DN 33 · 合诵经
110. 合诵经
10. Saṅgītisuttaṃ
296如是我闻:有一次,世尊和大约五百人的大比丘僧团一起,在马喇地界游方而行,抵达了一座名叫巴瓦的马喇人城镇。世尊就住在巴瓦,在铁匠之子准达的芒果林里。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena pāvā nāma mallānaṃ nagaraṃ tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane.
3伍跋德咖新集会堂
Ubbhatakanavasandhāgāraṃ
297而就在那个时候,巴瓦的马喇人有一座名叫“乌巴他咖”的新集会堂,才刚建好不久,还没有任何沙门、婆罗门或其他任何人住过。巴瓦的马喇人听说:“世尊正在马喇地界游方,带着大约五百人的大比丘僧团,已经来到了巴瓦,正住在铁匠之子准达的芒果林。”于是,巴瓦的马喇人就前往世尊那里,到后向世尊行礼问候,坐在一旁。坐定后,巴瓦的马喇人对世尊这样说道:“尊者,这巴瓦的马喇人新建的乌巴他咖集会堂,才刚建成不久,还没有任何沙门、婆罗门或其他任何人住过。尊者,请世尊您首先使用它。由世尊首先使用过后,我们巴瓦的马喇人再用,这样能为巴瓦的马喇人带来长久的利益和安乐。”世尊以沉默表示同意。
Tena kho pana samayena pāveyyakānaṃ mallānaṃ ubbhatakaṃ nāma navaṃ sandhāgāraṃ acirakāritaṃ hoti anajjhāvuṭṭhaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. Assosuṃ kho pāveyyakā mallā – ‘‘bhagavā kira mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi pāvaṃ anuppatto pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane’’ti. Atha kho pāveyyakā mallā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho pāveyyakā mallā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, pāveyyakānaṃ mallānaṃ ubbhatakaṃ nāma navaṃ sandhāgāraṃ acirakāritaṃ hoti anajjhāvuṭṭhaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. Tañca kho, bhante, bhagavā paṭhamaṃ paribhuñjatu, bhagavatā paṭhamaṃ paribhuttaṃ pacchā pāveyyakā mallā paribhuñjissanti. Tadassa pāveyyakānaṃ mallānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Adhivāsesi kho bhagavā tuṇhībhāvena.
298那时,巴瓦的马喇人知道世尊同意了,便从座位起身,向世尊行礼、右绕之后,就前往那座集会堂。到了之后,他们把集会堂里里外外铺满坐具,为世尊铺设好座位,准备好水罐,点上了油灯。然后,他们又前往世尊那里,到后向世尊行礼,站在一旁。巴瓦的马喇人站在一旁后,对世尊这样说道:“尊者,集会堂整个都已铺好,世尊的座位也安设好了,水罐准备好了,油灯也点上了。世尊,现在您看什么时候方便,就请过去吧。”
Atha kho pāveyyakā mallā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena sandhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṃ sandhāgāraṃ santharitvā bhagavato āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaṃ patiṭṭhapetvā telapadīpaṃ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho te pāveyyakā mallā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sabbasantharisanthataṃ , bhante, sandhāgāraṃ, bhagavato āsanāni paññattāni, udakamaṇiko patiṭṭhāpito, telapadīpo āropito. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti.
299于是,世尊穿好下裳,拿着大衣和钵,与比丘僧团一起前往那座集会堂。到了之后,洗了脚,进入集会堂,靠着中央的柱子,面向东方坐下。比丘僧团也洗了脚,进入集会堂后,靠着西面的墙壁,面向东方,以世尊为最前行而坐。巴瓦的马喇人也洗了脚,进入集会堂后,靠着东面的墙壁,面向西方,也以世尊为最前行而坐。随后,世尊用了大半夜的时间,以教法之论来教导、激励、鼓舞和令巴瓦的马喇人欢喜,然后让他们离开,说道:“婆悉吒们,夜已深了。现在你们看什么时候方便,就请回吧。”巴瓦的马喇人回答世尊:“是的,尊者。”然后从座位起身,向世尊行礼、右绕之后便离开了。
Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena sandhāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā sandhāgāraṃ pavisitvā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi. Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā sandhāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ bhittiṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Pāveyyakāpi kho mallā pāde pakkhāletvā sandhāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṃsu bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Atha kho bhagavā pāveyyake malle bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uyyojesi – ‘‘abhikkantā kho, vāseṭṭhā, ratti. Yassadāni tumhe kālaṃ maññathā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho pāveyyakā mallā bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.
300在巴瓦的马喇人离开后不久,世尊环视安安静静的比丘僧团,便对尊敬的舍利弗说:“舍利弗,比丘僧团已脱离昏沉和睡眠了。舍利弗,你来为比丘们开示教法之论吧。我的背有点痛,我要伸展一下。”尊敬的舍利弗回答道:“是的,尊者。”于是,世尊将僧伽衹衣折成四叠铺好,以右胁侧卧,采取狮子的卧姿,将一只脚叠在另一只脚上,保持正念、正知,心里留意着起身的念头。
Atha kho bhagavā acirapakkantesu pāveyyakesu mallesu tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṃghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ dhammīkathā. Piṭṭhi me āgilāyati. Tamahaṃ āyamissāmī’’ti . ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya, sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā.
8尼干陀分裂事
Bhinnanigaṇṭhavatthu
301而就在那个时候,尼乾陀·若提子才刚在巴瓦命终不久。由于他的去世,那些耆那教徒就分裂成了两派,彼此争吵、争斗、争论不休,用犀利的言辞互相攻击着生活。他们是这样说的:“你不懂这个法和律,我才懂这个法和律。你怎么可能懂这个法和律!你是走邪路的修行者,我才是走正路的修行者。我的说法才是有条理、连贯的,你的则是杂乱无章的。你应该先说的,你却后说;你应该后说的,你却先说。你长期秉持的主张被完全推翻了,你的论点被驳倒了,你被制伏了。去吧,去设法摆脱你的谬论吧,如果你有能力的话,就自己去解套吧!”在我看来,尼乾陀·若提子的这些弟子们简直就是在相互杀戮。就连尼乾陀·若提子那些穿着白衣的在家弟子们,对这些耆那教徒也显露出厌倦、疏离和反感的样子,这正是因为那个教法与律,说得恶、揭示得恶,不能导向解脱,不能带来寂静,不是由正自觉者所宣说,其根基已毁,没有真正的皈依处。
Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato hoti. Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi! Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṃ me, asahitaṃ te. Purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca. Adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti. Vadhoyeva kho maññe nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu vattati. Yepi nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā gihī odātavasanā , tepi nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā, yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe appaṭisaraṇe.
302那时,舍利弗尊者对比丘们说:“贤友们,尼乾陀·若提子不久前在巴瓦命终了。他去世后,尼乾陀的弟子们就分裂了,分成了两派……彼此争吵、互相攻击,像破了的塔一样,没有了皈依处。” “贤友们,你看,这就是恶说的法与律、教导不明确的法与律、不能导向解脱、不能带来寂静、不是由正等正觉者所宣说的法与律的下场。” “但贤友们,我们世尊的法是善说的,教导明确,能导向解脱,能带来寂静,是由正等正觉者所宣说的。对此,我们所有的人都应该合诵,不应该争论,这样,这份梵行才能长久、久住。这才是为了利益大众、安乐大众,出于对世界的悲悯,为天与人的利益、福祉和安乐。”
Atha kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato, tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā…pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe’’. ‘‘Evañhetaṃ, āvuso, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite. Ayaṃ kho panāvuso amhākaṃ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
11“那么,贤友们,什么是我们世尊善说的、教导明确的、能导向解脱、能带来寂静、由正等正觉者所宣说的法呢?对此,我们所有人都应该合诵,不应该争论,这样,这份梵行才能长久、久住。这才是为了利益大众、安乐大众,出于对世界的悲悯,为天与人的利益、福祉和安乐呢?”
‘‘Katamo cāvuso, amhākaṃ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito; yattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ?
12一法
Ekakaṃ
303“贤友们,那位知者、见者、阿拉汉、正等正觉者的世尊,善巧地宣说了‘一法’。对此,我们所有的人都应该合诵,不应该争论,这样,这份梵行才能长久、久住。这才是为了利益大众、安乐大众,出于对世界的悲悯,为天与人的利益、福祉和安乐。什么是那一法呢?‘一切有情依食而住’;‘一切有情依行而住’。贤友们,这就是那位知者、见者、阿拉汉、正等正觉者的世尊,善巧地宣说的‘一法’。对此,我们所有的人都应该合诵,不应该争论,这样,这份梵行才能长久、久住。这才是为了利益大众、安乐大众,出于对世界的悲悯,为天与人的利益、福祉和安乐。”
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ , tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamo eko dhammo? Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Sabbe sattā saṅkhāraṭṭhitikā. Ayaṃ kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ , yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
14二法
Dukaṃ
304“贤友们,那位知者、见者、阿拉汉、正等正觉者的世尊,善巧地宣说了‘二法’。对此,我们所有的人都应该合诵,不应该争论,这样,这份梵行才能长久、久住。这才是为了利益大众、安乐大众,出于对世界的悲悯,为天与人的利益、福祉和安乐。哪些是二法呢?”
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame dve ?
16“名与色。”
‘‘Nāmañca rūpañca.
17「名与色。」
‘‘Nāmañca rūpañca.
18“无明与对‘有’的渴爱。”
‘‘Avijjā ca bhavataṇhā ca.
19既执取于存在,又执取于不存在。
‘‘Bhavadiṭṭhi ca vibhavadiṭṭhi ca.
20既不顾羞耻,也不害怕恶行。
‘‘Ahirikañca anottappañca.
21既有羞耻心,也害怕恶行。
‘‘Hirī ca ottappañca.
22「惭与愧。」
‘‘Hirī ca ottappañca.
23既难以接受忠告,又结交恶友。
‘‘Dovacassatā ca pāpamittatā ca.
24既容易接受忠告,又结交善友。
‘‘Sovacassatā ca kalyāṇamittatā ca.
25既善于辨识罪过,也善于从罪过中出离。
‘‘Āpattikusalatā ca āpattivuṭṭhānakusalatā ca.
26入等至的善巧和从等至出定的善巧。
‘‘Samāpattikusalatā ca samāpattivuṭṭhānakusalatā ca.
27界善巧和作意善巧。
‘‘Dhātukusalatā ca manasikārakusalatā ca.
28处善巧和缘起善巧。
‘‘Āyatanakusalatā ca paṭiccasamuppādakusalatā ca.
29可能处的善巧和不可能处的善巧。
‘‘Ṭhānakusalatā ca aṭṭhānakusalatā ca.
30正直和柔和。
‘‘Ajjavañca lajjavañca.
31忍辱和调顺。
‘‘Khanti ca soraccañca.
32和解与礼貌善待。
‘‘Sākhalyañca paṭisanthāro ca.
33不害与清净。
‘‘Avihiṃsā ca soceyyañca.
34失念与不正知。
‘‘Muṭṭhassaccañca asampajaññañca.
35正念与正知。
‘‘Sati ca sampajaññañca .
36在诸根上不守护根门,以及在饮食上不知节量。
‘‘Indriyesu aguttadvāratā ca bhojane amattaññutā ca.
37在诸根上守护根门,以及在饮食上知量节取。
‘‘Indriyesu guttadvāratā ca bhojane mattaññutā ca.
38思择力与修习力。
‘‘Paṭisaṅkhānabalañca bhāvanābalañca.
39念力与定力。
‘‘Satibalañca samādhibalañca.
40止与观。
‘‘Samatho ca vipassanā ca.
41止的所缘相和策励的所缘相。
‘‘Samathanimittañca paggahanimittañca.
42精进与不散乱。
‘‘Paggaho ca avikkhepo ca.
43戒的亏损与见的亏损。
‘‘Sīlavipatti ca diṭṭhivipatti ca.
44戒的成就与见的成就。
‘‘Sīlasampadā ca diṭṭhisampadā ca.
45戒的清净与见的清净。
‘‘Sīlavisuddhi ca diṭṭhivisuddhi ca.
46而这见的清净,正是具有这种见的人所应有的精进。
‘‘Diṭṭhivisuddhi kho pana yathā diṭṭhissa ca padhānaṃ.
47对于能激发悚惧心之事生起悚惧,以及悚惧之后如理作意的精勤。
‘‘Saṃvego ca saṃvejanīyesu ṭhānesu saṃviggassa ca yoniso padhānaṃ.
48对于一切善法不知满足,以及在精进上毫不退转。
‘‘Asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesu appaṭivānitā ca padhānasmiṃ.
49明与解脱。
‘‘Vijjā ca vimutti ca.
50「灭尽智与无生智。」
‘‘Khayeñāṇaṃ anuppādeñāṇaṃ.
51「诸位贤友,这二法由那位知者、见者、阿拉汉、正等正觉者的世尊善巧地宣说了。在此,所有的人都应合诵,不应争论,以便这梵行能长久住世,能利益众多大众、安乐众多大众,出于对世间的悲悯,为天人与人类的利益、福祉与安乐。」
‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
52三法
Tikaṃ
305「诸位贤友,另有三法由那位知者、见者、阿拉汉、正等正觉者的世尊善巧地宣说了。在此,所有的人都应合诵……乃至……为天人与人类的利益、福祉与安乐。哪三法呢?」
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame tayo?
54「三种不善根——贪是不善根,瞋是不善根,痴是不善根。」
‘‘Tīṇi akusalamūlāni – lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ.
55「三种善根——无贪是善根,无瞋是善根,无痴是善根。」
‘‘Tīṇi kusalamūlāni – alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ.
56「三种恶行——身恶行,语恶行,意恶行。」
‘‘Tīṇi duccaritāni – kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ.
57三种善行:身善行、语善行、意善行。
‘‘Tīṇi sucaritāni – kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ , manosucaritaṃ.
58三种不善的寻思:欲寻思、嗔恚寻思、恼害寻思。
‘‘Tayo akusalavitakkā – kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko.
59三种善的寻思:出离寻思、无嗔恚寻思、无恼害寻思。
‘‘Tayo kusalavitakkā – nekkhammavitakko, abyāpādavitakko, avihiṃsāvitakko.
60三种不善的思惟:欲思惟、嗔恚思惟、恼害思惟。
‘‘Tayo akusalasaṅkappā – kāmasaṅkappo, byāpādasaṅkappo, vihiṃsāsaṅkappo.
61三种善的思惟:出离思惟、无嗔恚思惟、无恼害思惟。
‘‘Tayo kusalasaṅkappā – nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṃsāsaṅkappo.
62三种不善的想:欲想、嗔恚想、恼害想。
‘‘Tisso akusalasaññā – kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṃsāsaññā.
63有三种善想:出离想、无嗔恚想、不害想。
‘‘Tisso kusalasaññā – nekkhammasaññā, abyāpādasaññā, avihiṃsāsaññā.
64有三种不善界:欲界、嗔恚界、害界。
‘‘Tisso akusaladhātuyo – kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṃsādhātu.
65有三种善界:出离界、无嗔恚界、不害界。
‘‘Tisso kusaladhātuyo – nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṃsādhātu.
66又有三种界:欲界、色界、无色界。
‘‘Aparāpi tisso dhātuyo – kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu.
67又有三种界:色界、无色界、灭界。
‘‘Aparāpi tisso dhātuyo – rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu.
68又有三种界:劣界、中界、胜界。
‘‘Aparāpi tisso dhātuyo – hīnadhātu, majjhimadhātu, paṇītadhātu.
69有三种渴爱:欲爱、有爱、无有爱。
‘‘Tisso taṇhā – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.
70还有三种渴爱:欲爱、色爱、无色爱。
‘‘Aparāpi tisso taṇhā – kāmataṇhā, rūpataṇhā, arūpataṇhā.
71还有三种渴爱:色爱、无色爱、灭爱。
‘‘Aparāpi tisso taṇhā – rūpataṇhā, arūpataṇhā, nirodhataṇhā.
72有三种结:有身见、疑、戒禁取。
‘‘Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
73有三种漏:欲漏、有漏、无明漏。
‘‘Tayo āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo.
74有三种有:欲有、色有、无色有。
‘‘Tayo bhavā – kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo.
75三种追求——欲追求、有追求、梵行追求。
‘‘Tisso esanā – kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā.
76三种慢想——'我比人强'的慢想、'我与人相当'的慢想、'我不如人'的慢想。
‘‘Tisso vidhā – seyyohamasmīti vidhā, sadisohamasmīti vidhā, hīnohamasmīti vidhā.
77三种时段——过去的时段、未来的时段、现在的时段。
‘‘Tayo addhā – atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā.
78三种边——自身边、自身集边、自身灭边。
‘‘Tayo antā – sakkāyo anto, sakkāyasamudayo anto, sakkāyanirodho anto.
79三种感受——乐的感受、苦的感受、不苦不乐的感受。
‘‘Tisso vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.
80三种苦性——苦苦性、行苦性、坏苦性。
‘‘Tisso dukkhatā – dukkhadukkhatā, saṅkhāradukkhatā, vipariṇāmadukkhatā.
81有三种确定性类别:注定趋向错误的人、注定趋向正确的人、尚未确定的人。
‘‘Tayo rāsī – micchattaniyato rāsi, sammattaniyato rāsi, aniyato rāsi.
82有三种疑惑:对过去的时段产生疑惑、犹豫,无法确定,无法净信;对未来的时段产生疑惑、犹豫,无法确定,无法净信;对现在的时段产生疑惑、犹豫,无法确定,无法净信。
‘‘Tayo tamā – atītaṃ vā addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, anāgataṃ vā addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.
83如来有三种无需防护的事:贤友啊,如来的身业是清净的,如来没有任何需要这样防护的身恶行——‘不要让旁人知道我的这个’。贤友啊,如来的语业是清净的,如来没有任何需要这样防护的语恶行——‘不要让旁人知道我的这个’。贤友啊,如来的意业是清净的,如来没有任何需要这样防护的意恶行——‘不要让旁人知道我的这个’。
‘‘Tīṇi tathāgatassa arakkheyyāni – parisuddhakāyasamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṃ, yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhavacīsamācāro āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ, yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhamanosamācāro, āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa manoduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti.
84有三种障碍:贪是一种障碍,瞋是一种障碍,痴是一种障碍。
‘‘Tayo kiñcanā – rāgo kiñcanaṃ, doso kiñcanaṃ, moho kiñcanaṃ.
85有三种火:贪火、瞋火、痴火。
‘‘Tayo aggī – rāgaggi, dosaggi, mohaggi.
86又有另外三种火:应受供养者之火、居士之火、应受布施者之火。
‘‘Aparepi tayo aggī – āhuneyyaggi, gahapataggi, dakkhiṇeyyaggi.
87世尊教导说,从三个方面来把握色法:有形的、有质碍的色法;无形的、但有质碍的色法;无形的、无障碍的色法。
‘‘Tividhena rūpasaṅgaho – sanidassanasappaṭighaṃ rūpaṃ , anidassanasappaṭighaṃ rūpaṃ, anidassanaappaṭighaṃ rūpaṃ.
88世尊教导说,有三种行:福行、非福行、不动行。
‘‘Tayo saṅkhārā – puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro , āneñjābhisaṅkhāro.
89世尊教导说,有三种人:有学的修行人、无学的修行人、既非有学也非无学的人。
‘‘Tayo puggalā – sekkho puggalo, asekkho puggalo, nevasekkhonāsekkho puggalo.
90世尊教导说,有三种长老:出生尊贵的长老、通达教法的长老、大家公认的长老。
‘‘Tayo therā – jātithero, dhammathero, sammutithero .
91世尊教导说,有三种积累福德的善业:通过布施所积累的福德善业、通过持戒所积累的福德善业、通过禅修所积累的福德善业。
‘‘Tīṇi puññakiriyavatthūni – dānamayaṃ puññakiriyavatthu, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu.
92世尊教导说,有三种提出批评的依据:根据亲眼所见、根据亲耳所闻、根据合理的怀疑。
‘‘Tīṇi codanāvatthūni – diṭṭhena, sutena, parisaṅkāya.
93“有三种欲界投生——朋友们,有众生是现前欲乐者,他们在现成的欲乐中支配运作,比如人类、部分天神和部分恶趣众生。这是第一种欲界投生。朋友们,有众生是化现欲乐者,他们可以随心化现出种种欲乐,并在其中支配运作,比如化乐天。这是第二种欲界投生。朋友们,有众生是他化欲乐者,他们在其他天人为他们化现的欲乐中支配运作,比如他化自在天。这是第三种欲界投生。”
‘‘Tisso kāmūpapattiyo – santāvuso sattā paccupaṭṭhitakāmā, te paccupaṭṭhitesu kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā kāmūpapatti. Santāvuso, sattā nimmitakāmā, te nimminitvā nimminitvā kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi devā nimmānaratī. Ayaṃ dutiyā kāmūpapatti. Santāvuso sattā paranimmitakāmā, te paranimmitesu kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi devā paranimmitavasavattī. Ayaṃ tatiyā kāmūpapatti.
94“有三种乐受投生——朋友们,有众生在不断地产生乐受后安住于乐中,比如梵众天。这是第一种乐受投生。朋友们,有众生完全被乐所浸润、所遍满、所充满、所渗透。他们偶尔会发出感叹:‘啊,多么快乐!啊,多么快乐!’,比如光音天。这是第二种乐受投生。朋友们,有众生完全被乐所浸润、所遍满、所充满、所渗透。他们只是在那寂静的满足中体验着乐,比如遍净天。这是第三种乐受投生。”
‘‘Tisso sukhūpapattiyo – santāvuso sattā uppādetvā uppādetvā sukhaṃ viharanti, seyyathāpi devā brahmakāyikā. Ayaṃ paṭhamā sukhūpapatti. Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā. Te kadāci karahaci udānaṃ udānenti – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’nti , seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ dutiyā sukhūpapatti. Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā. Te santaṃyeva tusitā sukhaṃ paṭisaṃvedenti, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ tatiyā sukhūpapatti .
95“有三种智慧——有学的智慧、无学的智慧、非有学非无学的智慧。”
‘‘Tisso paññā – sekkhā paññā, asekkhā paññā, nevasekkhānāsekkhā paññā.
96“还有另外三种智慧——思所成慧、闻所成慧、修所成慧。”
‘‘Aparāpi tisso paññā – cintāmayā paññā, sutamayā paññā, bhāvanāmayā paññā.
97“有三种武器——多闻的武器、远离的武器、智慧的武器。”
‘‘Tīṇāvudhāni – sutāvudhaṃ, pavivekāvudhaṃ, paññāvudhaṃ.
98“有三种根——‘我将知道未知法’的未知当知根、已知根、具知根。”
‘‘Tīṇindriyāni – anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ.
99有三种眼:肉眼、天眼、慧眼。
‘‘Tīṇi cakkhūni – maṃsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhu.
100有三种学:增上戒学、增上心学、增上慧学。
‘‘Tisso sikkhā – adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.
101有三种修习:身的修习、心的修习、慧的修习。
‘‘Tisso bhāvanā – kāyabhāvanā, cittabhāvanā, paññābhāvanā.
102有三种无上:见的无上、行道的无上、解脱的无上。
‘‘Tīṇi anuttariyāni – dassanānuttariyaṃ, paṭipadānuttariyaṃ, vimuttānuttariyaṃ.
103有三种定:有寻有伺的定、无寻唯伺的定、无寻无伺的定。
‘‘Tayo samādhī – savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi.
104还有另外三种定:空定、无相定、无愿定。
‘‘Aparepi tayo samādhī – suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi.
105有三种清净:身体的清净、语言的清净、心意的清净。
‘‘Tīṇi soceyyāni – kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ.
106有三种牟尼:身体的牟尼、语言的牟尼、心意的牟尼。
‘‘Tīṇi moneyyāni – kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ.
107有三种善巧:增长的善巧、衰减的善巧、方便善巧。
‘‘Tīṇi kosallāni – āyakosallaṃ, apāyakosallaṃ, upāyakosallaṃ.
108有三种憍:健康的憍、青春的憍、活命的憍。
‘‘Tayo madā – ārogyamado, yobbanamado, jīvitamado.
109有三种增上:以自己为增上、以世间为增上、以法为增上。
‘‘Tīṇi ādhipateyyāni – attādhipateyyaṃ, lokādhipateyyaṃ, dhammādhipateyyaṃ.
110有三种论事:或者以过去的时间为题而说论,说'过去的时间曾经是这样';或者以未来的时间为题而说论,说'未来的时间将会是这样';或者以现在当前的时间为题而说论,说'现在当前的时间正是这样'。
‘‘Tīṇi kathāvatthūni – atītaṃ vā addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ ahosi atītamaddhāna’nti; anāgataṃ vā addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ bhavissati anāgatamaddhāna’nti; etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ hoti etarahi paccuppannaṃ addhāna’nti.
111“有三种明:宿命随念智明、众生死生智明、漏尽智明。
‘‘Tisso vijjā – pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāteñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khayeñāṇaṃ vijjā.
112“有三种住:天住、梵住、圣住。
‘‘Tayo vihārā – dibbo vihāro, brahmā vihāro, ariyo vihāro.
113“有三种神变:神通神变、记心神变、教诫神变。
‘‘Tīṇi pāṭihāriyāni – iddhipāṭihāriyaṃ, ādesanāpāṭihāriyaṃ, anusāsanīpāṭihāriyaṃ.
114“贤友们,这些就是那位世尊、知者、见者、阿拉汉、正自觉者所善说的三法。在此,所有人都应合诵……为了诸天与人类的利益、福利与安乐。
‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
115四法
Catukkaṃ
306“贤友们,那位世尊、知者、见者、阿拉汉、正自觉者确实善说了四法。在此,所有人都应合诵,不应争论……为了诸天与人类的利益、福利与安乐。是哪四法呢?
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame cattāro?
117“贤友们,在此,比丘于身,观身而住,具足热忱,正知具念,调伏世间贪忧。于受,观受而住……于心,观心而住……于法,观法而住,具足热忱,正知具念,调伏世间贪忧。
‘‘Cattāro Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
118朋友们,比丘对于未生起的恶、不善法,为了不让它生起,生起意愿、努力、激发精进、策励心、奋力而行。对于已经生起的恶、不善法,为了断除它,生起意愿、努力、激发精进、策励心、奋力而行。对于未生起的善法,为了令它生起,生起意愿、努力、激发精进、策励心、奋力而行。对于已经生起的善法,为了让它保持、不忘失、增长、广大、修习圆满,生起意愿、努力、激发精进、策励心、奋力而行。
‘‘Cattāro Idhāvuso, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
119朋友们,比丘修习具备欲、定、勤行的神足。修习具备心、定、勤行的神足。修习具备精进、定、勤行的神足。修习具备观、定、勤行的神足。
‘‘Cattāro Idhāvuso, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.
120朋友们,比丘确实远离感官欲望,远离不善法,进入并安住于有寻有伺、由远离生喜乐的初禅。随着寻与伺的止息,进入并安住于内心净信、心一境性、无寻无伺、由定生喜乐的第二禅。随着喜的消退,住于舍,具念、正知,以身感受乐,进入并安住于圣者们所说的‘舍、念、乐住’的第三禅。舍断乐、舍断苦,先前喜与忧已经灭尽,进入并安住于不苦不乐、舍念清净的第四禅。
‘‘Cattāri Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.
307朋友们,有四种定的修习,当它被修习、多作时,能引发现法乐住。朋友们,有定的修习,当它被修习、多作时,能引发知与见的获得。朋友们,有定的修习,当它被修习、多作时,能引发念与正知。朋友们,有定的修习,当它被修习、多作时,能导致诸漏灭尽。
‘‘Catasso Atthāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati. Atthāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati. Atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati. Atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati.
122朋友们,哪种定的修习,被修习、多作后能引发现法乐住呢?朋友们,这里,比丘确实远离感官欲望,远离不善法,进入并安住于……第四禅。朋友们,这就是被修习、多作后能引发现法乐住的定修习。
‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ, āvuso , samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati.
123朋友们,哪种定的修习,被修习、多作后能引发知与见的获得呢?朋友们,这里,比丘作意光明想,确立白天想:就像白天那样,在夜晚也是如此;就像夜晚那样,在白天也是如此。这样,他以敞开、不被遮蔽的心,修习明亮的心。朋友们,这就是被修习、多作后能引发知与见获得的定修习。
‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhu ālokasaññaṃ manasi karoti, divāsaññaṃ adhiṭṭhāti yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Ayaṃ, āvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati.
124“贤友们,哪种定修习,经过修习、多作之后,能导向正念与正知呢?贤友们,在此,比丘的了知的感受会生起,了知地现起,了知地消逝;了知的想会生起,了知地现起,了知地消逝;了知的寻思会生起,了知地现起,了知地消逝。贤友们,这就是那种经过修习、多作之后,能导向正念与正知的定修习。
‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhuno viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Ayaṃ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati.
125“贤友们,哪种定修习,经过修习、多作之后,能导向诸漏的灭尽呢?贤友们,在此,比丘安住于观察五取蕴中的生灭。‘这是色,这是色的集起,这是色的灭尽;这是受……这是想……这是行……这是识,这是识的集起,这是识的灭尽。’贤友们,这就是那种经过修习、多作之后,能导向诸漏灭尽的定修习。
‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati. Iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo. Iti vedanā…pe… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo. Ayaṃ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati.
308“贤友们,在此,比丘以慈俱行之心,遍满一个方向而住;同样地,第二个方向;同样地,第三个方向;同样地,第四个方向。这样,他以上、下、横向、遍及一切处、一切等同如己的、整个世间,以广大、崇高、无量、无怨恨、无恼害的慈俱行之心,遍满而住。以悲俱行之心……以喜俱行之心……以舍俱行之心,遍满一个方向而住;同样地,第二个方向;同样地,第三个方向;同样地,第四个方向。这样,他以上、下、横向、遍及一切处、一切等同如己的、整个世间,以广大、崇高、无量、无怨恨、无恼害的舍俱行之心,遍满而住。
‘‘Catasso Idhāvuso, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
127“贤友们,在此,比丘完全超越一切色想,息灭有对想,不去注意种种想,以‘虚空是无边的’成就并安住于空无边处;完全超越空无边处,以‘识是无边的’成就并安住于识无边处;完全超越识无边处,以‘没有任何东西了’成就并安住于无所有处;完全超越无所有处,成就并安住于非想非非想处。
‘‘Cattāro Idhāvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati.
128“贤友们,比丘在依智慧审量后受用一件事,依智慧审量后忍受一件事,依智慧审量后回避一件事,依智慧审量后去除一件事。
‘‘Cattāri Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti.
309“贤友们,在此,比丘对任何袈裟都知足,并赞叹对任何袈裟都知足,不会为了袈裟的缘故去做不正当、不合适的事。得不到袈裟时不苦恼,得到袈裟后则不着迷、不贪恋、不昏昧,能看见其中的过患,以通达出离的智慧去享用;而且他不会因这任何袈裟都知足的行为,而抬高自己、贬低他人。贤友们,若比丘在其中是善巧的、不懈怠、有正知、有正念的,他就被称为是‘一位安住在古老、本初的圣种性中的比丘’。
‘‘Cattāro Idhāvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’.
130再者,贤友们,比丘对无论怎样的乞食都知足,并且称赞这种对无论怎样乞食的知足;他不会因为乞食的缘故,去做那些不正当、不合适的事情;如果没得到食物,他不会焦虑不安,如果得到了食物,他也不会沉迷、不执著、不深陷其中,而是看到其中的过患,带着解脱的智慧去受用;而且,他既不因为这种对无论怎样乞食的知足而抬高自己,也不贬低别人。贤友们,在那方面熟练、不懈怠、有着清晰理解和正念的人,就被称为:‘一位安住在古老、最初圣者传承中的比丘’。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato , ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’.
131再者,贤友们,比丘对无论怎样的住处都知足,并且称赞这种对无论怎样住处的知足;他不会因为住处的缘故,去做那些不正当、不合适的事情;如果没得到住处,他不会焦虑不安,如果得到了住处,他也不会沉迷、不执著、不深陷其中,而是看到其中的过患,带着解脱的智慧去受用;而且,他既不因为这种对无论怎样住处的知足而抬高自己,也不贬低别人。贤友们,在那方面熟练、不懈怠、有着清晰理解和正念的人,就被称为:‘一位安住在古老、最初圣者传承中的比丘’。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati, laddhā ca senāsanaṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’.
132再者,贤友们,比丘乐于舍断,喜好舍断;乐于修习,喜好修习;而且,他既不因为这种对舍断的乐于和喜好,以及对修习的乐于和喜好而抬高自己,也不贬低别人。贤友们,在那方面熟练、不懈怠、有着清晰理解和正念的人,就被称为:‘一位安住在古老、最初圣者传承中的比丘’。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pahānārāmo hoti pahānarato, bhāvanārāmo hoti bhāvanārato; tāya ca pana pahānārāmatāya pahānaratiyā bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’.
310有四种精勤:防护的精勤、断除的精勤、修习的精勤、守护的精勤。贤友们,什么是防护的精勤呢?贤友们,在此,比丘以眼看到色之后,不执取于其总相,也不执取于其别相。因为,如果眼根不受防护地安住,那么贪婪、忧恼等恶不善法就会向他袭来,为了防护这些,他精进修行,守护眼根,在眼根上修习防护。以耳听到声之后……以鼻嗅到香之后……以舌尝到味之后……以身触到触之后……以意认知到法之后,不执取于其总相,也不执取于其别相。因为,如果意根不受防护地安住,那么贪婪、忧恼等恶不善法就会向他袭来,为了防护这些,他精进修行,守护意根,在意根上修习防护。贤友们,这就叫做防护的精勤。
‘‘Cattāri Saṃvarapadhānaṃ pahānapadhānaṃ bhāvanāpadhānaṃ anurakkhaṇāpadhānaṃ . Katamañcāvuso, saṃvarapadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Idaṃ vuccatāvuso, saṃvarapadhānaṃ.
134贤友们,什么是断除的精勤呢?贤友们,在此,比丘对于已生起的贪欲寻思,不忍受它,断除它,驱除它,消灭它,让它归于无有。对于已生起的嗔恚寻思……(中略)……对于已生起的伤害寻思……对于不断生起的种种恶不善法,他不忍受它们,断除它们,驱除它们,消灭它们,让它们归于无有。贤友们,这就叫做断除的精勤。
‘‘Katamañcāvuso, pahānapadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantiṃ karoti anabhāvaṃ gameti. Uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantiṃ karoti anabhāvaṃ gameti. Idaṃ vuccatāvuso, pahānapadhānaṃ.
135贤友们,什么是修习的精勤呢?贤友们,在此,比丘修习念觉支,它依于远离、依于离贪、依于灭尽,最终导向舍离。他修习择法觉支……他修习精进觉支……他修习喜觉支……他修习轻安觉支……他修习定觉支……他修习舍觉支,它依于远离、依于离贪、依于灭尽,最终导向舍离。贤友们,这就叫做修习的精勤。
‘‘Katamañcāvuso , bhāvanāpadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Idaṃ vuccatāvuso, bhāvanāpadhānaṃ.
136“道友们,什么是守护精进呢?道友们,在此,比丘守护已生起的殊胜禅定所缘——骨想、虫蛆想、青瘀想、断坏想、肿胀想。道友们,这就称为守护精进。”
‘‘Katamañcāvuso, anurakkhaṇāpadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu uppannaṃ bhadrakaṃ samādhinimittaṃ anurakkhati – aṭṭhikasaññaṃ, puḷuvakasaññaṃ , vinīlakasaññaṃ, vicchiddakasaññaṃ, uddhumātakasaññaṃ. Idaṃ vuccatāvuso, anurakkhaṇāpadhānaṃ.
137“四种智:法智、类智、他心智、世俗智。”
‘‘Cattāri dhamme ñāṇaṃ, anvaye ñāṇaṃ, pariye ñāṇaṃ, sammutiyā ñāṇaṃ .
138“又有四种智:对苦的智、对苦集起的智、对苦灭的智、对导向苦灭之道的智。”
‘‘Aparānipi cattāri ñāṇāni – dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ.
311“四法:亲近善士、听闻正法、如理作意、法随法行。”
‘‘Cattāri sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti.
140“四种:道友们,在此,圣弟子对佛陀具足不坏的净信——‘那位世尊是这样的:阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。’对教法具足不坏的净信——‘世尊所善说的教法,是当下可见的、不待时节的、欢迎来看的、导向解脱的、智者各自证知的。’对僧团具足不坏的净信——‘世尊的声闻僧团是善行道者,世尊的声闻僧团是正直行道者,世尊的声闻僧团是如理行道者,世尊的声闻僧团是正当行道者,那就是四双八辈之士。这位世尊的声闻僧团,是应受供养、应受款待、应受布施、应受合掌礼敬的,是世间无上的福田。’他具备圣者所爱乐的戒行——不毁坏、不穿破、不斑污、不杂色、带来自由、为智者称赞、不被执取、导向禅定。”
‘‘Cattāri Idhāvuso, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho, bhagavā’ti. Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi.
141“四种:入流果、一来果、不来果、阿拉汉果。”
‘‘Cattāri sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ.
142“有四种界:地界、水界、火界、风界。”
‘‘Catasso pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu.
143“有四种食:粗或细的段食、触食第二、意思食第三、识食第四。”
‘‘Cattāro kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ.
144“贤友,有四种情形,识在安住时会依色而住,以色为所缘,以色为立足处,再浸润以喜乐,从而增长、茁壮、广大;或者,贤友,识在安住时会依受而住……或者,贤友,识在安住时会依想而住……或者,贤友,识在安住时会依行而住,以行为所缘,以行为立足处,再浸润以喜乐,从而增长、茁壮、广大。”
‘‘Catasso Rūpūpāyaṃ vā, āvuso, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati; vedanūpāyaṃ vā āvuso…pe… saññūpāyaṃ vā, āvuso…pe… saṅkhārūpāyaṃ vā, āvuso, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati.
145“有四种不应行处:因贪欲而行的非行处,因嗔恚而行的非行处,因愚痴而行的非行处,因恐惧而行的非行处。”
‘‘Cattāri chandāgatiṃ gacchati, dosāgati gacchati, mohāgatiṃ gacchati, bhayāgatiṃ gacchati.
146“贤友,有四种因缘能让比丘的渴爱在生起时得以生起:因衣服的缘故比丘的渴爱生起;因乞食的缘故比丘的渴爱生起;因坐卧处的缘故比丘的渴爱生起;因这样或那样存在的缘故比丘的渴爱生起。”
‘‘Cattāro cīvarahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; piṇḍapātahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; senāsanahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; itibhavābhavahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.
147“有四种行道:苦行道而迟通达、苦行道而速通达、乐行道而迟通达、乐行道而速通达。”
‘‘Catasso dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.
148还有四种修行方式:不能忍的修行方式、能忍的修行方式、能调伏的修行方式、能平静的修行方式。
‘‘Aparāpi catasso akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā.
149有这四种法句:无贪求的法句、无嗔害的法句、正念的法句、正定的法句。
‘‘Cattāri anabhijjhā dhammapadaṃ, abyāpādo dhammapadaṃ, sammāsati dhammapadaṃ, sammāsamādhi dhammapadaṃ.
150有这四种受持法:一种是现世带来痛苦、未来也带来苦报的受持法;一种是现世带来痛苦、未来却带来乐报的受持法;一种是现世带来快乐、未来却带来苦报的受持法;一种是现世带来快乐、未来也带来乐报的受持法。
‘‘Cattāri atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṃ. Atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhaṃ āyatiṃ sukhavipākaṃ. Atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhaṃ āyatiṃ dukkhavipākaṃ. Atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṃ.
151有这四种蕴:戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴。
‘‘Cattāro sīlakkhandho, samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho.
152有这四种力量:精进力、念力、定力、慧力。
‘‘Cattāri vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ.
153有这四种决定处:以慧为决定处、以真谛为决定处、以舍弃为决定处、以寂静为决定处。
‘‘Cattāri paññādhiṭṭhānaṃ, saccādhiṭṭhānaṃ, cāgādhiṭṭhānaṃ, upasamādhiṭṭhānaṃ.
312有四种回答问题的方式:有些问题应该给予明确的回答;有些问题应该反问后再回答;有些问题应该加以分析后回答;有些问题则应该搁置一旁。
‘‘Cattāri ekaṃsabyākaraṇīyo pañho, paṭipucchābyākaraṇīyo pañho, vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ṭhapanīyo pañho.
155贤友们,有四种业:有带来黑暗且招致黑暗果报的业;有带来光明且招致光明果报的业;有带来黑暗与光明交织且招致黑暗与光明交织果报的业;还有既不带来黑暗也不带来光明、能导向业灭尽的业。
‘‘Cattāri atthāvuso, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ; atthāvuso, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ; atthāvuso, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ; atthāvuso, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati.
156有四种应被亲证的境界:过去生应通过记忆来亲证;众生的死亡与再生应通过天眼来亲证;八种解脱应通过身体来亲证;烦恼的灭尽应通过智慧来亲证。
‘‘Cattāro pubbenivāso satiyā sacchikaraṇīyo; sattānaṃ cutūpapāto cakkhunā sacchikaraṇīyo; aṭṭha vimokkhā kāyena sacchikaraṇīyā; āsavānaṃ khayo paññāya sacchikaraṇīyo.
157有四种暴流:欲的暴流、生命存在的暴流、邪见的暴流、无明的暴流。
‘‘Cattāro kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho.
158有四种执取:欲的执取、生命存在的执取、邪见的执取、无明的执取。
‘‘Cattāro kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo.
159有四种脱离执取:脱离欲的执取、脱离生命存在的执取、脱离邪见的执取、脱离无明的执取。
‘‘Cattāro kāmayogavisaññogo, bhavayogavisaññogo, diṭṭhiyogavisaññogo, avijjāyogavisaññogo.
160四种束缚:贪婪是束缚,嗔恚是束缚,执取戒禁是束缚,执持‘只有这才是真理’是束缚。
‘‘Cattāro abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho.
161四种取:欲取、见取、戒禁取、我语取。
‘‘Cattāri kāmupādānaṃ , diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ.
162四种出生方式:卵生、胎生、湿生、化生。
‘‘Catasso aṇḍajayoni, jalābujayoni, saṃsedajayoni, opapātikayoni.
163有四种入胎:贤友们,在此,有一类人无正知地进入母胎,无正知地在母胎中安住,无正知地从母胎中出来,这是第一种入胎。其次,贤友们,在此,有一类人有正知地进入母胎,却无正知地在母胎中安住,无正知地从母胎中出来,这是第二种入胎。其次,贤友们,在此,有一类人有正知地进入母胎,有正知地在母胎中安住,却无正知地从母胎中出来,这是第三种入胎。其次,贤友们,在此,有一类人有正知地进入母胎,有正知地在母胎中安住,有正知地从母胎中出来,这是第四种入胎。
‘‘Catasso Idhāvuso, ekacco asampajāno mātukucchiṃ okkamati, asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ paṭhamā gabbhāvakkanti. Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati, asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ dutiyā gabbhāvakkanti. Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati, sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ tatiyā gabbhāvakkanti. Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati, sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, sampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ catutthā gabbhāvakkanti.
164有四种自我存在的获得方式:贤友们,有一种自我存在的获得方式,在这种方式中,只运作自己的思,不运作他人的思。贤友们,有一种自我存在的获得方式,在这种方式中,只运作他人的思,不运作自己的思。贤友们,有一种自我存在的获得方式,在这种方式中,既运作自己的思,也运作他人的思。贤友们,有一种自我存在的获得方式,在这种方式中,既不运作自己的思,也不运作他人的思。
‘‘Cattāro Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanāyeva kamati, no parasañcetanā. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanāyeva kamati, no attasañcetanā. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ceva kamati parasañcetanā ca. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati, no parasañcetanā.
313有四种供养的清净:贤友们,有一种供养,因施者而清净,非因受者。贤友们,有一种供养,因受者而清净,非因施者。贤友们,有一种供养,既非因施者清净,也非因受者清净。贤友们,有一种供养,既因施者也因受者而清净。
‘‘Catasso Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato. Atthāvuso, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati no dāyakato. Atthāvuso, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato. Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca.
166又有四种法:布施、爱语、利行、同事。
‘‘Cattāri dānaṃ, peyyavajjaṃ , atthacariyā, samānattatā.
167又有四种法:妄语、离间语、粗恶语、杂秽语。
‘‘Cattāro musāvādo, pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpo.
168又有四种法:远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离杂秽语。
‘‘Cattāro musāvādā veramaṇī , pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī.
169还有另外四种法:对于没见过的,声称见过;对于没听过的,声称听过;对于没觉察过的,声称觉察过;对于没了知过的,声称了知过。
‘‘Aparepi cattāro adiṭṭhe diṭṭhavāditā, assute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā.
170还有另外四种法:对于没见过的,就声称没见过;对于没听过的,就声称没听过;对于没觉察过的,就声称没觉察过;对于没了知过的,就声称没了知过。
‘‘Aparepi cattāro adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, assute assutavāditā, amute amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā.
171还有另外四种法:对于见过的,声称没见过;对于听过的,声称没听过;对于觉察过的,声称没觉察过;对于了知过的,声称没了知过。
‘‘Aparepi cattāro diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā.
172“还有四种如实说:对于所见,说所见;对于所闻,说所闻;对于所觉,说所觉;对于所知,说所知。”
‘‘Aparepi cattāro diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte viññātavāditā.
314“各位,还有四种人。各位,在此有一种人是自苦者,致力于自我折磨的修行。各位,在此有一种人是令他苦者,致力于折磨他人的修行。各位,在此有一种人既是自苦者,致力于自我折磨的修行,又是令他苦者,致力于折磨他人的修行。各位,在此有一种人既不是自苦者,不致力于自我折磨的修行,也不是令他苦者,不致力于折磨他人的修行。他不自苦、不令他苦,就在这现世,便已寂灭饥渴,达到清凉,亲自体验到快乐,以梵行成就的自我而安住。”
‘‘Cattāro Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto. Idhāvuso, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto. Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto. Idhāvuso, ekacco puggalo neva attantapo hoti na attaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto. So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati.
174“还有另外四种人。各位,在此有一种人,他的修行是为了利益自己,而不是为了利益他人。各位,在此有一种人,他的修行是为了利益他人,而不是为了利益自己。各位,在此有一种人,他的修行既不是为了利益自己,也不是为了利益他人。各位,在此有一种人,他的修行既是为了利益自己,也是为了利益他人。”
‘‘Aparepi cattāro Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya. Idhāvuso, ekacco puggalo parahitāya paṭipanno hoti no attahitāya. Idhāvuso , ekacco puggalo neva attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya. Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca.
175“还有另外四种人:从黑暗走向黑暗的人,从黑暗走向光明的人,从光明走向黑暗的人,从光明走向光明的人。”
‘‘Aparepi cattāro tamo tamaparāyano, tamo jotiparāyano, joti tamaparāyano, joti jotiparāyano.
176“还有另外四种人:不动沙门、莲花沙门、白莲沙门、沙门中最为殊胜柔软的沙门。”
‘‘Aparepi cattāro samaṇamacalo, samaṇapadumo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇesu samaṇasukhumālo.
177“各位,这些就是那位世尊、阿拉汉、正自觉者所善说的四法。对此,所有的人都应合诵……以此为了人天的利益、福利和安乐。”
‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
178第一诵品完
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
179五法
Pañcakaṃ
315“朋友们,那位知者、见者、阿拉汉、正等正觉的世尊,确实正确地教导了五种法。对此,所有人都应该一起合诵……(省略)……为了人天的利益、福祉和安乐。哪五种呢?”
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame pañca?
181“色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。”
Rūpakkhandho vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho.
182“色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。”
Rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho.
183“五种是:眼所识知的色,可爱、可喜、可意、悦目、与欲相应、能引发贪染;耳所识知的声;鼻所识知的香;舌所识知的味;身所识知的触,也都可爱、可喜、可意、悦意、与欲相应、能引发贪染。”
‘‘Pañca Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā , sotaviññeyyā saddā… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā.
184“地狱、畜生、饿鬼、人、天。”
‘‘Pañca nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā.
185“住处吝啬、家族吝啬、利养吝啬、称赞吝啬、法吝啬。”
‘‘Pañca āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ, dhammamacchariyaṃ.
186“五盖:贪欲盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖、疑盖。”
‘‘Pañca kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ.
187“五下分结:有身见、疑、戒禁取、欲贪、嗔恚。”
‘‘Pañca sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo.
188“五上分结:色界贪、无色界贪、慢、掉举、无明。”
‘‘Pañca rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā.
189“五戒:远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离导致放逸的诸酒类。”
‘‘Pañca pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇī.
316“各位贤友,有五种不可能的事:漏尽的比丘绝不可能故意夺取有情的生命;漏尽的比丘绝不可能以盗心拿取未被给予的东西;漏尽的比丘绝不可能行淫欲之法;漏尽的比丘绝不可能故意说谎;漏尽的比丘绝不可能像以前在家时那样,为了积蓄和享用而沉迷于感官欲乐。”
‘‘Pañca Abhabbo, āvuso, khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyituṃ . Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ, seyyathāpi pubbe āgārikabhūto.
191“五种衰败:亲族衰败、财富衰败、疾病衰败、戒行衰败、见地衰败。各位贤友,有情众生因为亲族衰败、财富衰败或疾病衰败的缘故,在身坏命终后,不会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。然而,各位贤友,有情众生因为戒行衰败或见地衰败的缘故,在身坏命终后,就会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。”
‘‘Pañca ñātibyasanaṃ, bhogabyasanaṃ, rogabyasanaṃ, sīlabyasanaṃ, diṭṭhibyasanaṃ. Nāvuso, sattā ñātibyasanahetu vā bhogabyasanahetu vā rogabyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Sīlabyasanahetu vā, āvuso, sattā diṭṭhibyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti.
192朋友们,有五种成就:亲族的成就、财富的成就、健康的成就、戒德的成就、正见的成就。朋友们,众生并非因为亲族的成就,或因为财富的成就,或因为健康的成就,而在身坏命终之后,投生到善趣、天界。朋友们,众生是因为戒德的成就,或因为正见的成就,而在身坏命终之后,投生到善趣、天界。
‘‘Pañca ñātisampadā, bhogasampadā, ārogyasampadā, sīlasampadā, diṭṭhisampadā. Nāvuso, sattā ñātisampadāhetu vā bhogasampadāhetu vā ārogyasampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Sīlasampadāhetu vā, āvuso, sattā diṭṭhisampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti.
193朋友们,有五种过患。在此,朋友们,一个戒行不好、戒德有缺失的人,会因为放逸而招致巨大的财富损失,这是破戒、戒德缺失的第一种过患。再者,朋友们,一个戒行不好、戒德有缺失的人,会落下一个坏名声,这是破戒、戒德缺失的第二种过患。再者,朋友们,一个戒行不好、戒德有缺失的人,无论走到哪个团体中——无论是刹帝利团体、婆罗门团体、居士团体还是沙门团体,他都会不自在、心怀惭愧地走近,这是破戒、戒德缺失的第三种过患。再者,朋友们,一个戒行不好、戒德有缺失的人,会在迷乱中死去,这是破戒、戒德缺失的第四种过患。再者,朋友们,一个戒行不好、戒德有缺失的人,在身坏命终之后,会投生到恶趣、苦界、堕落处、地狱,这是破戒、戒德缺失的第五种过患。
‘‘Pañca Idhāvuso , dussīlo sīlavipanno pamādādhikaraṇaṃ mahatiṃ bhogajāniṃ nigacchati, ayaṃ paṭhamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati, ayaṃ dutiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlo sīlavipanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ, avisārado upasaṅkamati maṅkubhūto, ayaṃ tatiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlo sīlavipanno sammūḷho kālaṃ karoti, ayaṃ catuttho ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlo sīlavipanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, ayaṃ pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
194朋友们,有五种利益。在此,朋友们,一个戒行良好、戒德具足的人,会因为不放逸而获得巨大的财富蕴集,这是持戒、戒德具足的第一种利益。再者,朋友们,一个戒行良好、戒德具足的人,会获得好名声,这是持戒、戒德具足的第二利益。再者,朋友们,一个戒行良好、戒德具足的人,无论走到哪个团体中——无论是刹帝利团体、婆罗门团体、居士团体还是沙门团体,他都会自在、无有惭愧地走近,这是持戒、戒德具足的第三种利益。再者,朋友们,一个戒行良好、戒德具足的人,不会在迷乱中死去,这是持戒、戒德具足的第四种利益。再者,朋友们,一个戒行良好、戒德具足的人,在身坏命终之后,会投生到善趣、天界,这是持戒、戒德具足的第五种利益。
‘‘Pañca Idhāvuso, sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaṃ mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigacchati, ayaṃ paṭhamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati, ayaṃ dutiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavā sīlasampanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ, visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto, ayaṃ tatiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṃ karoti, ayaṃ catuttho ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati, ayaṃ pañcamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.
195朋友们,一位想要举发他人的举罪比丘,应当先在内心建立起五件事,然后再去举发别人。我应该:在合宜的时机说,不在不合宜的时机说;依据事实说,不捏造事实说;用柔和的言语说,不用粗暴的言语说;说对你有益的话,不说对你无益的话;怀着慈心说,不带着瞋心说。朋友们,一位想要举发他人的举罪比丘,应当先在内心建立起这五件事,然后再去举发别人。
‘‘Codakena , āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhapetvā paro codetabbo. Kālena vakkhāmi no akālena, bhūtena vakkhāmi no abhūtena, saṇhena vakkhāmi no pharusena, atthasaṃhitena vakkhāmi no anatthasaṃhitena, mettacittena vakkhāmi no dosantarenāti. Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhapetvā paro codetabbo.
317朋友们,有五种素质。在此,朋友们,一位比丘有深信,他深信如来的觉悟:‘这位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上士,调御丈夫、天人师、佛、世尊。’他少病、少恼,具有消化力良好的肠胃,既不过冷也不过热,适中而堪任精进修行。他不狡诈、不虚伪,在导师或有智慧的梵行同修面前,如实地展现自己。他精进努力地安住,为断除不善法、具足善法而坚毅、奋力、不懈地担起责任。他具足智慧,具备那能洞察生灭、圣洁、透彻、导向彻底灭苦的智慧。
‘‘Pañca Idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato, lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Asaṭho hoti amāyāvī, yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu. Āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.
318朋友们,有五种天:无烦天、无热天、善现天、善见天、色究竟天。
‘‘Pañca avihā, atappā, sudassā, sudassī, akaniṭṭhā.
198“五种不还者:中般涅槃者、生般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至阿迦腻咤者。”
‘‘Pañca antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsotoakaniṭṭhagāmī.
319“朋友们,有五种心荒芜。哪五种呢?朋友们,在此,比丘对导师疑惑、犹豫,不确信、不净信。朋友们,那位对导师疑惑、犹豫,不确信、不净信的比丘,他的心不倾向于热忱、实践、持续、精勤;因为他的心不倾向于热忱、实践、持续、精勤,这就是第一种心荒芜。再者,朋友们,比丘对法疑惑、犹豫……对僧团疑惑、犹豫……对学处疑惑、犹豫……对同梵行者们生气、不满、心存芥蒂、产生隔阂。朋友们,那位对同梵行者们生气、不满、心存芥蒂、产生隔阂的比丘,他的心不倾向于热忱、实践、持续、精勤;因为他的心不倾向于热忱、实践、持续、精勤,这就是第五种心荒芜。”
‘‘Pañca Idhāvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ paṭhamo cetokhilo. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati…pe… saṅghe kaṅkhati vicikicchati… sikkhāya kaṅkhati vicikicchati… sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto. Yo so, āvuso, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ pañcamo cetokhilo.
320“朋友们,有五种心的系缚。哪五种呢?朋友们,在此,比丘对于欲乐未离贪、未离欲、未离爱、未离渴求、未离热恼、未离渴爱。朋友们,那位对于欲乐未离贪、未离欲、未离爱、未离渴求、未离热恼、未离渴望的比丘,他的心不倾向于热忱、实践、持续、精勤;因为他的心不倾向于热忱、实践、持续、精勤,这就是第一种心的系缚。再者,朋友们,比丘对于身体未离贪……对于色未离贪……再者,朋友们,比丘尽情饱食,吃到腹满身重后,致力于躺卧之乐、倚靠之乐、睡眠之乐而住……再者,朋友们,比丘将梵行生活寄托于投生某类天神——心想:‘我将以此戒行、或以此仪轨、或以此苦行、或以此梵行,成为一位天神或某种天神。’朋友们,那位将梵行生活寄托于投生某类天神——心想:‘我将以此戒行、或以此仪轨、或以此苦行、或以此梵行,成为一位天神或某种天神’的比丘,他的心不倾向于热忱、实践、持续、精勤;因为他的心不倾向于热忱、实践、持续、精勤,这就是第五种心的系缚。”
‘‘Pañca Idhāvuso, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho. Yo so, āvuso, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ paṭhamo cetaso vinibandho. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu kāye avītarāgo hoti…pe… rūpe avītarāgo hoti…pe… puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāvadatthaṃ udarāvadehakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharati…pe… puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti. Yo so, āvuso, bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ pañcamo cetaso vinibandho.
201“眼根、耳根、鼻根、舌根、身根。”
cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ.
202“还有另外五种根:乐根、苦根、喜根、忧根、舍根。”
‘‘Aparānipi sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ.
203“还有另外五种根:信根、精进根、念根、定根、慧根。”
‘‘Aparānipi saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ.
321学友们,在此,当一位比丘把注意力放在欲乐上时,他的心不投入、不清净、不安住、也不解脱于欲乐。然而,当他将注意力转向出离时,他的心在出离上投入、清净、安住并解脱。他的心因此是善逝的、善修的、善出离的、善解脱的、脱离于欲乐的。而那些由欲乐为缘而生起的漏、恼害和灼热,他从那里解脱了,他不再感受那种感觉。这,就称为从欲乐中出离。
‘‘Pañca Idhāvuso, bhikkhuno kāme manasikaroto kāmesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Nekkhammaṃ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ kāmehi. Ye ca kāmapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā , mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ.
205再者,学友们,当一位比丘把注意力放在嗔恚上时,他的心不投入、不清净、不安住、也不解脱于嗔恚。然而,当他将注意力转向无嗔恚时,他的心在无嗔恚上投入、清净、安住并解脱。他的心因此是善逝的、善修的、善出离的、善解脱的、脱离于嗔恚的。而那些由嗔恚为缘而生起的漏、恼害和灼热,他从那里解脱了,他不再感受那种感觉。这,就称为从嗔恚中出离。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno byāpādaṃ manasikaroto byāpāde cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Abyāpādaṃ kho panassa manasikaroto abyāpāde cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ byāpādena. Ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ byāpādassa nissaraṇaṃ.
206再者,学友们,当一位比丘把注意力放在害意上时,他的心不投入、不清净、不安住、也不解脱于害意。然而,当他将注意力转向无害时,他的心在无害上投入、清净、安住并解脱。他的心因此是善逝的、善修的、善出离的、善解脱的、脱离于害意的。而那些由害意为缘而生起的漏、恼害和灼热,他从那里解脱了,他不再感受那种感觉。这,就称为从害意中出离。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno vihesaṃ manasikaroto vihesāya cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Avihesaṃ kho panassa manasikaroto avihesāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ vihesāya. Ye ca vihesāpaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ vihesāya nissaraṇaṃ.
207再者,学友们,当一位比丘把注意力放在色上时,他的心不投入、不清净、不安住、也不解脱于色。然而,当他将注意力转向无色时,他的心在无色上投入、清净、安住并解脱。他的心因此是善逝的、善修的、善出离的、善解脱的、脱离于色的。而那些由色为缘而生起的漏、恼害和灼热,他从那里解脱了,他不再感受那种感觉。这,就称为从色中出离。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno rūpe manasikaroto rūpesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Arūpaṃ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ rūpehi. Ye ca rūpapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ.
208再者,学友们,当一位比丘把注意力放在有身见上时,他的心不投入、不清净、不安住、也不解脱于有身见。然而,当他将注意力转向有身灭时,他的心在有身灭上投入、清净、安住并解脱。他的心因此是善逝的、善修的、善出离的、善解脱的、脱离于有身见的。而那些由有身见为缘而生起的漏、恼害和灼热,他从那里解脱了,他不再感受那种感觉。这,就称为从有身见中出离。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno sakkāyaṃ manasikaroto sakkāye cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Sakkāyanirodhaṃ kho panassa manasikaroto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ sakkāyena. Ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ sakkāyassa nissaraṇaṃ.
322学友们,在此,一位比丘的导师,或某位值得尊敬的同梵行者,为他说法。学友们,比丘的导师或某位值得尊敬的同梵行者怎样为他说法,他便怎样在那个法上成为了义理的感受者和法的感受者。对于成为了义理感受者和法感受者的他,欢喜便生起;对于欢喜者,喜便生起;对于意喜者,身体便变得轻安;身体轻安者,感受到乐;对于乐者,心便得定。这是解脱处的第一个。
‘‘Pañca Idhāvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī . Tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ paṭhamaṃ vimuttāyatanaṃ.
210再者,贤友们,可能既不是因为导师在对比丘说法,也不是因为有某位值得尊敬的同梵行者,而是这位比丘按照他所听闻、所领受的法,详细地为他人宣说……乃至……按照他所听闻、所领受的法,详细地持诵……乃至……按照他所听闻、所领受的法,在心中一再思惟、观察,以慧来审视。再进一步,或者他善巧地把握了某一个定的相标,好好地作意了它,好好地忆持了它,并以智慧透彻地通达了它。贤友们,当一位比丘在某一个定的相标上,善巧地把握了它,好好地作意了它,好好地忆持了它,并以智慧透彻地通达了它时,他就会成为那个法在义理上的体证者,也成为那个法本身上的体证者。对于这位义理上的体证者和法本身上的体证者,喜悦便会产生;由喜悦,欢喜便产生;心意欢喜,身体便会轻安;身体轻安,便会感受到快乐;快乐的人,他的心便能入定。这是第五种解脱的因缘。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti…pe… api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti…pe… api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati…pe… api ca khvassa aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti , sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ pañcamaṃ vimuttāyatanaṃ.
211五种无常想:在无常上生起苦想;在苦上生起无我想;断除想;离贪想。
‘‘Pañca aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā.
212贤友们,这五种法就是那位知者、见者、阿拉汉、正自觉的世尊所善巧开示的。对此,所有的人都应该合诵,不应争论……这是为了许多人的利益、安乐和幸福,为了天神的利益和人类的利益。
‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ .
213六法
Chakkaṃ
323贤友们,还有六种法,是那位知者、见者、阿拉汉、正自觉的世尊所善巧开示的。对此,所有的人都应该合诵,不应争论……这是为了许多人的利益、安乐和幸福,为了天神的利益和人类的利益。哪六种呢?
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame cha?
215六种是:眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处。
‘‘Cha cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ.
216六种是:色处、声处、香处、味处、触处、法处。
‘‘Cha rūpāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ.
217六种识:眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。
‘‘Cha cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ.
218六种触:眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触。
‘‘Cha cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso.
219六种触所生的受:眼触所生受、耳触所生受、鼻触所生受、舌触所生受、身触所生受、意触所生受。
‘‘Cha cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā.
220六种想:色想、声想、香想、味想、触想、法想。
‘‘Cha rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā, dhammasaññā.
221六种思:色思、声思、香思、味思、触思、法思。
‘‘Cha rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā, phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā.
222六种渴爱:色渴爱、声渴爱、香渴爱、味渴爱、触渴爱、法渴爱。
‘‘Cha rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā.
324比丘对导师不恭敬、不顺从;对法不恭敬、不顺从;对僧团不恭敬、不顺从;对戒律不恭敬、不顺从;对不放逸不恭敬、不顺从;对亲切招待不恭敬、不顺从。
‘‘Cha Idhāvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso; dhamme agāravo viharati appatisso; saṅghe agāravo viharati appatisso; sikkhāya agāravo viharati appatisso; appamāde agāravo viharati appatisso; paṭisanthāre agāravo viharati appatisso.
224比丘对导师恭敬、顺从;对法恭敬、顺从;对僧团恭敬、顺从;对戒律恭敬、顺从;对不放逸恭敬、顺从;对亲切招待恭敬、顺从。
‘‘Cha Idhāvuso, bhikkhu satthari sagāravo viharati sappatisso; dhamme sagāravo viharati sappatisso; saṅghe sagāravo viharati sappatisso; sikkhāya sagāravo viharati sappatisso; appamāde sagāravo viharati sappatisso; paṭisanthāre sagāravo viharati sappatisso.
225以眼看到色之后,他涉入能引起喜悦的色;以耳听到声之后……以鼻嗅到香之后……以舌尝到味之后……以身体触到触之后……以意识了知法之后,他涉入能引起喜悦的法。
‘‘Cha . Cakkhunā rūpaṃ disvā somanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati; sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā. Manasā dhammaṃ viññāya somanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati.
226以眼看到色之后,他涉入能引起忧的色;……以意识了知法之后,他涉入能引起忧的法。
‘‘Cha Cakkhunā rūpaṃ disvā domanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati…pe… manasā dhammaṃ viññāya domanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati.
227以眼看到色之后,他涉入能引起中舍的色;……以意识了知法之后,他涉入能引起中舍的法。
‘‘Cha Cakkhunā rūpaṃ disvā upekkhāṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati…pe… manasā dhammaṃ viññāya upekkhāṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati.
228比丘对同梵行者,无论是在公开场合还是私下,都保持慈爱的身业。这也是一个值得忆念、可喜爱、可尊重,能带来摄受、无诤、和合、统一的法。
‘‘Cha Idhāvuso, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
229再者,贤友们,一位比丘在同梵行者中,不论是在公开场合还是私下,始终展现出慈爱的语言行为。这个法也是可记忆、可亲爱、可尊重、能带来摄受、无诤、和合、一致的。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
230再者,贤友们,一位比丘在同梵行者中,不论是在公开场合还是私下,始终展现出慈爱的心意行为。这个法也是可记忆……能带来和合一致的。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
231再者,贤友们,一位比丘对那些如法得来、合法获得的物品,哪怕仅仅只是钵里盛装的那一点食物,也不会自己独享,而是与那些持戒的同梵行者们共同分享。这个法也是可记忆……能带来和合一致的。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
232再者,贤友们,一位比丘对于那些无毁坏、无缺损、无污点、无杂色、令人解脱、智者称赞、不执取并能导向定的戒行,他与同梵行者们不论在公开场合还是私下,都共同持守,在戒律上保持一致。这个法也是可记忆……能带来和合一致的。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
233再者,贤友们,一位比丘对于那种贤圣的、能导向出离、能让实践者正确走向苦的灭尽的见解,他与同梵行者们不论在公开场合还是私下,都共同安住于这种见解,在见解上保持一致。这个法也是可记忆、可亲爱、可尊重、能带来摄受、无诤、和合、一致的。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya, tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
325贤友们,这里有位比丘容易发怒而且心怀怨恨。贤友们,那位既易怒又心怀怨恨的比丘,他对导师不尊重、不恭敬而住,对法不尊重、不恭敬而住,对僧团不尊重、不恭敬而住,于学处也不能圆满地行持。贤友们,那位对导师不尊重、不恭敬,对法不尊重、不恭敬,对僧团不尊重、不恭敬,于学处又不圆满的比丘,他会在僧团中引发争论。那种争论对大众无益,对大众无乐,对诸天与人带来损失、伤害和痛苦。贤友们,如果你们在自己内部或外部,看到了这类的争论之根,那么,贤友们,你们就应当为断除那邪恶的争论之根而努力。贤友们,如果你们在自己内部或外部,没有看到这类的争论之根,那么,贤友们,你们就应当行持,使那邪恶的争论之根在未来不再生起。这样,这邪恶的争论之根便被断除了;这样,这邪恶的争论之根在未来便不再生起了。
Cha Idhāvuso, bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so, āvuso, bhikkhu kodhano hoti upanāhī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti. Yo hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.
235“再者,贤友们,一位比丘可能内心虚伪,有傲慢……可能嫉妒、吝啬……可能狡诈、谄媚……可能恶欲、邪见……可能执著自己的见解,固执己见,难以放下。贤友们,当一位比丘执著自己的见解,固执己见,难以放下时,他就会对导师不加恭敬、不怀尊重而住,对教法不加恭敬、不怀尊重而住,对僧团不加恭敬、不怀尊重而住,于学处也不能圆满修习。贤友们,当一位比丘对导师不恭敬、不尊重,对教法不恭敬、不尊重,对僧团不恭敬、不尊重,于学处不圆满修习时,他就会在僧团中引发争论。而那种争论,会给大众带来不利、带来不幸,会为天与人带来损害、灾祸与痛苦。贤友们,如果你们在自己内部或外在看到这类争论的根源,那么,贤友们,你们就该为了断除那种邪恶的争论根源而努力。贤友们,如果你们在自己内部或外在都没有看到这类争论的根源,那么,贤友们,你们就应当为了在未来不让那种邪恶的争论根源有机会生起而努力修行。这样,那种邪恶的争论根源便会被断除。这样,那种邪恶的争论根源在未来就不会有机会生起了。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī…pe… issukī hoti maccharī…pe… saṭho hoti māyāvī… pāpiccho hoti micchādiṭṭhī… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī…pe… yo so, āvuso, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso , sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti. Yo hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.
236“六界——地界、水界、火界、风界、空界、识界。
‘‘Cha – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.
326“贤友们,假设有位比丘这样说:‘我确实修了慈心解脱,反复修习,把它当作车乘、当作立足处,稳固它、反复练习、好好地精进努力过了。可是,现在嗔恚还是盘踞在我心里,遍满我的心。’对于这位比丘,应该这样对他说:‘请不要这样说!’应对他说:‘尊者,请不要这么说,不要这样诬蔑世尊,诬蔑世尊是很不好的,世尊绝不会这么说。贤友,这是不可能的,没有道理的:当一个人修习了慈心解脱,反复修习,把它当作车乘、当作立足处,稳固它、反复练习、好好地精进努力过后,嗔恚还能盘踞在心中、遍满其心,这种事绝不存在。贤友,因为慈心解脱,正是从嗔恚中出离的方法。’
‘‘Cha Idhāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’, tissa vacanīyo, ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya. Atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, byāpādassa, yadidaṃ mettā cetovimuttī’ti.
238“贤友们,假设有位比丘这样说:‘我确实修了悲心解脱,反复修习,把它当作车乘、当作立足处,稳固它、反复练习、好好地精进努力过了。可是,现在想要伤害的心还是盘踞在我心里,遍满我的心。’对于这位比丘,应该这样对他说:‘请不要这样说!’应对他说:‘尊者,请不要这么说,不要这样诬蔑世尊,诬蔑世尊是很不好的,世尊绝不会这么说。贤友,这是不可能的,没有道理的:当一个人修习了悲心解脱,反复修习,把它当作车乘、当作立足处,稳固它、反复练习、好好地精进努力过后,想要伤害的心还能盘踞在心中、遍满其心,这种事绝不存在。贤友,因为悲心解脱,正是从想要伤害的心里出离的方法。’
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me vihesā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti, so ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso, anavakāso, yaṃ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa vihesā cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vihesāya, yadidaṃ karuṇā cetovimuttī’ti.
239“贤友们,假设有位比丘这样说:‘我确实修了喜心解脱,反复修习,把它当作车乘、当作立足处,稳固它、反复练习、好好地精进努力过了。可是,现在不乐还是盘踞在我心里,遍满我的心。’对于这位比丘,应该这样对他说:‘请不要这样说!’应对他说:‘尊者,请不要这么说,不要这样诬蔑世尊,诬蔑世尊是很不好的,世尊绝不会这么说。贤友,这是不可能的,没有道理的:当一个人修习了喜心解脱,反复修习,把它当作车乘、当作立足处,稳固它、反复练习、好好地精进努力过后,不乐还能盘踞在心中、遍满其心,这种事绝不存在。贤友,因为喜心解脱,正是从不乐中出离的方法。’
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti, so ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa arati cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, aratiyā, yadidaṃ muditā cetovimuttī’ti.
240“贤友们,假设有位比丘这样说:‘我确实修了舍心解脱,反复修习,把它当作车乘、当作立足处,稳固它、反复练习、好好地精进努力过了。可是,现在贪欲还是盘踞在我心里,遍满我的心。’对于这位比丘,应该这样对他说:‘请不要这样说!’应对他说:‘尊者,请不要这么说,不要这样诬蔑世尊,诬蔑世尊是很不好的,世尊绝不会这么说。贤友,这是不可能的,没有道理的:当一个人修习了舍心解脱,反复修习,把它当作车乘、当作立足处,稳固它、反复练习、好好地精进努力过后,贪欲还能盘踞在心中、遍满其心,这种事绝不存在。贤友,因为舍心解脱,正是从贪欲中出离的方法。’
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa rāgo cittaṃ pariyādāya ṭhassati netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, rāgassa, yadidaṃ upekkhā cetovimuttī’ti.
241“贤友们,又有这样的情形:有一位比丘可能会这样说——‘我确实修习了无相心解脱,反复修习,将其作为车乘,作为基础,坚定确立,精勤实践,完全熟练,善巧精纯。尽管如此,我的识依然会追随相。’他应该被这样告知:‘不要这么说!’应该对他说:‘尊者,请不要这样说。不要诽谤世尊。诽谤世尊是不好的,世尊绝不会那样说。贤友,这是不可能的事,是不成立的——在已经修习了无相心解脱,反复修习,将其作为车乘,作为基础,坚定确立,精勤实践,完全熟练,善巧精纯之后,他的识还会追随相。这是不存在的。贤友,因为无相心解脱正是超越一切相的出离之道。’”
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa nimittānusāri viññāṇaṃ bhavissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ, yadidaṃ animittā cetovimuttī’ti.
242“贤友们,又有这样的情形:有一位比丘可能会这样说——‘对我而言,“我是”的感觉已经消失了,我不再观察到“我是这个”的见解。尽管如此,我的心还是被疑惑和犹豫之箭盘踞、占据着。’他应该被这样告知:‘不要这么说!’应该对他说:‘尊者,请不要这样说。不要诽谤世尊。诽谤世尊是不好的,世尊绝不会那样说。贤友,这是不可能的事,是不成立的——在“我是”的感觉已经消失,不再观察到“我是这个”的见解时,他的心还会被疑惑和犹豫之箭盘踞、占据。这是不存在的。贤友,因为彻底根除我慢,正是超越疑惑和犹豫之箭的出离之道。’”
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ , ayamahamasmīti na samanupassāmi, atha ca pana me vicikicchākathaṅkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti asamanupassato, atha ca panassa vicikicchākathaṅkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṅkathāsallassa, yadidaṃ asmimānasamugghāto’ti.
327“有六种无上:无上的见识、无上的听闻、无上的利得、无上的修学、无上的侍奉、无上的随念。”
‘‘Cha dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ.
244“有六种随念:随念佛陀、随念教法、随念僧团、随念戒德、随念布施、随念天界。”
‘‘Cha – buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati.
328“贤友们,在此,有比丘以眼看到色法后,既不感到欢喜,也不感到不悦,他安住于舍心,具足正念与正知。以耳听到声音后……乃至……以意认知到法尘后,既不感到欢喜,也不感到不悦,他安住于舍心,具足正念与正知。”
‘‘Cha Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.
329“贤友们,在此,有某人出身于黑类,却生起了善妙的白法。贤友们,在此,有某人出身于黑类,却生起了不善不白、趋向涅槃的法。贤友们,在此,有某人出身于白类,却生起了善妙的白法。贤友们,在此,有某人出身于白类,却生起了黑暗的黑法。贤友们,在此,有某人出身于白类,却生起了不善不白、趋向涅槃的法。”
Idhāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati.
247六种想:无常想、在无常中的苦想、无我想、舍离想、离欲想、灭尽想。
‘‘Cha saññā – aniccasaññā anicce, dukkhasaññā dukkhe, anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā.
248贤友们,这六种法,就是那位知者、见者、阿拉汉、正等正觉的世尊所善说的。对此,所有的人都应该合诵……为了诸天与人的利益、福利和安乐。
‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
249七法
Sattakaṃ
330贤友们,那位知者、见者、阿拉汉、正等正觉的世尊,还善说了七种法。对此,所有的人都应该合诵……为了诸天与人的利益、福利和安乐。哪七种呢?
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame satta?
251七种财富:信财、戒财、惭财、愧财、闻财、舍财、慧财。
‘‘Satta saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hiridhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ.
252七觉支:念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。
‘‘Satta satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo , vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.
253七种:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念。
‘‘Satta sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati.
254贤友们,有七种情况:比丘无信、无惭、无愧、少闻、懈怠、忘失念、智慧薄弱。
‘‘Satta idhāvuso, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti.
255贤友们,有七种情况:比丘有信、有惭、有愧、多闻、精进勤勉、正念现前、具足智慧。
‘‘Satta idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, upaṭṭhitassati hoti, paññavā hoti.
256贤友们,有七种情况:比丘是知法者、知义者、知己者、知量者、知时者、知众者、知人者。
‘‘Satta idhāvuso, bhikkhu dhammaññū ca hoti atthaññū ca attaññū ca mattaññū ca kālaññū ca parisaññū ca puggalaññū ca.
331贤友们,有七种情况:比丘对于受持学处有深切的意欲,未来对受持学处的热爱也不会消失;对于听闻教法有深切的意欲,未来对听闻教法的热爱也不会消失;对于调伏欲望有深切的意欲,未来对调伏欲望的热爱也不会消失;对于独处禅修有深切的意欲,未来对独处禅修的热爱也不会消失;对于精进努力有深切的意欲,未来对精进努力的热爱也不会消失;对于念与正知有深切的意欲,未来对念与正知的热爱也不会消失;对于以智慧彻见真理有深切的意欲,未来对以智慧彻见真理的热爱也不会消失。
‘‘Satta Idhāvuso, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti, āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo. Dhammanisantiyā tibbacchando hoti, āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo. Icchāvinaye tibbacchando hoti, āyatiñca icchāvinaye avigatapemo. Paṭisallāne tibbacchando hoti, āyatiñca paṭisallāne avigatapemo. Vīriyārambhe tibbacchando hoti, āyatiñca vīriyārambhe avigatapemo. Satinepakke tibbacchando hoti, āyatiñca satinepakke avigatapemo . Diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti, āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo.
258无常想、无我想、不净想、过患想、断除想、离欲想、灭尽想。
aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā.
259信力、精进力、惭力、愧力、念力、定力、慧力。
saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ.
332朋友们,有一些有情,身异想异,例如人类、部分天人,以及部分恶道众生。这是第一识住。
‘‘Satta Santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.
261朋友们,有一些有情,身异想一,例如梵众天中最初化生的那些。这是第二识住。
‘‘Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.
262朋友们,有一些有情,身一想异,例如光音天。这是第三识住。
‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.
263朋友们,有一些有情,身一想一,例如遍净天。这是第四识住。
‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthī viññāṇaṭṭhiti.
264朋友们,有一些有情,完全超越了一切色想,灭除了有对想,不再作意种种差别想,他们成就了“虚空无边”的空无边处。这是第五识住。
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.
265朋友们,有一些有情,完全超越了空无边处,他们成就了“识无边”的识无边处。这是第六识住。
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.
266“朋友们,有些众生完全超越了识无边处,以‘什么都没有’的想法,投生到了无所有处。这是第七种识的安住处。
‘‘Santāvuso , sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamī viññāṇaṭṭhiti.
267“有七种人:俱分解脱者、慧解脱者、身证者、见至者、信解脱者、法随行者、信随行者。
‘‘Satta ubhatobhāgavimutto , paññāvimutto, kāyasakkhi, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī.
268“有七种随眠:欲贪随眠、瞋恚随眠、见随眠、疑随眠、慢随眠、有贪随眠、无明随眠。
‘‘Satta kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo.
269“有七种结缚:贪着结缚、瞋恚结缚、见结缚、疑结缚、慢结缚、有贪结缚、无明结缚。
‘‘Satta anunayasaññojanaṃ , paṭighasaññojanaṃ, diṭṭhisaññojanaṃ, vicikicchāsaññojanaṃ, mānasaññojanaṃ, bhavarāgasaññojanaṃ, avijjāsaññojanaṃ.
270“为了平息、止灭不断生起的诤事,有七种灭诤法:应给予现前毗尼,应给予忆念毗尼,应给予不痴毗尼,依他所承认的来处置,采用多数决,揭示他的重罪,如用草覆盖般平息。
‘‘Satta uppannuppannānaṃ adhikaraṇānaṃ samathāya vūpasamāya sammukhāvinayo dātabbo, sativinayo dātabbo, amūḷhavinayo dātabbo, paṭiññāya kāretabbaṃ, yebhuyyasikā, tassapāpiyasikā, tiṇavatthārako.
271“朋友们,以上这些就是那位知者、见者、阿拉汉、正自觉的世尊所善说的七法。对此,所有的人都应一起合诵……为了诸天与人的利益、福利与安乐。”
‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
272第二诵品完
Dutiyabhāṇavāro niṭṭhito.
273八法
Aṭṭhakaṃ
333“贤友们,那位知者、见者、阿拉汉、正自觉的世尊确实善巧地开示了八种教法。对此,我们所有人都应合诵……为了天与人的利益、安乐与幸福。是哪八种呢?”
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṭṭha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame aṭṭha?
275“八种邪道:邪见、邪思维、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定。”
‘‘Aṭṭha micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo micchāsati, micchāsamādhi.
276“八种正道:正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。”
‘‘Aṭṭha sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
277“八种圣者:入流者、为了亲证入流果而正在修行的人;一来者、为了亲证一来果而正在修行的人;不来者、为了亲证不来果而正在修行的人;阿拉汉、为了亲证阿拉汉果而正在修行的人。”
‘‘Aṭṭha sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno; sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; arahā, arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno.
334“贤友们,这里一位比丘有应做的工作。他心里这样想:‘我确实有工作要做。然而,做工作会让我的身体疲劳,算了,我还是躺下吧!’于是他躺下了,不为了获得未获得的、证得未证得的、亲证未亲证的而策发精进。这是第一种懈怠的依处。”
‘‘Aṭṭha Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ kusītavatthu.
279“再者,贤友们,一位比丘已经做完了工作。他心里这样想:‘我已经完成了工作。然而,做工作让我的身体疲劳了,算了,我还是躺下吧!’于是他躺下了,不为了获得未获得的、证得未证得的、亲证未亲证的而策发精进……这是第二种懈怠的依处。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ dutiyaṃ kusītavatthu.
280“再者,贤友们,有位比丘需要走一段路。他心里这么想:‘我得走这段路了,但走路会让我的身体疲劳,算了,我还是躺下吧!’于是他就躺下,不激发精进力……这是第三种懈怠事。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ tatiyaṃ kusītavatthu.
281“再者,贤友们,有位比丘已经走完了路。他心里这么想:‘我走过路了,走路让我的身体疲劳了,算了,我还是躺下吧!’于是他就躺下,不激发精进力……这是第四种懈怠事。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ catutthaṃ kusītavatthu.
282“再者,贤友们,有位比丘到村落或城镇托钵乞食,却没有得到足够吃饱的粗劣或精良的食物。他心里这么想:‘我到村落或城镇托钵乞食,没得到足够吃饱的粗劣或精良的食物,我的身体疲劳不堪、不适合用功了,算了,我还是躺下吧!’于是他就躺下,不激发精进力……这是第五种懈怠事。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo kilanto akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ pañcamaṃ kusītavatthu.
283“再者,贤友们,有位比丘到村落或城镇托钵乞食,得到了足够吃饱的粗劣或精良的食物。他心里这么想:‘我到村落或城镇托钵乞食,得到了足够吃饱的粗劣或精良的食物,我的身体沉重不堪、不适合用功了,感觉就像吞了一肚子豆子似的,算了,我还是躺下吧!’于是他就躺下,不激发精进力……这是第六种懈怠事。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo garuko akammañño, māsācitaṃ maññe , handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ chaṭṭhaṃ kusītavatthu.
284“再者,贤友们,有位比丘生了一点小病。他心里这么想:‘我生了这点小病,有理由躺下来休息,算了,我还是躺下吧!’于是他就躺下,不激发精进力……这是第七种懈怠事。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho; atthi kappo nipajjituṃ, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ sattamaṃ kusītavatthu.
285“再者,贤友们,有位比丘病愈了,刚从病中康复不久。他心里这么想:‘我病愈了,刚从病中康复不久,我的身体还虚弱、不适合用功,算了,我还是躺下吧!’于是他就躺下,不为了证得未证得的、获得未获得的、体证未体证的而激发精进力。这是第八种懈怠事。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, tassa me kāyo dubbalo akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ kusītavatthu.
335贤友,这有八种情况。第一种:比丘有工作要做。他心里这么想:‘我有工作要处理,但忙着工作的时候,可没法好好用心在诸佛的教法上。那我应该发起精进,去证得那还没证得的,获得那还没获得的,体证那还没体证的!’于是他为了证得、获得、体证而发起精进。这就是第一种发起精进的事由。
‘‘Aṭṭha Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti! So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ ārambhavatthu.
287贤友,还有第二种情况:比丘刚做完工作。他心里这么想:‘我刚才忙着工作,没能好好用心在诸佛的教法上。那我应该发起精进……’于是他发起精进……这就是第二种发起精进的事由。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ dutiyaṃ ārambhavatthu.
288贤友,还有第三种情况:比丘要赶路。他心里这么想:‘我有路要赶,但赶路的时候,可没法好好用心在诸佛的教法上。那我应该发起精进……’于是他发起精进……这就是第三种发起精进的事由。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ. Handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ tatiyaṃ ārambhavatthu.
289贤友,还有第四种情况:比丘刚赶完路。他心里这么想:‘我刚才赶路,没能好好用心在诸佛的教法上。那我应该发起精进……’于是他发起精进……这就是第四种发起精进的事由。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ catutthaṃ ārambhavatthu.
290贤友,还有第五种情况:比丘到村落或城镇托钵乞食,没有得到足够填饱肚子的食物,无论是粗的还是好的。他心里这么想:‘我刚才去托钵,没要到足够填饱肚子的食物,这下身体轻盈,正适合用功。那我应该发起精进……’于是他发起精进……这就是第五种发起精进的事由。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ . Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo lahuko kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ pañcamaṃ ārambhavatthu.
291贤友,还有第六种情况:比丘到村落或城镇托钵乞食,得到了足够填饱肚子的食物,无论是粗的还是好的。他心里这么想:‘我刚才去托钵,要到了足够填饱肚子的食物,这下身体有力气,正适合用功。那我应该发起精进……’于是他发起精进……这就是第六种发起精进的事由。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo balavā kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ chaṭṭhaṃ ārambhavatthu .
292再者,贤友们,一位比丘生了一点小病。他心里会这样想:‘我确实生了点小病,而病情确实有可能加重。那么,让我激发精进吧……’于是,他激发了精进……这是激发精进的第七种理由。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ābādho pavaḍḍheyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ sattamaṃ ārambhavatthu.
293再者,贤友们,一位比丘刚刚病愈,从疾病中恢复过来不久。他心里会这样想:‘我才刚刚病愈,从疾病中恢复过来不久,疾病确实有可能卷土重来。那么,让我为证得未证得的、达到未达到的、实现未实现的而激发精进吧!’于是,他为证得未证得的、达到未达到的、实现未实现的而激发了精进。这是激发精进的第八种理由。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ābādho paccudāvatteyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti! So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ ārambhavatthu.
336有八种布施:出于对方走近而布施;出于恐惧而布施;想‘他曾给过我’而布施;想‘他将来会给我’而布施;想‘布施是善的’而布施;想‘我自己享用,而这些没有能力享用的人不享用,我不应该只顾自己享用而不给那些没有能力享用的人布施’而布施;想‘我做这个布施,会生起一个好名声’而布施;为了庄严内心、圆满内心的资具而布施。
‘‘Aṭṭha Āsajja dānaṃ deti, bhayā dānaṃ deti, ‘adāsi me’ti dānaṃ deti, ‘dassati me’ti dānaṃ deti, ‘sāhu dāna’nti dānaṃ deti, ‘ahaṃ pacāmi, ime na pacanti, nārahāmi pacanto apacantānaṃ dānaṃ na dātu’nti dānaṃ deti, ‘idaṃ me dānaṃ dadato kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchatī’ti dānaṃ deti. Cittālaṅkāra-cittaparikkhāratthaṃ dānaṃ deti.
337贤友们,在此,有这样一种人,他向沙门或婆罗门布施食物、饮料、衣物、车乘、花鬘、香料、涂油、床铺、房舍、灯明。他对自己所布施的东西有所期待。他看到一位豪富的刹帝利、或豪富的婆罗门、或豪富的居士,正具足享受着五种欲乐的功能。他心里会这样想:‘啊,但愿我身坏命终后,能投生到豪富的刹帝利、或豪富的婆罗门、或豪富的居士众中!’他存续这个心念,安立这个心念,修习这个心念。他的心这样在低等的目标上得到解脱,没有向上修习,就会导至往生到那里。对此,我说这是持戒者的果报,不是破戒者的果报。贤友们,因为持戒者的心愿因其清净而得以实现。
‘‘Aṭṭha . Idhāvuso, ekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati . So passati khattiyamahāsālaṃ vā brāhmaṇamahāsālaṃ vā gahapatimahāsālaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā sahabyataṃ upapajjeyya’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati . Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.
296再者,贤友们,在此,有这样一种人,他向沙门或婆罗门布施食物、饮料……乃至……床铺、房舍、灯明。他对自己所布施的东西有所期待。他曾经听说过:‘四大王天众天神长寿、相貌庄严、快乐很多。’他心里会这样想:‘啊,但愿我身坏命终后,能投生到四大王天众天神的同伴中!’他存续这个心念,安立这个心念,修习这个心念。他的心这样在低等的目标上得到解脱,没有向上修习,就会导至往生到那里。对此,我说这是持戒者的果报,不是破戒者的果报。贤友们,因为持戒者的心愿因其清净而得以实现。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ…pe… seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘cātumahārājikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.
297再者,贤友们,在此,有这样一种人,他向沙门或婆罗门布施食物、饮料……乃至……床铺、房舍、灯明。他对自己所布施的东西有所期待。他曾经听说过:‘三十三天众天神……乃至……夜摩天众天神……乃至……兜率天众天神……乃至……化乐天众天神……乃至……他化自在天众天神长寿、相貌庄严、快乐很多。’他心里会这样想:‘啊,但愿我身坏命终后,能投生到他化自在天众天神的同伴中!’他存续这个心念,安立这个心念,修习这个心念。他的心这样在低等的目标上得到解脱,没有向上修习,就会导至往生到那里。对此,我说这是持戒者的果报,不是破戒者的果报。贤友们,因为持戒者的心愿因其清净而得以实现。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ…pe… seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘tāvatiṃsā devā…pe… yāmā devā…pe… tusitā devā …pe… nimmānaratī devā…pe… paranimmitavasavattī devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.
298再者,贤友们,这里有某个人向沙门或婆罗门布施食物、饮料、衣服、车乘、花鬘、香、涂香、床座、住所和灯明。他对自己所布施的东西怀着期许。他曾听说过:'梵身天众长寿、美貌、多乐。'他心里这么想:'啊,但愿我在身体崩解、死后,能投生到梵身天众的行列中!'他把心固定在这个念头上,安立在这个念头上,修习这个念头。他的这个心,因为只是安住在低劣的所缘上,没有向上进一步修习,所以只能带来投生到那里的结果。我说,这是对持戒者而言,不是对破戒者;是对离欲者而言,不是对未离欲者。贤友们,持戒者由于离欲,他的心愿能成就。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘brahmakāyikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa; vītarāgassa no sarāgassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi vītarāgattā.
299八种众:刹帝利众、婆罗门众、居士众、沙门众、四大王天众、三十三天众、魔众、梵天众。
‘‘Aṭṭha khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā, tāvatiṃsaparisā, māraparisā, brahmaparisā .
300八种世间法:得与失、誉与毁、称与讥、乐与苦。
‘‘Aṭṭha lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañca.
338八种胜处:内有色想的人,看到外部的色,这些色是有限的、美的和丑的,他这样想:'我征服了它们,我认知它们,我看见它们。'这就是第一种胜处。
‘‘Aṭṭha Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.
302内有色想的人,看到外部的色,这些色是无限的、美的和丑的,他这样想:'我征服了它们,我认知它们,我看见它们。'这就是第二种胜处。
‘‘Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti – evaṃsaññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ.
303内无色想的人,看到外部的色,这些色是有限的、美的和丑的,他这样想:'我征服了它们,我认知它们,我看见它们。'这就是第三种胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ.
304内心没有色想时,此人向外观察无量的色法,不论美丑,他这样想:‘我已经超越了它们,我了知、我看见。’这就是第四胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ.
305内心没有色想时,此人向外观察蓝色的色法,它们有着蓝色的样貌、蓝色的显现、蓝色的光泽。就像亚麻花是蓝色的,有蓝色的样貌、蓝色的显现、蓝色的光泽;又或者在波罗奈出产的双面光滑的布料是蓝色的,有蓝色的样貌、蓝色的显现、蓝色的光泽。同样地,内心没有色想时,此人向外观察蓝色的色法,他这样想:‘我已经超越了它们,我了知、我看见。’这就是第五胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ.
306内心没有色想时,此人向外观察黄色的色法,它们有着黄色的样貌、黄色的显现、黄色的光泽。就像迦尼迦罗花是黄色的,有黄色的样貌、黄色的显现、黄色的光泽;又或者在波罗奈出产的双面光滑的布料是黄色的,有黄色的样貌、黄色的显现、黄色的光泽。同样地,内心没有色想时,此人向外观察黄色的色法,他这样想:‘我已经超越了它们,我了知、我看见。’这就是第六胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ.
307内心没有色想时,此人向外观察红色的色法,它们有着红色的样貌、红色的显现、红色的光泽。就像班度吉瓦迦花是红色的,有红色的样貌、红色的显现、红色的光泽;又或者在波罗奈出产的双面光滑的布料是红色的,有红色的样貌、红色的显现、红色的光泽。同样地,内心没有色想时,此人向外观察红色的色法,他这样想:‘我已经超越了它们,我了知、我看见。’这就是第七胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ.
308内心没有色想时,此人向外观察白色的色法,它们有着白色的样貌、白色的显现、白色的光泽。就像晓星是白色的,有白色的样貌、白色的显现、白色的光泽;又或者在波罗奈出产的双面光滑的布料是白色的,有白色的样貌、白色的显现、白色的光泽。同样地,内心没有色想时,此人向外观察白色的色法,他这样想:‘我已经超越了它们,我了知、我看见。’这就是第八胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni , ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.
339八解脱中的第一种:有色身者观察外在的色法,这称为第一解脱。
‘‘Aṭṭha Rūpī rūpāni passati. Ayaṃ paṭhamo vimokkho.
310他内无色想,外观色。这是第二种解脱。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati. Ayaṃ dutiyo vimokkho.
311他专注在‘净妙’的境界上。这是第三种解脱。
‘‘Subhanteva adhimutto hoti. Ayaṃ tatiyo vimokkho.
312由于完全超越了一切色想,灭除了有对想,不再作意种种想,他思维着‘虚空是无边的’,成就并安住在空无边处。这是第四种解脱。
‘‘Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho vimokkho.
313由于完全超越了空无边处,他思维着‘识是无边的’,成就并安住在识无边处。这是第五种解脱。
‘‘Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ pañcamo vimokkho.
314由于完全超越了识无边处,他思维着‘什么都没有’,成就并安住在无所有处。这是第六种解脱。
‘‘Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ chaṭṭho vimokkho.
315由于完全超越了无所有处,他成就并安住在非想非非想处。这是第七种解脱。
‘‘Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ sattamo vimokkho.
316他完全超越了非想非非想处,达到并安住于想受灭定。这是第八种解脱。
‘‘Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayita nirodhaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho.
317这些就是那位世尊——正知者、见法者、阿拉汉、正自觉者——所善说的八法。对此,所有的人都应一起合诵……为了诸天与人的利益、安乐与幸福。
‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṭṭha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
318九法
Navakaṃ
340这是那位世尊——正知者、见法者、阿拉汉、正自觉者——所善说的九法。对此,所有的人都应一起合诵……为了诸天与人的利益、安乐与幸福。是哪九种呢?
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame nava?
320有九种情形会结下嗔恨:想着‘他过去做了对我不利的事’而结下嗔恨;想着‘他正在做对我不利的事’而结下嗔恨;想着‘他将会做对我不利的事’而结下嗔恨;想着‘他过去做了对我喜爱、中意的人不利的事’而结下嗔恨……想着‘他正在做对我喜爱、中意的人不利的事’而结下嗔恨……想着‘他将会做对我喜爱、中意的人不利的事’而结下嗔恨;想着‘他过去做了对我讨厌、不中意的人有利的事’而结下嗔恨……想着‘他正在做对我讨厌、不中意的人有利的事’而结下嗔恨……想着‘他将会做对我讨厌、不中意的人有利的事’而结下嗔恨。
‘‘Nava ‘Anatthaṃ me acarī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me caratī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… anatthaṃ caratīti āghātaṃ bandhati…pe… anatthaṃ carissatīti āghātaṃ bandhati; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… atthaṃ caratīti āghātaṃ bandhati…pe… atthaṃ carissatīti āghātaṃ bandhati.
321有九种方法可以调伏嗔恨:想到‘他过去做了对我不利的事,但在这里又能得到什么呢?’从而调伏嗔恨;想到‘他正在做对我不利的事,但在这里又能得到什么呢?’从而调伏嗔恨;想到‘他将会做对我不利的事,但在这里又能得到什么呢?’从而调伏嗔恨;想到‘他过去做了对我喜爱、中意的人不利的事……正在做……将会做,但在这里又能得到什么呢?’从而调伏嗔恨;想到‘他过去做了对我讨厌、不中意的人有利的事……正在做……将会做,但在这里又能得到什么呢?’从而调伏嗔恨。
‘‘Nava ‘Anatthaṃ me acari , taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti ; ‘anatthaṃ me carati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti.
341有九种有情居所。贤友们,有些有情身体各异、想各异的,例如人类、一部分天人和一部分恶道众生。这是第一种有情居所。
‘‘Nava Santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamo sattāvāso.
323贤友们,有一种众生,他们身体各不相同,但想是同一的,比如梵身天那些最初投生于此的天众。这是第二种众生居住处。
‘‘Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyo sattāvāso.
324贤友们,有一种众生,他们身体同一,但想各不相同,比如光音天的天众。这是第三种众生居住处。
‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyo sattāvāso.
325贤友们,有一种众生,他们身体同一,想也同一,比如遍净天的天众。这是第四种众生居住处。
‘‘Santāvuso , sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catuttho sattāvāso.
326贤友们,有一种众生,他们没有想,也没有感受,比如无想有情天的天众。这是第五种众生居住处。
‘‘Santāvuso, sattā asaññino appaṭisaṃvedino, seyyathāpi devā asaññasattā . Ayaṃ pañcamo sattāvāso.
327贤友们,有一种众生,他们彻底超越了所有色想,灭除了有对想,不再作意种种想,证得了'虚空是无边的',投生到空无边处。这是第六种众生居住处。
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭho sattāvāso.
328贤友们,有一种众生,他们彻底超越了空无边处,证得了'识是无边的',投生到识无边处。这是第七种众生居住处。
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ sattamo sattāvāso.
329贤友们,有一些众生,完全超越了识无边处,到达了‘什么都没有’的无所有处。这是第八种众生的居所。
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcāññāyatanūpagā. Ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso.
330贤友们,有一些众生,完全超越了无所有处,到达了非想非非想处。这是第九种众生的居所。
‘‘Santāvuso , sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā. Ayaṃ navamo sattāvāso.
342贤友们,这里有九种情况。如来、应供、正自觉者已经在世间出现,能导向寂静、涅槃、觉悟的教法也被善逝宣说了。然而,这个人却投生到了地狱。这是梵行生活的第一种非时,不是合适的时机。
‘‘Nava Idhāvuso , tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo nirayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
332再者,贤友们,如来、应供、正自觉者已经在世间出现,能导向寂静、涅槃、觉悟的教法也被善逝宣说了。然而,这个人却投生到了畜生道。这是梵行生活的第二种非时,不是合适的时机。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo tiracchānayoniṃ upapanno hoti. Ayaṃ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
333再者……(中略)……投生到了饿鬼道。这是梵行生活的第三种非时,不是合适的时机。
‘‘Puna caparaṃ…pe… pettivisayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ tatiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
334再者……(中略)……投生到了阿修罗身。这是梵行生活的第四种非时,不是合适的时机。
‘‘Puna caparaṃ…pe… asurakāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ catuttho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
335再者……他投生在某一长寿的天众中。这是第五种非时、不适合修梵行的时机。
‘‘Puna caparaṃ…pe… aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
336再者……他投生在边远的国度,于那些不懂正法的野蛮人中,那里没有比丘、比丘尼、近事男、近事女的去处。这是第六种非时、不适合修梵行的时机。
‘‘Puna caparaṃ…pe… paccantimesu janapadesu paccājāto hoti milakkhesu aviññātāresu, yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Ayaṃ chaṭṭho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
337再者……他投生在中部的国度,但他持有邪见、颠倒的见解,认为:'没有布施,没有供养,没有祭祀,没有善行恶行业力所感的果报,没有此世界,没有他世界,没有母亲,没有父亲,没有化生的有情;在这世间,也没有通过自己的甚深智慧彻证后宣说此世界与他世界的沙门与婆罗门。'这是第七种非时、不适合修梵行的时机。
‘‘Puna caparaṃ…pe… majjhimesu janapadesu paccājāto hoti. So ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
338再者……他投生在中部的国度,但他愚钝、迟钝、像哑巴似的耳聋,没有能力分辨善说与恶说的意义。这是第八种非时、不适合修梵行的时机。
‘‘Puna caparaṃ…pe… majjhimesu janapadesu paccājāto hoti. So ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo, nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
339再者,贤友们,如来、阿拉汉、正自觉者还未出现在世间,能带来寂静、导向涅槃、趋向觉悟的善逝所教导的法也未被宣说。而这个人投生在中部的国度,且他聪慧、不迟钝、不耳聋,有能力分辨善说与恶说的意义。这是第九种非时、不适合修梵行的时机。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, tathāgato ca loke na uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca na desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo, paṭibalo subhāsita-dubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ navamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
343贤友们,在此,比丘确实远离感官欲望、远离不善法,有寻有伺,由远离而生起喜与乐,进入并安住于初禅。由寻与伺的止息……进入并安住于第二禅。由喜的消退……进入并安住于第三禅。由舍断乐……进入并安住于第四禅。完全超越一切物质想……进入并安住于空无边处。完全超越空无边处后,觉知'识是无边的',进入并安住于识无边处。完全超越识无边处后,觉知'没有任何东西',进入并安住于无所有处。完全超越无所有处后,进入并安住于非想非非想处。完全超越非想非非想处后,进入并安住于想受灭定。
‘‘Nava Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā…pe… ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati.
344学友们,成就初禅的人,对欲的想已经灭去。成就第二禅的人,寻与伺已经灭去。成就第三禅的人,喜已经灭去。成就第四禅的人,入息与出息已经灭去。成就空无边处的人,对色的想已经灭去。成就识无边处的人,对空无边处的想已经灭去。成就无所有处的人,对识无边处的想已经灭去。成就非想非非想处的人,对无所有处的想已经灭去。成就想受灭定的人,想与受都已经灭去。
‘‘Nava Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti. Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāssā niruddhā honti. Ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti. Viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti.
342学友们,以上这九法,就是那位知者、见者、阿拉汉、正自觉的世尊所完善的教导。对此,所有的人都应合诵……为了人天的利益、安乐与幸福。
‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
343十法
Dasakaṃ
345学友们,还有那位知者、见者、阿拉汉、正自觉的世尊所完善的教导的十法。对此,所有的人都应合诵……为了人天的利益、安乐与幸福。是哪十法呢?
‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame dasa?
345学友们,在此,比丘具足戒行,他安住于被巴帝摩卡律仪所守护,行处圆满,在微细的过失中也能见到危险,受持并修学于诸学处。学友们,这也就是:比丘具足戒行,安住于被巴帝摩卡律仪所守护,行处圆满,在微细的过失中也能见到危险,受持并修学于诸学处。这是能作依护的法。
‘‘Dasa Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti. Pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yaṃpāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati, ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
346再者,学友们,比丘多闻、能持所闻、能积累所闻。对那些初善、中善、后善,有义理、有文句,能开显全然圆满清净的梵行的教法,像这样的法,他多有所闻、能忆持、以言语熟练地诵习、以心思惟观察、以正见彻底通达。学友们,这也就是:比丘多闻……以正见彻底通达。这是能作依护的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, yaṃpāvuso, bhikkhu bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
347再者,学友们,比丘有善友、善同伴、善同道。学友们,这也就是:比丘有善友、善同伴、善同道。这是能作依护的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yaṃpāvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
348贤友们,再者,一位比丘容易受教,具备易于受教的特质,有耐性,能恭敬地接受教诫。贤友们,一位比丘容易受教……能恭敬地接受教诫,这也是一种能作依怙的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu suvaco hoti…pe… padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
349贤友们,再者,一位比丘对于同修梵行者们的各种大小事务,能干练地处理,不懒惰,具备审察并找到解决方法的能力,有能力去完成,有能力去安排。贤友们,一位比丘对于同修梵行者们的事务……有能力去安排,这也是一种能作依怙的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ…pe… alaṃ saṃvidhātuṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
350贤友们,再者,一位比丘喜爱法,言语令人欢喜,对甚深的法与律有着极大的喜悦。贤友们,一位比丘喜爱法……有着极大的喜悦,这也是一种能作依怙的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo . Yaṃpāvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti…pe… uḷārapāmojjo . Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
351贤友们,再者,一位比丘对于任何样的衣服、饮食、住处、医药等生活资具都感到知足。贤友们,一位比丘对于任何……资具都感到知足,这也是一种能作依怙的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso , bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi . Yaṃpāvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti…pe… parikkhārehi. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
352贤友们,再者,一位比丘精进努力,为了断除不善法、具足善法而安住,有力量,有坚固的勤奋,在善法上从不卸下责任。贤友们,一位比丘精进努力……在善法上从不卸下责任,这也是一种能作依怙的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Yaṃpāvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati…pe… anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
353贤友们,再者,一位比丘具足正念,拥有最上的念与明辨,即使是久远以前做过的、久远以前说过的话,也能记住并回忆起来。贤友们,一位比丘具足正念……能记住并回忆起来,这也是一种能作依怙的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yaṃpāvuso, bhikkhu satimā hoti…pe… saritā anussaritā. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
354再者,贤友,比丘具有智慧,他具备了圣洁的、能通达的、导向诸行生灭的、正确导向苦灭的智慧。贤友,这便是一种能作庇护的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā. Yaṃpāvuso, bhikkhu paññavā hoti…pe… sammādukkhakkhayagāminiyā. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
346有比丘作地遍的修习,即向上、向下、横向,无二无量;有比丘作水遍的修习……火遍……风遍……青遍……黄遍……赤遍……白遍……空遍……识遍的修习,即向上、向下、横向,无二无量。
Dasa Pathavīkasiṇameko sañjānāti, uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Āpokasiṇameko sañjānāti…pe… tejokasiṇameko sañjānāti… vāyokasiṇameko sañjānāti… nīlakasiṇameko sañjānāti… pītakasiṇameko sañjānāti… lohitakasiṇameko sañjānāti… odātakasiṇameko sañjānāti… ākāsakasiṇameko sañjānāti… viññāṇakasiṇameko sañjānāti, uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ.
347杀生、不与取、欲邪行、妄语、离间语、粗恶语、绮语、贪欲、嗔恚、邪见。
‘‘Dasa pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi.
357远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离绮语、无贪、无嗔、正见。
‘‘Dasa pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi.
348贤友,在此,比丘已断五支,具足六支,有一护,有四依,已舍各别谛,遍舍寻觅,思惟无浊,身行轻安,心善解脱,慧善解脱。
‘‘Dasa Idhāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño.
359贤友,怎样是比丘已断五支呢?在此,比丘已断贪欲,已断嗔恚,已断昏沉睡眠,已断掉举恶作,已断疑。贤友,这样就是比丘已断五支。
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.
360“贤友们,怎样才是一位具足六支的比丘呢?贤友们,在此,一位比丘以眼看到色之后,既不欢喜也不忧戚,他安住于舍,具念正知。以耳听到声之后……乃至……以意识了知法之后,既不欢喜也不忧戚,安住于舍,具念正知。贤友们,这样就是一位具足六支的比丘。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti.
361“贤友们,怎样才是一位守护单一的比丘呢?贤友们,在此,一位比丘具足了以正念守护的心。贤友们,这样就是一位守护单一的比丘。”
‘‘Kathañcāvuso , bhikkhu ekārakkho hoti? Idhāvuso, bhikkhu satārakkhena cetasā samannāgato hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu ekārakkho hoti .
362“贤友们,怎样才是一位有四依止的比丘呢?贤友们,在此,一位比丘以智慧审量后,才去受用某物;以智慧审量后,才去忍受某事;以智慧审量后,才去避开某物;以智慧审量后,才去消除某事。贤友们,这样就是一位有四依止的比丘。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti? Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti.
363“贤友们,怎样才是一位已断除各种独断真理的比丘呢?贤友们,在此,对于世间许多沙门、婆罗门所持的种种独断真理,这位比丘已将它们全部驱逐、完全断除、舍弃、吐出、释放、彻底灭尽、完全放弃。贤友们,这样就是一位已断除各种独断真理的比丘。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti? Idhāvuso, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ puthupaccekasaccāni, sabbāni tāni nunnāni honti paṇunnāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti.
364“贤友们,怎样才是一位已完全止息追求之欲的比丘呢?贤友们,在此,这位比丘已断除了欲求,已断除了有求,并且寂止了梵行求。贤友们,这样就是一位已完全止息追求之欲的比丘。”
‘‘Kathañcāvuso , bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.
365“贤友们,怎样才是一位思维澄净无浊的比丘呢?贤友们,在此,这位比丘已断除了贪爱思维,已断除了瞋恚思维,已断除了加害思维。贤友们,这样就是一位思维澄净无浊的比丘。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṃsāsaṅkappo pahīno hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti.
366“贤友,比丘如何做到身行轻安呢?贤友,在此,比丘由于舍弃了乐与舍弃了苦,以及先前已有的喜悦与忧伤的灭没,而进入并安住于不苦不乐、由舍念清净的第四禅。贤友,比丘就是这样做到身行轻安的。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti ? Idhāvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti.
367“贤友,比丘如何做到心善解脱呢?贤友,在此,比丘的心从贪中解脱,从嗔中解脱,从痴中解脱。贤友,比丘就是这样做到心善解脱的。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti? Idhāvuso, bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ hoti, dosā cittaṃ vimuttaṃ hoti, mohā cittaṃ vimuttaṃ hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti.
368“贤友,比丘如何做到慧善解脱呢?贤友,在此,比丘了知:‘我的贪已被断除,已从根切断,如同截断的多罗树头,归于无有,未来不再生起。’ 他了知:‘我的嗔已被断除,已从根切断,如同截断的多罗树头,归于无有,未来不再生起。’ 他了知:‘我的痴已被断除,已从根切断,如同截断的多罗树头,归于无有,未来不再生起。’ 贤友,比丘就是这样做到慧善解脱的。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti? Idhāvuso, bhikkhu ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Doso me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti.
369“十种无学法:无学正见、无学正志、无学正语、无学正业、无学正命、无学正精进、无学正念、无学正定、无学正智、无学正解脱。”
‘‘Dasa asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā sammāvācā, asekkho sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo, asekkhā sammāsati, asekkho sammāsamādhi, asekkhaṃ sammāñāṇaṃ, asekkhā sammāvimutti.
370“贤友,这就是那位世尊——知者、见者、阿拉汉、正自觉者——所善巧开示的十法。在此,所有的人都应合诵,不应争论,以便这梵行能长久住世、久远流传,而这是为了利益众生、为了众生的安乐、出于对世间的悲悯,为了诸天与人的利益、福祉与安乐。”
‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti.
349那时,世尊起身,对舍利弗尊者说:‘善哉!善哉!舍利弗,善哉!舍利弗,你为比丘们很好地宣说了合诵法门。’ 舍利弗尊者这样说了,导师表示认可。那些比丘们满心欢喜,对舍利弗尊者的开示感到欣悦。
Atha kho bhagavā uṭṭhahitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘sādhu sādhu, sāriputta, sādhu kho tvaṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ saṅgītipariyāyaṃ abhāsī’ti. Idamavocāyasmā sāriputto, samanuñño satthā ahosi. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti.
372合诵经完 第十
Saṅgītisuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.