahāmune.
6652我们了知宿住,天眼已得清净;
‘‘‘Pubbenivāsaṃ jānāma, dibbacakkhu visodhitaṃ;
6653诸漏已尽,不再有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
6654于义、于法、于词、于辩才,亦复如是。
‘‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
6655大雄,我们的智慧,已在您面前生起。
Ñāṇaṃ amhaṃ mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
6656过去诸世间怙主的集会,从未向我们显示。
‘‘‘Pubbānaṃ lokanāthānaṃ, saṅgamaṃ no nidassitaṃ;
6657大牟尼,为了您,我们有许多职责。
Adhikārā bahū amhaṃ, tuyhatthāya mahāmune.
6658牟尼,我们在湖中所作的善业,
‘‘‘Yaṃ amhaṃ pūritaṃ kammaṃ, kusalaṃ sarase mune;
6659大雄,我们为您积集的福德。
Tuyhatthāya mahāvīra, puññānupacitāni no.
6660凡不当为处,我们已断除;我们制止了恶行,
‘‘‘Abhabbaṭṭhāne vajjetvā, vārayimha anācaraṃ;
6661大雄啊,为了您,我们献出了生命;
Tuyhatthāya mahāvīra, cattāni jīvitāni no .
6662为妻之故,我们曾施与千百万亿婢女;
‘‘‘Nekakoṭisahassāni , bhariyatthāyadāsi no;
6663于彼处,我等不生忧恼,大牟尼,皆因您故。
Na tattha vimanā homa, tuyhatthāya mahāmune.
6664为作利益,我们施与了无量百千婢女;
‘‘‘Nekakoṭisahassāni, upakārāyadāsi no;
6665于彼处,我等不生忧恼,大牟尼,皆因您故。
Na tattha vimanā homa, tuyhatthāya mahāmune.
6666为得饮食,我们施与了无量百千婢女;
‘‘‘Nekakoṭisahassāni, bhojanatthāyadāsi no;
6667于彼处,我等不生忧恼,大牟尼,皆因您故。
Na tattha vimanā homa, tuyhatthāya mahāmune.
6668我们舍弃了无量百千生命;
‘‘‘Nekakoṭisahassāni , jīvitāni cajimhase ;
6669我们将作无畏的解脱,已把生命舍离。
Bhayamokkhaṃ karissāma, jīvitāni cajimhase.
6670身上所佩戴的种种装饰、各式各样的衣服,
‘‘‘Aṅgagate alaṅkāre, vatthe nānāvidhe bahū;
6671大牟尼,为了您,我们不隐瞒女人的用品。
Itthibhaṇḍe na gūhāma, tuyhatthāya mahāmune.
6672舍离财富与谷物,舍离村落与城镇,
‘‘‘Dhanadhaññapariccāgaṃ , gāmāni nigamāni ca;
6673大牟尼啊,田地、儿子与女儿,悉皆舍离,
Khettaṃ puttā ca dhītā ca, pariccattā mahāmune.
6674象、马、牛,以及婢女、侍从,
‘‘‘Hatthī assā gavā cāpi, dāsiyo paricārikā;
6675大雄啊,为了您,我已舍弃无数。
Tuyhatthāya mahāvīra, pariccattaṃ asaṅkhiyaṃ.
6676您曾劝诫我们:‘我们将布施给乞求者’,
‘‘‘Yaṃ amhe paṭimantesi, dānaṃ dassāma yācake;
6677我们不见那行无上布施者有一丝忧恼。
Vimanaṃ no na passāma, dadato dānamuttamaṃ.
6678轮回之中,有种种众多之苦,品类纷繁;
‘‘‘Nānāvidhaṃ bahuṃ dukkhaṃ, saṃsāre ca bahubbidhe;
6679大雄者,为了你,所经历的已不可胜数。
Tuyhatthāya mahāvīra, anubhuttaṃ asaṅkhiyaṃ.
6680得乐时我们随喜,在诸苦中亦不忧恼;
‘‘‘Sukhappattānumodāma, na ca dukkhesu dummanā;
6681大牟尼,我们在一切处都平等无别,这是为了您。
Sabbattha tulitā homa, tuyhatthāya mahāmune.
6682正自觉者以随顺之道,导出了这法;
‘‘‘Anumaggena sambuddho, yaṃ dhammaṃ abhinīhari;
6683大牟尼,经历了乐与苦,您证得了菩提。
Anubhotvā sukhaṃ dukkhaṃ, patto bodhiṃ mahāmune.
6684梵天与诸天、正自觉者乔达摩——世间导师;
‘‘‘Brahmadevañca sambuddhaṃ, gotamaṃ lokanāyakaṃ;
6685我们与其他世间怙主的聚会,为数众多。
Aññesaṃ lokanāthānaṃ, saṅgamaṃ tehi no bahū.
6686大牟尼啊!我们为你广积功行,
‘‘‘Adhikāraṃ bahuṃ amhe, tuyhatthāya mahāmune;
6687当您寻求佛法之时,我们是您的侍者。
Gavesato buddhadhamme, mayaṃ te paricārikā.
6688「在十万劫与四阿僧祇劫之前,
‘‘‘Kappe ca satasahasse, caturo ca asaṅkhiye;
6689大雄燃灯佛,世间导师出现于世。
Dīpaṅkaro mahāvīro, uppajji lokanāyako.
6690在边远的地域,迎请了如来;
‘‘‘Paccantadesavisaye, nimantetvā tathāgataṃ;
6691他们满怀欣喜,清扫他前来的道路。
Tassa āgamanaṃ maggaṃ, sodhenti tuṭṭhamānasā.
6692那时,有一位名为善慧的婆罗门;
‘‘‘Tena kālena so āsi, sumedho nāma brāhmaṇo;
6693他为未来的一切知者,铺设了道路。
Maggañca paṭiyādesi, āyato sabbadassino.
6694那时,我等皆是婆罗门所生,
‘‘‘Tena kālena ahumha, sabbā brāhmaṇasambhavā;
6695我们采来陆上与水中之花,携至集会之中。
Thalūdajāni pupphāni, āharimha samāgamaṃ.
6696“那时,那位具大名声的佛陀——燃灯佛,”
‘‘‘Tasmiṃ so samaye buddho, dīpaṅkaro mahāyaso;
6697“大雄为心意最上的仙人授记。”
Viyākāsi mahāvīro, isimuggatamānasaṃ.
6698“大地震动、轰然作响,与诸天一同摇撼,”
‘‘‘Calatī ravatī puthavī, saṅkampati sadevake;
6699在宣说那位心意已达至高的仙人之业时。
Tassa kammaṃ pakittente, isimuggatamānasaṃ.
6700“天女与世人,以及我们及诸天,
‘‘‘Devakaññā manussā ca, mayañcāpi sadevakā;
6701以种种应供之物供养后,发愿祈求。”
Nānāpūjanīyaṃ bhaṇḍaṃ, pūjayitvāna patthayuṃ.
6702名为光明灯的佛陀,已为他们记说;
‘‘‘Tesaṃ buddho viyākāsi, jotidīpa sanāmako;
6703今日有所期求者,他们将得当面亲见;
Ajja ye patthitā atthi, te bhavissanti sammukhā.
6704于无量大劫以前,佛陀为我们记说;
‘‘‘Aparimeyye ito kappe, yaṃ no buddho viyākari;
6705随喜彼言,我等如是行作。
Taṃ vācamanumodentā, evaṃkārī ahumha no.
6706于彼善造之业,心生净信;
‘‘‘Tassa kammassa sukatassa, tassa cittaṃ pasādayuṃ;
6707经历无量天、人生趣已。
Devamānusikaṃ yoniṃ, anubhotvā asaṅkhiyaṃ.
6708在天与人中历经苦乐,
‘‘‘Sukhadukkhenubhotvāna , devesu mānusesu ca;
6709值遇最后有时,我们生于释迦族。
Pacchime bhave sampatte, jātāmha sākiye kule.
6710愿我们容色端严、财富丰饶,继而具足名声、具足戒德;
‘‘‘Rūpavatī bhogavatī, yasasīlavatī tato;
6711我们诸根完具,在诸家族中备受尊敬。
Sabbaṅgasampadā homa, kulesu abhisakkatā.
6712我们得到利养、称誉与恭敬,这是世间法的聚集;
‘‘‘Lābhaṃ silokaṃ sakkāraṃ, lokadhammasamāgamaṃ;
6713心中无有苦恼,我们安住于无所畏惧。
Cittañca dukkhitaṃ natthi, vasāma akutobhayā.
6714世尊那时在王宫中确曾这样说过;
‘‘‘Vuttañhetaṃ bhagavatā, rañño antepure tadā;
6715勇士啊!在刹帝利大众前,他指出了利益;
Khattiyānaṃ pure vīra , upakārañca niddisi.
6716那能作饶益的女人,与那在乐中苦中皆相伴的女人;
‘‘‘Upakārā ca yā nārī, yā ca nārī sukhe dukhe;
6717开示利益的女人,与心怀悲悯的女人。
Atthakkhāyī ca yā nārī, yā ca nārīnukampikā.
6718应修习善法,不应行于恶法;
‘‘‘Dhammaṃ care sucaritaṃ, na naṃ duccaritaṃ care;
6719行法者于此世与他世,安乐而住。
Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca.
6720我们舍弃家宅,出家而为无家者;
‘‘‘Agāraṃ vijahitvāna, pabbajimhanagāriyaṃ;
6721半月未满,我们便触证了四圣谛。
Aḍḍhamāse asampatte, catusaccaṃ phusimha no.
6722衣服、钵食、资具及坐卧处,
‘‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
6723众人前来供养我们,犹如大海的波浪。
Upanenti bahū amhe, sāgarasseva ūmiyo.
6724我们的烦恼已烧尽,一切有已被根除;
‘‘‘Kilesā jhāpitā amhaṃ , bhavā sabbe samūhatā;
6725犹如龙象断除束缚,我们安住于无漏。
Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāma anāsavā.
6726我们来到佛陀面前,确实是善来;
‘‘‘Svāgataṃ vata no āsi, mama buddhassa santike;
6727三明已证,佛陀的教诫已成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6728四无碍解,以及八解脱;
‘‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
6729六神通已实证,佛陀的教法已成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’.
6730如此,种种之苦,与种种成就;
‘‘Evaṃ bahuvidhaṃ dukkhaṃ, sampattī ca bahubbidhā;
6731已证清净之境,我们获得一切成就。
Visuddhabhāvaṃ sampattā, labhāma sabbasampadā.
6732那些为自身福德而布施给大仙的人,
‘‘Yā dadanti sakattānaṃ, puññatthāya mahesino;
6733成就善友相伴,即达无为的涅槃之境。
Sahāyasampadā honti, nibbānapadamasaṅkhataṃ.
6734过去已尽,现在与未来,
‘‘Parikkhīṇaṃ atītañca, paccuppannaṃ anāgataṃ;
6735我们一切业已尽,具眼者,我们礼敬您的双足。
Sabbakammampi no khīṇaṃ, pāde vandāma cakkhuma.
6736「对于宣说涅槃者,我们还能再说什么更上之言呢?
‘‘Nibbānāya vadantīnaṃ, kiṃ vo vakkhāma uttari;
6737因为寂灭了诸行过失,您已证得不死之境。」
Santasaṅkhatadosañhi, pappotha amataṃ padaṃ’’.
6738如此,以耶输陀罗为首的整整一万八千位比丘尼,在世尊面前诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ yasodharāpamukhāni aṭṭhārasabhikkhunīsahassāni bhagavato sammukhā imā gāthāyo abhāsitthāti.
6739以耶输陀罗为首的诸比丘尼,其事迹广说一万八千。第十。
Yasodharāpamukhaaṭṭhārasabhikkhunīsahassāpadānaṃ dasamaṃ.
军德拉给西品 第三
6741其摄颂为:
Tassuddānaṃ –
6742君荼罗、果德弥,法乐与萨咖喇,
Kuṇḍalā gotamī ceva, dhammadinnā ca sakulā;
6743瓦拉难达、首那,咖毕喇尼与耶输陀罗。
Varanandā ca soṇā ca, kāpilānī yasodharā.
6744一万比丘尼,一万八千众;
Dasasahassabhikkhunī, aṭṭhārasasahassakā;
6745偈颂四百,又六十七。
Gāthāsatāni cattāri, cha ca sattatimeva ca .
6746四、刹帝利品
4. Khattiyāvaggo
以亚沙瓦蒂为首的一万八千位比丘尼之譬喻
6748一切有已尽,于诸有中已得解脱;
‘‘Bhavā sabbe parikkhīṇā, bhavā santi vimocitā;
6749我们已无任何漏,大牟尼,我们向您禀告。
Sabbāsavā ca no natthi, ārocema mahāmune.
6750往昔所积的善业,凡已善加建立者,
‘‘Purimaṃ kusalaṃ kammaṃ , yaṃ kiñci sādhupatthitaṃ;
6751大牟尼,为了您的利益,已施与作为受用;
Paribhogamayaṃ dinnaṃ, tuyhatthāya mahāmune.
6752为诸佛、独觉佛及诸声闻所建立之善业。
‘‘Buddhapaccekabuddhānaṃ, sāvakānañca patthitaṃ ;
6753已供养给您作为受用,大牟尼,为了您的利益。
Paribhogamayaṃ dinnaṃ, tuyhatthāya mahāmune.
6754这业有高下之别,为诸比丘妥善建立;
‘‘Uccanīcamayaṃ kammaṃ, bhikkhūnaṃ sādhupatthitaṃ;
6755大牟尼,这高贵家族的事务,已经完成了。
Uccākulaparikammaṃ, katametaṃ mahāmune .
6756“正是凭着那份善根,业得以圆满成就;”
‘‘Teneva sukkamūlena, coditā kammasampadā;
6757“超越人间之上,出生于刹帝利家族。”
Mānusikamatikkantā, jāyiṃsu khattiye kule.
6758“无论在生起时、造作时,还是依于生类而同一时;”
‘‘Uppatte ca kate kamme, jātiyā vāpi ekato;
6759“最后一同出生的刹帝利,由家族所生。”
Pacchime ekato jātā, khattiyā kulasambhavā.
6760“具足容貌与财富,受利养、恭敬与供养;”
‘‘Rūpavatī bhogavatī, lābhasakkārapūjitā;
6761“大雄身处内宫,犹如诸天在欢喜园。”
Antepure mahāvīra, devānaṃ viya nandane.
6762“我们厌离居家,出家而为无家者;”
‘‘Nibbinditvā agāramhā, pabbajimhanagāriyaṃ;
6763短短数日,我们全都证得了寂静。
Katipāhaṃ upādāya, sabbā pattāmha nibbutiṃ.
6764衣、钵食,及卧坐具等资具;
‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
6765众人常来供养我们,始终怀着敬重与尊崇。
Upanenti bahū amhe, sadā sakkatapūjitā.
6766我们的烦恼已焚尽,一切有已被根除;
‘‘Kilesā jhāpitā amhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
6767犹如龙象挣脱了束缚,我们安住于无漏之中。
Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāma anāsavā.
6768我等得以亲至佛前,实为善来!
‘‘Svāgataṃ vata no āsi, mama buddhassa santike;
6769三明已证,佛陀的教诫已然完成。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6770四无碍解,以及八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
6771六通已证,佛陀的教诫已立。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6772如此,以亚沙瓦蒂为首的刹帝利族女比丘尼,共一万八千人,于世尊面前诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ yasavatīpamukhāni khattiyakaññābhikkhuniyo aṭṭhārasasahassāni bhagavato sammukhā imā gāthāyo abhāsitthāti.
6773以亚沙瓦蒂为首之一万八千比丘尼譬喻·第一。
Yasavatīpamukhaaṭṭhārasabhikkhunīsahassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
2. 八万四千比丘尼之譬喻
6775「八万四千婆罗门种姓出身者,
‘‘Cullāsītisahassāni , brāhmaññakulasambhavā ;
6776手足柔软细滑者,往昔为你所有,大牟尼。」
Sukhumālahatthapādā, pure tuyhaṃ mahāmune.
6777生于吠舍净族者,天人、龙与紧那罗,
‘‘Vessasuddakule jātā, devā nāgā ca kinnarā;
6778四大洲的众多女子,往昔曾属于你,大牟尼。
Cātuddīpā bahū kaññā, pure tuyhaṃ mahāmune.
6779有些已出家之人,皆为一切见者;
‘‘Kāci pabbajitā atthi, sabbadassāvino hū;
6780天人、紧那罗与龙,将于未来亲证。
Devā ca kinnarā nāgā, phusissanti anāgate.
6781受用了所有的称誉,成就了一切圆满;
‘‘Anubhotvā yasaṃ sabbaṃ, patvāna sabbasampadā;
6782得蒙你的净信,她们将于未来觉悟。
Tumhaṃ pasādaṃ paṭiladdhā, bujjhissanti anāgate.
6783我们是婆罗门女,生于婆罗门家族。
‘‘Amhe brāhmaṇadhītā tu, brāhmaññakulasambhavā;
6784大雄注视着我们,具眼者,我们礼敬您的双足。
Pekkhato no mahāvīra, pāde vandāma cakkhuma.
6785一切有皆被摧破,根本的渴爱已连根拔除。
‘‘Upahatā bhavā sabbe, mūlataṇhā samūhatā;
6786随眠已断,福行之造作已坏。
Samucchinnā anusayā, puññasaṅkhāradālitā.
6787一切皆以定为行境,等至自在已得;
‘‘Samādhigocarā sabbā, samāpattivasī katā;
6788依禅那与法喜,我们将常住。
Jhānena dhammaratiyā, viharissāma no sadā.
6789有之导者——无明与诸行——已灭尽。
‘‘Bhavanetti avijjā ca, saṅkhārāpi ca khepitā;
6790导师,我们已抵达这极难见的境地,请您允准我们。
Sududdasaṃ padaṃ gantvā, anujānātha nāyaka.
6791你们长夜以来,于我有恩,已作饶益。
‘‘Upakārā mamaṃ tumhe, dīgharattaṃ katāvino;
6792断除四种疑惑,愿一切趋向涅槃。
Catunnaṃ saṃsayaṃ chetvā, sabbā gacchantu nibbutiṃ.
6793礼敬牟尼双足已,示现神变;
‘‘Vanditvā munino pāde, katvā iddhivikubbanaṃ;
6794或示现光明,或示现黑暗。
Kāci dassenti ālokaṃ, andhakāramathāparā.
6795示现月日、大海与鱼群;
‘‘Dassenti candasūriye, sāgarañca samacchakaṃ;
6796示现须弥山及其周绕,示现巴利恰答迦树。
Sineruṃ paribhaṇḍañca, dassenti pārichattakaṃ.
6797以神通示现三十三天的住处与夜摩天。
‘‘Tāvatiṃsañca bhavanaṃ, yāmaṃ dassenti iddhiyā;
6798兜率天、化乐天、大威力他化自在天,
Tusitaṃ nimmite deve, vasavattī mahissare.
6799有梵天示现大阿拉汉的经行处;
‘‘Brahmāno kāci dassenti, caṅkamañca mahārahaṃ;
6800化作梵天之身色后,宣说空性之法。
Brahmavaṇṇañca māpetvā, dhammaṃ desenti suññataṃ.
6801作种种神变已,示现神通于导师;
‘‘Nānāvikubbanaṃ katvā, iddhiṃ dassiya satthuno;
6802一切示现威力,礼敬导师之足。
Dassayiṃsu balaṃ sabbā, pāde vandiṃsu satthuno.
6803我们于神通得自在,于天耳界得自在;
‘‘Iddhīsu ca vasī homa, dibbāya sotadhātuyā;
6804大牟尼,我们已得他心智自在。
Cetopariyañāṇassa, vasī homa mahāmune.
6805我们了知宿住,天眼已得清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāma, dibbacakkhu visodhitaṃ;
6806一切漏已尽,如今不再有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
6807于义、法、言辞、辩才,亦复如是;
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
6808大雄啊,我们的智慧在您面前生起。
Ñāṇaṃ amhaṃ mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
6809过去诸世间怙主的集会,已为我们开示;
‘‘Pubbānaṃ lokanāthānaṃ, saṅgamaṃ no nidassitaṃ;
6810大牟尼,我们所作的广大功德,都是为了您的缘故。
Adhikāraṃ bahuṃ amhaṃ, tuyhatthāya mahāmune.
6811牟尼啊,请忆念我们所造作的诸善业;
‘‘Yaṃ amhehi kataṃ kammaṃ, kusalaṃ sara taṃ mune;
6812大雄啊,我们所积集的这些福德,皆是为了您。
Tuyhatthāya mahāvīra, puññānupacitāni no.
6813“十万劫前,有莲华上大牟尼;”
‘‘Satasahassito kappe, padumuttaro mahāmuni;
6814有城名汉沙瓦提,乃正自觉者的家族住处。
Puraṃ haṃsavatī nāma, sambuddhassa kulāsayaṃ.
6815「恒河常流经汉沙瓦提的城门;
‘‘Dvārena haṃsavatiyā, gaṅgā sandati sabbadā;
6816河水暴涨之际,比丘们无法向前行进。
Ubbaḷhā nadiyā bhikkhū, gamanaṃ na labhanti te.
6817一日、二日、三日,乃至七日、一月;
‘‘Divasaṃ dve tayo ceva, sattāhaṃ māsikaṃ tato;
6818乃至满四个月,他们仍无法前行。
Catumāsampi sampuṇṇaṃ, gamanaṃ na labhanti te.
6819「那时,有位结发行者名唤萨塔萨拉,是国中之人;
‘‘Tadā ahu sattasāro, jaṭilo nāma raṭṭhiko;
6820见诸比丘受阻,便命人在恒河上架设桥梁。
Oruddhe bhikkhavo disvā, setuṃ gaṅgāya kārayi.
6821「当时他以十万金钱,在恒河上造起桥梁;
‘‘Tadā satasahassehi, setuṃ gaṅgāya kārayi;
6822在僧团所在的此岸,他兴建了精舍。
Saṅghassa orime tīre, vihārañca akārayi.
6823女人与男人,以及或高或下的种姓之家;
‘‘Itthiyo purisā ceva, uccanīcakulāni ca;
6824他们对那座桥与精舍,作了平等的供养。
Tassa setuṃ vihārañca , samabhāgaṃ akaṃsu te.
6825我等与众人,以净信之心;
‘‘Amhe aññe ca mānujā, vippasannena cetasā;
6826于城邑村落间,为其法的继承者。
Tassa dhammesu dāyādā, nagare janapadesu ca.
6827女人、男子、童男,及众多童女。
‘‘Itthī pumā kumārā ca, bahū ceva kumārikā;
6828他们为桥与精舍,撒上沙石。
Setuno ca vihārassa, vālukā ākiriṃsu te.
6829清扫道路之后,以芭蕉、满瓶、旗帜;
‘‘Vīthiṃ sammajjanaṃ katvā, kadalīpuṇṇaghaṭe dhaje;
6830向导师作香、粉与花鬘的供养。
Dhūpaṃ cuṇṇañca mālañca, kāraṃ katvāna satthuno.
6831建成色都维哈拉精舍后,我迎请了导师;
‘‘Setuvihāre kāretvā, nimantetvā vināyakaṃ;
6832行大布施已,我发愿成就正觉。
Mahādānaṃ daditvāna, sambodhiṃ abhipatthayiṃ.
6833莲华上佛大雄,一切有情的救护者;
‘‘Padumuttaro mahāvīro, tārako sabbapāṇinaṃ;
6834大牟尼为结发者作了随喜。
Anumodanīyaṃkāsi, jaṭilassa mahāmuni .
6835“十万劫过后,将有吉祥劫;
‘‘‘Satasahassātikkante, kappo hessati bhaddako;
6836遍历一有又一有之后,将证得正觉。”
Bhavābhavenubhotvāna, pāpuṇissati bodhiyaṃ.
6837若有些男女,完成了手工活计;
‘‘‘Kāci hatthaparikammaṃ, katāvī naranāriyo;
6838于未来世,一切都将当面相遇。
Anāgatamhi addhāne, sabbā hessanti sammukhā’.
6839以此业的果报,与思愿及誓愿,
‘‘Tena kammavipākena, cetanāpaṇidhīhi ca;
6840她们已生于天界,成为你的侍女。
Uppannā devabhavanaṃ, tuyhaṃ tā paricārikā.
6841无量的天界之乐,无量的人间之乐,
‘‘Dibbasukhaṃ asaṅkhiyaṃ, mānusañca asaṅkhiyaṃ;
6842我们侍奉你,于生生世世中轮回。
Tuyhaṃ te paricārema, saṃsarimha bhavābhave.
6843百千劫间,善业成就,
‘‘Satasahassito kappe, sukataṃ kammasampadaṃ;
6844人间的妙乐,与殊胜的天宫,
Sukhumālī manussānaṃ, atho devapure vare.
6845色、受用、名声,以及称誉与恭敬,
‘‘Rūpabhogayase ceva, atho kittiñca sakkataṃ ;
6846我们恒常成就一切善业。
Labhāma satataṃ sabbaṃ, sukataṃ kammasampadaṃ.
6847值遇最后有时,我们生于婆罗门族姓。
‘‘Pacchime bhave sampatte, jātāmha brāhmaṇe kule;
6848手足柔软细滑,居于释迦子的住处。
Sukhumālahatthapādā, sakyaputtanivesane.
6849一切时中,我们皆不见大地,亦未曾跨越;
‘‘Sabbakālampi pathaviṃ, na passāma na laṅkataṃ;
6850泥泞不净之地,我们亦不得见,大牟尼。
Cikkhallabhūmimasuciṃ , na passāma mahāmune.
6851我们居于家中,一切时皆受恭敬,
‘‘Agāraṃ vasante amhe, sakkāraṃ sabbakālikaṃ;
6852他们恒常供奉一切,这源于我们过去的业果。
Upanenti sadā sabbaṃ, pubbakammaphalena no .
6853舍弃居家,出家而为无家者;
‘‘Agāraṃ pajahitvāna, pabbajitvānagāriyaṃ;
6854我们已度脱轮回之路,离贪而安住。
Saṃsārapathanitthiṇṇā, vītarāgā bhavāmase .
6855衣、钵食、床座等资具,
‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
6856常从各处,以数千供养奉施我等。
Upanenti sadā amhe, sahassāni tato tato.
6857我们的烦恼已烧尽……(中略)……安住无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā amhaṃ…pe… viharāma anāsavā.
6858我们此番前来,实为善来……(中略)……佛陀的教诫,已经完成。
‘‘Svāgataṃ vata no āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6859四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6860如是,这八万四千婆罗门女比丘尼在世尊面前,诵说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ caturāsītibrāhmaṇakaññābhikkhunīsahassāni bhagavato sammukhā imā gāthāyo abhāsitthāti.
八万四千比丘尼譬喻第二
3. 莲华施者长老尼譬喻
6863在阿卢那瓦帝城,有一位名为阿卢那的刹帝利王;
‘‘Nagare aruṇavatiyā, aruṇo nāma khattiyo;
6864我曾是那位国王的王妃,与他共行治理。
Tassa rañño ahuṃ bhariyā, ekajjhaṃ cārayāmahaṃ.
6865独坐静处,我当时这样思惟:
‘‘Rahogatā nisīditvā, evaṃ cintesahaṃ tadā;
6866『我未曾行善,没有可带走之物。』
‘Kusalaṃ me kataṃ natthi, ādāya gamiyaṃ mama.
6867『大恐怖、酷烈、相貌可怖、极其惨烈;』
‘‘‘Mahābhitāpaṃ kaṭukaṃ, ghorarūpaṃ sudāruṇaṃ;
6868我今定当堕入地狱,对此我确信无疑。
Nirayaṃ nūna gacchāmi, ettha me natthi saṃsayo’.
6869我这样转念后,心便生起欢喜,
‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, pahaṃsetvāna mānasaṃ;
6870于是来至王前,说了这番话:
Rājānaṃ upagantvāna, idaṃ vacanamabraviṃ.
6871“大王,我们这些女人,无有自主,依怙男子而安住;
‘‘‘Itthī nāma mayaṃ deva, purisānittarā ahu ;
6872“请赐予我一位沙门,刹帝利,我将供养他。”
Ekaṃ me samaṇaṃ dehi, bhojayissāmi khattiya’.
6873“那时,国王赐予我一位诸根修习调御的沙门;
‘‘Adāsi me tadā rājā, samaṇaṃ bhāvitindriyaṃ;
6874接过他的钵,我以最上美食将其盛满。
Tassa pattaṃ gahetvāna, paramannena pūrayiṃ.
6875盛满最上美食,并配以妙香涂膏;
‘‘Pūretvā paramaṃ annaṃ, saha sugandhalepanaṃ;
6876以大布覆盖后,我以欢喜心行布施。
Mahācelena chāditvā, adāsiṃ tuṭṭhamānasā.
6877凭借那善作之业,以及思与愿;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
6878舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
6879我成为千位天王的大皇后;
‘‘Sahassadevarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
6880我曾为千位转轮王的大皇后。
Sahassacakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
6881广大的地方王国,数量不可称计;
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
6882种种各式、为数众多的其他事物,都是那业的果报。
Nānāvidhaṃ bahuṃ aññaṃ, tassa kammaphalaṃ tato.
6883我的容色如优钵罗花,端丽悦目;
‘‘Uppalasseva me vaṇṇo, abhirūpā sudassanā;
6884具足女人一切端严相,出身高贵,身具光辉。
Itthisabbaṅgasampannā, abhijātā jutindharā.
6885值最后有,我生于释迦族;
‘‘Pacchime bhave sampatte, ajāyiṃ sākiye kule;
6886我是净饭王之子身边千名女子中的为首者。
Nārīsahassapāmokkhā, suddhodanasutassahaṃ.
6887对在家生活生起厌离后,我出家而为无家者;
‘‘Nibbinditvā agārehaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
6888到了第七夜,我证悟了四圣谛。
Sattamīrattisampattā , catusaccamapāpuṇiṃ.
6889衣、钵食、坐卧等资具,
‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
6890这钵食的果报,我无法度量。
Parimetuṃ na sakkomi, piṇḍapātassidaṃ phalaṃ.
6891我所圆满的善业,牟尼,愿您忆念——
‘‘Yaṃ mayhaṃ pūritaṃ kammaṃ, kusalaṃ sarase muni;
6892大雄,为了您,我已舍弃众多。
Tuyhatthāya mahāvīra, paricattaṃ bahuṃ mayā.
6893由此回溯三十一劫,那时我所行的布施,
‘‘Ekattiṃse ito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
6894我不曾经历恶趣,这是钵食布施的果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, piṇḍapātassidaṃ phalaṃ.
6895我了知两种趣向:天界与人界。
‘‘Dve gatiyo pajānāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
6896“我非知其他趣处,这就是施食所得的果报。”
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, piṇḍapātassidaṃ phalaṃ.
6897“我生于高贵的家族,豪富之家、巨富之家;”
‘‘Ucce kule pajāyāmi, mahāsāle mahaddhane;
6898“我不生于其他家族,此是施食之果报。”
Aññe kule na jāyāmi, piṇḍapātassidaṃ phalaṃ.
6899流转于诸有之后,由善根所驱动;
‘‘Bhavābhave saṃsaritvā, sukkamūlena coditā;
6900“我从未见过心不悦意之事,此是喜悦之果报。”
Amanāpaṃ na passāmi, somanassakataṃ phalaṃ.
6901“于诸神通我得自在,于天耳界我得自在;”
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
6902“于他心智我得自在,大牟尼。”
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune.
6903“我知宿住,天眼已清净;”
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
6904诸漏已尽,不再有再生。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
6905于义、法、言辞和辩才,也是如此。
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
6906大雄,我的智慧在你面前生起。
Ñāṇaṃ mama mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
6907我的烦恼已被烧灭……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
6908我的到来确是善来……佛的教诫已作。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6909四无碍解……佛的教诫已作。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6910如是,莲华色比丘尼在世尊面前宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ uppaladāyikā bhikkhunī bhagavato sammukhā imā gāthāyo abhāsitthāti.
莲华色长老尼譬喻第三
第四 善生母长老尼譬喻
6913有位胜者名莲华上,已抵达一切法之彼岸;
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
6914十万劫前,这位导师出现于世间。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
6915那时,我于汉舍卫城,出生在大臣之家;
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātāmaccakule ahuṃ;
6916种种宝珠光明照耀,荣盛丰饶,有大财富。
Nānāratanapajjote, iddhe phīte mahaddhane.
6917与父一同前往,被大众所围绕;
‘‘Pitunā saha gantvāna, mahājanapurakkhatā;
6918得闻佛陀法教,我便出家,成为无家者。
Dhammaṃ buddhassa sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
6919出家之后,以身舍离恶业;
‘‘Pabbajitvāna kāyena, pāpakammaṃ vivajjayiṃ;
6920舍离语恶行,清净其活命;
Vacīduccaritaṃ hitvā, ājīvaṃ parisodhayiṃ.
6921于佛净信,于法亦净信,于僧团深怀敬重;
‘‘Buddhe pasannā dhamme ca, saṅghe ca tibbagāravā;
6922专心听闻正法,渴仰见佛。
Saddhammassavane yuttā, buddhadassanalālasā .
6923我听闻,那时有一位比丘尼,于信胜解者中最为第一;
‘‘Aggaṃ saddhādhimuttānaṃ, assosiṃ bhikkhuniṃ tadā;
6924为求得彼位,我圆满了三学。
Taṃ ṭhānaṃ patthayitvāna, tisso sikkhā apūrayiṃ.
6925那时,善逝以悲愍之心对我说道:
‘‘Tato maṃ sugato āha, karuṇānugatāsayo;
6926凡于如来具足不动摇、善安立的信心,
‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;
6927凡具足清净善妙的戒,为圣者所受乐、所称叹。
Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.
6928凡于僧团有净信,及有正直之见;
‘‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;
6929他们称此人不贫穷,他的生命不空过。
Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.
6930是故,于信与戒、净信与见法,
‘‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;
6931智者应精勤修习,随念诸佛的教法。
Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsanaṃ’.
6932听闻此语我心生欢喜,便问起自己所立的誓愿;
‘‘Taṃ sutvāhaṃ pamuditā, apucchiṃ paṇidhiṃ mama;
6933那时,无比、无量的导师便为我授记;
Tadā anomo amito, byākarittha vināyako;
6934于佛具净信的善女人,你将获得那善愿所成的果报。
‘Buddhe pasannā kalyāṇī, lacchase taṃ supatthitaṃ.
6935从今十万劫后,当有生于沃咖咖族者;
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
6936姓为乔达摩,将成为世间的导师。
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
6937『他的法嗣,如亲生之子,由法所化,』
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
6938“她将成为新嘎喇咖之母,亦为导师的女弟子。”
Siṅgālakassa mātāti, hessati satthu sāvikā’.
6939她闻此语已,心生欢喜,从兹尽形寿于胜者
‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
6940我以慈心,依种种行道,承事导师。
Mettacittā paricariṃ, paṭipattīhi nāyakaṃ.
6941“以此善业,以思与愿,”
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
6942“舍弃人身后,我往生三十三天。”
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
6943“而今于最后有,在王舍城这座最胜城中,”
‘‘Pacchime ca bhave dāni, giribbajapuruttame;
6944“生于富庶的长者之家,大财积聚,珍宝丰饶。”
Jātā seṭṭhikule phīte, mahāratanasañcaye.
6945“我有个名为新嘎喇咖的儿子,却喜行邪道;”
‘‘Putto siṅgālako nāma, mamāsi vipathe rato;
6946沉浸于见之密林,热衷礼拜诸方。
Diṭṭhigahanapakkhando, disāpūjanatapparo.
6947那礼拜诸方者,为托钵而入城;
‘‘Nānādisā namassantaṃ , piṇḍāya nagaraṃ vajaṃ;
6948佛陀见他,立于路中教诫说:
Taṃ disvā ovadī buddho, magge ṭhatvā vināyako.
6949当他宣说正法时,欢喜与惊异油然而生;
‘‘Tassa desayato dhammaṃ, panādo vimhayo ahu;
6950二三十位男女,当下现证于法;
Dvekoṭinaranārīnaṃ, dhammābhisamayo ahu.
6951那时我前往集会,听闻善逝的教说;
‘‘Tadāhaṃ parisaṃ gantvā, sutvā sugatabhāsitaṃ;
6952证得入流果后,我便出家,成为无家者。
Sotāpattiphalaṃ pattā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
6953不久,我便渴望见到佛陀;
‘‘Na cireneva kālena, buddhadassanalālasā;
6954修习了那随念,我便证得阿拉汉果。
Anussatiṃ taṃ bhāvetvā, arahattamapāpuṇiṃ.
6955为瞻仰佛陀,我常时前往;
‘‘Dassanatthāya buddhassa, sabbadā ca vajāmahaṃ;
6956我瞻视那令眼悦喜的色身,从无厌足。
Atittāyeva passāmi, rūpaṃ nayananandanaṃ.
6957由一切波罗蜜所成,殊胜的吉祥依归处;
‘‘Sabbapāramisambhūtaṃ, lakkhīnilayanaṃ varaṃ;
6958我的色身遍满一切妙色,我却不知满足而住。
Rūpaṃ sabbasubhākiṇṇaṃ, atittā viharāmahaṃ.
6959胜者对我那项功德满意,将我安立于此第一位;
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
6960新嘎喇咖的母亲,为信解第一者。
Siṅgālakassa yā mātā, aggā saddhādhimuttikā .
6961我于诸神通而得自在,於天耳界亦然;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
6962我于他心智而得自在,为大牟尼。
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmuni.
6963我知宿命,天眼清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
6964一切漏已尽,如今不再有再生。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
6965于义、于法、于言辞、于辩才,
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
6966大雄啊,我的智慧已在您面前生起。
Ñāṇaṃ mama mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
6967我的烦恼已烧尽……(中略)……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
6968此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
6969四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
6970据传,善生母比丘尼是这样宣说这些偈颂的。
Itthaṃ sudaṃ siṅgālamātā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
善生母长老尼譬喻·第四
苏咖长老尼譬喻·第五
6973九十一劫前,有导师名为毗婆尸;
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako;
6974他出现于世,容貌端严,遍观一切法。
Uppajji cārudassano, sabbadhammavipassako.
6975那时,我生于槃头摩帝城某一家族;
‘‘Tadāhaṃ bandhumatiyaṃ, jātā aññatare kule;
6976听闻牟尼之法后,我便出家,成为无家者。
Dhammaṃ sutvāna munino, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
6977多闻持法,具足辩才;
‘‘Bahussutā dhammadharā, paṭibhānavatī tathā;
6978善能种种说法,且奉行胜者之教诫。
Vicittakathikā cāpi, jinasāsanakārikā.
6979那时我说法,利益了众多人;
‘‘Tadā dhammakathaṃ katvā, hitāya janataṃ bahuṃ ;
6980从彼处死后,我生于兜率天,具足盛名。
Tato cutāhaṃ tusitaṃ, upapannā yasassinī.
6981三十一劫前,胜者尸弃犹如火焰;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, sikhī viya sikhī jino;
6982以盛誉光耀世间,作为说法者中的最上与尊胜者出现。
Tapanto yasasā loke , uppajji vadataṃ varo.
6983那时,他们也出家,对佛陀的教法通达娴熟;
‘‘Tadāpi pabbajitvāna, buddhasāsanakovidā;
6984宣明胜者之语后,又从此处往生三十三天。
Jotetvā jinavākyāni, tatopi tidivaṃ gatā.
6985于第三十一劫,有位导师名为毗舍婆;
‘‘Ekatiṃseva kappamhi, vessabhū nāma nāyako;
6986大智者出现于世,那时的我,也是如此。
Uppajjittha mahāñāṇī, tadāpi ca tathevahaṃ.
6987出家之后,我执持正法,光显胜者的教法。
‘‘Pabbajitvā dhammadharā, jotayiṃ jinasāsanaṃ;
6988来到可爱的马鲁城,我受用了大安乐。
Gantvā marupuraṃ rammaṃ, anubhosiṃ mahāsukhaṃ.
6989于此贤劫,咖古桑达为最胜者;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, kakusandho jinuttamo;
6990人间之皈依处出现,那时我亦如是。
Uppajji narasaraṇo , tadāpi ca tathevahaṃ.
6991出家后,依止牟尼之教,尽其一生,光大正法。
‘‘Pabbajitvā munimataṃ, jotayitvā yathāyukaṃ;
6992从彼处命终,我往生三十三天,犹如回归故里。
Tato cutāhaṃ tidivaṃ, agaṃ sabhavanaṃ yathā.
6993就在此劫之中,果那伽马那为导师。
‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, koṇāgamananāyako;
6994世间的皈依处已出现,他无烦恼,证得不死。
Uppajji lokasaraṇo, araṇo amataṅgato .
6995那时,他也在那位如如者的教法中出家;
‘‘Tadāpi pabbajitvāna, sāsane tassa tādino;
6996他们多闻而持法,照耀了胜者的教法。
Bahussutā dhammadharā, jotayiṃ jinasāsanaṃ.
6997就在此劫之中,出现了迦叶牟尼,最上的牟尼;
‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, kassapo munimuttamo;
6998世间皈依者出现,无有烦恼,已至死亡的终点。
Uppajji lokasaraṇo, araṇo maraṇantagū.
6999于彼人雄的教法中出家后,
‘‘Tassāpi naravīrassa, pabbajitvāna sāsane;
7000通达正法,善问善答,心无所畏。
Pariyāpuṭasaddhammā, paripucchāvisāradā.
7001具足戒行,心怀惭愧,于三学善巧;
‘‘Susīlā lajjinī ceva, tīsu sikkhāsu kovidā;
7002广说正法,尽其一生,大牟尼啊。
Bahuṃ dhammakathaṃ katvā, yāvajīvaṃ mahāmune.
7003以此业之果报,与思及愿;
‘‘Tena kammavipākena, cetanāpaṇidhīhi ca;
7004舍弃人身已,我往诣三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
7005今此最后有,于王舍胜城;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, giribbajapuruttame;
7006生于富有的长者之家,集聚了众多珍宝。
Jātā seṭṭhikule phīte, mahāratanasañcaye.
7007当世间导师为千位比丘所围绕,
‘‘Yadā bhikkhusahassena, parivuto lokanāyako;
7008来到王舍城,为千眼者(帝释天)所赞叹。
Upāgami rājagahaṃ, sahassakkhena vaṇṇito.
7009已调御者,与已调御的昔日结发行者为伴;已解脱者,与已解脱者为伴。
‘‘‘Danto dantehi saha purāṇajaṭilehi, vippamutto vippamuttehi;
7010身色如纯金,世尊进入王舍城。
Siṅgīnikkhasavaṇṇo, rājagahaṃ pāvisi bhagavā’.
7011见了佛陀的威神之力,又听闻功德的积聚,
‘‘Disvā buddhānubhāvaṃ taṃ, sutvāva guṇasañcayaṃ;
7012于佛心生净信之后,我尽己所能供养他。
Buddhe cittaṃ pasādetvā, pūjayiṃ taṃ yathābalaṃ.
7013不久之后,在法授比丘尼的近前,
‘‘Aparena ca kālena, dhammadinnāya santike;
7014我离家出家,成为无家者。
Agārā nikkhamitvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
7015当顶上之发被剃除时,我烧尽了一切烦恼;
‘‘Kesesu chijjamānesu, kilese jhāpayiṃ ahaṃ;
7016出家后不久,我便完全领受了世尊的教法。
Uggahiṃ sāsanaṃ sabbaṃ, pabbajitvācirenahaṃ.
7017此后,于大众集会中,我开示正法;
‘‘Tato dhammamadesesiṃ, mahājanasamāgame;
7018我正说法时,有法现观生起。
Dhamme desiyamānamhi, dhammābhisamayo ahu.
7019了知数千众生,大为惊奇;
‘‘Nekapāṇasahassānaṃ, taṃ viditvātivimhito;
7020那对我极怀净信的夜叉,游行至王舍城。
Abhippasanno me yakkho, bhamitvāna giribbajaṃ.
7021王舍城的人们为我做了什么?我如同饮了蜜一般欢喜;
‘‘Kiṃ me katā rājagahe manussā, madhuṃ pītāva acchare;
7022他们不亲近善者,也不亲近教导不死之境者。
Ye sukkaṃ na upāsanti, desentiṃ amataṃ padaṃ.
7023那是不可抗拒、纯粹而迅捷的(法),
‘‘Tañca appaṭivānīyaṃ, asecanakamojavaṃ;
7024我想,具慧者饮此水,恰如旅人饮雨云之水。
Pivanti maññe sappaññā, valāhakamivaddhagū.
7025于诸神通我得自在,于天耳界我得自在;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
7026于他心智,大牟尼,我得自在。
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune.
7027我了知宿世住处,天眼已得清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
7028一切诸漏已尽,如今不再有再生。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
7029于义、法、言词与辩才,亦复如是。
‘‘Atthadhammaniruttīsu , paṭibhāne tatheva ca;
7030大雄啊,我的智慧于您座前得以清净。
Ñāṇaṃ mama mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
7031我的烦恼已烧尽……(中略)……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
7032于我,实是善来……(中略)……佛陀的教诫已然奉行。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
7033四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
7034相传,苏咖比丘尼如此宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ sukkā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
苏咖长老尼譬喻·第五
第五诵品
阿毗卢巴难达长老尼譬喻
7038九十一劫前,有一位名为毗婆尸的导师;
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako;
7039具足妙相者出现于世,于一切法而得眼;
Uppajji cārudassano, sabbadhammesu cakkhumā.
7040那时,我于班度马帝城,在一繁荣昌盛的大族中;
‘‘Tadāhaṃ bandhumatiyaṃ, iddhe phīte mahākule;
7041她生来容貌端丽,受人爱敬,为大众所应供养。
Jātā surūpā dayitā, pūjanīyā janassa ca.
7042我前往亲近大雄者,世间导师毗婆尸;
‘‘Upagantvā mahāvīraṃ, vipassiṃ lokanāyakaṃ;
7043听闻正法之后,我便皈依人中导师。
Dhammaṃ suṇitvā saraṇaṃ, upesiṃ naranāyakaṃ.
7044我谨持诸戒,于人中无上士般涅槃时;
‘‘Sīlesu saṃvutā hutvā, nibbute ca naruttame;
7045于舍利塔顶,我供养金伞。
Dhātuthūpassa upari, soṇṇacchattamapūjayiṃ.
7046她慷慨布施、戒行具足,尽其一生,从那里死后;
‘‘Muttacāgā sīlavatī, yāvajīvaṃ tato cutā;
7047舍弃人身之后,我往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpagā ahaṃ.
7048那时,我以十种特质,超越其余天人;
‘‘Tadā dasahi ṭhānehi, adhibhotvāna sesake ;
7049于色、声、香、味、触,
Rūpasaddehi gandhehi, rasehi phusanehi ca.
7050以寿命、容貌、快乐与名声,
‘‘Āyunāpi ca vaṇṇena, sukhena yasasāpi ca;
7051同样,以主权获得之后,我光耀超胜。
Tathevādhipateyyena, adhigayha virocahaṃ.
7052如今,在最后一生中,我生于迦毗罗卫城;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātāhaṃ kapilavhaye;
7053她是差摩咖释迦的女儿,以“南达”之名著称。
Dhītā khemakasakkassa, nandā nāmāti vissutā.
7054我具足美貌,示现端庄之相;
‘‘Abhirūpasampadampi , ahu me kantisūcakaṃ;
7055当我步入青春年华,便以美貌与容颜为饰。
Yadāhaṃ yobbanappattā, rūpalāvaññabhūsitā.
7056那时,释迦族中起了极大的纷争;
‘‘Tadā matthe sakyānaṃ, vivādo sumahā ahu;
7057父亲因此让我出家:‘愿释迦族不致灭亡。’
Pabbājesi tato tāto, mā sakyā vinassiṃsuti.
7058出家之后,我见到了如来,人中最上者;
‘‘Pabbajitvā tathāgataṃ, rūpadessiṃ naruttamaṃ;
7059听闻之后,我并未前往,因我恃貌生骄、自以为是。
Sutvāna nopagacchāmi, mama rūpena gabbitā.
7060教诫之处,我亦不去听闻,只因心中畏惧见佛;
‘‘Ovādampi na gacchāmi, buddhadassanabhīrutā;
7061那时,胜者以方便善巧,将我引导到他的面前。
Tadā jino upāyena, upanetvā sasantikaṃ.
7062这位善巧于道者,以神通示现了三种女身;
‘‘Tissitthiyo nidassesi, iddhiyā maggakovido;
7063如天女般的容颜,从年轻、衰老,终至死亡。
Accharārūpasadisaṃ, taruṇiṃ jaritaṃ mataṃ.
7064见此三女,她对这身躯感到深切厌离,心生离欲;
‘‘Tāyo disvā susaṃviggā, virattāse kaḷevare;
7065我伫立,厌离诸有,那时导师对我说。
Aṭṭhāsiṃ bhavanibbindā, tadā maṃ āha nāyako.
7066难陀,请看此染病、不净、腐臭的聚合;
‘‘‘Āturaṃ asuciṃ pūtiṃ, passa nande samussayaṃ;
7067流溢、滴漏,却为愚者所喜爱。
Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhinanditaṃ.
7068修习不净之心,令心专一、善入等持;
‘‘‘Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;
7069如此即是彼,如彼即是此;
Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ.
7070如是观察此者,日夜无懈怠;
‘‘‘Evametaṃ avekkhantī, rattindivamatanditā;
7071然后,你以自己的智慧,洞悉之后便能度过。
Tato sakāya paññāya, abhinibbijjha vacchasi’.
7072当我对此智慧不放逸,如理而行时,
‘‘Tassā me appamattāya, vicarantiyā yoniso;
7073此身如实,内外悉皆得见。
Yathābhūtaṃ ayaṃ kāyo, diṭṭho santarabāhiro.
7074我便于身厌离,于内离染;
‘‘Atha nibbindahaṃ kāye, ajjhattañca virajjahaṃ;
7075我已不放逸,已离系缚,寂静、已证涅槃。
Appamattā visaṃyuttā, upasantāmhi nibbutā.
7076我于诸神通得自在,于天耳界亦得自在;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
7077大牟尼,我已自在掌握他心智。
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune.
7078我知宿住,天眼已清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
7079一切漏已尽,如今再无后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā , natthi dāni punabbhavo.
7080于义、法、词、辩才,亦复如是,
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
7081大雄,我的智慧在您面前生起。
Ñāṇaṃ mama mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
7082我的烦恼已烧尽……(中略)……我安住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
7083此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
7084四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
7085如是,阿毗卢巴难达比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ abhirūpanandā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
阿毗卢巴难达长老尼譬喻·第六
阿德哈迦尸长老尼譬喻·第七
7088于此贤劫中,梵裔大名称,
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
7089他名为迦叶,依族姓而立,是众说法者中的最胜者。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
7090那时,我出家已,在彼佛的教法中;
‘‘Tadāhaṃ pabbajitvāna, tassa buddhassa sāsane;
7091于巴帝摩卡中防护,亦于五根中防护。
Saṃvutā pātimokkhamhi, indriyesu ca pañcasu.
7092饮食知量,精勤于警寤;
‘‘Mattaññunī ca asane, yuttā jāgariyepi ca;
7093我安住于精勤修习,是漏尽比丘尼。
Vasantī yuttayogāhaṃ, bhikkhuniṃ vigatāsavaṃ.
7094我曾心怀恶意辱骂,当时称她为“妓女”;
‘‘Akkosiṃ duṭṭhacittāhaṃ, gaṇiketi bhaṇiṃ tadā;
7095以此恶业,我在地狱中备受熬煮。
Tena pāpena kammena, nirayamhi apaccisaṃ.
7096“以此余业,我生于妓女之家;”
‘‘Tena kammāvasesena, ajāyiṃ gaṇikākule;
7097在最后的一生中,我屡屡依附他人。
Bahusova parādhīnā, pacchimāya ca jātiyaṃ.
7098我生于迦尸的长者望族,凭藉梵行之威德,
‘‘Kāsīsu seṭṭhikulajā, brahmacārībalenahaṃ;
7099犹如诸天中的天女,我形貌端严殊妙。
Accharā viya devesu, ahosiṃ rūpasampadā.
7100在那王舍城的雄胜之地,见我这如可观瞻之身,
‘‘Disvāna dassanīyaṃ maṃ, giribbajapuruttame;
7101他们以辱骂之力,将我推进了妓女的营生。
Gaṇikatte nivesesuṃ, akkosanabalena me.
7102我听闻了最胜佛陀所宣说的正法,
‘‘Sāhaṃ sutvāna saddhammaṃ, buddhaseṭṭhena desitaṃ;
7103具足往昔的善习,我出家成为无家者。
Pubbavāsanasampannā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
7104为了达上,我前往胜者之处,
‘‘Tadūpasampadatthāya, gacchantī jinasantikaṃ;
7105听闻道路已净除、已安立,我获得使者达上。
Magge dhutte ṭhite sutvā, labhiṃ dūtopasampadaṃ.
7106一切业已尽,福与恶亦复如是;
‘‘Sabbakammaṃ parikkhīṇaṃ, puññaṃ pāpaṃ tatheva ca;
7107已渡越一切轮回,舍离了妓女的身份。
Sabbasaṃsāramuttiṇṇā, gaṇikattañca khepitaṃ.
7108我于神通得自在,于天耳界得自在;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
7109于他心智得自在,大牟尼。
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune.
7110我了知宿住,天眼已得清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
7111诸漏已尽,如今不再受后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
7112于义、法、词、辩才,及彼如是,
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
7113大雄啊,智慧已在您面前于我心中生起。
Ñāṇaṃ mama mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
7114我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
7115确实是善来啊,于我……(中略)……已行佛陀之教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
7116四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
7117如是,阿德哈迦尸比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ aḍḍhakāsi bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
7118阿德哈迦尸长老尼譬喻第七。
Aḍḍhakāsitheriyāpadānaṃ sattamaṃ.
第八 朋尼咖长老尼譬喻
7120毗婆尸佛、尸弃、毗舍婆,
‘‘Vipassino bhagavato, sikhino vessabhussa ca;
7121拘留孙牟尼、拘那含牟尼,
Kakusandhassa munino, koṇāgamanatādino.
7122于迦叶佛陀的教法中出家后,
‘‘Kassapassa ca buddhassa, pabbajitvāna sāsane;
7123戒行具足的比丘尼,善护诸根。
Bhikkhunī sīlasampannā, nipakā saṃvutindriyā.
7124多闻而持法者,善能诘问法与义,
‘‘Bahussutā dhammadharā, dhammatthapaṭipucchikā;
7125善能受持诸法,为闻法者所亲近。
Uggahetā ca dhammānaṃ, sotā payirupāsitā.
7126我曾在众人之中说法,于胜利者的教中;
‘‘Desentī janamajjhehaṃ, ahosiṃ jinasāsane;
7127我因多闻,轻慢了善良者。
Bāhusaccena tenāhaṃ, pesalā atimaññisaṃ.
7128如今,我在这最后有中,住在舍卫城最胜之城;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, sāvatthiyaṃ puruttame;
7129我生于阿那他宾地咖家中,身为陶师的婢女。
Anāthapiṇḍino gehe, jātāhaṃ kumbhadāsiyā.
7130我去取水时,见到一位吉祥的再生族婆罗门,
‘‘Gatā udakahāriyaṃ, sotthiyaṃ dijamaddasaṃ;
7131于水中央见冷水,我如是说:
Sītaṭṭaṃ toyamajjhamhi, taṃ disvā idamabraviṃ.
7132我于冷水中取水,总常浸入水中;
‘‘‘Udahārī ahaṃ sīte, sadā udakamotariṃ;
7133因畏惧尊者们杖罚之怖,为言语过失的恐惧所逼。
Ayyānaṃ daṇḍabhayabhītā, vācādosabhayaṭṭitā .
7134婆罗门,你因畏惧何人,而常常浸入水中?
‘‘‘Kassa brāhmaṇa tvaṃ bhīto, sadā udakamotari;
7135你四肢战栗,深觉寒气刺骨。
Vedhamānehi gattehi, sītaṃ vedayase bhusaṃ’.
7136善女布恩妮咖,你分明知道是我,却又来问我。
‘‘‘Jānantī vata maṃ bhoti, puṇṇike paripucchasi;
7137行善业者,遮止已作之恶。
Karontaṃ kusalaṃ kammaṃ, rundhantaṃ katapāpakaṃ.
7138“无论是长者或年少者,若造作恶业;”
‘‘‘Yo ce vuḍḍho daharo vā, pāpakammaṃ pakubbati;
7139以水灌顶者,便从恶业中解脱。
Dakābhisiñcanā sopi , pāpakammā pamuccati’.
7140「我曾为优多罗宣说与法相应的语句;
‘‘Uttarantassa akkhāsiṃ, dhammatthasaṃhitaṃ padaṃ;
7141他听后心生悚惧,出家而成就阿拉汉。
Tañca sutvā sa saṃviggo , pabbajitvārahā ahu.
7142「她生于奴婢之家,补足那不足的百数;
‘‘Pūrentī ūnakasataṃ, jātā dāsikule yato;
7143于是,他们给我取名“补满”,使我成为自由之人。
Tato puṇṇāti nāmaṃ me, bhujissaṃ maṃ akaṃsu te.
7144征得长者允许后,我便出家,为无家者;
‘‘Seṭṭhiṃ tatonujānetvā , pabbajiṃ anagāriyaṃ;
7145不久,我便证得阿拉汉果。
Na cireneva kālena, arahattamapāpuṇiṃ.
7146我于诸神通得自在,天耳界亦然;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
7147大牟尼,我于他心智得自在。
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune.
7148我知宿住,天眼已清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
7149一切漏已尽,不复有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
7150于义、法、词与辩才,
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
7151我的智慧清净无垢,依最胜佛之教导。
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ, buddhaseṭṭhassa vāhasā.
7152依于修习成就大慧,依于闻法而多闻具足;
‘‘Bhāvanāya mahāpaññā, suteneva sutāvinī;
7153以慢心故生于卑贱之家,然业果确然不会亡失。
Mānena nīcakulajā, na hi kammaṃ vinassati .
7154我的诸般烦恼皆已焚尽……我安住于无漏之中。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
7155“我的到来,确是善来……乃至……已成就佛陀的教诫。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
7156“四无碍解……乃至……已作佛陀之教诫。”
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
7157如是,朋尼咖比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ puṇṇikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
朋尼咖长老尼譬喻第八
9. 安巴帕离长老尼譬喻
7160弗沙,那位大牟尼,是为光焰所触者;
‘‘Yo raṃsiphusitāveḷo, phusso nāma mahāmuni;
7161我曾是他的妹妹,生于刹帝利族。
Tassāhaṃ bhaginī āsiṃ, ajāyiṃ khattiye kule.
7162我以净信心听闻了他的法后,
‘‘Tassa dhammaṃ suṇitvāhaṃ, vippasannena cetasā;
7163我广作布施,祈愿容色圆满。
Mahādānaṃ daditvāna, patthayiṃ rūpasampadaṃ.
7164三十一劫前,世间最上导师——尸弃佛,
‘‘Ekatiṃse ito kappe, sikhī lokagganāyako;
7165世间之光现起,是三界的皈依处、胜利者。
Uppanno lokapajjoto, tilokasaraṇo jino.
7166往昔,在美丽的阿卢那城,有一婆罗门族出身的女子;
‘‘Tadāruṇapure ramme, brāhmaññakulasambhavā;
7167她心生瞋怒,恶语诅咒那位心解脱的比丘尼。
Vimuttacittaṃ kupitā, bhikkhuniṃ abhisāpayiṃ.
7168“你如同行为不端的妓女,染污了胜利者的教法;”
‘‘Vesikāva anācārā, jinasāsanadūsikā;
7169如此辱骂之后,以此恶业,
Evaṃ akkosayitvāna, tena pāpena kammunā.
7170堕入可怖地狱,备受剧苦;
‘‘Dāruṇaṃ nirayaṃ gantvā, mahādukkhasamappitā;
7171从那里命终,转生人间,成为苦行女。
Tato cutā manussesu, upapannā tapassinī.
7172在一万次生命中,我身为妓女;
‘‘Dasajātisahassāni, gaṇikattamakārayiṃ;
7173因此,我便未能从那恶业中解脱,犹如服下了剧毒。
Tamhā pāpā na muccissaṃ, bhutvā duṭṭhavisaṃ yathā.
7174于迦叶胜者的教法中,我将修持梵行;
‘‘Brahmacariyamasevissaṃ , kassape jinasāsane;
7175凭藉那业的果报,我生于三十三天。
Tena kammavipākena, ajāyiṃ tidase pure.
7176“当最后有到来之时,我成为化生者;
‘‘Pacchime bhave sampatte, ahosiṃ opapātikā;
7177我生于芒果树枝之间,因此名为芒果巴利。”
Ambasākhantare jātā, ambapālīti tenahaṃ.
7178于无数众生的环绕中,我出家于胜者的教法;
‘‘Parivutā pāṇakoṭīhi, pabbajiṃ jinasāsane;
7179我已抵达不动之处,是佛陀的亲女。
Pattāhaṃ acalaṃ ṭhānaṃ, dhītā buddhassa orasā.
7180我于诸神通得自在,依耳界的清净;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, sotadhātuvisuddhiyā;
7181大牟尼,我于他心智得自在。
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune.
7182我证知宿住,天眼已清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
7183诸漏已尽,再无后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
7184于义、法、言辞与辩才,
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
7185我的智慧清净无垢,依最胜佛陀之教说。
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ, buddhaseṭṭhassa vāhasā.
7186我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
7187此来于我,确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
7188四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
7189如是,安巴巴离比丘尼确实宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ ambapāli bhikkhunī imā gāthāyo
7190「已说。」
Abhāsitthāti.
安巴巴离长老尼譬喻·第九篇
10. 贝娑罗长老尼譬喻
7193于此贤劫,有梵族亲眷、大名远扬者;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
7194名为迦叶,以迦叶为姓,是诸说法者中最殊胜者,出现于世。
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
7195在殊胜的舍卫城中,我生于近事男家族;
‘‘Sāvatthiyaṃ pure vare, upāsakakule ahaṃ;
7196我出生之后,便得见那位最胜的胜者,并听闻了他的说法。
Pasūtā taṃ jinavaraṃ, disvā sutvā ca desanaṃ.
7197我便皈依那位勇者,作为我的皈依处,并受持了诸戒;
‘‘Taṃ vīraṃ saraṇaṃ gantvā, sīlāni ca samādiyiṃ;
7198曾有一次,那位大雄在大众集会中。
Kadāci so mahāvīro, mahājanasamāgame.
7199人中牛王,宣说了自己的正觉;
‘‘Attano abhisambodhiṃ, pakāsesi narāsabho;
7200于往昔未曾听闻的诸法中,即苦等圣谛中。
Ananussutadhammesu, pubbe dukkhādikesu ca.
7201眼、智、慧与明光,于我生起;
‘‘Cakkhu ñāṇañca paññā ca, vijjāloko ca āsi me;
7202闻此教法,记持于心,我又向诸比丘请问。
Taṃ sutvā uggahetvāna, paripucchiñca bhikkhavo.
7203以此善作之业,与思愿及誓愿,
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
7204舍弃人身,我即往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
7205今于最后有,生于长者大族。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātā seṭṭhimahākule;
7206亲近佛陀与正法,听闻谛相应之法。
Upecca buddhaṃ saddhammaṃ, sutvā saccūpasaṃhitaṃ.
7207出家后不久,便思惟诸谛义。
‘‘Pabbajitvācireneva, saccatthāni vicintayaṃ;
7208断尽一切诸漏,我证得阿拉汉果。
Khepetvā āsave sabbe, arahattamapāpuṇiṃ.
7209于诸神通我得自在,于天耳界亦然;
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
7210于他心智,我得自在,大牟尼。
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune.
7211我证知宿命,天眼已清净;
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
7212诸漏悉尽,不复有后有。
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
7213于义、于法、于言词、于辩才,亦复如是;
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
7214我的智慧清净无垢,源于最胜佛陀的威力。
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ, buddhaseṭṭhassa vāhasā.
7215我的烦恼已烧尽,一切有已断除;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
7216如龙断除系缚,我安住于无漏。
Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavā.
7217我今得于佛所,善来实为有幸;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
7218三明已证,佛陀的教法已成就。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
7219四无碍解,及八解脱;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
7220六神通已亲证,佛陀的教诫已成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
7221如是,贝娑罗比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ pesalā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
贝萨拉长老尼譬喻第十
刹帝利品第四
7224其摄颂曰:
Tassuddānaṃ –
7225刹帝利女、婆罗门女,及青莲施者;
Khattiyā brāhmaṇī ceva, tathā uppaladāyikā;
7226辛嘎喇玛答、苏咖、阿毗卢巴与阿德哈迦尸咖。
Siṅgālamātā sukkā ca, abhirūpā aḍḍhakāsikā.
7227富楼那、安巴巴离,以及贝娑罗——这十位;
Puṇṇā ca ambapālī ca, pesalāti ca tā dasa;
7228此中二百偈颂,另有四十二。
Gāthāyo dvisatānettha, dvicattālīsa cuttari.
7229于是品摄颂:
Atha vagguddānaṃ –
7230须弥陀、一布萨、昆荼喇给西、卡帝亚;
Sumedhā ekūposathā, kuṇḍalakesī khattiyā;
7231一千三百偈颂,合为四十七。
Sahassaṃ tisatā gāthā, sattatālīsa piṇḍitā.
7232连同摄颂,诸智者以种种方式计算;
Saha uddānagāthāhi, gaṇitāyo vibhāvibhi;
7233偈颂共计一千三百五十七。
Sahassaṃ tisataṃ gāthā, sattapaññāsameva cāti.
7234《长老尼譬喻》圆满。
Therikāpadānaṃ samattaṃ.
7235《譬喻》至此圆满。
Apadānapāḷi samattā.