DN 5 · 究罗檀头经
15. 库咖丹达经
5. Kūṭadantasuttaṃ
2卡奴玛德咖婆罗门居士众
Khāṇumatakabrāhmaṇagahapatikā
323如是我闻:有一次,世尊与大约五百位比丘的大僧团一起,在摩揭陀国游化,来到了摩揭陀国一个名叫卡努曼达的婆罗门村庄。那时,世尊就住在卡努曼达村外的安巴拉提卡园。而当时,究罗檀头婆罗门统治着卡努曼达,那里人口兴旺,牧草、水源和粮食都很丰富,那是色尼亚·宾比萨拉王封赐给他的皇家领地、尊贵的婆罗门封地。那时,究罗檀头婆罗门正准备一场盛大的牺牲祭祀。为了这场祭祀,已经有七百头公牛、七百头小公牛、七百头小母牛、七百只山羊和七百只公羊被牵到了祭柱前。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena khāṇumataṃ nāma magadhānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyañño upakkhaṭo hoti. Satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya.
324卡努曼达的婆罗门与居士们听闻了这个消息:‘诸位贤者,那位从释迦族出家的沙门乔达摩,正与大约五百位比丘的大僧团一起在摩揭陀国游化,现在已经到达了卡努曼达,住在村外的安巴拉提卡园。而那位乔达摩大师,有如此美好的名声传扬开来:“这位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御者、人天导师、佛陀、世尊。”他亲自觉悟并实证了这包含天神、魔罗、梵天的世界,以及包括沙门、婆罗门、人天众生在内的世间之后,将它宣说出来。他所教导的法,在开头是善美的、在中间是善美的、在结尾也是善美的,意义与文辞兼备,他说明的是全然圆满、全然清净的梵行。能见到这样的阿拉汉,实在是件好事。’
Assosuṃ kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti . So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.
325于是,卡努曼达的婆罗门与居士们成群结队地从卡努曼达出发,朝着安巴拉提卡园的方向走去。
Atha kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamanti.
326就在那时,究罗檀头婆罗门正在他高楼的上层午休。他看见卡努曼达的婆罗门与居士们成群结队地从卡努曼达出来,朝着安巴拉提卡园的方向走去。看到之后,他叫来守门人,问道:‘守门人啊,这是怎么回事?为什么卡努曼达的婆罗门与居士们都成群结队地从卡努曼达出来,朝着安巴拉提卡园的方向走呢?’
Tena kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo uparipāsāde divāseyyaṃ upagato hoti. Addasā kho kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumatake brāhmaṇagahapatike khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamante. Disvā khattaṃ āmantesi – ‘‘kiṃ nu kho, bho khatte, khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamantī’’ti?
327‘主人,是那位从释迦族出家的沙门乔达摩,他正与大约五百位比丘的大僧团一起在摩揭陀国游化,现在已经到达了卡努曼达,住在村外的安巴拉提卡园。而那位乔达摩大师,有如此美好的名声传扬开来:“这位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御者、人天导师、佛陀、世尊。”这些人就是去拜见那位乔达摩大师的。’
‘‘Atthi kho, bho, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto, khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tamete bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamantī’’ti.
328于是,究罗檀头婆罗门心里想道:‘我曾听说过,沙门乔达摩了知祭祀的三种成就和十六种资具。而我呢,并不懂得这三种祭祀成就和十六种资具。可我又正想要举行一场盛大的祭祀。不如这样,我到沙门乔达摩那里去,向他请教一下这三种祭祀成就和十六种资具吧。’
Atha kho kūṭadantassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘sutaṃ kho pana metaṃ – ‘samaṇo gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātī’ti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaññaṃ yajituṃ. Yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ puccheyya’’nti.
329于是,究罗檀头婆罗门召唤他的侍者卡提,说道:“那么,卡提先生,你去一趟伽奴马达村的婆罗门家主们那里。到了以后,就这么对伽奴马达村的婆罗门家主们说:‘各位先生,究罗檀头婆罗门是这样说的:让诸位大德暂且等候,究罗檀头婆罗门也要前往拜访沙门乔达摩了。’”“好的,先生。”那位卡提侍者答应了究罗檀头婆罗门后,便朝伽奴马达村的婆罗门家主们那里走去。到了之后,就对伽奴马达村的婆罗门家主们如此说道:“各位先生,究罗檀头婆罗门是这样说的:让诸位大德暂且等候,究罗檀头婆罗门也要前往拜访沙门乔达摩了。”
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo khattaṃ āmantesi – ‘‘tena hi, bho khatte, yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike evaṃ vadehi – ‘kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha – ‘‘āgamentu kira bhavanto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho so khattā kūṭadantassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike etadavoca – ‘‘kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha – ‘āgamentu kira bhonto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti.
10库咖丹达功德论
Kūṭadantaguṇakathā
330而那时,有好几百个婆罗门正住在伽奴马达村,他们是为了来参加究罗檀头婆罗门的大祭祀。那些婆罗门听说了“听说究罗檀头婆罗门要去拜访沙门乔达摩”这个消息。于是,这些婆罗门就一起去见究罗檀头婆罗门。
Tena kho pana samayena anekāni brāhmaṇasatāni khāṇumate paṭivasanti – ‘‘kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyaññaṃ anubhavissāmā’’ti. Assosuṃ kho te brāhmaṇā – ‘‘kūṭadanto kira brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti. Atha kho te brāhmaṇā yena kūṭadanto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu.
331到了之后,他们问究罗檀头婆罗门:“究罗檀头大德,听说您真的要去拜访沙门乔达摩吗?”“是的,各位先生,我心里是这么想的:‘我也要去拜访沙门乔达摩。’”
Upasaṅkamitvā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘saccaṃ kira bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti? ‘‘Evaṃ kho me, bho, hoti – ‘ahampi samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmī’’’ti.
13“究罗檀头大德,您不要去拜访沙门乔达摩。您不适合去拜访沙门乔达摩。如果究罗檀头大德您去拜访了沙门乔达摩,您的名望就会衰减,沙门乔达摩的名望反而会增长。就因为这一点——如果您的名望衰减而沙门乔达摩的名望增长——您就不适合去拜访沙门乔达摩。反倒是沙门乔达摩,才适合来拜访您。
‘‘Mā bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkami. Na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Sace bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissati, bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati. Yampi bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .
14“因为,究罗檀头大德您,从父母双方血统来说,都是出身高贵的人,往上追溯到七代先祖,血统都纯净无染,在出身门第上无可挑剔、毫无瑕疵。就因为您从父母双方血统高贵,往上七代先祖都纯净无染,在出身门第上无可挑剔、毫无瑕疵这一点,您就不适合去拜访沙门乔达摩。反倒是沙门乔达摩,才适合来拜访您。
‘‘Bhavañhi kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi bhavaṃ kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.
15“因为,究罗檀头大德您,是富人、大富豪、家财万贯,拥有大量财物和资源,坐拥无数的金银财宝……(中略)……”
‘‘Bhavañhi kūṭadanto aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtavittūpakaraṇo pahūtajātarūparajato…pe…
16阁下究罗檀头,是一位精通经典、掌握咒语、通达三部吠陀、并通晓词汇解析、仪轨学问、语法分析,以及作为第五项的历史传说,且擅长辞章文法,在世间学问和大人相学方面也毫不逊色……
‘‘Bhavañhi kūṭadanto ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo…pe…
17阁下究罗檀头,相貌端正、令人悦目、仪态庄严,成就了最为殊胜的容色光彩,具有梵天的肤色、梵天的威仪,身形相貌毫无瑕疵,令人瞻仰……
‘‘Bhavañhi kūṭadanto abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya…pe…
18阁下究罗檀头,持戒精严,德行高深,成就了高尚的戒行……
‘‘Bhavañhi kūṭadanto sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato…pe…
19阁下究罗檀头,言语和善,谈吐优雅,具备城市文明人的说话方式,清晰流畅、毫无晦涩,能够完美地阐明义理……
‘‘Bhavañhi kūṭadanto kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…
20阁下究罗檀头,是众多老师的老师,正教导着三百位青年学生念诵咒语。而许多来自各个方向、各个国土的青年,也都为了学习咒语,渴望掌握真言,而来到究罗檀头尊者的座前……
‘‘Bhavañhi kūṭadanto bahūnaṃ ācariyapācariyo tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti, bahū kho pana nānādisā nānājanapadā māṇavakā āgacchanti bhoto kūṭadantassa santike mantatthikā mante adhiyitukāmā…pe…
21阁下究罗檀头,已经衰老、年迈、高龄,岁月已晚,到了人生的暮年。而沙门乔达摩,年纪尚轻,出家日短……
‘‘Bhavañhi kūṭadanto jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto. Samaṇo gotamo taruṇo ceva taruṇapabbajito ca…pe…
22究罗檀头婆罗门大人可是受到摩揭陀国色尼亚·宾比萨拉王尊敬、重视、尊重、敬奉和供养的……
‘‘Bhavañhi kūṭadanto rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
23究罗檀头婆罗门大人可是受到破罗奢萨提婆罗门尊敬、重视、尊重、敬奉和供养的……
‘‘Bhavañhi kūṭadanto brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
24究罗檀头婆罗门大人住在伽奴马达,那里人口众多,柴草丰茂,水源充足,五谷丰登,是国王的领地,由摩揭陀国色尼亚·宾比萨拉王所赐,属于王室馈赠的梵天净财。单凭这一点——究罗檀头大人住在伽奴马达这样一个富饶的、国王钦准的王家领地——就应该是乔达摩沙门来拜见究罗檀头大人,而不是究罗檀头大人去拜见他。
‘‘Bhavañhi kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Yampi bhavaṃ kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ, raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamitu’’nti.
25佛功德论
Buddhaguṇakathā
332听了这话,究罗檀头婆罗门便对这些婆罗门说:
Evaṃ vutte kūṭadanto brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca –
27“那么,诸位,请也听我说说,为什么恰恰是我们应该去拜见那位乔达摩大人,而决不应是那位乔达摩大人来拜见我们。诸位,乔达摩沙门从父母双方都是纯正血统,家世清白,向上追溯七代,从未因出身而受过任何非议与指责。单凭这一点——乔达摩沙门有这样无可挑剔的出身——就应该是我们去拜见他,而不是他来拜见我们。
‘‘Tena hi, bho, mamapi suṇātha, yathā mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ, na tveva arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo khalu, bho, gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi, bho, samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.
28“诸位,乔达摩沙门舍弃了庞大的亲族,出家为无家者……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo mahantaṃ ñātisaṅghaṃ ohāya pabbajito…pe…
29各位,沙门乔达摩确实放弃了堆积如山的金银财宝,不论是在地下埋着的还是天上挂着的,出家修行了……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ ohāya pabbajito bhūmigatañca vehāsaṭṭhaṃ ca…pe…
30各位,沙门乔达摩确实年纪轻轻,还是个青年,一头乌黑亮丽的头发,正处在风华正茂的人生黄金期,就从在家生活中出离,加入了无家的修行行列……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…
31各位,沙门乔达摩确实是在他父母双亲万般不愿,泪流满面地哭泣时,剃除了须发,披上了袈裟,从在家生活中出离,加入了无家的修行行列……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…
32各位,沙门乔达摩确实长相庄严,令人赏心悦目,让人心生欢喜,他拥有最殊胜的端庄相貌,仪态如同梵天,气质如同梵天,外表毫无瑕疵,令人百看不厌……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya …pe…
33各位,沙门乔达摩确实有戒德,他有圣洁的戒行,有良善的戒德,具足了良善的品德……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalasīlena samannāgato…pe…
34各位,沙门乔达摩确实言语和善,措辞优雅,他具备不失大雅、清晰流畅、能准确表达意义的文雅言辞……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…
35朋友们,那位沙门乔达摩,是许多人的师长,乃至师长的师长……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo bahūnaṃ ācariyapācariyo…pe…
36朋友们,那位沙门乔达摩,彻底没有了感官欲望,远离了一切浮躁……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo…pe…
37朋友们,那位沙门乔达摩,是主张行为有善恶果报的,是认为所作所为都有意义的,他把清净的德行放在首位,为大众谋求最上的利益……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya…pe…
38朋友们,那位沙门乔达摩,是从高贵的家族出家的,是从血统纯正的刹帝利家族出家的……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnakhattiyakulā…pe…
39朋友们,那位沙门乔达摩,是从富有的家族出家的,是从大富大贵、拥有巨大财富的家族出家的……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā…pe…
40朋友们,远方国土、其它地区的很多人都特地赶来,向那位沙门乔达摩提出问题……
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ tiroraṭṭhā tirojanapadā pañhaṃ pucchituṃ āgacchanti…pe…
41各位,沙门乔达摩有成千上万的天神都把生命托付给了他,皈依了他……
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṃ gatāni…pe…
42各位,沙门乔达摩有这样美好的名声流传开来:‘那位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。’……
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ ti…pe…
43各位,沙门乔达摩具备了三十二种大人相……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato…pe…
44各位,沙门乔达摩是欢迎来客、和善亲切、面带微笑、言语直爽、主动与人说话的人……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo ehisvāgatavādī sakhilo sammodako abbhākuṭiko uttānamukho pubbabhāsī…pe…
45各位,沙门乔达摩受到四众弟子的尊敬、重视、尊崇、供养、礼敬……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo catunnaṃ parisānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
46各位,很多天神和人类都对沙门乔达摩生起了深刻的净信……
‘‘Samaṇe khalu, bho, gotame bahū devā ca manussā ca abhippasannā…pe…
47‘朋友们,沙门乔达摩无论住在哪个村庄或城镇,那里就没有非人伤害人类……’
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati na tasmiṃ gāme vā nigame vā amanussā manusse viheṭhenti…pe…
48‘朋友们,沙门乔达摩有自己的僧团、有随众,是众人之师,被公认为各派宗师的顶尖人物。要知道,那些沙门婆罗门的名望,是以这样或那样的方式获得的,但沙门乔达摩的名望可不是那样得来的。沙门乔达摩的名望,是通过无上的明行圆满而获得的……’
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo saṅghī gaṇī gaṇācariyo puthutitthakarānaṃ aggamakkhāyati, yathā kho pana, bho, etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ yathā vā tathā vā yaso samudāgacchati, na hevaṃ samaṇassa gotamassa yaso samudāgato. Atha kho anuttarāya vijjācaraṇasampadāya samaṇassa gotamassa yaso samudāgato…pe…
49‘朋友们,摩揭陀国的色尼亚·宾比萨拉王,带着他的儿子们、妻子们、随从们和大臣们,以生命为依靠,归依了沙门乔达摩……’
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…
50‘朋友们,拘萨罗国的巴谢那地王,带着他的儿子们、妻子们、随从们和大臣们,以生命为依靠,归依了沙门乔达摩……’
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā pasenadi kosalo saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…
51‘朋友们,薄拘罗娑提婆罗门,带着他的儿子们、妻子们、随从们和大臣们,以生命为依靠,归依了沙门乔达摩……’
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ brāhmaṇo pokkharasāti saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…
52‘朋友们,沙门乔达摩受到摩揭陀国色尼亚·宾比萨拉王的恭敬、尊重、礼敬、供养、敬奉……’
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
53各位,沙门乔达摩受到高沙喇国的巴谢那地王的尊敬、敬重、推崇、礼敬、恭奉……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
54各位,沙门乔达摩受到玻科拉沙提婆罗门的尊敬、敬重、推崇、礼敬、恭奉……
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
55各位,沙门乔达摩来到了伽奴马达,正住在庵婆园。各位,凡有沙门或婆罗门来到我们的村落领地,他们就是我们的客人。而客人,正是我们应该尊敬、敬重、推崇、礼敬、恭奉的对象。各位,既然沙门乔达摩来到了伽奴马达,住在庵婆园,沙门乔达摩就是我们的客人。客人,正是我们应该尊敬、敬重、推崇、礼敬、恭奉的对象。仅凭这一点,那位乔达摩尊者就不该来拜见我们。相反,我们才应该去拜见那位乔达摩尊者。各位,我对那位乔达摩尊者的功德,所了解的只有这么多,但那位乔达摩尊者的功德绝不仅止于此,他的功德是无量的。”
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Ye kho pana, bho, keci samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṃ gāmakhettaṃ āgacchanti, atithī no te honti. Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā apacetabbā. Yampi, bho, samaṇo gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ, atithimhākaṃ samaṇo gotamo. Atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo apacetabbo. Imināpaṅgena nārahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Ettake kho ahaṃ, bho, tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi, no ca kho so bhavaṃ gotamo ettakavaṇṇo. Aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṃ gotamo’’ti.
333听了这话,那些婆罗门对究罗檀头婆罗门说:“根据究罗檀头尊者您所描述的沙门乔达摩的功德,即使那位乔达摩尊者住在一百由旬之外,一位有信心的善男子也完全应该前去拜见,哪怕要背着粮食口袋去呢。” 究罗檀头婆罗门说:“那么,各位,我们大家就一起去拜见沙门乔达摩吧。”
Evaṃ vutte, te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘yathā kho bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa vaṇṇe bhāsati, ito cepi so bhavaṃ gotamo yojanasate viharati, alameva saddhena kulaputtena dassanāya upasaṅkamituṃ api puṭosenā’’ti. ‘‘Tena hi, bho, sabbeva mayaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’’ti.
57大胜王祭祀论
Mahāvijitarājayaññakathā
334于是,究罗檀头婆罗门与一大群婆罗门一起,前往庵婆园拜见世尊。到了之后,与世尊互相问候致意。彼此友善、值得回味的寒暄过后,便坐在一边。伽奴马达的婆罗门和居士们,一部分人顶礼世尊后,坐在一边;一部分人与世尊互相问候,友善、值得回味的寒暄过后,坐在一边;一部分人向世尊合掌致意后,坐在一边;一部分人报上自己的名字和族姓后,坐在一边;还有一部分人则默不作声地坐在一边。
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ yena ambalaṭṭhikā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi . Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Khāṇumatakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
335坐在一边的究罗檀头婆罗门对世尊这样说:“乔达摩尊者,我听说过,‘沙门乔达摩了知三种成就的祭祀和十六项资具’。但是,我并不懂得什么是三种成就的祭祀和十六项资具。而我又想举行一场大祭祀。恳请乔达摩尊者为我开示什么是三种成就的祭祀和十六项资具,那真是太好了。”
Ekamantaṃ nisinno kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama – ‘samaṇo gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātī’ti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaññaṃ yajituṃ. Sādhu me bhavaṃ gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ desetū’’ti.
336「既然这样,婆罗门,你仔细听,要好好放在心上,我要说了。」「好的,尊者。」究罗檀头婆罗门回答世尊。世尊便说道:「很久以前,婆罗门,有一位名叫大胜的国王,他很富有,拥有巨大的财富,广大的产业,大量的金银,数不清的物资,充足的谷物钱财,国库和粮仓都装得满满当当。那时,婆罗门,大胜王独自闲居静处时,心里生起了这样的念头:『我确实已经获得了广大的人间财富,征服统治了这片辽阔的大地。我为何不举办一场盛大的祭祀呢?这定能为我带来长久的利益与安乐。』」
‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi sādhukaṃ manasikarohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa , rājā mahāvijito nāma ahosi aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Atha kho, brāhmaṇa, rañño mahāvijitassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā, mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi , yaṃnūnāhaṃ mahāyaññaṃ yajeyyaṃ, yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti.
337「于是,婆罗门,大胜王召见他的国师婆罗门,告诉他说:『婆罗门,我独自闲居静处时,心里生起了这样的念头:我确实已经获得了广大的人间财富,征服统治了这片辽阔的大地。我为何不举办一场盛大的祭祀呢?这定能为我带来长久的利益与安乐。婆罗门,我想要举办一场盛大的祭祀。请尊者您指导我,如何做才能为我带来长久的利益与安乐。』」
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca – ‘idha mayhaṃ, brāhmaṇa, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā , mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi. Yaṃnūnāhaṃ mahāyaññaṃ yajeyyaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. Icchāmahaṃ, brāhmaṇa, mahāyaññaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’’ti.
338「听了这话,婆罗门,国师婆罗门便对大胜王说:『大王您的国土现在还有盗贼,有压迫。乡村遭到劫掠,市镇遭到劫掠,都城遭到劫掠,路上有拦路抢劫的事发生,这些情况都看得到。如果大王在这样一个还有盗贼、有压迫的国土上强行征税,那大王您就没有尽到自己的责任。大王您或许会这样想:「我要把这些盗贼祸患,用杀、用关、用没收财产、用责骂、用驱逐出境的方式来彻底清除掉。」但是,这样是不能真正根除盗贼祸患的。那些侥幸逃脱、剩下的人,日后还会回来祸害大王的国土。然而,依靠下面这个办法,倒可以正确地根除这些盗贼祸患。那么,大王,请这样做:在您的国土上,那些致力于农耕畜牧的人,大王您就给他们种子和粮食做资助。那些致力于经商贸易的人,大王您就给他们提供本钱。那些致力于担任公职的人,大王您就给他们发放薪俸饭食。这样,那些人就会专心从事各自的职业,不会去祸害大王的国土了,而且大王的税收收入也会大大增加。国土得以安泰稳定,没有盗贼,没有压迫。人民将会欢欣喜悦,抱着孩子在膝上逗弄,可以说,他们都可以敞着门安心生活了。』」 「『好的,尊者!』婆罗门,大胜王听从了国师婆罗门的建议。对于那些在他国土上致力于农耕畜牧的人,大胜王给了他们种子和粮食做资助。对于那些致力于经商贸易的人,大胜王给了他们本钱。对于那些致力于担任公职的人,大胜王给他们订定了薪俸饭食。那些人就专心从事各自的职业,不再去祸害大王的国土,大王的税收收入也大大增加了。国土安泰稳定,没有盗贼,没有压迫,人民欢欣喜悦,抱着孩子在膝上逗弄,可以说,他们都敞着门安心生活了。于是,婆罗门,大胜王召见国师婆罗门,对他说:『尊者,我的盗贼祸患已经根除了,依靠尊者的办法,我的税收也大大增加。国土安泰稳定,没有盗贼,没有压迫,人民欢欣喜悦,抱着孩子在膝上逗弄,可以说,他们都敞着门安心生活了。婆罗门,我想要举办一场盛大的祭祀。请尊者您指导我,如何做才能为我带来长久的利益与安乐。』」
‘‘Evaṃ vutte, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rājānaṃ mahāvijitaṃ etadavoca – ‘bhoto kho rañño janapado sakaṇṭako sauppīḷo, gāmaghātāpi dissanti, nigamaghātāpi dissanti, nagaraghātāpi dissanti , panthaduhanāpi dissanti. Bhavaṃ kho pana rājā evaṃ sakaṇṭake janapade sauppīḷe balimuddhareyya, akiccakārī assa tena bhavaṃ rājā. Siyā kho pana bhoto rañño evamassa – ‘‘ahametaṃ dassukhīlaṃ vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā samūhanissāmī’’ti, na kho panetassa dassukhīlassa evaṃ sammā samugghāto hoti. Ye te hatāvasesakā bhavissanti, te pacchā rañño janapadaṃ viheṭhessanti. Api ca kho idaṃ saṃvidhānaṃ āgamma evametassa dassukhīlassa sammā samugghāto hoti. Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rañño janapade ussahanti kasigorakkhe, tesaṃ bhavaṃ rājā bījabhattaṃ anuppadetu. Ye bhoto rañño janapade ussahanti vāṇijjāya, tesaṃ bhavaṃ rājā pābhataṃ anuppadetu. Ye bhoto rañño janapade ussahanti rājaporise, tesaṃ bhavaṃ rājā bhattavetanaṃ pakappetu. Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṃ na viheṭhessanti; mahā ca rañño rāsiko bhavissati. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā. Manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe viharissantī’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rañño janapade ussahiṃsu kasigorakkhe, tesaṃ rājā mahāvijito bījabhattaṃ anuppadāsi. Ye ca rañño janapade ussahiṃsu vāṇijjāya, tesaṃ rājā mahāvijito pābhataṃ anuppadāsi. Ye ca rañño janapade ussahiṃsu rājaporise, tesaṃ rājā mahāvijito bhattavetanaṃ pakappesi. Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṃ na viheṭhiṃsu, mahā ca rañño rāsiko ahosi. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe vihariṃsu. Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca – ‘samūhato kho me bhoto dassukhīlo, bhoto saṃvidhānaṃ āgamma mahā ca me rāsiko. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe viharanti. Icchāmahaṃ brāhmaṇa mahāyaññaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti.
63四资具
Catuparikkhāraṃ
339「『那么,大王,请您就这样做:在您的国土上,那些附属的刹帝利,无论是在城里的还是在乡下的,请大王您传令给他们:「各位,我想要举办一场盛大的祭祀,请各位允许我,这定能为我带来长久的利益与安乐。」在您的国土上,那些大臣、侍从,无论是在城里的还是在乡下的……那些大富有的婆罗门,无论是在城里的还是在乡下的……那些富有的居士,无论是在城里的还是在乡下的,请大王您传令给他们:「各位,我想要举办一场盛大的祭祀,请各位允许我,这定能为我带来长久的利益与安乐。」』」 「『好的,尊者!』婆罗门,大胜王听从了国师婆罗门的建议。对于那些在他国土上附属的刹帝利,无论是在城里的还是在乡下的,大胜王传令给他们说:『各位,我想要举办一场盛大的祭祀,请各位允许我,这定能为我带来长久的利益与安乐。』他们回答说:『请大王举办祭祀吧,大王,这正是祭祀的时机啊。』对于那些大臣、侍从,无论是在城里的还是在乡下的……那些大富有的婆罗门,无论是在城里的还是在乡下的……那些富有的居士,无论是在城里的还是在乡下的,大胜王传令给他们说:『各位,我想要举办一场盛大的祭祀。请各位允许我,这定能为我带来长久的利益与安乐。』他们回答说:『请大王举办祭祀吧,大王,这正是祭祀的时机啊。』就这样,这四种表示同意的群体,便成为了这场祭祀本身的资具。」
‘‘Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rañño janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca te bhavaṃ rājā āmantayataṃ – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. Ye bhoto rañño janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te bhavaṃ rājā āmantayataṃ – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rañño janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘Yajataṃ bhavaṃ rājā yaññaṃ, yaññakālo mahārājā’ti. Ye rañño janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi – ‘icchāmahaṃ, bho , mahāyaññaṃ yajituṃ. Anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. ‘Yajataṃ bhavaṃ rājā yaññaṃ, yaññakālo mahārājā’ti. Itime cattāro anumatipakkhā tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.
65八资具
Aṭṭha parikkhārā
340「大胜王具足八种德行:他母系和父系的血统都很纯正,连续往上七代祖父辈,家世清白,没有被人用出身问题指责或轻视过;他相貌英俊,悦目可亲,十分庄严,具有最上等的容貌仪表,有着大梵天般的肤色,大梵天般的威仪,他的外观没有任何可挑剔之处;他富有,拥有巨大的财富,广大的产业,大量的金银,数不清的物资,充足的谷物钱财,国库和粮仓都装得满满当当;他力强,拥有训练有素、听从号令的四部军队,单凭声势威名就能镇伏敌人;他有信心,是一位施与者、布施之主,家门永远为沙门、婆罗门、贫穷潦倒者、流浪者、乞讨者敞开,如同公共水井一般,广行福德;他博学,对于各种所闻的教说,都能了知那些话语的意义,知道『这话是这个意思,那话是那个意思』;他有智慧,聪敏、明达、敏锐,有足够的能力去思维过去、未来、现在的事务。大胜王便是具足这八种德行。因此,这八种德行,也就成为了这场祭祀本身的资具。」
‘‘Rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya; aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro; balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati maññe paccatthike yasasā; saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puññāni karoti; bahussuto tassa tassa sutajātassa, tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho ayaṃ imassa bhāsitassa attho’ti; paṇḍito, viyatto, medhāvī, paṭibalo, atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Rājā mahāvijito imehi aṭṭhahaṅgehi samannāgato. Iti imānipi aṭṭhaṅgāni tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.
67四资具
Catuparikkhāraṃ
341「国师婆罗门具足四种德行:他母系和父系的血统都很纯正,连续往上七代祖父辈,家世清白,没有被人用出身问题指责或轻视过;他是精通经典、持守传承的人,是三部吠陀的专家,连同它们的词汇注解、祭祀仪轨、语音学、词源学,以及作为第五部分的古史传说,他既精通读诵也精通语法,在顺世论和大人相等方面也无一不通;他持戒,具有成熟完善的戒行,安住于这样的戒行中;他有智慧,聪敏、明达、敏锐,在那些参与祭祀的人中,他是第一个或第二个握住勺子的。国师婆罗门便是具足这四种德行。因此,这四种德行,也就成为了这场祭祀本身的资具。」
‘‘Purohito brāhmaṇo catuhaṅgehi samannāgato. Ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo; sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato; paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Purohito brāhmaṇo imehi catūhaṅgehi samannāgato. Iti imāni cattāri aṅgāni tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.
69三种
Tisso vidhā
342“婆罗门,那时,国师婆罗门在大胜王举行大祭祀之前,先教给了他三种避免后悔的道理。‘尊贵的大王,当您想要举行大祭祀时,可能会有这样的追悔:“唉,我这一大笔财富就要流失了!”——尊贵的大王,您不该生起这样的追悔。尊贵的大王,在您正举行大祭祀时,可能会有这样的追悔:“唉,我这一大笔财富正在流失!”——尊贵的大王,您不该生起这样的追悔。尊贵的大王,在您举行完大祭祀之后,可能会有这样的追悔:“唉,我那一大笔财富已经流失了!”——尊贵的大王,您不该生起这样的追悔。’婆罗门,这就是国师婆罗门在大胜王举行大祭祀之前,先教给他的三种避免后悔的道理。”
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā tisso vidhā desesi. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yiṭṭhukāmassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigacchissatī’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigacchatī’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yiṭṭhassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigato’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo’’ti. Imā kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā tisso vidhā desesi.
71十行相
Dasa ākārā
343“婆罗门,接着,国师婆罗门在大胜王举行大祭祀之前,用十种方式消除了他对于受供者的追悔。‘尊贵的大王,来参加您祭祀的,会有杀生的人,也会有戒除杀生的人。对于那些杀生的人,就随他们去吧;而对于那些戒除杀生的人,就请您为了他们而祭祀,为了他们而欣然,为了他们而喜悦,让内心因他们而净信吧。尊贵的大王,来参加您祭祀的,会有不与取的人,也会有戒除不与取的人……会有在欲乐上邪行的人,也会有戒除欲乐邪行的人……会有说妄语的人,也会有戒除妄语的人……会有说离间语的人,也会有戒除离间语的人……会有说粗恶语的人,也会有戒除粗恶语的人……会有说绮语的人,也会有戒除绮语的人……会有贪婪的人,也会有不贪婪的人……会有心怀嗔恚的人,也会有心无嗔恚的人……会有持邪见的人,也会有持正见的人。对于那些持邪见的人,就随他们去吧;而对于那些持正见的人,就请您为了他们而祭祀,为了他们而欣然,为了他们而喜悦,让内心因他们而净信吧。’婆罗门,国师婆罗门就是在大胜王举行大祭祀之前,用这十种方式消除了他对于受供者的追悔。”
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi. ‘Āgamissanti kho bhoto yaññaṃ pāṇātipātinopi pāṇātipātā paṭiviratāpi. Ye tattha pāṇātipātino, tesaññeva tena. Ye tattha pāṇātipātā paṭiviratā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu. Āgamissanti kho bhoto yaññaṃ adinnādāyinopi adinnādānā paṭiviratāpi…pe… kāmesu micchācārinopi kāmesumicchācārā paṭiviratāpi… musāvādinopi musāvādā paṭiviratāpi… pisuṇavācinopi pisuṇāya vācāya paṭiviratāpi… pharusavācinopi pharusāya vācāya paṭiviratāpi… samphappalāpinopi samphappalāpā paṭiviratāpi … abhijjhālunopi anabhijjhālunopi… byāpannacittāpi abyāpannacittāpi… micchādiṭṭhikāpi sammādiṭṭhikāpi…. Ye tattha micchādiṭṭhikā, tesaññeva tena. Ye tattha sammādiṭṭhikā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetū’ti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi.
73十六行相
Soḷasa ākārā
344“婆罗门,接着,在那位大胜王正举行大祭祀时,国师婆罗门用十六种方式教导、激励、策励、鼓舞他的心。‘尊贵的大王,您正举行大祭祀,或许会有人这样说:“大胜王确实在举行大祭祀,但那些身为他随从的、住在城中和乡村的王族成员并没有被邀请。然而,大王您却举行了这样的大祭祀。”——如果有人这样议论大王您,这在法理上也是站不住脚的。因为尊贵的国王您,确实邀请了那些身为随从的、住在城中和乡村的王族成员。就此而言,也让尊者大王您知道:请您祭祀吧,请您欣然吧,请您喜悦吧,让内心就此净信吧。’
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa mahāyaññaṃ yajamānassa soḷasahākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti . Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raññā āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca . Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
75“‘尊贵的大王,您正举行大祭祀,或许会有人这样说:“大胜王确实在举行大祭祀,但那些身为他随从的、住在城中和乡村的大臣与朝臣并没有被邀请……那些住在城中和乡村的富豪婆罗门并没有被邀请……那些住在城中和乡村的富裕居士并没有被邀请。然而,大王您却举行了这样的大祭祀。”——如果有人这样议论大王您,这在法理上也是站不住脚的。因为尊贵的国王您,确实邀请了那些住在城中和乡村的富裕居士。就此而言,也让尊者大王您知道:请您祭祀吧,请您欣然吧,请您喜悦吧,让内心就此净信吧。’
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raññā āmantitā gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
76“‘尊贵的大王,您正举行大祭祀,或许会有人这样说:“大胜王确实在举行大祭祀,但他并非父母双方家世清净、血统纯正,上溯七代祖先从未被质疑或非议过出身的人。然而,大王您却举行了这样的大祭祀。”——如果有人这样议论大王您,这在法理上也是站不住脚的。因为尊贵的国王您,确实是父母双方家世清净、血统纯正,上溯七代祖先从未被质疑或非议过出身的人。就此而言,也让尊者大王您知道:请您祭祀吧,请您欣然吧,请您喜悦吧,让内心就此净信吧。’
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
77“‘尊贵的大王,您正举行大祭祀,或许会有人这样说:“大胜王确实在举行大祭祀,但他并非相貌端严、令人悦目、仪态庄重、具备最上等的容貌光彩,仿佛梵天之貌、梵天之姿,令人目不暂舍……他并非富有、拥有巨大的财富和产业,金、银的储备极为充裕,物资与日用品极为充裕,金钱与谷物极为充裕,国库和粮仓都已装满……他并非强大有力,不拥有一支训练有素、听从教令的四兵军队,不足以靠威名摧伏敌人……他并非有净信、乐于布施的施主,大门不关,像一座公共饮水亭那样向沙门、婆罗门、穷困者、流浪者、乞丐广行布施,造作种种福德……他并非博学多闻,于种种经教无不精通……对于那句所说的道理,他并不知晓‘这是此句的含义,这是此句的含义’……他并非贤明、干练、有智慧、有能力思惟过去、未来和现在的事理。然而,大王您却举行了这样的大祭祀。”——如果有人这样议论大王您,这在法理上也是站不住脚的。因为尊贵的国王您,确实是贤明、干练、有智慧、有能力思惟过去、未来和现在的事理的人。就此而言,也让尊者大王您知道:请您祭祀吧,请您欣然吧,请您喜悦吧,让内心就此净信吧。’”
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati no ca kho abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya…pe… no ca kho aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro…pe… no ca kho balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati maññe paccatthike yasasā…pe… no ca kho saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puññāni karoti…pe… no ca kho bahussuto tassa tassa sutajātassa…pe… no ca kho tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ‘‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’’ti…pe… no ca kho paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti . Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu , yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
78“大王在举行大祭祀时,可能会出现这样的议论者:‘大胜王确实在举行大祭祀,可是他的国师婆罗门,从父母双方来说都不是血统纯正、家世清白的,往上七代祖先都没有被指责或非难过出身。在这种情况下,大王却举行这样的大祭祀。’ 然而,大王,这样的议论在法上是说不通的。因为事实上,大王的国师婆罗门就是从父母双方都是血统纯正、家世清白的,往上七代祖先都没有被指责或非难过出身。大王,请相信这一点,尽管举行祭祀吧,尽情安排吧,感到欢喜吧,内心就保持安稳和自信吧。”
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rañño purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
79“大王在举行大祭祀时,可能会出现这样的议论者:‘大胜王确实在举行大祭祀,可是他的国师婆罗门并不通晓经文咒语,不精通三部吠陀,连同词汇、仪轨、音韵、词源和作为第五部的历史传说,不是经文的熟悉者和语法家,在顺世论和大丈夫相方面也不欠缺……(中略)……也不是戒行圆满、戒德成熟、具备成熟戒行的人……(中略)……也不是那种在主持祭祀时,能第一个或第二个接过供养勺的智者、精干、敏锐之人。在这种情况下,大王却举行这样的大祭祀。’ 然而,大王,这样的议论在法上是说不通的。因为事实上,大王的国师婆罗门就是那种在主持祭祀时,能第一个或第二个接过供养勺的智者、精干、敏锐之人。大王,请相信这一点,尽管举行祭祀吧,尽情安排吧,感到欢喜吧,内心就保持安稳和自信吧。” 究罗檀头,就是通过这十六种方式,国师婆罗门对正在举行大祭祀的大胜王进行了开示、劝勉、鼓舞和令其欢喜。”
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo…pe… no ca khvassa purohito brāhmaṇo sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato…pe… no ca khvassa purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rañño purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetūti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa mahāyaññaṃ yajamānassa soḷasahi ākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.
345“究罗檀头,在那一场祭祀中,没有牛被杀害,没有羊被杀害,没有鸡猪被杀害,也没有各种动物遭到杀害;没有树木为了做祭祀柱子而被砍伐,没有吉祥草为了铺祭祀场地而被割取。那些被称为‘奴仆’、‘工人’或‘劳工’的人,他们不是在棍棒威逼下,不是在恐惧胁迫下,不是流着眼泪、哭丧着脸去做准备的。而是谁愿意做,就去做;谁不愿意,就不做。他们想做多少,就做多少;不想做的,就不做。这场祭祀最终是以酥油、油、生酥、酪、蜜和糖浆来完成的。”
‘‘Tasmiṃ kho, brāhmaṇa, yaññe neva gāvo haññiṃsu, na ajeḷakā haññiṃsu, na kukkuṭasūkarā haññiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya . Yepissa ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu, na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yañño niṭṭhānamagamāsi.
346“接着,究罗檀头,不论是住在城里的还是住在乡下的,跟随国王的刹帝利们;不论是住在城里的还是住在乡下的,大臣和侍从们;不论是住在城里的还是住在乡下的,家财丰厚的婆罗门们;不论是住在城里的还是住在乡下的,拥有大量财富的长者们,都各自带着大量的财物,来到大胜王面前,这样说:‘陛下,这是我们专门为您带来的大量财物,请您收下吧。’ 大胜王回答:‘诸位,不用了。我也有通过合法税收积累的大量财物。这些财物你们留着吧,再从这里面多拿些回去。’ 他们被国王拒绝后,退到一边,这样想道:‘我们把这些财物再带回自己家去,这不太妥当。大胜王正在举行大祭祀,我们不如就跟着他一起布施供养吧。’”
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca, brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca, gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāya rājānaṃ mahāvijitaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘idaṃ, deva, pahūtaṃ sāpateyyaṃ devaññeva uddissābhataṃ, taṃ devo paṭiggaṇhātū’ti. ‘Alaṃ, bho, mamāpidaṃ pahūtaṃ sāpateyyaṃ dhammikena balinā abhisaṅkhataṃ; tañca vo hotu, ito ca bhiyyo harathā’ti. Te raññā paṭikkhittā ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘na kho etaṃ amhākaṃ patirūpaṃ, yaṃ mayaṃ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma. Rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, handassa mayaṃ anuyāgino homā’ti.
347“于是,究罗檀头,在祭祀场的东面,不论城里还是乡下,跟随国王的刹帝利们,开始了布施活动。在祭祀场的南面,不论城里还是乡下,大臣和侍从们,开始了布施活动。在祭祀场的西面,不论城里还是乡下,家财丰厚的婆罗门们,开始了布施活动。在祭祀场的北面,不论城里还是乡下,拥有大量财富的长者们,开始了布施活动。”
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, puratthimena yaññavāṭassa khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Dakkhiṇena yaññavāṭassa amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Pacchimena yaññavāṭassa brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Uttarena yaññavāṭassa gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ.
83“究罗檀头,在他们举行的这些布施供养中,同样没有牛被杀害,没有羊被杀害,没有鸡猪被杀害,也没有各种动物遭到杀害;没有树木为了做祭祀柱子而被砍伐,没有吉祥草为了铺场地而被割取。那些被称为‘奴仆’、‘工人’或‘劳工’的人,他们不是在棍棒威逼下,不是在恐惧胁迫下,不是流着眼泪、哭丧着脸去做准备的。而是谁愿意做,就去做;谁不愿意,就不做。他们想做多少,就做多少;不想做的,就不做。他们的这些布施供养,最终也都是以酥油、油、生酥、酪、蜜和糖浆来完成的。”
‘‘Tesupi kho, brāhmaṇa, yaññesu neva gāvo haññiṃsu, na ajeḷakā haññiṃsu, na kukkuṭasūkarā haññiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya. Yepi nesaṃ ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva te yaññā niṭṭhānamagamaṃsu.
84“这样,有四方赞同者,大胜王具备八支,辅相婆罗门具备四支。这就被称为,婆罗门,具备三种成就和十六项资具的祭祀。”
‘‘Iti cattāro ca anumatipakkhā, rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, purohito brāhmaṇo catūhaṅgehi samannāgato; tisso ca vidhā ayaṃ vuccati brāhmaṇa tividhā yaññasampadā soḷasaparikkhārā’’ti.
348听了这话,那些婆罗门纷纷喧嚷起来,发出高声大叫:“啊,好一个祭祀!啊,好一个祭祀的成就!”但究罗檀头婆罗门却默默地坐着。这时,那些婆罗门就对究罗檀头婆罗门说:“尊敬的究罗檀头,您为什么不为沙门乔达摩的善说而随喜赞叹呢?”“诸位,我并非不随喜赞叹沙门乔达摩的善说。谁要是不随喜赞叹沙门乔达摩的善说,他的脑袋都会裂开。但诸位,我是这样想的:沙门乔达摩并没有说‘如是我闻’,或者‘应当是这样的’;沙门乔达摩只是说‘那时是这样,那时是那样’。所以,诸位,我心里就想:‘沙门乔达摩在那时,肯定就是那位大胜王、那位祭祀之主,或者就是那位主持祭祀的辅相婆罗门。’乔达摩大师是否记得,自己曾亲自举行或主持过这样的祭祀,并在身坏命终之后,往生到了善道、天界呢?”“婆罗门,我记得,我确实曾亲自举行或主持过这样的祭祀,在身坏命终之后,往生到了善道、天界。在那时,我就是那位主持祭祀的辅相婆罗门。”
Evaṃ vutte, te brāhmaṇā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘aho yañño, aho yaññasampadā’’ti! Kūṭadanto pana brāhmaṇo tūṇhībhūtova nisinno hoti. Atha kho te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘kasmā pana bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodatī’’ti? ‘‘Nāhaṃ, bho, samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodāmi. Muddhāpi tassa vipateyya, yo samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyya. Api ca me, bho, evaṃ hoti – samaṇo gotamo na evamāha – ‘evaṃ me suta’nti vā ‘evaṃ arahati bhavitu’nti vā; api ca samaṇo gotamo – ‘evaṃ tadā āsi, itthaṃ tadā āsi’ tveva bhāsati. Tassa mayhaṃ bho evaṃ hoti – ‘addhā samaṇo gotamo tena samayena rājā vā ahosi mahāvijito yaññassāmi purohito vā brāhmaṇo tassa yaññassa yājetā’ti. Abhijānāti pana bhavaṃ gotamo evarūpaṃ yaññaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitāti’’? ‘‘Abhijānāmahaṃ, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaññaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitā, ahaṃ tena samayena purohito brāhmaṇo ahosiṃ tassa yaññassa yājetā’’ti.
86常施随顺祭祀
Niccadānaanukulayaññaṃ
349“乔达摩大师,那么,是否有比这种具备三种成就和十六项资具的祭祀,更少准备、更少劳役,但果报和利益却更大的其他祭祀呢?”
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
88“婆罗门,确实有比这种具备三种成就和十六项资具的祭祀,更少准备、更少劳役,但果报和利益却更大的其他祭祀。”
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
89“乔达摩大师,那么,那种比这种具备三种成就和十六项资具的祭祀,更少准备、更少劳役,但果报和利益却更大的祭祀,究竟是怎样的呢?”
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
90“婆罗门,那些常常进行的布施、随缘的供养,是特别为了持戒的出家修行人而做的。婆罗门,这种祭祀,就是比那种具备三种成就和十六项资具的祭祀,更少准备、更少劳役,但果报和利益却更大的祭祀。”
‘‘Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaññāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
91乔达摩先生,是什么原因、什么条件,使得这种常供、顺应祭祀,比起具备这三种成就和十六项资具的祭祀,更加简单、更少劳役,却有更大的果报和更大的利益呢?
‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcā’’ti ?
92婆罗门,阿拉汉或者正在证阿拉汉道的人,不会参与像那样的祭祀。为什么呢?婆罗门,因为在那种祭祀里能看见杖打和掐脖子这样的行为。正因如此,阿拉汉或者正在证阿拉汉道的人,不会参与那种祭祀。然而,婆罗门,像那种常供、顺应祭祀,是为了持戒的出家者而作的供养——婆罗门,这样的祭祀,阿拉汉或者正在证阿拉汉道的人,就会参与。为什么呢?婆罗门,因为在这种祭祀里看不见杖打和掐脖子这样的行为。正因如此,阿拉汉或者正在证阿拉汉道的人,会参与这样的祭祀。婆罗门,这就是原因,这就是条件,使得这种常供、顺应祭祀,比起具备这三种成就和十六项资具的祭祀,更加简单、更少劳役,却有更大的果报和更大的利益。
‘‘Na kho, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Dissanti hettha, brāhmaṇa, daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaññaṃ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaññāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; evarūpaṃ kho, brāhmaṇa, yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Na hettha, brāhmaṇa, dissanti daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcā’’ti.
350乔达摩先生,那么,有没有另一种祭祀,比具备这三种成就和十六项资具的祭祀,也比这种常供、顺应祭祀,更加简单、更少劳役,却有更大的果报和更大的利益呢?
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
94婆罗门,有的。还有一种祭祀,比具备这三种成就和十六项资具的祭祀,也比这种常供、顺应祭祀,更加简单、更少劳役,却有更大的果报和更大的利益。
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
95乔达摩先生,那么,哪种祭祀比具备这三种成就和十六项资具的祭祀,也比这种常供、顺应祭祀,更加简单、更少劳役,却有更大的果报和更大的利益呢?
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
96婆罗门,为四方僧团建造寺院——婆罗门,这种祭祀,就比具备这三种成就和十六项资具的祭祀,也比这种常供、顺应祭祀,更加简单、更少劳役,却有更大的果报和更大的利益。
‘‘Yo kho, brāhmaṇa, cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissa vihāraṃ karoti, ayaṃ kho , brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
351“乔达摩先生,那么,是否还有另一种祭祀,比这具备三种成就和十六项资具的祭祀、比这恒常布施的随喜祭祀、比这建造寺院的布施,更少准备、更少劳役,却有更大果报、更大利益呢?”
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
98“婆罗门,确实还有一种祭祀,比这具备三种成就和十六项资具的祭祀、比这恒常布施的随喜祭祀、比这建造寺院的布施,更少准备、更少劳役,却有更大果报、更大利益。”
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
99“乔达摩先生,那么,那种比这具备三种成就和十六项资具的祭祀、比这恒常布施的随喜祭祀、比这建造寺院的布施,更少准备、更少劳役,却有更大果报、更大利益的祭祀,是什么呢?”
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
100“婆罗门,那就是一个人以净信心归依佛、归依法、归依僧。婆罗门,这种归依,就是比这具备三种成就和十六项资具的祭祀、比这恒常布施的随喜祭祀、比这建造寺院的布施,更少准备、更少劳役,却有更大果报、更大利益的祭祀。”
‘‘Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto buddhaṃ saraṇaṃ gacchati, dhammaṃ saraṇaṃ gacchati, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchati; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
352“乔达摩先生,那么,是否还有另一种祭祀,比这具备三种成就和十六项资具的祭祀、比这恒常布施的随喜祭祀、比这建造寺院的布施、比这些归依,更少准备、更少劳役,却有更大果报、更大利益呢?”
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
102“婆罗门,确实还有一种祭祀,比这具备三种成就和十六项资具的祭祀、比这恒常布施的随喜祭祀、比这建造寺院的布施、比这些归依,更少准备、更少劳役,却有更大果报、更大利益。”
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
103“乔达摩尊者,那么,哪种祭祀,比起这种具备了三种成就和十六项资具的祭祀,比起这种日常的供养、随喜的祭祀,比起这种建造寺院的布施,比起这些归依,是更少麻烦、更少恼害,却更有大果报、更有大利益的呢?”
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
104“婆罗门,当一个人以净信心,受持了这些戒条——远离杀生、远离不与取、远离邪淫、远离妄语、远离导致放逸的谷酒、花果酒等麻醉品。婆罗门,这种祭祀,比起那种具备了三种成就和十六项资具的祭祀,比起那种日常的供养、随喜的祭祀,比起那种建造寺院的布施,比起那些归依,是更少麻烦、更少恼害,却更有大果报、更有大利益的。”
‘‘Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto sikkhāpadāni samādiyati – pāṇātipātā veramaṇiṃ, adinnādānā veramaṇiṃ, kāmesumicchācārā veramaṇiṃ, musāvādā veramaṇiṃ, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiṃ. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
353“乔达摩尊者,那么,还有没有另一种祭祀,比起这种具备了三种成就和十六项资具的祭祀,比起这种日常的供养、随喜的祭祀,比起这种建造寺院的布施,比起这些归依,比起这些戒条,是更少麻烦、更少恼害,却更有大果报、更有大利益的呢?”
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
106“婆罗门,有的,还有另一种祭祀,比起这种具备了三种成就和十六项资具的祭祀,比起这种日常的供养、随喜的祭祀,比起这种建造寺院的布施,比起这些归依,比起这些戒条,是更少麻烦、更少恼害,却更有大果报、更有大利益的。”
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
107“乔达摩尊者,那么,那种比起具备了三种成就和十六项资具的祭祀,比起日常的供养、随喜的祭祀,比起建造寺院的布施,比起归依,比起受持戒条,更少麻烦、更少恼害,却更有大果报、更有大利益的具体是什么祭祀呢?”
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
108“婆罗门,在此,如来出现于世间,是阿拉汉、正自觉者……(如同190-212段未切断部分一样,应如此详细展开)。就这样,婆罗门,比丘具足戒行……进入并安住于初禅。婆罗门,这种祭祀,比起之前那些祭祀,是更少麻烦、更少恼害,却更有大果报、更有大利益的……进入并安住于第二禅……第三禅……第四禅。婆罗门,这种祭祀,也比之前那些祭祀更少麻烦、更少恼害,却更有大果报、更有大利益。他将心引导、转向于智见……婆罗门,这种祭祀,也比之前那些祭祀更少麻烦、更少恼害,却更有大果报、更有大利益……他彻知:‘不再有来生。’婆罗门,这种祭祀,也比之前那些祭祀更少麻烦、更少恼害,却更有大果报、更有大利益。婆罗门,比起这种祭祀成就,再也没有其他更超越、更殊胜的祭祀成就了。”
‘‘Idha, brāhmaṇa, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, brāhmaṇa, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti. Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca. Imāya ca, brāhmaṇa, yaññasampadāya aññā yaññasampadā uttaritarā vā paṇītatarā vā natthī’’ti.
109库咖丹达近事男性之表明
Kūṭadantaupāsakattapaṭivedanā
354听我这样说,究罗檀头婆罗门就对世尊说道:“太殊胜了,乔达摩先生,真是太殊胜了!就像乔达摩先生您把倒下的东西扶正、把遮盖的东西揭开、给迷路的人指明道路、在黑暗中举着油灯让有眼睛的人能看见颜色一样,您用种种方式阐明了法义。从今往后,我愿归依乔达摩先生、归依法、也归依比丘僧团。请乔达摩先生接受我为在家弟子,从今日起直至生命结束,我都归依您。乔达摩先生,我释放那七百头公牛、七百头小公牛、七百头小母牛、七百头山羊和七百头公羊。我给予它们生命,让它们吃青草、喝清凉的水,让凉爽的风吹拂着它们。”
Evaṃ vutte, kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Esāhaṃ bho gotama satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni muñcāmi, jīvitaṃ demi, haritāni ceva tiṇāni khādantu, sītāni ca pānīyāni pivantu, sīto ca nesaṃ vāto upavāyatū’’ti.
111入流果现证
Sotāpattiphalasacchikiriyā
355于是,世尊就为究罗檀头婆罗门次第说法,那就是:先讲布施的法、持戒的法、生天的法;接着讲明了欲乐的过患、卑劣与杂染,以及出离的功德。当世尊了知究罗檀头婆罗门的心已经做好准备、柔和、没有障碍、昂扬且满怀信心时,便为他开示了诸佛最殊胜的法教——苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛和导致苦灭的道圣谛。就像一块干净无垢的布,能够完美地吸收染料一样,究罗檀头婆罗门就在他坐着的座位上,生起了远离尘垢的法眼,证悟到:“凡是具有生起性质的事物,全都是具有灭尽性质的。”
Atha kho bhagavā kūṭadantassa brāhmaṇassa anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ, dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aññāsi kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā, taṃ pakāsesi – dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva kūṭadantassa brāhmaṇassa tasmiññeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.
356这时,究罗檀头婆罗门已经见法、得法、知法、深入法,逾越了疑惑,没有了彷徨,在导师的教法中获得了完全的自信,不再依赖他人。于是他对世尊说:“请乔达摩先生您和比丘僧团,明天接受我的饭食供养。” 世尊以沉默的方式表示应允。
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
357于是,究罗檀头婆罗门知道了世尊已经应允,就从座位起身,向世尊敬礼作右绕礼后,离开了。第二天夜晚过后,究罗檀头婆罗门在自己的祭祀场里,让人准备了上等的嚼食和啖食,然后差人去通知世尊:“乔达摩先生,时间到了,饭食已备好。”
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake yaññavāṭe paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bho gotama; niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.
358于是,在午前时分,世尊穿好下衣,拿着衣钵,和比丘僧团一起,前往究罗檀头婆罗门的祭祀场。抵达后,在已经铺设好的座位上坐下。
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena kūṭadantassa brāhmaṇassa yaññavāṭo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
116接着,究罗檀头婆罗门亲手以最好的嚼食和啖食,供奉并满足了以佛陀为首的比丘僧团。当世尊吃完饭,放下钵后,究罗檀头婆罗门便拿了一个低矮的座位,坐在一旁。世尊对坐在一旁的究罗檀头婆罗门,以法义开示、鼓励、激发、令他欢喜之后,便从座位起身离去。”
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.
117究罗檀头经完,第五
Kūṭadantasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.